Ανακοινώνοντας στην αίθουσα της ολομέλειας τον νικητή του βραβείου για το 2026, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, δήλωσε τα εξής:

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χτιστεί στη βάση του σεβασμού της πολυμέρειας και των διεθνών θεσμών. Απονέμοντας το βραβείο Ζαχάρωφ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και στους λειτουργούς του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνωρίζει το σημαντικό έργο του για τη στήριξη του διεθνούς δικαίου και την απόδοση δικαιοσύνης.»

Το ΔΠΔ διερευνά και, όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις, δικάζει άτομα που κατηγορούνται για τα σοβαρότερα εγκλήματα που αφορούν τη διεθνή κοινότητα: τη γενοκτονία, τα εγκλήματα πολέμου, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και το έγκλημα της επίθεσης.

Το Δικαστήριο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον παγκόσμιο αγώνα κατά της ατιμωρησίας. Μέσω της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης, επιδιώκει να λογοδοτούν οι υπεύθυνοι για τα εγκλήματά τους και να συμβάλλει ώστε να μην επαναλαμβάνονται τέτοια εγκλήματα. Ως δικαστήριο έσχατης καταφυγής, λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα εθνικά δικαστήρια. Το ΔΠΔ διέπεται από διεθνή συνθήκη, το Καταστατικό της Ρώμης, και είναι το πρώτο μόνιμο διεθνές ποινικό δικαστήριο στον κόσμο.

Το βραβείο αναδεικνύει το έργο του ΔΠΔ, και ιδίως τις έρευνες, τις διώξεις και τις δίκες που διεξάγει, καθώς και τα εντάλματα σύλληψης που έχει εκδώσει ή εγκρίνει.

Η ΕΕ να προστατεύσει τους παγκόσμιους μηχανισμούς διεθνούς δικαιοσύνης και λογοδοσίας

Στις ετήσιες εκθέσεις του Κοινοβουλίου για το 2025 σχετικά με την εφαρμογή της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στον κόσμο, οι ευρωβουλευτές εξέφρασαν τη βαθιά τους ανησυχία για τις αυξανόμενες απειλές και τα αλλεπάλληλα κύματα κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από το 2025, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο ΔΠΔ, αλλά και στους εισαγγελείς, τους δικαστές, το προσωπικό και τους συνεργάτες του, τις οποίες θεωρούν σοβαρές επιθέσεις κατά του διεθνούς συστήματος δικαιοσύνης.

Οι ευρωβουλευτές έχουν καλέσει επανειλημμένα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει τη λεγόμενη «νομοθεσία θωράκισης» της ΕΕ, ώστε να προστατευτούν από εξωεδαφικές επιθέσεις οι αξιωματούχοι που εργάζονται στο ΔΠΔ και να μπορέσει το Δικαστήριο να συνεχίσει το έργο του με πλήρη ανεξαρτησία. Η νομοθεσία θωράκισης προστατεύει τους οικονομικούς φορείς της ΕΕ, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τον τομέα δραστηριότητάς τους, καθώς εξουδετερώνει εντός της ΕΕ τα αποτελέσματα κάθε απόφασης ξένου δικαστηρίου που βασίζεται σε ξένη νομοθεσία. Επιπλέον, τους επιτρέπει να διεκδικούν δικαστικά αποζημιώσεις για ζημίες που υφίστανται από την εξωεδαφική εφαρμογή ξένης νομοθεσίας.

Στις ίδιες εκθέσεις, οι ευρωβουλευτές χαιρέτισαν επίσης το γεγονός ότι η ΕΕ συνεχίζει να στηρίζει οικονομικά το ΔΠΔ σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τη διεθνή δικαιοσύνη.

Με δεδομένο ότι όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι συμβαλλόμενα μέρη του Καταστατικού της Ρώμης και άρα υποχρεούνται να εφαρμόζουν τις αποφάσεις του ΔΠΔ, οι ευρωβουλευτές τόνισαν επίσης ότι η αυξανόμενη περιφρόνηση προς το διεθνές δίκαιο και η πολιτικοποίηση της συζήτησης για τους θεσμούς της διεθνούς δικαιοσύνης αποτελούν, κατά τη γνώμη τους, υπαρξιακή απειλή για τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες.

