Το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με το ανθρώπινο κεφάλαιο, η οποία θα βοηθήσει τα κράτη μέληνα αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε επίπεδο ΕΕ, με σκοπό την τόνωση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας.
Το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Ευρώπης. Ενώ διαρκείς ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων επηρεάζουν στρατηγικούς τομείς από την υγεία έως τις ψηφιακές τεχνολογίες, η σημερινή σύσταση αποτελεί αποφασιστικό βήμα προς την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ανθεκτικότητας και της κοινωνικής συνοχής μας με αποτελεσματικότερες επενδύσεις στις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις δυνατότητες των ανθρώπων.
Μαρίνος Μουσιούττας, Υπουργός Εργασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας
Γιατί χρειάζεται σύσταση;
Το ανθρώπινο κεφάλαιο —οι γνώσεις, οι δεξιότητες, η εμπειρία, η εκπαίδευση και η κατάρτιση που βοηθούν ένα άτομο ή μια ομάδα στην επίτευξη επαγγελματικών ή προσωπικών στόχων— έχει καθοριστική σημασία για την ανταγωνιστική ισχύ και την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη μεδιαρκείς ελλείψεις εργαζομένων και δεξιοτήτων. Οι πιο εκτεταμένες ελλείψεις διαπιστώνονται δε σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως η υγεία, η γεωργία, οι ΤΠΕ, οι πολιτικοί μηχανικοί και η εκπαίδευση.
Ηπρόοδος της τεχνολογίας, καθώς και η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, αναμένεται να επιφέρουν περαιτέρω αύξηση της ζήτησης για νέες δεξιότητες και να επιδεινώσουν τις υφιστάμενες ελλείψεις. Παρομοίως, οιδημογραφικές προκλήσεις, ιδίως η γήρανση του πληθυσμού, είναι πιθανό να δημιουργήσουν περισσότερη πίεση στις αγορές εργασίας.
Η έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων μπορεί επίσης ναλειτουργεί ανασταλτικά για τις επενδύσεις και την καινοτομία: το 2024 το 77% των εταιρειών στην ΕΕ δήλωσαν ότι οι ελλείψεις δεξιοτήτων συνιστούσαν εμπόδιο για μακροπρόθεσμες επενδύσεις.
Αντιμετώπιση των ελλείψεων δεξιοτήτων
Στη σύστασή του το Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων σετομείς στρατηγικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ΕΕ, όπως οι ψηφιακές τεχνολογίες, η υγεία, η γεωργία και η άμυνα.
Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότιτέσσερις στους πέντε ενήλικες αποκτούν δεξιότητες μέσω κατάρτισης που σχετίζεται με την εργασίακαι, ως εκ τούτου, ενθαρρύνει την ανάπτυξη συμπράξεων μεταξύ παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης, επιχειρήσεων και άλλων βασικών ενδιαφερόμενων φορέων, όπως οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης.
Ενίσχυση βασικών δεξιοτήτων
Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι πολλοί εκπαιδευόμενοι, και ιδίως όσοι προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα, αντιμετωπίζουνπροκλήσεις όσον αφορά την απόκτηση βασικών δεξιοτήτων, που τους δίνουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά εργασίας. Καλεί, λοιπόν, τις χώρες της ΕΕ να ενισχύσουν την απόκτηση δεξιοτήτων σε όλες τις ηλικίες και όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και κατάρτισης, εστιάζοντας ιδιαίτερα στις μειονεκτούσες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία. Ειδικότερα, συνιστά τη διασφάλισηδίκαιης πρόσβασης σε προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα υψηλής ποιότηταςκαι την αύξηση της ελκυστικότητας του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού.
Επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ)
Τα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και μαθητείας θεωρούνται συχνά μη ελκυστικά, παρά τα υψηλά επίπεδα απασχόλησης των αποφοίτων (το 2024, το 80% των αποφοίτων ΕΕΚ είχε βρει απασχόληση). Συνεπώς, το Συμβούλιο ενθαρρύνει τα κράτη μέλη ναενισχύσουν την ελκυστικότητα των προγραμμάτων ΕΕΚ και μαθητείας, ιδίως για τις υποεκπροσωπούμενες ομάδες, όπως οι γυναίκες.
Προγράμματα STEM
Η ζήτηση για επαγγελματίες στουςτομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM)αυξάνεται, λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων, όπως η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης. Παρόλο που τα μαθήματα STEM παραμένουν δημοφιλή στους φοιτητές, περίπου οι μισές χώρες της ΕΕ ανέφεραν μείωση στις εγγραφές κατά την περίοδο 2015-2023. Το Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη νααυξήσουν τον μέγιστο αριθμό συμμετεχόντων, τη συνάφεια και την ελκυστικότητα των προγραμμάτων STEM στα πανεπιστήμια και τα επαγγελματικά προγράμματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις φοιτήτριες.
Επένδυση στην εκπαίδευση
Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι η δημόσια χρηματοδότηση από μόνη της δεν επαρκεί για τη γεφύρωση του χάσματος δεξιοτήτων, ιδίως όσον αφορά την παροχή βοήθειας στους ενήλικες για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση. Στη σύστασή του, ζητεί να εφαρμοστεί για τις επενδύσεις στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και τις δεξιότητεςπροσέγγιση που θα συνδυάζει τις δημόσιες δαπάνες με τις ιδιωτικές επενδύσεις και θα αξιοποιεί πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ και το InvestEU. Προτρέπει επίσης τα κράτη μέλη να παρακολουθούν και να αξιολογούν τις επενδύσεις αυτές σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι δαπάνες είναι οικονομικά αποδοτικές και τεκμηριωμένες.
Πληροφορίες για τις δεξιότητες
Οι προσβάσιμες, εύκολα κατανοητές, στοχευμένες και επικαιροποιημένες πληροφορίες για τις δεξιότητες είναι απαραίτητες για αποτελεσματικές και ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις πολιτικές εκπαίδευσης, καθώς παρέχουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα ναπροβλέπουν τη μελλοντική ζήτηση για κάθε δεδομένο επάγγελμα. Στη σύσταση του Συμβουλίου ενθαρρύνονται τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν μεθοδολογίες για τη χρήση μαζικών δεδομένων και ΤΝ, ώστε να παρέχουν καλύτερες και πιο έγκαιρες πληροφορίες για τις δεξιότητες, και να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες αυτές πιο τακτικά σε τομείς όπως ο επαγγελματικός προσανατολισμός και ο σχεδιασμός των προγραμμάτων σπουδών.
Γενικές πληροφορίες
Είναι η πρώτη φορά που το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με το ανθρώπινο κεφάλαιο, ως μέσο για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η σύσταση συμπληρώνει τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση που εγκρίνονται κάθε χρόνο. Πρωταρχικός σκοπός της φθινοπωρινής δέσμης του Εξαμήνου είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, για την οποία χρειάζεται ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Η σύσταση ανακοινώθηκε αρχικά από την Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025 στο πλαίσιο της Ένωσης Δεξιοτήτων και συμπεριλήφθηκε στη φθινοπωρινή δέσμη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2025.
Το Συμβούλιο καθόρισε εντολή για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με κανονισμό για τη θέσπιση νέου ευρωπαϊκού πλαισίου για τις στατιστικές για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια.
Το νέο πλαίσιο θα εκσυγχρονίσει τη συλλογή και τη χρήση στατιστικών δεδομένων για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και θα προσφέρει, ως εκ τούτου, τη δυνατότητα χρήσης αξιόπιστων και έγκαιρων δεδομένων, τα οποία είναι απαραίτητα για τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των πολιτικών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑΠ), καθώς και για τη στήριξη της βιώσιμης διαχείρισης των θαλάσσιων πόρων και την ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας.
Μόλις εγκριθεί, το νέο πλαίσιο θα συμβάλει στο να διασφαλιστεί ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικών, οι ερευνητές και οι ενδιαφερόμενοι φορείς έχουν πρόσβαση σε δεδομένα υψηλής ποιότητας με σκοπό τη στήριξη της βιώσιμης αλιείας, της υπεύθυνης υδατοκαλλιέργειας και της τεκμηριωμένης χάραξης πολιτικών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας
Ο μελλοντικός κανονισμός θα αντικαταστήσει πέντε ισχύοντες κανονισμούς που διέπουν επί του παρόντος τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τα αλιεύματα, τις εκφορτώσεις, τον αλιευτικό στόλο της ΕΕ και την παραγωγή προϊόντων υδατοκαλλιέργειας. Επιπλέον, θα δημιουργήσει ενιαίο και συνεκτικό νομικό πλαίσιο. Χάρη στην ενοποίηση αυτών των κανονισμών, το νέο πλαίσιο αναμένεται να βελτιώσει τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα της συλλογής δεδομένων και της υποβολής εκθέσεων σε ολόκληρη την ΕΕ.
Σκοπός του επικαιροποιημένου πλαισίου είναι επίσης να αξιοποιούνται καλύτερα οι σύγχρονες πηγές δεδομένων και οι ψηφιακές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών δεδομένων και των ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων και μητρώων. Ταυτόχρονα, αποσκοπεί στη διασφάλιση υψηλών προτύπων ποιότητας, συγκρισιμότητας και αξιοπιστίας για τις ευρωπαϊκές στατιστικές.
Στη διαπραγματευτική εντολή που καθορίστηκε σήμερα, τα κράτη μέλη της ΕΕ αποσαφήνισαν διάφορα στοιχεία της πρότασης της Επιτροπής, όπως οι απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων, το πεδίο εφαρμογής της συλλογής δεδομένων και η ισορροπία μεταξύ των πρόσθετων στατιστικών πληροφοριών και της ανάγκης περιορισμού του διοικητικού φόρτου για τις εθνικές αρχές και τους οικονομικούς φορείς.
Επόμενα βήματα
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται να ξεκινήσουν αργότερα εντός του έτους.
Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με την πρόταση για τον εξορθολογισμό ορισμένων κανόνων σχετικά με τηντεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ).
Η πρόταση αποτελεί μέρος της λεγόμενης δέσμης νομοθετικών μέτρων«Omnibus VII»και εντάσσεται στο πλαίσιο του θεματολογίουαπλούστευσηςτης ΕΕ. Η δέσμη περιλαμβάνει προτάσεις για δύο κανονισμούς που αποσκοπούν στην απλούστευση του ψηφιακού νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ και στην εφαρμογή εναρμονισμένων κανόνων για την ΤΝ.
