Το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία σχετικά με τις επιχειρησιακές διατάξεις του προτεινόμενου κανονισμού που αφορά τη σύσταση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την περίοδο 2028-2034 (ΜΣΕ III). Η πρόταση αποτελεί μέρος του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) και περιλαμβάνει δύο χαρτοφυλάκια: «ΜΣΕ — Μεταφορές» και «ΜΣΕ — Ενέργεια». Πρόκειται για την πρώτη συμφωνία επί πρότασης για το επόμενο ΠΔΠ.
Ο επικαιροποιημένος ΜΣΕ θα συνεχίσει να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην ενίσχυση των επενδύσεων στις στρατηγικές υποδομές της Ευρώπης. Πρόκειται να στηρίξει τις διασυνοριακές συνδέσεις τόσο στον τομέα των μεταφορών όσο και στον τομέα της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών μεταφορών διπλής χρήσης για στρατιωτική κινητικότητα. Επιπλέον, θα βελτιώσει την ασφάλεια του εφοδιασμού και θα επιταχύνει τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας. Η θέση του Συμβουλίου βασίζεται στην τρέχουσα δομή του ΜΣΕ, παρέχοντας παράλληλα ένα ευπροσάρμοστο και ευέλικτο επενδυτικό πλαίσιο που αντικατοπτρίζει το νέο γεωπολιτικό πλαίσιο της Ευρώπης και την ανάγκη ενίσχυσης των κρίσιμων δικτύων και ενσωμάτωσης αυξανόμενων μεριδίων ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Η διαπραγματευτική θέση θα είναι μερική, διότι δεν περιλαμβάνει οικονομικά και οριζόντια ζητήματα. Τα θέματα αυτά συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) που καλύπτει την περίοδο 2028 έως 2034.
Κύριες αλλαγές στην εντολή του Συμβουλίου
Με τη θέση του, το Συμβούλιο αποσκοπεί στη διασφάλιση μεγαλύτερης συμμετοχής των κρατών μελών στην έγκριση των προγραμμάτων εργασίας και στην επιλογή των έργων που θα λάβουν χρηματοδότηση από τον ΜΣΕ. Επίσης, το Συμβούλιο καθόρισε περαιτέρω τα κριτήρια επιλεξιμότητας και ανάθεσης/χορήγησης/απονομής που ισχύουν για τη λήψη χρηματοδότησης στο πλαίσιο του κανονισμού.
Η θέση του Συμβουλίου απηχεί επίσης την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η γεωγραφική ιδιαιτερότητα κάθε κράτους μέλους, ιδίως των νησιωτικών κρατών μελών, κατά την εξέταση της διασυνοριακής διάστασης των έργων που είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΜΣΕ.
Κύριες διατάξεις για τις μεταφορές
Οι κύριες αλλαγές όσον αφορά τις διατάξεις για τις μεταφορές στην πρόταση για τον ΜΣΕ αφορούν το παράρτημα, όπου τα κράτη μέλη έχουν διευρύνει τον ενδεικτικό κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος με διασυνοριακή διάσταση.
Στον τομέα της στρατιωτικής κινητικότητας, το Συμβούλιο εξορθολόγισε ορισμένες διατάξεις της αρχικής πρότασης, επιβεβαιώνοντας ότι είναι σημαντικό να επικεντρωθεί ο ΜΣΕ στους τέσσερις διαδρόμους προτεραιότητας όσον αφορά τη στρατιωτική κινητικότητα της ΕΕ, οι οποίοι προσδιορίζονται στο έγγραφο με τίτλο «Στρατιωτικές απαιτήσεις για τη στρατιωτική κινητικότητα εντός και εκτός της ΕΕ».
Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο τονίζει την ανάγκη να γίνουν πλήρως σεβαστά η κυριαρχία των κρατών μελών επί της εθνικής τους επικράτειας και οι εθνικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων σχετικά με τη στρατιωτική κινητικότητα, καθώς και να διασφαλιστεί ότι λαμβάνονται δεόντως υπόψη η ασφάλεια και η δημόσια τάξη.
Κύριες διατάξεις για την ενέργεια
Το Συμβούλιο εισήγαγε σειρά στοχευμένων τροποποιήσεων στον «ΜΣΕ — Ενέργεια» με σκοπό να αποσαφηνιστούν οι στόχοι, να ενισχυθεί η συνεκτίμηση της ανθεκτικότητας και να εξασφαλιστεί η ευελιξία του επενδυτικού πλαισίου σε σχέση με την εξελισσόμενη ενεργειακή πολιτική της ΕΕ.
Το κείμενο τονίζει πλέον ρητά ότι είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί η Ενεργειακή Ένωση, μέσω της ανάπτυξης έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) και έργων αμοιβαίου ενδιαφέροντος (ΕΑΕ) ως κεντρικού στόχου του προγράμματος. Δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην εξάλειψη των σημείων συμφόρησης των διασυνδέσεων, στον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης και στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Δίνει επίσης βάρος στην προστασία και την ανθεκτικότητα των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, μεταξύ άλλων έναντι κυβερνοαπειλών και υβριδικών απειλών, αντικατοπτρίζοντας το γεωπολιτικό πλαίσιο και τις αναδυόμενες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η θέση του Συμβουλίου επιβεβαιώνει τον καίριο ρόλο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην προώθηση της ενεργειακής μετάβασης και στη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ. Το κείμενο καθορίζει περαιτέρω τους όρους για την παροχή στήριξης από τον ΜΣΕ σε διασυνοριακά έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δίνοντας έμφαση στην οικονομική αποδοτικότητα, την ενοποίηση του συστήματος και την απανθρακοποίηση.
Επόμενα βήματα
Η μερική διαπραγματευτική θέση που εγκρίθηκε σήμερα είναι η εντολή του Συμβουλίου για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τον ΜΣΕ ΙΙΙ. Η απόφαση σχετικά με τον προϋπολογισμό του προγράμματος για την περίοδο 2028-2034 θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το επόμενο ΠΔΠ.
Γενικές πληροφορίες
Ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ) αποτελεί βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ για τη στήριξη των στόχων της Ένωσης όσον αφορά την πράσινη μετάβαση και την απανθρακοποίηση, με σκοπό να αναπτυχθούν βιώσιμα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και ενέργειας υψηλών επιδόσεων.
Η Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση για τον ΜΣΕ 2028-2034 στις 16 Ιουλίου 2025 στο πλαίσιο της ευρύτερης δέσμης μέτρων για το επόμενο ΠΔΠ.
Πηγή: www.consilium.europa.eu
Photo by Mark König on Unsplash