Η πρόεδρος του ΔΠΔ και πολλοί δικαστές του παρευρέθηκαν σε συνεδριάσεις επιτροπών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2025 και το 2026, για να εξηγήσουν στους ευρωβουλευτές πώς επηρεάζουν οι αμερικανικές κυρώσεις την άσκηση των καθηκόντων τους, αλλά και την προσωπική τους ζωή.

Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης

Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης, που πήρε το όνομά του από τον Σοβιετικό φυσικό και αντιφρονούντα Αντρέι Ζαχάρωφ, θεσπίστηκε το 1988. Απονέμεται κάθε χρόνο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρόσωπα ή οργανώσεις ως ένδειξη αναγνώρισης του έργου τους στην υπεράσπιση των ανθρώπινων και θεμελιωδών δικαιωμάτων (ιδίως της ελευθερίας της έκφρασης), στην προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, στην ανάπτυξη της δημοκρατίας και στην υπεράσπιση του κράτους δικαίου.

Η τελετή απονομής του Βραβείου Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης για το 2026 θα πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβριο στο Στρασβούργο, στη διάρκεια της συνόδου ολομέλειας του Κοινοβουλίου.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Kateryna Hliznitsova on Unsplash

Με 454 ψήφους υπέρ, 34 και 93 αποχές, το Κοινοβούλιο ενέκρινε την θέση του για τις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη της ΕΕ σχετικά με το πρόγραμμα Erasmus+ για την περίοδο 2028-2034.

Για να ενισχυθεί η απήχηση του προγράμματος, οι ευρωβουλευτές επιθυμούν:

• κονδύλι 47,39 δισ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές), αντί των 40,8 δισ. ευρώ που πρότεινε η Επιτροπή
• σαφή κονδύλια για καθορισμένους τομείς πολιτικής: εκπαίδευση και κατάρτιση (74,6% του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος), νεολαία, εθελοντισμός (15%) και αθλητισμός (4,1%)
• το Erasmus+ να συντονιστεί καλύτερα με άλλα ταμεία της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη», το πρόγραμμα «Η Ευρώπη στον κόσμο» και τα Σχέδια Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης
• υποτροφίες σε στρατηγικούς τομείς που υποστηρίζονται μέσω συνεργειών και συγχρηματοδότησης από άλλα προγράμματα της ΕΕ
• περιοδικές επικαιροποιήσεις του ύψους της χρηματοδότησης ώστε να ελέγχονται καλύτερα οι πραγματικές δαπάνες.

Οι ευρωβουλευτές υποστηρίζουν:

• τις επιχορηγήσεις με βάση το κόστος διαβίωσης, τη στέγαση και τον πληθωρισμό των χωρών, των περιφερειών και των πόλεων υποδοχής, καθώς και τις υψηλότερες δαπάνες που αντιμετωπίζουν όσοι ταξιδεύουν προς ή από απομακρυσμένες τοποθεσίες
• την ενσωμάτωση των δραστηριοτήτων εθελοντισμού και αλληλεγγύης του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης και του Ευρωπαϊκού Σώματος Εθελοντών Ανθρωπιστικής Βοήθειας (για βοήθεια σε τρίτες χώρες) στο Erasmus+ για την ενίσχυση της συμμετοχής της κοινότητας και των πολιτών στα κοινά
• την ένταξη νέων κατηγοριών δικαιούχων, συμπεριλαμβανομένων των αθλητών που ασχολούνται με τον μαζικό αθλητισμό, των εκπαιδευομένων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, των μαθητευόμενων, εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών και του προσεχούς θεματολογίου της ΕΕ για τους εκπαιδευτικούς και τους εκπαιδευτές
• ταχύτερη πρόσβαση για τις υποψήφιες χώρες χωρίς να χρειάζεται να ολοκληρώσουν τη διαδικασία σύνδεσης και ισχυρότερους δεσμούς με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελβετία.