Ο εξορθολογισμός των κανόνων για την ΤΝ είναι απαραίτητος για τη διασφάλιση της ψηφιακής κυριαρχίας της ΕΕ. Ως Προεδρία, εργαστήκαμε εντατικά για την πρόταση αυτή και καταλήξαμε γρήγορα σε συμφωνία, ώστε να διευκολυνθεί η έγκαιρη εφαρμογή της πράξης για την ΤΝ. Η πρόταση θα εξασφαλίσει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου, θα καταστήσει τους κανόνες πιο αναλογικούς και θα διασφαλίσει πιο εναρμονισμένη εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με τους συννομοθέτες μας στις κοινές προσπάθειες που καταβάλλουμε για τη στήριξη των επιχειρήσεών μας, τη διευκόλυνση της καινοτομίας και την οικοδόμηση μιας πιο ανταγωνιστικής Ευρώπης.
Μαριλένα Ραουνά, Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας
Η Επιτροπή πρότεινε την προσαρμογή τουχρονοδιαγράμματος για την εφαρμογή των κανόνων σχετικά με τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνουκατά 16 μήνες, ώστε οι κανόνες να τεθούν σε ισχύ μόλις η Επιτροπή επιβεβαιώσει ότι είναι διαθέσιμα τα αναγκαία πρότυπα και εργαλεία. Η Επιτροπή πρότεινε επίσης περαιτέρωστοχευμένες τροποποιήσειςτου κανονισμού για την ΤΝ, με τις οποίες επεκτείνονται σε μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης ορισμένες κανονιστικέςεξαιρέσειςπου ήδη χορηγούνται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), μειώνονται οι απαιτήσεις σε έναν πολύ περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, επεκτείνεται η δυνατότητα επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα για την ανίχνευση και τον μετριασμό περιπτώσεων μεροληψίας,ενισχύονται οι εξουσίες της Υπηρεσίας ΤΝκαι μειώνεται ο κατακερματισμός της διακυβέρνησης.
Κύριες τροποποιήσεις που εισήγαγε το Συμβούλιο
Η Προεδρία χειρίστηκε την πρόταση μεύψιστη προτεραιότητα. Τα κράτη μέλη συμμερίστηκαν την αίσθηση του επείγοντος και, σε αυτό το πλαίσιο, διατήρησαν σε μεγάλο βαθμό τη γενική κατεύθυνση της πρότασης της Επιτροπής.
Η εντολή του Συμβουλίου, ωστόσο, προσθέτει μια νέα διάταξη στον κανονισμό για την ΤΝ που απαγορεύει τις πρακτικές ΤΝ οι οποίεςπαράγουν μη συναινετικό σεξουαλικό ή ευαίσθητο προσωπικό περιεχόμενο ή υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Το κείμενο εισάγει επίσης ένα καθορισμένο χρονοδιάγραμμα για την καθυστερημένη εφαρμογή των κανόνων υψηλού κινδύνου: οι νέες ημερομηνίες εφαρμογής θα είναι η2α Δεκεμβρίου 2027για τα αυτόνομα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου και η2α Αυγούστου 2028για τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου που είναι ενσωματωμένα σε προϊόντα.
Επιπλέον, η εντολή του Συμβουλίου επαναφέρει τηνυποχρέωση των παρόχων να καταχωρίζουν, στη βάση δεδομένων της ΕΕ για τα συστήματα υψηλού κινδύνου, συστήματα ΤΝ που οι ίδιοι θεωρούν ότι εξαιρούνται από την ταξινόμηση ως υψηλού κινδύνου. Επαναφέρει επίσης τοπρότυπο της αυστηρής αναγκαιότηταςγια την επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με σκοπό τη διασφάλιση της ανίχνευσης και της διόρθωσης περιπτώσεων μεροληψίας.
Επιπλέον, το κείμενομεταθέτειτην προθεσμία για την ίδρυση ρυθμιστικών δοκιμαστηρίων ΤΝ από τις αρμόδιες αρχές σε εθνικό επίπεδο έως τις2 Δεκεμβρίου 2027.Αποσαφηνίζει επίσης τιςαρμοδιότητες της Υπηρεσίας ΤΝγια την εποπτεία των συστημάτων ΤΝ που βασίζονται σε μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού, όταν το μοντέλο και το σύστημα αναπτύσσονται από τον ίδιο πάροχο, καθορίζοντας τιςεξαιρέσειςγια τις οποίες οι εθνικές αρχές παραμένουν αρμόδιες, συμπεριλαμβανομένων των αρχών επιβολής του νόμου, των αρχών διαχείρισης των συνόρων, των δικαστικών αρχών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Τέλος, η εντολή του Συμβουλίου προσθέτει μια νέαυποχρέωση για την Επιτροπή να παρέχει καθοδήγησηστους οικονομικούς φορείς συστημάτων ΤΝ υψηλού κινδύνου που καλύπτονται από τομεακή νομοθεσία εναρμόνισης, ώστε να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις υψηλού κινδύνου της πράξης για την ΤΝ, κατά τρόπο που να ελαχιστοποιεί τον φόρτο συμμόρφωσης.
Επόμενα βήματα
Μετά την έγκριση της εντολής του Συμβουλίου, η Προεδρία θα ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Γενικές πληροφορίες
Τον Οκτώβριο του 2024 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους συμφεροντούχους να προωθήσουν κατά προτεραιότητα τις εργασίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που προσδιορίζονται στην έκθεση του Enrico Letta («Πολύ περισσότερο από μια απλή αγορά») και σε εκείνη του Mario Draghi («Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας»). Ακολούθως, με τη δήλωση της Βουδαπέστης, της 8ης Νοεμβρίου 2024, ζητήθηκε «δρομολόγηση επανάστασης για την απλούστευση», ώστε να διασφαλιστεί σαφές, απλό και έξυπνο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις και δραστική μείωση του διοικητικού και του κανονιστικού φόρτου, καθώς και των επιβαρύνσεων υποβολής εκθέσεων, ιδίως για τις ΜΜΕ.
Από τον Φεβρουάριο του 2025, σε συνέχεια της έκκλησης των ηγετών και των ηγέτιδων της ΕΕ κατά την εν λόγω σύνοδο και σε επακόλουθες συνόδους, η Επιτροπή έχει υποβάλει δέκα δέσμες μέτρων «Omnibus» με στόχο την απλούστευση της ισχύουσας νομοθεσίας για τη βιωσιμότητα, τις επενδύσεις, τη γεωργία, τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης, την ψηφιοποίηση και τις κοινές προδιαγραφές, την αμυντική ετοιμότητα, τα χημικά προϊόντα, τα ψηφιακά ζητήματα, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ΤΝ, το περιβάλλον, την αυτοκινητοβιομηχανία και την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών. Στις 19 Νοεμβρίου 2025 η Επιτροπή υπέβαλε την έβδομη δέσμη μέτρων Omnibus για τον ψηφιακό τομέα, η οποία αποτελείται από δύο προτάσεις: η μία αποσκοπεί στην απλούστευση του ψηφιακού νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ και η άλλη στην απλούστευση της εφαρμογής εναρμονισμένων κανόνων για την ΤΝ. Η πρωτοβουλία αυτή συνιστά επακόλουθο ενός ευρύτερου πολιτικού στόχου για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, με τη μείωση του διοικητικού φόρτου των επιχειρήσεων και τη δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για τη λειτουργία τους στην ΕΕ.
Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με τηνπροώθηση της ικανότητας της ΕΕ να αντιμετωπίζει υβριδικές απειλές, επιβεβαιώνοντας την αποφασιστικότητα της ΕΕ να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για τηνπρόληψη, την αποτροπή και την αντιμετώπισηυβριδικών εκστρατειών που στοχεύουν την Ένωση, τα κράτη μέλη της και τους εταίρους της,ανεξάρτητα από την προέλευση, την κλίμακα και την έντασή τους.
Στα συμπεράσματα, το Συμβούλιοκαταδικάζει επίμονες υβριδικές δραστηριότητες κρατικών και μη κρατικών παραγόντων που αποσκοπούν στην υπονόμευση της ασφάλειας και της σταθερότητας της ΕΕ, των κρατών μελών της και των εταίρων της.Ως προς τούτο, καταγγέλλει απερίφραστα πράξεις δολιοφθοράς, μεταξύ άλλων κατά υποδομών ζωτικής σημασίας, κακόβουλες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο, χειραγώγηση και παρεμβολές στην πληροφόρηση από το εξωτερικό, ανάμιξη σε εκλογές, καθώς και εργαλειοποίηση της μετανάστευσης.
Το Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα τη Ρωσία και όσους δρουν για λογαριασμό της για τις επίμονες, συντονισμένες και μακροχρόνιες υβριδικές εκστρατείες τους ενάντια στην ΕΕ, τα κράτη μέλη της και τους εταίρους της, καθώς και για την υπονόμευση της στήριξης προς την Ουκρανία και της ικανότητάς της να αμύνεται, και θα συνεχίσει να ενεργεί με αποφασιστικότητα μέσω στρατηγικής προσέγγισης για να αποκρούσει τις υβριδικές απειλές της Ρωσίας.
Όλο και περισσότερο χρησιμοποιούνται υβριδικές απειλές για να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητά μας και να υπονομεύσουν τους δημοκρατικούς μας θεσμούς. Με τα συμπεράσματα αυτά, η ΕΕ στέλνει ένα σαφές μήνυμα: θα δράσουμε από κοινού για να ενισχύσουμε περαιτέρω την ετοιμότητά μας, να προστατεύσουμε τις κοινωνίες μας και να δώσουμε ισχυρή απάντηση σε όσους επιδιώκουν να μας αποσταθεροποιήσουν.
Κωνσταντίνος Κόμπος, Υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας
Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει την αποφασιστικότητά του να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία — τηνεργαλειοθήκη της ΕΕ για τις υβριδικές απειλές, τηνεργαλειοθήκη για τη διπλωματία στον κυβερνοχώροκαι άλλα μέσα που έχει στη διάθεσή της η ΕΕ, από τηνομοθεσίαέως ταπεριοριστικά μέτρα, και ζητά την περαιτέρω εφαρμογή, ενίσχυση και ανάπτυξή τους για την πρόληψη, την αποτροπή και την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών. Αυτό περιλαμβάνειαύξηση του κόστους της υβριδικής δραστηριότητας κατά της ΕΕ για τους υπευθύνους, προστασία υποδομών ζωτικής σημασίας, υπεράσπιση των δημοκρατικών διαδικασιών και θεσμών, αντιμετώπιση της ανάμιξης σε εκλογές, συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και ομοϊδεάτες εταίρους, καθώς και με τον ιδιωτικό τομέα, την ακαδημαϊκή κοινότητα και την κοινωνία των πολιτών. Το Συμβούλιο επαναλαμβάνει επίσης την ανάγκη στήριξης εταίρων που πλήττονται από υβριδικές απειλές, ιδίως υποψήφιων και δυνάμει υποψήφιων χωρών.
