Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού τομέα της ΕΕ, στην οποία καθορίζονται μέτρα για την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς τραπεζικών υπηρεσιών. 

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Η ροή κεφαλαίων είναι ο τρόπος με τον οποίο θα αυξήσουμε την ανάπτυξη της Ευρώπης. Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων χρειάζεται έναν ισχυρό, ανταγωνιστικό τραπεζικό τομέα στο επίκεντρό της. Και η ανακοίνωση κάνει ένα σαφές βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, αναπροσαρμόζοντας την προσέγγισή μας όσον αφορά τον κίνδυνο και καθιστώντας δυνατή την ανάπτυξη και την καινοτομία, διατηρώντας παράλληλα τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.» 

Στόχος είναι η οικοδόμηση ενός πιο ολοκληρωμένου, αποτελεσματικού και ανταγωνιστικού τραπεζικού τομέα που μπορεί να ενισχύσει την οικονομία της Ευρώπης μέσω της χρηματοδότησης της ανάπτυξης, της καινοτομίας και των στρατηγικών προτεραιοτήτων, υποστηριζόμενου από ένα καλύτερα ισορροπημένο κανονιστικό πλαίσιο, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ώστε οι τράπεζες να αναλαμβάνουν συνετούς κινδύνους, διασφαλίζοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα του τομέα, παρέχοντας καλύτερες υπηρεσίες στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και προωθώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη. 

Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί βασικό πυλώνα της στρατηγικής της Επιτροπής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU): ύπαρξη τραπεζικού τομέα με ισχύ και κλίμακα για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και των στρατηγικών προτεραιοτήτων, όπως η καινοτομία, η καθαρή μετάβαση και η άμυνα, με παράλληλη παροχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών υψηλής ποιότητας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. 

Μετά από δημόσια διαβούλευση και ανταλλαγές απόψεων με τα κράτη μέλη, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις εποπτικές αρχές, η Επιτροπή εντόπισε τρεις κύριες προκλήσεις που περιορίζουν την ικανότητα του τραπεζικού τομέα να στηρίξει αποτελεσματικά την οικονομία της ΕΕ. 

Πρώτον, ο τομέας παραμένει υπερβολικά κατακερματισμένος σε εθνικό επίπεδο. Αυτό εμποδίζει τις τράπεζες της ΕΕ να επεκταθούν και να ανταγωνιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο σε βασικά τμήματα της αγοράς και να επιτύχουν βελτίωση της αποτελεσματικότητας σε διασυνοριακό επίπεδο. Δεύτερον, ο τρόπος με τον οποίο τα διεθνή τραπεζικά πρότυπα, γνωστά ως πρότυπα Βασιλείας ΙΙΙ, μεταφέρονται στο πλαίσιο της ΕΕ δεν αντικατοπτρίζει πάντα τα ειδικά χαρακτηριστικά του τραπεζικού τοπίου της ΕΕ. Το πλαίσιο πρέπει να λειτουργεί καλύτερα τόσο για τις μεγάλες όσο και για τις μικρές τράπεζες. Τρίτον, ορισμένα μέρη του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της αλληλεπίδρασης μεταξύ μικροπροληπτικών, μακροπροληπτικών κανόνων και κανόνων εξυγίανσης, καθώς και των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων, είναι υπερβολικά περίπλοκα και επαχθή και θα πρέπει να απλουστευθούν. Η αντιμετώπιση αυτών των τριών προκλήσεων είναι απαραίτητη για την οικοδόμηση ενός τραπεζικού τομέα που δεν είναι μόνο ανθεκτικός και ανταγωνιστικός, αλλά και ικανός να στηρίξει την οικονομία της ΕΕ. 

Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας στον τραπεζικό τομέα προς την υπεύθυνη, μετρήσιμη ανάληψη κινδύνων. Η απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης θα βοηθήσουν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της ΕΕ να έχουν πρόσβαση σε καλύτερα προϊόντα και υπηρεσίες σε πιο ανταγωνιστικές τιμές.

Βασικά μέτρα 

Η ανακοίνωση προσδιορίζει βασικά μέτρα που βασίζονται σε τρεις στόχους. 

Πρώτον: άρση των φραγμών στη διασυνοριακή τραπεζική δραστηριότητα και προώθηση της ολοκλήρωσης της αγοράς. Η σημερινή ανακοίνωση καθορίζει την πορεία προς τη μείωση των προληπτικών και μη προληπτικών φραγμών στη διασυνοριακή δραστηριότητα, ώστε οι τράπεζες της ΕΕ να μπορούν να φθάσουν στην κλίμακα που απαιτείται για να είναι ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό θα περιλαμβάνει τα ακόλουθα μέτρα: 

• Παροχή της δυνατότητας στους διασυνοριακούς τραπεζικούς ομίλους να χρησιμοποιούν αποτελεσματικότερα τα κεφάλαια και τη ρευστότητα σε ολόκληρη την ΕΕ: θα επιτρέψει στις ομάδες να ανακατευθύνουν τα πλεονάζοντα κεφάλαια σε τομείς όπου μπορούν να είναι πιο παραγωγικοί, χωρίς να παρεμποδίζεται η ικανότητά τους να χρηματοδοτούν τις τοπικές οικονομίες και χωρίς να θίγεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε ολόκληρη την ενιαία αγορά και σε κάθε κράτος μέλος. 