Δηλώσεις

Ο εισηγητής Bogdan Zdrojewski (EΛΚ, Πορτογαλία) δήλωσε: «Η θέση του Κοινοβουλίου είναι να ενισχύσει το Erasmus+ σε διάφορους τομείς και να επιτρέψει στο πρόγραμμα να αντιμετωπίσει τις στρατηγικές προκλήσεις της ΕΕ. Με τις προτάσεις μας σχεδόν διπλασιάζουμε τη χρηματοδότησή της και χαιρετίζουμε την επιστροφή του Ηνωμένου Βασιλείου. Το Erasmus+ είναι ένα από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα της ΕΕ, το οποίο έχει αποφέρει εξαιρετικά αποτελέσματα. Το πρόγραμμα αξίζει να αντιμετωπιστεί με φιλοδοξία και να εξασφαλιστούν οι επενδύσεις που απαιτούνται ώστε να συνεχίσουν να αξιοποιούνται αυτά τα επιτεύγματα.»

Επόμενα βήματα

Οι ευρωβουλευτές είναι πλέον έτοιμοι να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με τις κυβερνήσεις της ΕΕ μόλις αυτές εγκρίνουν την πλήρη εντολή τους, συμπεριλαμβανομένου του συνολικού ύψους της χρηματοδότησης για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ (ΠΔΠ).

Σχετικές πληροφορίες

Στις 16 Ιουλίου 2025 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για τον νέο κανονισμό για το πρόγραμμα Erasmus+. Η νομοθεσία αποτελεί μέρος της δέσμης μέτρων της ΕΕ για τον ΠΔΠ για την περίοδο 2028-2034. Το Κοινοβούλιο επιθυμεί ο προϋπολογισμός να παραμείνει ένα ισχυρό επενδυτικό εργαλείο που στηρίζει τους πολίτες, τις περιφέρειες και τις επιχειρήσεις, παρέχοντας παράλληλα σαφή προστιθέμενη αξία σε σχέση με τις εθνικές δαπάνες. Οι ευρωβουλευτές προτείνουν την αύξηση των κονδυλίων για την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων και επιμένουν στη σημασία των νέων πόρων για τη χρηματοδότηση ενός φιλόδοξου και βιώσιμου προϋπολογισμού.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Bianca Fazacas on Unsplash

Το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής να αναβληθούν ορισμένες υποχρεώσεις που προκύπτουν από τον κανονισμό της ΕΕ για το μεθάνιο με 341 ψήφους υπέρ, 225 κατά και 6 αποχές.

Περισσότερος χρόνος για εισαγωγείς και παραγωγούς

Η Επιτροπή πρότεινε την αναβολή κατά ένα έτος ορισμένων υποχρεώσεων των εισαγωγέων, οι οποίες προβλέπεται να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2027, και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την ένταση του μεθανίου, οι οποίες πρέπει να υποβληθούν έως τον Αύγουστο του 2028. Οι εισαγωγείς έχουν προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να μην είναι σε θέση να εξασφαλίσουν επαρκή εφοδιασμό σε μια εποχή που οι αγορές ενέργειας είναι τεταμένες και οι τιμές υψηλές λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Το Κοινοβούλιο συμφωνεί με την ανάγκη αναβολής αυτών των απαιτήσεων, αλλά πιέζει για μεγαλύτερη, τριετή αναβολή. Σύμφωνα με την πρόταση του Κοινοβουλίου, οι εισαγωγείς αργού πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα θα πρέπει έως τις 31 Μαΐου 2031 να αποδείξουν ότι οι συμβάσεις προμήθειας που έχουν συναφθεί ή ανανεωθεί από τις 4 Αυγούστου 2024 καλύπτουν μόνο καύσιμα που υπόκεινται σε μέτρα παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και επαλήθευσης ισοδύναμα με τους κανόνες της ΕΕ. Η ίδια νέα ημερομηνία θα ισχύει όταν οι εισαγωγείς υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τις προσπάθειές τους να ευθυγραμμίσουν παλαιότερες συμβάσεις.

Επιπλέον, οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς της ΕΕ θα αναφέρουν πρώτα την ένταση μεθανίου των ορυκτών καυσίμων που διαθέτουν στην αγορά της ΕΕ έως τις 5 Αυγούστου 2031 και όχι έως τις 5 Αυγούστου 2029.