Γενικό πλαίσιο
Ο όρος «υβριδικές απειλές» αναφέρεται συνήθως σε συντονισμένες επιζήμιες δραστηριότητες που σχεδιάζονται και εκτελούνται με κακόβουλη πρόθεση. Έχουν ως στόχο να πλήξουν έναν στόχο, όπως ένα κράτος ή ένα θεσμικό όργανο, με διάφορα μέσα, συχνά με έναν συνδυασμό μέσων. Έχουν σχεδιαστεί κατά τρόπο που καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό και την αποτροπή τους και έχουν επινοηθεί έτσι ώστε να παραμένουν κάτω από το όριο που θα μπορούσε να συνιστά ή να εκληφθεί ως πολεμική πράξη. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν –ενδεικτικά και όχι εξαντλητικά- χειραγώγηση και παρεμβολές στην πληροφόρηση, κυβερνοεπιθέσεις, οικονομικό εξαναγκασμό, διπλωματία εξαναγκασμού, απειλές στρατιωτικής βίας.
Τόσο κρατικοί όσο και μη κρατικοί φορείς αναπτύσσουν όλο και πιο σύνθετες και εξελιγμένες υβριδικές τακτικές. Οι τακτικές αυτές δεν αποτελούν μόνο κίνδυνο για την ασφάλεια, αλλά συνιστούν και απειλή για τη δημοκρατία, καθώς θίγουν τις βασικές αξίες της και αποσκοπούν στον κατακερματισμό της κοινωνίας και στην υπονόμευση της λήψης πολιτικών αποφάσεων.
Μετά την έγκριση της στρατηγικής πυξίδας για την ασφάλεια και την άμυνα τον Μάρτιο του 2022, η ΕΕ δημιούργησε μια εργαλειοθήκη της ΕΕ για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών. Η εργαλειοθήκη περιλαμβάνει προληπτικά, συνεργατικά, σταθεροποιητικά, περιοριστικά και υποστηρικτικά μέτρα, όπως ορίζεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου 2022 σχετικά με πλαίσιο για συντονισμένη αντίδραση της ΕΕ σε υβριδικές εκστρατείες.
Υπό το πρίσμα της θλιβερής τέταρτης επετείου από τησφαγή της Μπούτσαπου συνέβη μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2022, το Συμβούλιο ενέκρινε περιοριστικά μέτρα κατάεννέα ατόμων που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλοστα γεγονότακαι, ως εκ τούτου, ευθύνονται για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας.
Το Συμβούλιο καταχώρισε μεταξύ άλλων τον αντιστράτηγο AleksandrChayko, πρώην διοικητή της ανατολικής στρατιωτικής περιοχής και πλέον υψηλόβαθμο αξιωματικό του ρωσικού στρατού επιτόπου κατά την έναρξη της ολομέτωπης εισβολής στην Ουκρανία. Ο Chayko ήτανεπικεφαλής διοικητήςστην Ουκρανίαόταν τα ρωσικά στρατεύματα εισήλθαν στην Μπούτσα.
Στις νέες καταχωρίσεις περιλαμβάνονται επίσης και άλλοιυψηλόβαθμοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι που διοικούσαν ρωσικά στρατεύματαστην Ουκρανία κατά τις πρώτες ημέρες της επίθεσης σε αυτή, και οι οποίοι διέπραξαν φρικαλεότητες κατά κατοίκων της Μπούτσα και γειτονικών περιοχών, όπως οι Hostomel, Irpin και Borodianka. Υπό την ιδιότητά τους αυτή, ηγήθηκαν των μονάδων τους τη στιγμή πουεκατοντάδες άμαχοιδολοφονήθηκαν, σε ορισμένες περιπτώσεις ως αποτέλεσμαβίαιων εκτελέσεων. Τα στρατεύματα υπό τις διαταγές τους ενεπλάκησαν επίσης σελεηλασίες,βασανιστήριακαιεξαναγκασμό αμάχων να απομακρύνουν τα σώματατων νεκρών Ρώσων στρατιωτών. Ένα από τα άτομα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ευθύνεται επίσης για την υιοθεσία παιδιού από την κατεχόμενη από τη Ρωσία περιφέρεια Ντονέτσκ, το οποίο απελάθηκε παράνομα στη Ρωσία.
Αυτές οι πράξεις αποτελούνεγκλήματα κατά της ανθρωπότηταςκαιεγκλήματα πολέμου.
Τα εννέα άτομα υπόκεινται πλέον σεδέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ενώαπαγορεύεται σε πολίτες και εταιρείες της ΕΕ να τους διαθέτουν κεφάλαια. Επιπλέον, τα εν λόγω άτομα υπόκεινται σεταξιδιωτική απαγόρευση, με βάση την οποία δεν επιτρέπεται να εισέρχονται στα κράτη μέλη της ΕΕ ή να διέρχονται από αυτά.
Τα συγκεκριμένα περιοριστικά μέτρα εφαρμόζονται επί του παρόντος σεπερίπου 2.600 άτομα και οντότητεςπου υπόκεινται σε αυτά λόγω της συνεχιζόμενης αδικαιολόγητης και απρόκλητης στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Οι σχετικές νομικές πράξεις έχουν δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γενικές πληροφορίες
Ως αντίδραση στη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022, η ΕΕ διεύρυνε σε μεγάλο βαθμό τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας με σκοπό να αποδυναμώσει σημαντικά την οικονομική βάση της Ρωσίας, να της στερήσει κρίσιμες τεχνολογίες και αγορές και να περιορίσει σημαντικά την ικανότητά της να διεξάγει πόλεμο.
Στα συμπεράσματά του της 19ης Δεκεμβρίου 2024, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε ότι καταδικάζει απερίφραστα τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, επαναβεβαίωσε τη συνεχιζόμενη στήριξή του υπέρ της ανεξαρτησίας, της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της και δήλωσε ότι πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες με σκοπό να περιοριστεί περαιτέρω η ικανότητα της Ρωσίας να διεξάγει πόλεμο, μεταξύ άλλων επιβάλλοντας περαιτέρω κυρώσεις.
Το Συμβούλιο ενέκρινε κυρώσεις σετρεις οντότητεςκαιδύο άτομαπου ευθύνονται για κυβερνοεπιθέσεις κατά κρατών μελών και εταίρων της ΕΕ.
Το Συμβούλιο καταχώρησε στον κατάλογο κυρώσεων τηνIntegrity Technology Group, μια εταιρεία με έδρα την Κίνα, η οποία έχει παράσχει συστηματικά προϊόντα που χρησιμοποιήθηκαν για την παρείσφρηση και την πρόσβαση σε συσκευές σε κράτη μέλη της ΕΕ, σε όλη την Ευρώπη και παγκοσμίως. Μεταξύ του 2022 και του 2023, μέσω της τεχνικής και υλικής υποστήριξης που πρόσφεραν, παραβιάστηκαν περισσότερες από 65.000 συσκευές σε έξι κράτη μέλη.
Ομοίως, ηAnxun Information Technology, εταιρεία με έδρα την Κίνα, έχει παράσχει υπηρεσίες αθέμιτης παρείσφρησης (hacking) με στόχο τις κρίσιμες υποδομές και τις κρίσιμες λειτουργίες κρατών μελών και τρίτων χωρών. Ταδύο άτομα από την Κίνα που επίσης καταχωρήθηκαν σήμερααπό το Συμβούλιο είναισυνιδρυτέςτης εταιρείας, και ήταν υπεύθυνα και είχαν εμπλακεί σε κυβερνοεπιθέσεις που έπληξαν κράτη μέλη της ΕΕ.
Τέλος, η ιρανική εταιρίαEmennet Pasargadαπέκτησε παράνομα πρόσβαση σε βάση δεδομένων συνδρομητών στη Γαλλία και διαφήμισε τα περιεχόμενα που είχε προς πώληση στο σκοτεινό διαδίκτυο. Η εταιρεία παραβίασε επίσης διαφημιστικούς πίνακες κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024 με σκοπό τη διάδοση παραπληροφόρησης, καθώς και μια σουηδική υπηρεσία SMS, πλήττοντας μεγάλο αριθμό πολιτών της ΕΕ.
Όσοι περιλήφθηκαν σήμερα στον κατάλογο, σε οποιαδήποτε κατηγορία, υπόκεινται σεδέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ενώαπαγορεύεταισε πολίτες και εταιρείες της ΕΕνα τους διαθέτουν κεφάλαια, χρηματοοικονομικά στοιχεία ή οικονομικούς πόρους. Τα φυσικά πρόσωπα υπόκεινται επίσης σεταξιδιωτική απαγόρευση, με βάση την οποία δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στο έδαφος της ΕΕ ή να διέλθουν από αυτό.
Με τις σημερινές καταχωρίσεις, το οριζόντιο καθεστώς κυρώσεων της ΕΕ στον κυβερνοχώρο εφαρμόζεται πλέον σε19 άτομα και 7 οντότητες.
Η σημερινή απόφαση επιβεβαιώνει τη βούληση της ΕΕ και των κρατών μελών της να δώσουν σθεναρή και σταθερή απάντηση στις επίμονες κακόβουλες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο που στοχεύουν την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους εταίρους της. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα συνεχίσουν να συνεργάζονται με τους διεθνείς εταίρους μας για την προώθηση ενός ανοικτού, ελεύθερου, σταθερού και ασφαλούς κυβερνοχώρου.
Οι σχετικές νομικές πράξεις έχουν δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Γενικές πληροφορίες
Το πλαίσιο για κοινή διπλωματική αντίδραση της ΕΕ έναντι κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο («εργαλειοθήκη για τη διπλωματία στον κυβερνοχώρο») θεσπίστηκε τον Ιούνιο του 2017. Χάρη στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της μπορούν να χρησιμοποιούν όλα τα μέτρα της ΚΕΠΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των περιοριστικών μέτρων εάν είναι αναγκαίο, για την πρόληψη, την αποθάρρυνση, την αποτροπή και την αντιμετώπιση κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο που απειλούν την ακεραιότητα και την ασφάλειά τους.
Τον Μάιο του 2019 το Συμβούλιο θέσπισε πλαίσιο κυρώσεων που επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλλειστοχευμένα περιοριστικά μέτραως μέσο αποτροπής και αντίδρασης σε κυβερνοεπιθέσεις που συνιστούν εξωτερική απειλή για την ίδια ή τα κράτη μέλη της.
Το Συμβούλιο συμφώνησε να τροποποιήσει τηνΕυρωπαϊκή Εκλογική Πράξηπροκειμένου να καταστεί δυνατή η ψηφοφορία διά πληρεξουσίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) κατά τους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης και τους πρώτους μήνες της μητρότητας.