• Ενίσχυση των κοινών διασφαλίσεων: Η Επιτροπή θα επιδιώξει να αυξήσει την εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και μεταξύ των εποπτικών αρχών προτείνοντας έναν απλούστερο και αποτελεσματικότερο κοινό μηχανισμό προστασίας των καταθέσεων στην Τραπεζική Ένωση. Αυτό θα αντικαταστήσει την πρόταση του 2015 για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασφάλισης Καταθέσεων και θα βασιστεί στα υφιστάμενα κεντρικά και εθνικά δίχτυα ασφαλείας, τα οποία χρηματοδοτούνται πλέον πλήρως.

• Στενότερη παρακολούθηση των πλαισίων της ΕΕ για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και την προστασία των καταναλωτών και της εφαρμογής τους σε εθνικό επίπεδο: αυτό θα διευκόλυνε τις τράπεζες να προσφέρουν διασυνοριακές υπηρεσίες.

Δεύτερον: εφαρμογή διεθνών προτύπων, λαμβανομένων παράλληλα υπόψη των ιδιαιτεροτήτων και της αναλογικότητας της ΕΕ. Η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην εφαρμογή διεθνών προτύπων, αντικατοπτρίζοντας παράλληλα καλύτερα τις ιδιαιτερότητες του τραπεζικού τομέα της ΕΕ. Για τη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο και τη στήριξη των τραπεζών της ΕΕ ώστε να είναι ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο, τα μέτρα που καθορίζονται στην ανακοίνωση περιλαμβάνουν: 

• Επανεκτίμηση του τρόπου με τον οποίο η ΕΕ εφαρμόζει ορισμένα διεθνή πρότυπα, γεγονός που ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να περιορίζει τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών της ΕΕ. 

• Πιθανές αναθεωρήσεις ορισμένων κανόνων προληπτικής εποπτείας και εταιρικής διακυβέρνησης ώστε να αντικατοπτρίζονται καλύτερα οι ιδιαιτερότητες των τραπεζών της ΕΕ σε σχέση με το μέγεθος, τα επιχειρηματικά μοντέλα και τις δραστηριότητες των τραπεζών.

Τέλος: Το κανονιστικό πλαίσιο για τις τράπεζες θα πρέπει να απλουστευθεί στο πλαίσιο του ευρύτερου στόχου της Επιτροπής για μείωση του διοικητικού φόρτου. Η εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα εξαρτάται από ισχυρές διασφαλίσεις, αλλά η περιττή πολυπλοκότητα θα πρέπει να μειωθεί και οι απαιτήσεις να καταστούν πιο προβλέψιμες και διαφανείς τόσο για τις τράπεζες όσο και για τις αρχές. Ειδικότερα, στην ανακοίνωση επισημαίνονται τα εξής:

• Απλούστευση της συσσώρευσης κεφαλαίων και περαιτέρω εναρμόνιση των μακροπροληπτικών αποθεμάτων ασφαλείας των τραπεζών. 

• Τυποποίηση και εξορθολογισμός των κεφαλαιακών απαιτήσεων και διαδικασιών εξυγίανσης. 

• Προσαρμογή των κριτηρίων και των κατώτατων ορίων για τα «μικρά και μη πολύπλοκα ιδρύματα» και προσαρμογή των απαιτήσεών τους. 

Επόμενα βήματα 

Η Επιτροπή ζήτησε την υποβολή παρατηρήσεων από τα ενδιαφερόμενα μέρη και οι ερωτηθέντες είναι ευπρόσδεκτοι να υποβάλουν απόψεις ή παρατηρήσεις κατά τους προσεχείς μήνες. Η Επιτροπή θα προτείνει κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027 δέσμη μέτρων για την τροποποίηση του τραπεζικού κανονιστικού πλαισίου και την υλοποίηση της παρούσας ανακοίνωσης, σύμφωνα με τους στόχους του χάρτη πορείας «Μία Ευρώπη, μία αγορά». Παράλληλα, η ανακοίνωση καλεί τα κράτη μέλη, τις εποπτικές αρχές και τον τραπεζικό κλάδο να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των τραπεζών. 

Ιστορικό 

Η στρατηγική SIU αποσκοπεί στη βελτίωση του τρόπου με τον οποίο το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ διοχετεύει τις αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις. Προβλέπει έναν αποτελεσματικό και ολοκληρωμένο τραπεζικό τομέα που θα βασίζεται σε ένα ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων και σε μια ολοκληρωμένη Τραπεζική Ένωση. Η στρατηγική ευθυγραμμίζεται με την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, η οποία αναπτύχθηκε ως απάντηση στις συστάσεις των εκθέσεων Letta και Draghi· τη στρατηγική για την ενιαία αγορά· και ο χάρτης πορείας «Μία Ευρώπη, μία αγορά». 

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Mika Baumeister on Unsplash