Οι ευρωβουλευτές θέλουν επίσης να δώσουν στους διαχειριστές πετρελαίου και φυσικού αερίου της ΕΕ τρία ακόμη χρόνια για να υποβάλουν επαληθευμένες εκθέσεις που συνδυάζουν μετρήσεις μεθανίου - έως τον Φεβρουάριο του 2030 για τα λειτουργικά περιουσιακά στοιχεία και τον Αύγουστο του 2031 για τα μη λειτουργικά περιουσιακά στοιχεία.

Καμία αναβολή για χώρες στις οποίες έχουν επιβληθεί κυρώσεις

Οι ευρωβουλευτές συμφωνούν ότι η επέκταση του χρονοδιαγράμματος δεν θα πρέπει να ωφελήσει τις εισαγωγές ενέργειας από χώρες στις οποίες έχει επιβάλει κυρώσεις η ΕΕ. Το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να εξακολουθήσει να ισχύει για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα που προέρχονται ή εξάγονται άμεσα ή έμμεσα από χώρες που υπόκεινται σε κυρώσεις της ΕΕ οι οποίες απαγορεύουν ή περιορίζουν τις εισαγωγές των εν λόγω ουσιών. Για να αποφευχθεί η καταστρατήγηση, οι εισαγωγείς θα πρέπει να αναφέρουν τους εν λόγω όγκους χωριστά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν μεικτά φορτία. Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει και θα επικαιροποιήσει ενδεικτικό κατάλογο των οικείων χωρών.

Επανεξέταση της εφαρμογής και της ασφάλειας του εφοδιασμού

Οι ευρωβουλευτές ζητούν από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση έως την 1η Ιουλίου 2029 σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των διατάξεων για την ένταση των εισαγωγών και του μεθανίου. Η έκθεση θα καλύπτει τα εθνικά καθεστώτα κυρώσεων, τη διαπίστευση των ελεγκτών, την αναγνώριση λύσεων συμμόρφωσης, την πρόοδο όσον αφορά την ανάπτυξη της μεθοδολογίας και των μέγιστων τιμών έντασης μεθανίου, καθώς και την κατάσταση της ασφάλειας του εφοδιασμού. H Επιτροπή θα πρέπει, όπου χρειάζεται, να προτείνει αλλαγές, στον κανονισμό, σε περίπτωση που συνεχίζονται των προβλήματα εφαρμογής ή απειλής της ασφάλειας του εφοδιασμού.

Επόμενα βήματα

Το Κοινοβούλιο είναι πλέον έτοιμο να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο σχετικά με την τελική μορφή της νομοθεσίας.

Προκειμένου οι νέες προθεσμίες να επιφέρουν γρήγορα ασφάλεια δικαίου, το Κοινοβούλιο εξέτασε τον εν λόγω φάκελο με τη διαδικασία του κατεπείγοντος και επιθυμεί ο τροποποιητικός κανονισμός να τεθεί σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα.

Σχετικές πληροφορίες

Το μεθάνιο είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παράγοντας που συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή μετά το διοξείδιο του άνθρακα και η μείωση των εκπομπών μεθανίου είναι ένας από τους ταχύτερους και αποτελεσματικότερους τρόπους αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, ενώ παράλληλα εξοικονομεί ενέργεια. Ο κανονισμός για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας τέθηκε σε ισχύ στις 4 Αυγούστου 2024. Θεσπίζει κανόνες για τη μέτρηση, την υποβολή εκθέσεων και την επαλήθευση των εκπομπών μεθανίου, για τον εντοπισμό και την επισκευή διαρροών και για τον περιορισμό του εξαερισμού και της καύσης σε πυρσό και είναι η πρώτη ολοκληρωμένη νομοθεσία στον κόσμο που ρυθμίζει επίσης τις εκπομπές μεθανίου που σχετίζονται με τις εισαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Jacek Dylag on Unsplash

Σε ψήφισμα που εγκρίθηκε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χαρακτηρίζει αυτές τις επιθέσεις ως κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, τονίζοντας τον μεγάλο αριθμό αμάχων της Υεμένης που έχουν σκοτωθεί και εκτοπιστεί, ενώ η ανθρωπιστική κρίση στη χώρα που έχει επιδεινωθεί. Το Κοινοβούλιο καταδικάζει επίσης τις επιθέσεις των Χούθι με πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίες έχουν σημειωθεί κατά τα τελευταία χρόνια.