Κάθε βουλεύτρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που είναι έγκυος ή έχει γεννήσει πρόσφατα μπορεί να μεταβιβάσει την ψήφο της σε συνάδελφο για χρονικό διάστημα έως καιτρεις μήνες πριναπό την προβλεπόμενη ημερομηνία γέννησης και έως καιέξι μήνες μετάτον τοκετό.
Η συμφωνία έχει σχέση με την ισότητα, τη συμμετοχικότητα και τη δημοκρατική εκπροσώπηση. Με το να δίνουμε στις ευρωβουλεύτριες που εγκυμονούν ή έχουν γεννήσει πρόσφατα τη δυνατότητα να ψηφίζουν δια πληρεξουσίου, στηρίζουμε ενεργά τη συμμετοχή των γυναικών στην ευρωπαϊκή πολιτική ζωή αφού τις διευκολύνουμε να εξισορροπούν τα κοινοβουλευτικά τους καθήκοντα με τις απαιτήσεις της μητρότητας. Το μέτρο αυτό θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη στις δημοκρατικές μας διαδικασίες και θα δυναμώσει τη δημοκρατική συμμετοχή. Σειρά έχει τώρα η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Μαριλένα Ραουνά, Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας
Έχοντας κατά νου την εφαρμογή στην πράξη της ψηφοφορίας διά πληρεξουσίου, το Συμβούλιο προσέθεσε στην αρχική πρόταση του Κοινοβουλίου την πρόνοια ότι θα πρέπει το καθεστώς των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ορίζει τους γενικούς όρους που διέπουν την εν λόγω μεταβίβαση ψήφου, κατά τρόπο που συνάδει με τις αρχές της διαφάνειας, της λογοδοσίας, της ιχνηλασιμότητας, της ασφάλειας δικαίου και της ακεραιότητας της ψηφοφορίας. Επιπλέον, ο εσωτερικός κανονισμός του ΕΚ θα πρέπει να καθορίζει τις πρακτικές λεπτομέρειες για την εν λόγω μεταβίβαση ψήφου.
Επόμενα βήματα
Μετά τη σημερινή κατ’ αρχήν συμφωνία, το Συμβούλιο θα διαβιβάσει το κείμενο στο ΕΚ προς έγκριση. Στη συνέχεια, η πρόταση θα επανέλθει στο Συμβούλιο για την επίσημη έκδοση. Τέλος, η πράξη πρέπει να κυρωθεί από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις αντίστοιχες εθνικές συνταγματικές διαδικασίες τους προτού τεθεί σε ισχύ.
Γενικές πληροφορίες
Με βάση τους κανόνες που ισχύουν σήμερα, η εντολή ενός βουλευτή ή μιας βουλεύτριας του ΕΚ είναι προσωπική και συνεπάγεται αυτοπρόσωπη άσκηση του δικαιώματος ψήφου. Στις 13 Νοεμβρίου 2025, το ΕΚ ενέκρινε ψήφισμα για στοχευμένη αναθεώρηση της ευρωπαϊκής εκλογικής πράξης.
Ο φάκελος αυτός ακολουθεί μια «ειδική νομοθετική διαδικασία», σύμφωνα με την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει πρώτα μια πρόταση, η οποία στη συνέχεια διαβιβάζεται στο Συμβούλιο. Στη συνέχεια, το Συμβούλιο πρέπει να καθορίσει τη θέση του επί της πρότασης και να ζητήσει την έγκριση του Κοινοβουλίου.
Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με τη νέα στρατηγική της ΕΕ για τη βιοοικονομία. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου εκφράζεται ικανοποίηση για το όραμα για μιαανταγωνιστική και βιώσιμη βιοοικονομία έως το 2040, προωθείται η χρήση λύσεων βιολογικής βάσης και κυκλικών λύσεων σε όλους τους σχετικούς τομείς —ως υποκατάστατα των ορυκτών— και παρέχεται στήριξη στην καινοτομία και τις επενδύσεις.
Η βιοοικονομία χρησιμοποιεί ανανεώσιμους βιολογικούς πόρους, όπως φυτά, ζώα και μικροοργανισμούς, για την παραγωγή τροφίμων, ενέργειας και βιομηχανικών αγαθών.
Ο μετασχηματισμός με γνώμονα τη βιοοικονομία είναι ήδη αισθητός σε ολόκληρη την Ευρώπη, από τα καθημερινά προϊόντα βιολογικής προέλευσης, όπως το ενυδατικό χειλιών από κερί μέλισσας και τα λινά υφάσματα, έως τα υλικά αιχμής, όπως εξαρτήματα αυτοκινήτων από απορρίμματα ελαιοδένδρων. Με τα σημερινά συμπεράσματα του Συμβουλίου δηλώνουμε σαφώς ότι η ανταγωνιστικότητα, η βιωσιμότητα και η εγχώρια καινοτομία πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο τόσο της πορείας της ΕΕ προς μια ανθεκτική βιοοικονομία έως το 2040 όσο και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας
Στα συμπεράσματά του, το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για τη στρατηγική για τη βιοοικονομία στην ΕΕ που πρότεινε η Επιτροπή, ωςέγκαιρο και ουσιαστικό βήμαγια την ενίσχυση τηςανταγωνιστικότητας, της ανθεκτικότητας, της ευημερίας και τηςβιωσιμότηταςτης Ευρώπης.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, είναι σημαντικό ναεφαρμοστεί αποτελεσματικάη ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ που αφορά τη βιοοικονομία και να επικαιροποιηθούν οι εθνικές δράσεις με τη στρατηγική. Το Συμβούλιο υποστηρίζει περισσότερηκαινοτομίακαι περισσότερα μέτρα για τη στήριξη τωνεπενδύσεωνσε βιώσιμες λύσεις βιολογικής βάσης, συμπεριλαμβανομένων ταχύτερων εγκρίσεων και απλουστευμένων κανόνων, καθώς και πρωτοποριακών δράσεων σε παγκόσμιο επίπεδο στον τομέα της βιοοικονομίας.
Η δημιουργίαπροβλέψιμης ζήτησηςγια βιώσιμα υλικά και τεχνολογίες βιολογικής προέλευσης είναι απαραίτητη για την αποδέσμευση ιδιωτικών επενδύσεων. Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο τονίζει την ανάγκη εντοπισμού και ενίσχυσης τομέων υψηλού δυναμικού (πρωτοπόρες αγορές).
Αυτές οι πρωτοπόρες αγορές δεν θα πρέπει να περιορίζονται σε εκείνες που απαριθμούνται στη στρατηγική της ΕΕ για τη βιοοικονομία (π.χ. πλαστικά βιολογικής προέλευσης, χημικά προϊόντα, δομικά προϊόντα, λιπάσματα), αλλά θα μπορούσαν επίσης ναεπεκταθούν σε πρόσθετους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των υποδημάτων και της κλωστοϋφαντουργίας, του χαρτιού ή της γαλάζιας βιοοικονομίας (π.χ. χρήση φυκών και σπόγγων).
Σύμφωνα με πρόσφατες εκθέσεις, η ΕΕ είναι σε μεγάλο βαθμό αυτάρκης όσον αφορά τον εφοδιασμό με βιομάζα (περίπου κατά 90 %). Το Συμβούλιο ζητεί να διασφαλιστεί οβιώσιμος εφοδιασμός με βιομάζα, καθώς αυτό είναι απαραίτητο για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της βιοοικονομίας. Καλεί τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τη βιομάζα σε όλο το εύρος των αλυσίδων αξίας μετρόπο αποδοτικό ως προς τη χρήση των πόρωνπου προστατεύει το περιβάλλον και να προωθήσουν τη χρήση υποπροϊόντων, βιολογικών αποβλήτων και καταλοίπων (δευτερογενής βιομάζα).
Γενικές πληροφορίες
Σε ολόκληρη την ΕΕ, η βιοοικονομία στηρίζει σχεδόν μία στις δώδεκα θέσεις εργασίας, ήτοι εργατικό δυναμικό 17,1 εκατομμυρίων. Το 2023 η συνολική αξία της βιοοικονομίας της ΕΕ εκτιμήθηκε σε 2,7 τρισεκατομμύρια ευρώ και η βιοοικονομία αναγνωρίζεται ως ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος τομέας στην Ένωση, ενώ παράλληλα διαφυλάσσει το περιβάλλον και στηρίζει την κυκλικότητα.
Η επικαιροποιημένη στρατηγική για τη βιοοικονομία στην ΕΕ εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 27 Νοεμβρίου 2025 ως απάντηση στα σχετικά συμπεράσματα του Συμβουλίου του 2023 και του 2024 και στο στρατηγικό θεματολόγιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την περίοδο 2024-2029.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε χθες μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση για στοχευμένες αλλαγές στη νομοθεσία που ρυθμίζει τηνκοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ)και άλλες σχετικές διατάξεις της γεωργικής πολιτικής της ΕΕ. Οι αλλαγές αυτές θα ενισχύσουν τη θέση των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και θα αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των παραγόντων της αγροδιατροφικής αλυσίδας εφοδιασμού. Ειδικότερα, τα μέτρα αυτά θα ενισχύσουν τη θέση των γεωργών στις διαπραγματεύσεις με τους μεταποιητές και άλλους παράγοντες, διασφαλίζοντας ότι η προστιθέμενη αξία των προϊόντων κατανέμεται πιο δίκαια σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Η πολιτική συμφωνία περιλαμβάνει τις ακόλουθες βελτιώσεις:
ενίσχυση των κανόνων για τη σύναψη συμβάσεων, απαιτώντας τηχρήση γραπτών συμβάσεων για τους γεωργούς, παρέχοντάς τους προβλεψιμότητα και διαφάνεια·
ενίσχυση της θέσης των οργανώσεων παραγωγών μετην αύξηση της ικανότητάς τους να οργανώνονταιστην αγορά, ιδίως με την απλούστευση των κανόνων για την αναγνώριση των ενώσεων οργανώσεων παραγωγών (ΕΟΠ)·
Καθορισμός κανόνων σχετικά με τηχρήση προαιρετικών ενδείξεωνγια «δίκαιες», «δίκαιες» και ισοδύναμες εκφράσεις, καθώς και για «βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού»·
Θέσπισητης δυνατότητας πρόσθετης χρηματοδοτικής στήριξηςτων κρατών μελών από την ΕΕ για μέτρα που λαμβάνονται σε περιόδους σοβαρών ανισορροπιών της αγοράς.
Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης την προστασία των όρων που σχετίζονται με τα τεμάχια κρέατος ή τα είδη κρέατος που θα χρησιμοποιούνται πλέον μόνο για τον χαρακτηρισμό προϊόντων κρέατος και θα αποκλείουν, μεταξύ άλλων, προϊόντα που προέρχονται από καλλιέργεια κυττάρων ή ιστών. Παρασκευάσματα όπως μπιφτέκια ή λουκάνικα που μπορεί να έχουν ως βάση το κρέας ή να περιέχουν άλλα προϊόντα φυτικής προέλευσης δεν θα καλύπτονται από την προστασία αυτή.