Καταδίκη του αποσταθεροποιητικού ρόλου του ιρανικού καθεστώτος

Εκφράζοντας την αλληλεγγύη του προς την κυβέρνηση του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας και υποστηρίζοντας τη νόμιμη κυβέρνηση της Υεμένης, το Κοινοβούλιο επιβεβαιώνει τη δέσμευσή του για την ασφάλεια, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα και των δύο χωρών. Οι ευρωβουλευτές ζητούν από τους Χούθι να σταματήσουν αμέσως όλες τις εχθροπραξίες, τόσο εντός όσο και εκτός Υεμένης, και να εγκαταλείψουν οποιεσδήποτε εδαφικές φιλοδοξίες.

Το Κοινοβούλιο καταδικάζει κατηγορηματικά τον αποσταθεροποιητικό ρόλο του ιρανικού καθεστώτος, ο οποίος συνιστά μείζονα απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής και παρέχει στους Χούθι όπλα, τεχνολογία πυραύλων και drones, εκπαίδευση και χρηματοδότηση. Καταδικάζει επίσης την συνεργασία των Χούθι, με τη Χεζμπολάχ και άλλες ένοπλες ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν, τονίζοντας ότι η διαρκής σταθερότητα στη Μέση Ανατολή απαιτεί τον αφοπλισμό και την αποστράτευση όλων των παραστρατιωτικών και μη κρατικών ένοπλων ομάδων.

Κάλεσμα για ένταξη των Χούθι στον ενωσιακό κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων

Κατόπιν πρότασης της ύπατης εκπροσώπου της ΕΕ Kaja Kallas, το Κοινοβούλιο καλεί το Συμβούλιο να εντάξει το κίνημα των Χούθι, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών και πολιτικών πτερύγων, της ηγεσίας και του στρατιωτικού μηχανισμού και του μηχανισμού ασφαλείας του, στον ενωσιακό κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων. Ζητεί επίσης να εξαρθρωθούν όλοι οι δίαυλοι χρηματοδότησης του κινήματος των Χούθι και τη δέσμευση από την ΕΕ όλων των κεφαλαίων και οικονομικών πόρων που ανήκουν στους Χούθι και στους υποστηρικτές τους.

Οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν απερίφραστα τον ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας από τους Χούθι και τις επιθέσεις τους στις ενεργειακές υποδομές και την εμπορική ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα και στα στενά Bab al-Mandab. Ανησυχούν σοβαρά για τον αντίκτυπο που έχει στην ΕΕ η ταυτόχρονη διακοπή της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω των στενών Bab al-Mandab και Hormuz, η οποία αυξάνει τις τιμές της ενέργειας εις βάρος των ευρωπαϊκών νοικοκυριών, επιχειρήσεων και ανταγωνιστικότητας.

Το ψήφισμα τονίζει τη σημασία της αμυντικής επιχείρησης της ΕΕ ASPIDES για την ασφάλεια στη θάλασσα, χαιρετίζει τη διευρυμένη εντολή της και καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν στην επιχείρηση πρόσθετα, κατάλληλα εξοπλισμένα ναυτικά και αεροπορικά μέσα. Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της στον Κόλπο για την ασφάλεια και την άμυνα και εκτιμούν τις προσπάθειες των κρατών μελών και του Ηνωμένου Βασιλείου να παράσχουν στήριξη στην αεράμυνα στην περιοχή. Τέλος, εκφράζουν την ανησυχία τους για την καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στην Υεμένη, η οποία επιδεινώθηκε από τις νέες συγκρούσεις, και καλούν την ΕΕ, μεταξύ άλλων, να αυξήσει τη βοήθεια μέσω του επικείμενου μηχανισμού «Η Ευρώπη στον κόσμο» - αλλά με αυστηρή παρακολούθηση της ανθρωπιστικής χρηματοδότησης της ΕΕ προς την χώρα.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by MUHAMMAD NABEEL on Unsplash