Η πολιτική συμφωνία θα πρέπει τώρα να επιβεβαιωθεί από τους συννομοθέτες το συντομότερο δυνατόν.
Ο αντίκτυπος της πρότασης θα εξαρτηθεί από την υιοθέτηση ορισμένων εθελοντικών μέτρων από τους γεωργούς και τους αγοραστές γεωργικών προϊόντων, καθώς και από τις αποφάσεις των κρατών μελών να κάνουν χρήση των επιλογών και των παρεκκλίσεων που προβλέπονται.
Ιστορικό
Ο γεωργικός τομέας, ιδίως οι γεωργοί, αντιμετωπίζει μια σειρά προκλήσεων. Η αποσταθεροποιημένη κατανομή της προστιθέμενης αξίας κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων έχει αυξήσει το επίπεδο αβεβαιότητας εντός του οποίου δραστηριοποιούνται οι γεωργοί, τροφοδοτώντας τη δυσπιστία. Η πίεση στα γεωργικά εισοδήματα αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς οι γεωργοί αντιμετωπίζουν αυξανόμενους κινδύνους και αυξανόμενο κόστος εισροών.
Οιπολιτικές κατευθυντήριες γραμμές για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 2024-2029τονίζουν την ανάγκη οι γεωργοί να έχουν δίκαιο και επαρκές εισόδημα και την ανάγκη διόρθωσης των υφιστάμενων ανισορροπιών, ενίσχυσης της θέσης των γεωργών και περαιτέρω προστασίας τους από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την τροποποίηση ορισμένων κανόνων σχετικά με την κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ), ώστε να ενισχυθεί η θέση των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επενδύειπερισσότερα από103 εκατ. ευρώσεεπτά στρατηγικά έργασε ολόκληρη την Ευρώπη με χρηματοδότηση στο πλαίσιο τουπρογράμματος LIFE.Θα συμβάλουν στην ενίσχυση της ευημερίας της ΕΕ, στην ενίσχυση της οικονομικής σταθερότητας, των συστημάτων τροφίμων και των περιβαλλοντικών οικοσυστημάτων, βελτιώνοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία και την ποιότητα ζωής σε ολόκληρη την ήπειρο.
Τα επιλεγμένα έργα βρίσκονται στη Φινλανδία,τη Γαλλία , τηνΕλλάδα,τις Κάτω Χώρες,την Πορτογαλία,τη Σλοβακίακαιτην Ισπανία. Στηρίζοντας και επιταχύνοντας την εφαρμογή των περιβαλλοντικών και κλιματικών πολιτικών της ΕΕ, τα έργα επικεντρώνονται κυρίως στην ανθεκτικότητα στο κλίμα και στα ύδατα, στην αποκατάσταση της φύσης, στην κυκλική οικονομία και στη βιώσιμη χρήση της γης. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να κινητοποιήσουν πρόσθετες εθνικές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.
Επτά στρατηγικά έργα που ανατέθηκαν σε επτά κράτη μέλη της ΕΕ
ΣτηΦινλανδία,τοACWA LIFEαποσκοπεί στηναποκατάσταση και την προστασία των ρευμάτων, των λιμνών, των παράκτιων υδάτων, των λεκανών απορροής ποταμών και των υπόγειων υδάτωνγια τη διασφάλιση των υδάτινων πόρων και της υγείας των οικοσυστημάτων. Θα λάβει 16,5 εκατ. ευρώ από την ΕΕ.
ΤοLIFE ADAPT ESTστηΓαλλίαθαενισχύσει την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγήστην περιοχή Grand Est μέσω μεγαλύτερης εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με το κλίμα, τη διακυβέρνηση των υδάτων και τις υποδομές που μπορούν να αποτρέψουν ακραία καιρικά φαινόμενα. Η ΕΕ θα διαθέσει 15,6 εκατ. ευρώ για το έργο αυτό.
ΣτηνΕλλάδα,τοLIFE SIP GR Blueεπικεντρώνεται στηναποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και στη μείωση της ρύπανσης, των θαλάσσιων απορριμμάτων και τουυποθαλάσσιου θορύβου στις ακτές και τα νησιά, στην ενίσχυση της υγείας των ωκεανών και των παράκτιων μέσων διαβίωσης. Η ΕΕ θα διαθέσει 8,9 εκατ. ευρώ για το έργο.
ΣτιςΚάτω Χώρες, ηCEL4LIFEθα στηρίξει τημετάβαση του Λιμβούργου σε μια κυκλική οικονομία. Με στόχο τη μείωση κατά το ήμισυ της χρήσης πρώτων υλών στις χημικές ουσίες, τη μεταποίηση και τις κατασκευές έως το 2030, το έργο θα λάβει 6,9 εκατ. ευρώ από την ΕΕ.
ΣτηνΠορτογαλία,τοέργο LIFE IP AGRILOOPθαεφαρμόσει κυκλικές λύσειςστις Αζόρες, σε όλη την αγροδασοκομία, τα αγροδιατροφικά προϊόντα και τον τουρισμό, ενισχύοντας την αποδοτική χρήση των πόρων στα νησιά. Θα λάβει χρηματοδότηση ύψους 15,8 εκατ. ευρώ από την ΕΕ.
Η NatAdaptSKστηΣλοβακίαπεριλαμβάνειλύσεις που βασίζονται στη φύσηγια το νερό, τη γεωργία, τα δάση και τη βιοποικιλότητα με σκοπό τη μείωση των κλιματικών κινδύνων για τις πληγείσες κοινότητες. Η ΕΕ θα διαθέσει 10,1 εκατ. ευρώ για το έργο.
ΣτηνΙσπανία, τοLIFE HumedalESείναι τομεγαλύτερο έργο που χρηματοδοτήθηκε ποτέ στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE. Το έργο αποσκοπεί στηναποκατάστασηπερίπου 26.200 εκταρίωνυγροτόπων σε107 περιοχέςNatura 2000,βελτιώνοντας την αντιπλημμυρική προστασία, την ασφάλεια των υδάτων και τη βιοποικιλότητα. Θα λάβει χρηματοδότηση από την ΕΕ ύψους 29,7 εκατ. ευρώ.
Στιςπροτάσεις της Επιτροπής για το προσεχές πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ),περιλαμβάνονται δράσεις του LIFE, οι οποίες τονίζουν την ενσωμάτωσή τους σε διάφορες συνιστώσες του ΠΔΠ και ιδίως στον τομέα της «καθαρής μετάβασης και της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές» του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας, καθώς και στον «μηχανισμό της ΕΕ» στο πλαίσιο των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων και προγραμμάτων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τις πρώτες πρωτοβουλίες για την τόνωση των επενδύσεων σε εγχώριες λύσεις καθαρής ενέργειας, την αύξηση της ανθεκτικότητας και τη μείωση των τιμών της ενέργειας. Το τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο μας υπενθυμίζει και πάλι τους κινδύνους που σχετίζονται με την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Οι πολίτες και οι βιομηχανίες δικαίως ανησυχούν για τις υψηλές τιμές της ενέργειας. Οι καθαρές πηγές ενέργειας παραμένουν οι πιο προσιτές και ασφαλείς και η μόνη μεσοπρόθεσμη απάντηση για τη μείωση της έκθεσής μας στην αστάθεια των τιμών.
Για να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις δικές μας πηγές ενέργειας, η Ευρώπη χρειάζεται μια ριζική αλλαγή στο ενεργειακό της σύστημα και τις υποδομές της. Ηεπενδυτική στρατηγική της Επιτροπής για την καθαρή ενέργεια´ θα συμβάλει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των ιδιωτικών κεφαλαίων που είναι επί του παρόντος διαθέσιμα και των επενδύσεων που απαιτούνται. Θα συμβάλει στην ελαχιστοποίηση των κινδύνων των έργων και στην κινητοποίηση ιδιωτικής χρηματοδότησης για δίκτυα, καινοτόμες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και ενεργειακή απόδοση. Η Επιτροπή θα υλοποιήσει τη στρατηγική αυτή σε στενή συνεργασία με τονόμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων,ο οποίος προτίθεται να παράσχει χρηματοδότηση άνω των 75 δισ. ευρώ κατά τα επόμενα 3 έτη για τη στήριξη των στόχων της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Ειδικότερα, ο Όμιλος ΕΤΕπ θα αναλάβει δέσμευση με ενδεικτικό ποσό έως 500 εκατ. ευρώ για το Ταμείο Επενδύσεων Στρατηγικών Υποδομών. Αυτό θα παράσχει βασικό κεφάλαιο για επενδύσεις σε συγκεκριμένα έργα ενεργειακών υποδομών, παρέχοντας οικονομική ώθηση στους στόχους τηςευρωπαϊκής δέσμης μέτρων για ταδίκτυα.
Η φθηνότερη ενέργεια είναι καίριας σημασίας για τη στήριξη της βιομηχανίας και της ανταγωνιστικότητάς μας. Ωστόσο, η Ευρώπη χρειάζεται επίσης ένα ενεργειακό σύστημα που θέτει τους πολίτες στο επίκεντρο - για την παροχή πιο προσιτής ενέργειας και τη στήριξη των πλέον ευάλωτων καταναλωτών. Με τηδέσμη μέτρων για την ενέργεια των πολιτών,η Επιτροπήπροτείνει συγκεκριμένες δράσεις για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας, την ενδυνάμωση των πολιτών ώστε να παράγουν και να μοιράζονται τη δική τους καθαρή ενέργεια και την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας. Οι καταναλωτές μπορούν να επωφεληθούν από ταχύτερη αλλαγή προμηθευτή, χαμηλότερους φόρους και εισφορές στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και πιο διαφανείς πληροφορίες σχετικά με τους λογαριασμούς και τις συμβάσεις ενέργειας.
Οι εγχώριες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση αξιόπιστης και οικονομικά προσιτής ενέργειας και την ενίσχυση της ηγετικής θέσης της ΕΕ στις τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών. Η ενίσχυση του ευρωπαϊκού περιεχομένου και η οικοδόμηση μιας ισχυρής αλυσίδας εφοδιασμού της ΕΕ θα είναι ουσιαστικής σημασίας για τη μείωση των εξαρτήσεων από τις εισαγωγές και τη διασφάλιση στρατηγικής αυτονομίας. Ηστρατηγική για τους μικρούς δομοστοιχειωτούς αντιδραστήρες(SMR) προτείνει δράσεις που επιτρέπουν στα κράτη μέλη της ΕΕ που εφαρμόζουν αυτή την τεχνολογία να αναπτύξουν τους πρώτους επιχειρησιακούς SMR στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η στρατηγική θα στηρίξει τη βιομηχανία στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και της εφαρμογής τους, ιδίως μέσω των εργασιών της Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Συμμαχίας για τους SMR. Η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο πρόσθετηςσυμπληρωματικής ενίσχυσης ύψους 200 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του InvestEU απότο Ταμείο Καινοτομίας έως το 2028 για τη στήριξη της ανάπτυξης αρχικών εμπορικών μονάδων καινοτόμων πυρηνικών τεχνολογιών μέσω εγγυήσεων ελαχιστοποίησης των κινδύνων. Η σημερινή στρατηγική θέτει ένα όραμα για την οικοδόμηση μιας πραγματικά κλιμακούμενης ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού. Αυτό είναι απαραίτητο για τη διασφάλιση της τεχνολογικής και βιομηχανικής υπεροχής στην ΕΕ και για την ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων και την ενίσχυση της ρυθμιστικής συνεργασίας, διασφαλίζοντας παράλληλα τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας.
Τα προτεινόμενα μέτρα υλοποιούν το σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργειαμε σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, τη μείωση των ενεργειακών εξαρτήσεων και την αύξηση της οικονομικής προσιτότητας για τα νοικοκυριά. Η Επιτροπή θα υποβάλει περαιτέρω μέτρα σε εύθετο χρόνο.
Τοσχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια, που εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, παρουσίασε δράσεις για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, στοχεύοντας παράλληλα σε πιο διαρθρωτικά μέτρα γιατον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης, την επίτευξη σταθερού και προβλέψιμου ενεργειακού κόστους, την αύξηση της απόδοσης και την επέκταση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, διασφαλίζοντας ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικές, ενώ οι καταναλωτές επωφελούνται από οικονομικά προσιτή ενέργεια. Η ΕΕ έχει σημειώσει πρόοδο σε πολλές από αυτές τις δράσεις, αρχίζοντας να δείχνει τις πρώτες επιτόπιες επιπτώσεις της. Τον Δεκέμβριο παρουσίασε τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα με σκοπό την αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών της ΕΕ και την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας. Η ΕΕ αυξάνει επίσης τη χρηματοδοτική στήριξη για υποδομές. Στο πλαίσιο τουπολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034,η Επιτροπή πρότεινε πενταπλάσια αύξηση του προϋπολογισμού του ΜΣΕ για την ενέργεια από 5,84 δισ. ευρώ σε 29,91 δισ. ευρώ.
Μαζί με τη δέσμη μέτρων, οι πρωτοβουλίες αυτές σηματοδοτούν μια νέα φάση για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, όπου η βιομηχανική ισχύς και η οικονομική προσιτότητα της ενέργειας αλληλοενισχύονται ως κινητήριες δυνάμεις της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας της Ευρώπης.
Τι επιδιώκει να επιτύχει η επενδυτική στρατηγική για καθαρή ενέργεια;
Για την υλοποίηση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας θα απαιτηθούν επενδύσεις ύψους 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, οι οποίες θα αυξηθούν σε 695 δισ. ευρώ ετησίως την επόμενη δεκαετία. Ενώ η δημόσια χρηματοδότηση διαδραματίζει ζωτικό ρόλο ως καταλύτης, δεν θα είναι αρκετή για την κάλυψη αυτών των αναγκών. Η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας θα απαιτήσει σημαντικά μεγαλύτερη κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, τα οποία υπάρχουν ήδη. Οι θεσμικοί επενδυτές ελέγχουν περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 12 τρισεκατομμυρίων ευρώ στην Ευρώπη και επιδιώκουν τις μακροπρόθεσμες, σταθερές αποδόσεις που μπορούν να προσφέρουν τα ενεργειακά έργα. Το βασικό ερώτημα είναι πώς μπορεί να διοχετευθεί αποτελεσματικά αυτό το κεφάλαιο στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.
Η επενδυτική στρατηγική για την καθαρή ενέργεια έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης μέσω τεσσάρων συμπληρωματικών συνόλων δράσεων. Στόχος τους είναι να βελτιώσουν την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, να ελαχιστοποιήσουν τους κινδύνους των επενδύσεων με στοχευμένο τρόπο και να καθιερώσουν διαρθρωμένη συνεργασία με τη χρηματοπιστωτική κοινότητα. Οι πρωτοβουλίες αυτής της στρατηγικής θα στοχεύουν σε όλες τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας.
Η υλοποίηση των δράσεων θα πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τον όμιλο της ΕΤΕπ, ο οποίος προτίθεται να παράσχει χρηματοδότηση άνω των 75 δισ. ευρώ κατά την επόμενη τριετία, αξιοποιώντας το πλήρες φάσμα των χρηματοπιστωτικών προϊόντων και των συμβουλευτικών υπηρεσιών του.
Πώς θα κινητοποιήσει η στρατηγική θεσμικούς επενδυτές για τη χρηματοδότηση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας;
Για να προσελκύσει θεσμικούς επενδυτές, όπως συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστές και κρατικά επενδυτικά ταμεία - τα οποία επί του παρόντος διαθέτουν μόνο ένα μικρό μέρος των χαρτοφυλακίων τους στην καθαρή ενέργεια - η στρατηγική προτείνει εξατομικευμένους χρηματοπιστωτικούς μηχανισμούς.
Μια προσέγγιση περιλαμβάνει την τιτλοποίηση μελλοντικών ροών εσόδων, όπως ρυθμιζόμενα τιμολόγια δικτύου ή πληρωμές ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μετατρέποντάς τις σε διαπραγματεύσιμους τίτλους υψηλής ποιότητας, οι οποίοι προσφέρουν τις μακροπρόθεσμες και σταθερές αποδόσεις που απαιτούν οι θεσμικοί επενδυτές.
Μια άλλη λύση είναι η χρήση υβριδικών ομολόγων, επιτρέποντας στους διαχειριστές δικτύων και στις εταιρείες ενέργειας να αντλούν κεφάλαια χωρίς να υπερβαίνουν τα όρια χρέους, καθιστώντας αυτές τις επενδύσεις πιο ελκυστικές για τα ιδρύματα που αποφεύγουν τον κίνδυνο.
Τέλος, το νέοΤαμείο Επενδύσεων σε Στρατηγικές Υποδομέςθα επενδύει απευθείας σε έργα παράλληλα με τα ταμεία υποδομών και τους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων. Με την τυποποίηση αυτών των μέσων και τη διασφάλιση αξιόπιστων αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας, η στρατηγική αποσκοπεί στην απελευθέρωση μιας σημαντικής νέας πηγής κεφαλαίων για την ενεργειακή μετάβαση.
Πώς θα συμβάλει η στρατηγική αυτή στη βελτίωση της πρόσβασης των διαχειριστών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας σε κεφάλαια;
Οι διαχειριστές δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας (διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και διανομής) αντιμετωπίζουν επίμονες δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε μακροπρόθεσμα κεφάλαια λόγω ελλείψεων ιδίων κεφαλαίων, περιορισμών ρευστότητας και κατακερματισμού της αγοράς.
Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, το φάσμα παρέμβασης της στρατηγικής είναι διττό. Αφενός, θεσπίζει μέτρα για την ενίσχυση της οικονομικής θέσης των διαχειριστών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τα ίδια κεφάλαια μέσω ενός νέουΤαμείου Στρατηγικών Επενδύσεων σε Υποδομές (SII)που υποστηρίζεται από την ΕΤΕπ και προτείνοντας μηχανισμό τιτλοποίησης εσόδων ύψους έως 500 εκατ. ευρώ. Από την άλλη πλευρά, η στρατηγική θα ενισχύσει τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών με την επέκταση της τιτλοποίησης δανείων και τη στήριξη μικρότερων φορέων μέσω δανειοδότησης με διαμεσολάβηση που υποστηρίζεται από την ΕΤΕπ.
Τα μέτρα αυτά ευθυγραμμίζονται με τις συστάσεις τηςέκθεσης Draghiκαι διασφαλίζουν ότι η επέκταση του δικτύου συμβαδίζει με την αυξημένη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποτρέποντας μελλοντικά σημεία συμφόρησης.
Θα ληφθούν μέτρα στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ενεργειακή απόδοση;
Παρά τον καίριο ρόλο της στη στροφή της ΕΕ προς την καθαρή ενέργεια, η ενεργειακή απόδοση εξακολουθεί να υποχρηματοδοτείται, ιδίως στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και στον στεγαστικό τομέα. Για να καλυφθεί αυτό το κενό, η στρατηγική εισάγει ένα πιλοτικό πρόγραμμα για τη μόχλευση επενδύσεων ύψους 500 εκατ. ευρώ το 2026. Επικεντρώνεται στην κλιμάκωση των μοντέλων «ενέργειας ως υπηρεσίας», όπου οι πάροχοι παρέχουν αναβαθμίσεις απόδοσης χωρίς αρχικό κόστος για τους τελικούς χρήστες, ανακτώντας τα έξοδα μέσω μεριδίου της προκύπτουσας εξοικονόμησης ενέργειας.
Επιπλέον, η Επιτροπή, από κοινού με τον όμιλο της ΕΤΕπ, εργάζεται για την ενίσχυση τηςεγγύησης βιωσιμότητας του InvestEU—που παρέχεται μέσω τουΕυρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ)—για τη στήριξη έργων απανθρακοποίησης και αποδοτικότητας των ΜΜΕ, μειώνοντας τους κινδύνους για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Όσον αφορά το μέλλον, η Επιτροπή θα αναπτύξει επίσης έναμέσο επιτάχυνσης της ενεργειακής απόδοσηςπου θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα μέσα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας για τη συγκέντρωση και την κλιμάκωση των επενδυτικών διαύλων, βελτιώνοντας την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές για πρωτοβουλίες με γνώμονα την αποδοτικότητα.
Τι είναι το επερχόμενο Συμβούλιο Επενδύσεων Ενεργειακής Μετάβασης (ETIC);
Το Συμβούλιο Επενδύσεων για την Ενεργειακή Μετάβαση (ETIC), το οποίο θα δρομολογηθεί το δεύτερο τρίμηνο του 2026, θα χρησιμεύσει ως μόνιμη πλατφόρμα διαλόγου μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, των κρατών μελών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), των εθνικών αναπτυξιακών τραπεζών και των ιδιωτών επενδυτών.
Βασικός σκοπός του είναι να ευθυγραμμίσει τις ενεργειακές πολιτικές και τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ με τις ανάγκες των επενδυτών. Το ETIC θα συζητά τακτικά για επενδύσεις που σχετίζονται με την ενέργεια, θα ανταλλάσσει εμπειρίες, θα εντοπίζει σημεία συμφόρησης και θα διατυπώνει προτάσεις για βέλτιστες λύσεις χρηματοδότησης. Μια ειδική ομάδα εργασίας θα επικεντρωθεί στην ενίσχυση των μηχανισμών χρηματοδότησης υπό την καθοδήγηση των δημόσιων τραπεζών για την τόνωση της κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων. Ενώ επικεντρώνεται στις προκλήσεις των ενεργειακών επενδύσεων, το ETIC θα αποφύγει την αλληλεπικάλυψη με μελλοντικά πλαίσια διακυβέρνησης στο πλαίσιο του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.
Ποιος θα είναι ο ρόλος του Ομίλου ΕΤΕπ στη στρατηγική;
ΟΌμιλος ΕΤΕπ(ΕΤΕπ) είναι βασικός εταίρος στην εφαρμογή της στρατηγικής, παρέχοντας τόσο χρηματοδοτική δύναμη πυρός όσο και τεχνική εμπειρογνωμοσύνη για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων των έργων και την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Η EIBG αναμένεται να χορηγήσει δάνεια, εγγυήσεις, επενδύσεις σε υβριδικά και πράσινα ομόλογα, επιχειρηματικά δάνεια και μετοχικό κεφάλαιο ύψους 75 δισ. ευρώ κατά τα επόμενα 3 έτη. Θα στηρίξει, μεταξύ άλλων, την παραγωγή καθαρής ενέργειας, τις υποδομές διανομής, την ενεργειακή απόδοση, τη λύση ευελιξίας χωρίς ορυκτά καύσιμα και τις καινοτόμες τεχνολογίες.
Θα περιλαμβάνει διάφορα μέσα για τα δίκτυα. Για παράδειγμα, ο Όμιλος ΕΤΕπ θα παράσχει βασικό κεφάλαιο ύψους έως 500 εκατ. ευρώ για επενδύσεις σε συγκεκριμένα έργα υποδομής μέσω του νέου Ταμείου Επενδύσεων σε Στρατηγικές Υποδομές (Ταμείο SII). Η EIBG θα συνεργαστεί με την Επιτροπή για την ανάπτυξη μηχανισμού τιτλοποίησης φορέων εκμετάλλευσης και θα συνεχίσει να αγοράζει υβριδικά ομόλογα για τη μείωση των περιορισμών χρέους για τους φορείς εκμετάλλευσης.
Ο Όμιλος ΕΤΕπ θα εντείνει επίσης τη νέα πρωτοβουλία του για την ενίσχυση της ικανότητας των τοπικών τραπεζικών δικτύων να δανείζουν σε μικρούς φορείς διανομής μέσω δανεισμού με διαμεσολάβηση.
Όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, η ΕΤΕπ θα κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους έως και 500 εκατ. ευρώ μέσω ενός πιλοτικού προγράμματος για μοντέλα «ενέργειας ως υπηρεσίας» και προγράμματα απαλλαγής των ΜΜΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενώ η εγγύηση βιωσιμότητας του InvestEU —που παρέχεται μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων— θα βελτιώσει την πρόσβαση των μικρότερων επιχειρήσεων.
Όσον αφορά την καινοτομία, η ΕΤΕπ θα συνεισφέρει μέσω επιχειρηματικών χρεωστικών και μετοχικών μέσων που μπορούν να είναι επιλέξιμα για στήριξη στο πλαίσιο του InvestEU. Πέραν της χρηματοδότησης, η ΕΤΕπ μπορεί να παρέχει τεχνική βοήθεια μέσω του συμβουλευτικού κόμβου InvestEU για τη διάρθρωση έργων με δυνατότητα τραπεζικής χρηματοδότησης, διασφαλίζοντας την ευθυγράμμιση με τους στόχους της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα.
Ποια είναι τα μέτρα για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων που ενέχουν οι καινοτόμες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας;
Οι τεχνολογίες καθαρής ενέργειας αιχμής είναι ζωτικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, αλλά οι υψηλότεροι οικονομικοί κίνδυνοι συχνά αποθαρρύνουν τους ιδιώτες επενδυτές. Για να ξεπεραστεί αυτό, η Επιτροπή, από κοινού με τον όμιλο της ΕΤΕπ, θα εντείνει τη στήριξη για καινοτόμες τεχνολογίες και λύσεις καθαρής ενέργειας, όπως η αποθήκευση ενέργειας μακράς διάρκειας, η πλωτή αιολική και ηλιακή ενέργεια, η ωκεάνια ενέργεια, τα αγροβολταϊκά και η γεωθερμική ενέργεια. Ο Όμιλος ΕΤΕπ μπορεί να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο μέσω επιχειρηματικών δανείων και ιδίων κεφαλαίων μέσωτου InvestEU,βοηθώντας τις καινοτομίες να διασχίσουν την «κοιλάδα του θανάτου» μεταξύ της ανάπτυξης και της διείσδυσης στην αγορά. Τα μέτρα αυτά θα επιταχύνουν την εμπορευματοποίηση και θα μειώσουν το κόστος χρηματοδότησης για ελπιδοφόρες τεχνολογίες υψηλού δυναμικού.
Ποια είναι τα κύρια πλεονεκτήματα των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR);
Οι SMR είναι μικρότεροι τόσο σε μέγεθος όσο και σε απόδοση σε σύγκριση με τους παραδοσιακούς πυρηνικούς αντιδραστήρες. Ο αρθρωτός σχεδιασμός τους επιτρέπει είτε να κατασκευαστούν πλήρως σε εργοστάσιο και στη συνέχεια να μεταφερθούν στο χώρο λειτουργίας τους είτε να συναρμολογηθούν επιτόπου από εξαρτήματα που κατασκευάζονται σε άλλο χώρο.
Οι μικροί δομοστοιχειωτοί αντιδραστήρες μπορούν να χωριστούν σε τρεις κύριες κατηγορίες:
1)SMR ελαφρού ύδατος, ταοποία έχουν συνήθως αναπτυχθεί από υφιστάμενους υδρόψυκτους πυρηνικούς αντιδραστήρες·
2)προηγμένοι δομοστοιχειωτοί αντιδραστήρες (AMR),οι οποίοι χρησιμοποιούν καινοτόμες ιδέες και σχέδια επόμενης γενιάς (GenerationIV)με διαφορετικά ψυκτικά μέσα (υγρό μέταλλο, τετηγμένο άλας ή αέριο υψηλής θερμοκρασίας) ή νέους τύπους πυρηνικών καυσίμων· και
3)Οι μικροαντιδραστήρες,οι οποίοι παράγουν συνήθως λιγότερο από 10 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας, έχουν μακροχρόνιους κύκλους ανεφοδιασμού και μπορούν να μεταφερθούν. Οι αρχικές επενδύσεις που απαιτούνται αναμένεται να είναι χαμηλότερες από εκείνες των μεγάλων αντιδραστήρων, με την ευελιξία να προστεθούν περισσότερες μονάδες στην ίδια θέση με την αύξηση της ζήτησης.
Μόλις τεθούν σε λειτουργία οι πρώτες στο είδος τους μονάδες SMR, οι χρόνοι κατασκευής για τις πρόσθετες μονάδες θα πρέπει να είναι μικρότεροι από ό,τι για τους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.
Ποιος είναι ο ρόλος των ΚΑΔ στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας;
Για τα κράτη μέλη που αποφασίζουν να ενσωματώσουν την πυρηνική ενέργεια στο μείγμα τους, οι SMR πρόκειται να αποτελέσουν βασικό συστατικό, παράλληλα με τους παραδοσιακούς πυρηνικούς αντιδραστήρες μεγάλης κλίμακας. Μπορούν να συμβάλουν στη στήριξη ενός ευέλικτου, ασφαλούς και αποδοτικού ενεργειακού συστήματος, ενσωματώνοντας παράλληλα ένα αυξανόμενο μερίδιο καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ΚΑΔ θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ωςαξιόπιστη πηγή όχι μόνο καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και απανθρακοποιημένης θερμότητας για αστικές περιοχές και συγκεκριμένες βιομηχανίες που είναι δύσκολο να μειωθούν, συμπεριλαμβανομένων των χημικών βιομηχανιών, της παραγωγής χάλυβα, των διυλιστηρίων πετρελαίου, των θαλάσσιων μεταφορών, της άμυνας και τηςτηλεθέρμανσης, μετριάζοντας παράλληλα την πίεση που ασκείται στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας από την αυξανόμενη ζήτηση, μεταξύ άλλων από κέντρα δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής υδρογόνου χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Επιπλέον, οι ΚΑΔ θα μπορούσαν να αποφέρουν ηλεκτρική και θερμική ενέργεια σε περιοχές όπου οι οικονομικοί, γεωγραφικοί ή σχετικοί με το δίκτυο περιορισμοί καθιστούν τη χρήση συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής μη οικονομικά βιώσιμη.
Οι ΚΑΔ μπορούν επίσης ναενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία της ΕΕμειώνοντας την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα, συμπληρώνοντας παράλληλα τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ως εκ τούτου, οι SMR αποτελούν σημαντική ευκαιρία για την επόμενη βιομηχανική επανάσταση της Ευρώπης, τηρώντας παράλληλα τα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας, προστασίας και διασφαλίσεων για την προστασία των Ευρωπαίων πολιτών και του περιβάλλοντος.
Η στήριξη των SMR (και των AMR) θα συμβάλει επίσης στη διατήρηση και την περαιτέρω ανάπτυξη ικανοτήτων παγκόσμιας κλάσης στον πυρηνικό τομέα εντός της ΕΕ, επιτρέποντάς μας να ανταγωνιστούμε επιτυχώς στην παγκόσμια αγορά τα επόμενα χρόνια.
Πόσος χρόνος θα χρειαστεί για την κατασκευή και τη θέση σε λειτουργία των πρώτων SMR;
Στην ΕΕ, έχουν ήδη ξεκινήσει προπαρασκευαστικές εργασίες για τα πρώτα έργα ΚΑΔ. Η ανάπτυξη και λειτουργία των πρώτων SMR στην Ευρώπη θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η επιτυχία αυτών των έργων εξαρτάται από την πρόσβαση σε κεφάλαια, τις ρυθμιστικές εγκρίσεις, την ανάπτυξη ισχυρών αλυσίδων εφοδιασμού, καθώς και από την ύπαρξη των αναγκαίων ανθρώπινων πόρων.
Στο πλαίσιο της συνολικής προσπάθειας, πρέπει να αναπτυχθεί μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού για την εξασφάλιση υψηλού βαθμού τοπικού περιεχομένου και ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας σε όλα τα έργα ΚΑΔ.
Ποιος είναι ο ρόλος των SMR στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές ρωσικών πυρηνικών καυσίμων;
Οι SMR που έχουν προγραμματιστεί να αναπτυχθούν στην ΕΕ βασίζονται όλες σε δυτικές τεχνολογίες και αναμένεται να χρησιμοποιούν καύσιμα που παράγονται είτε στην ΕΕ είτε σε χώρες εταίρους που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις. Ως εκ τούτου, θα συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία.
Στην ΕΕ αναπτύσσονται σχέδια μικροβιακής αντοχής, του λεγόμενου τύπου τέταρτης γενιάς, ορισμένα από τα οποία βασίζονται στην έννοια του κλειστού κύκλου καυσίμου. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαν να επαναχρησιμοποιήσουν πυρηνικά υλικά μέσω της ανακύκλωσης. Αυτά τα σχέδια αντιδραστήρων θα βελτιώσουν σημαντικά τη χρήση καυσίμων και θα συμβάλουν στην ελαχιστοποίηση των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, σύμφωνα με τους στόχους της κυκλικής οικονομίας. Θα μειώσει επίσης την ανάγκη προμήθειας νέων καυσίμων.
Παρέχει η ΕΕ κονδύλια στις ΚΑΔ;
Στόχος της δημόσιας χρηματοδότησης θα πρέπει να είναι η κινητοποίηση διαθέσιμων ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω κατάλληλων μέσων, όπως εγγυήσεις για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων των επενδύσεων σε πρωτοποριακά έργα SMR και στην ανάπτυξη πρώτων εμπορικών μονάδων.
Υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της εν εξελίξει πρόσκλησης υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο τουΤαμείου Καινοτομίαςόσον αφορά τα έργα SMR, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο πρόσθετης προσωρινής συμπληρωματικής ενίσχυσης του InvestEU ύψους 200 εκατ. ευρώ έως το 2028 για την περαιτέρω στήριξη —μέσω εγγυήσεων ελαχιστοποίησης των κινδύνων— της ανάπτυξης των αρχικών εμπορικών μονάδων καινοτόμων πυρηνικών τεχνολογιών εντός της ΕΕ.
Επιπλέον, το νέοΤαμείο Scaleup Europe, τοοποίο αποσκοπεί στην επένδυση στις πλέον ελπιδοφόρες ευρωπαϊκές εταιρείες σε στρατηγικούς τεχνολογικούς τομείς, θα μπορούσε να βοηθήσει τις καινοτόμες πυρηνικές τεχνολογίες να επιτύχουν ταχύτερη ανάπτυξη.
Τις τελευταίες δεκαετίες, τοπρόγραμμα έρευνας και κατάρτισης της Ευρατόμστήριξε ερευνητικές δραστηριότητες προς όφελος των ΚΑΔ. Οι πρωτοβουλίες αυτές ενίσχυσαν τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και ενίσχυσαν την εμπειρογνωμοσύνη και την τεχνογνωσία στον πυρηνικό τομέα της ΕΕ. Το 2024 δρομολογήθηκαν πέντε ερευνητικά έργα της Ευρατόμ σχετικά με την ασφάλεια των SMR συνολικής αξίας 30 εκατ. ευρώ. Η Επιτροπή αναμένει να συνεχίσει να χρηματοδοτεί την έρευνα για την ασφάλεια των SMR με 15 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και κατάρτισης της Ευρατόμ κατά την περίοδο 2026-27 και στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-34. Επιπλέον, το ΣΕΚΕΕ για καινοτόμες πυρηνικές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των SMR, το οποίο βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο του σχεδιασμού του, θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στη στήριξη των δραστηριοτήτων Ε&Α και θα προωθήσει την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα αυτό κατά τα επόμενα έτη.
Πώς θα επηρεάσουν οι ΚΑΔ τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας;
Οι ΚΑΔ έχουν τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν ολόκληρες αξιακές αλυσίδες σε διάφορες χώρες της ΕΕ και σε διάφορους επιχειρηματικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της μηχανικής, των προηγμένων υλικών και της ρομποτικής, και να ενεργοποιήσουν τα χρηματοπιστωτικά ενδιαφερόμενα μέρη. Μπορούν να ενισχύσουν την ηγετική θέση της ΕΕ στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, να δημιουργήσουν νέες τεχνολογικές γνώσεις και ειδικευμένες θέσεις εργασίας, καθώς και μακροπρόθεσμη εξαγωγική ικανότητα.
Ποιος θα είναι ο ρόλος της διεθνούς συνεργασίας στην ανάπτυξη των SMR και των AMR στην Ευρώπη;
Η διεθνής συνεργασία με χώρες εταίρους που σχεδιάζουν να αναπτύξουν SMR στο εγγύς μέλλον είναι ουσιαστικής σημασίας, καθώς και η συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς όπως ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας και ο ΟΟΣΑ-Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας. Η στενή συνεργασία με τις υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες και τις χώρες εταίρους στις νότιες γειτονικές μας χώρες θα αποτελέσει αναπόσπαστο στοιχείο της στρατηγικής.
Ορισμένα από τα σχέδια SMR που βρίσκονται πλησιέστερα στην ανάπτυξη προέρχονται από χώρες εκτός ΕΕ και η αγορά της ΕΕ παραμένει ανοικτή σε παράγοντες εκτός ΕΕ. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση του ευρωπαϊκού περιεχομένου και η οικοδόμηση μιας ισχυρής ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού θα είναι ουσιαστικής σημασίας για τη μείωση των ικανοτήτων εξάρτησης από τις εισαγωγές και τη διασφάλιση στρατηγικής αυτονομίας σε αυτή τη βασική τεχνολογία. Εκτός από τη βιομηχανική συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών και των χωρών εταίρων, υπάρχει περιθώριο για ενισχυμένο διάλογο σχετικά με τα κανονιστικά πλαίσια.
Σε ποιον βαθμό συμμετέχει η βιομηχανία της ΕΕ στη διαμόρφωση της ανάπτυξης των SMR;
Η βιομηχανία της ΕΕ αποτελεί την κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη των SMR στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε τηνΕυρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία για τους SMRτον Φεβρουάριο του 2024,στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 400 οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών, ερευνητικών ιδρυμάτων, κυβερνητικών φορέων και μη κυβερνητικών οργανώσεων.
Πρωταρχικός στόχος της συμμαχίας είναι να διευκολύνει την ανάπτυξη έργων SMR και να δημιουργήσει τις βέλτιστες συνθήκες για την ανάπτυξή τους στην ΕΕ και πέραν αυτής. Τα μέλη της Συμμαχίας ενέκριναν τον περασμένο Σεπτέμβριο το στρατηγικό σχέδιο δράσης της Συμμαχίας, έναν οδικό χάρτη συγκεκριμένων δράσεων που θα υλοποιηθούν κατά την επόμενη πενταετία (2025-2029). Στόχος είναι οι πρώτες ΚΑΔ να λειτουργούν στην ΕΕ έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια νέα πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), την TraceMap, για ναεπιταχύνει τον εντοπισμό κρουσμάτων απάτης στον τομέα των τροφίμων, μολυσμένων τροφίμων και τροφιμογενών νόσων σε ολόκληρητην ΕΕ. Σύμφωνα με τα υψηλά πρότυπα ασφάλειας της ΕΕ για τα τρόφιμα και τα εισαγόμενα προϊόντα, το νέο αυτό εργαλείο θαενισχύσει την ασφάλεια των καταναλωτών και θα βοηθήσει τις εθνικές αρχές να εργαστούν αποτελεσματικότερα,καινοτομώντας στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε, εντοπίζουμε και αντιμετωπίζουμε τους κινδύνους για την ασφάλεια των τροφίμων και τις δόλιες δραστηριότητες.
Το TraceMap θα χρησιμοποιήσει AI για:
Βελτίωση των εκτιμήσεων κινδύνου για την ασφάλεια των τροφίμωνμε τον εξορθολογισμό της πρόσβασης και την ανάλυση κρίσιμων δεδομένων.
Ταχεία ταυτοποίηση των δεσμώνμεταξύ υπευθύνων επιχειρήσεων και αποστολών.
Παρακολούθηση ολόκληρης της αγροδιατροφικής αλυσίδας εφοδιασμού,μόλις εντοπιστεί κίνδυνος, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχύτερη ανάκληση μη ασφαλών ή δόλιων προϊόντων.
Από σήμερα, το TraceMap είναι προσβάσιμο στις εθνικές αρχές όλων των κρατών μελών, επιτρέποντάς τους να στοχεύουν καλύτερα τους ελέγχους και να διενεργούν διεξοδικότερες έρευνες, χωρίς να χρειάζονται πρόσθετους πόρους. Θα χρησιμοποιήσει τα εκτεταμένα δεδομένα στα υφιστάμενα αγροδιατροφικά συστήματα της ΕΕ για την παρακολούθηση των εμπορικών ροών και των ροών παραγωγής με ταχύ ρυθμό. Η πλατφόρμα θα βελτιώσει την ακρίβεια του ελέγχου, θα επιταχύνει τον εντοπισμό ύποπτων επιχειρήσεων και θα βοηθήσει τους ερευνητές να εντοπίζουν περιπτώσεις απάτης στον τομέα των τροφίμων και επιδημικών εξάρσεων που οφείλονται σε τρόφιμα και να απομακρύνουν γρήγορα τα μη συμμορφούμενα προϊόντα από την αγορά. Το TraceMap παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να καλύψουν τα κενά, να αντιμετωπίσουν τα τρωτά σημεία και να ενισχύσουν τα μέτρα τους για την καταπολέμηση της απάτης στον αγροδιατροφικό τομέα. Θα καταστήσει επίσης δυνατό τον καλύτερο έλεγχο των εισαγόμενων εμπορευμάτων, σύμφωνα με τα ενισχυμένα μέτρα που ορίζονται στοόραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα.
Το TraceMap δημιουργήθηκε από την Επιτροπή, με τη χρήση τεχνολογίας ΤΝ που επεξεργάζεται, διαρθρώνει και ερμηνεύει δεδομένα από διάφορες πλατφόρμες διαχείρισης της ασφάλειας των τροφίμων σε ολόκληρη την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου τουσυστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (RASFF)καιτου συστήματος ελέγχου και πραγματογνωμοσύνης στις συναλλαγές(TRACES). Μια πιλοτική έκδοση του TraceMap χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα για να υποστηρίξει την ταυτοποίηση και την ανάκληση του βρεφικού γάλακτος που παρασκευάζεται με μολυσμένο έλαιο ARA από την Κίνα.
We use cookies to improve your experience on our website. By browsing this website, you agree to our use of cookies. Read more about our Privacy Policy.
Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση