
Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις στην νομοθετική πρόταση αποσκοπούν στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ διασφαλίζοντας βιώσιμο και κυκλικό εφοδιασμό με κρίσιμες πρώτες ύλες.
Η νομοθετική έκθεση, που ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο την Τρίτη με 470 ψήφους υπέρ, 83 ψήφους κατά και 108 αποχές, επιδιώκει να παρέχει στοχευμένη στήριξη σε στρατηγικά έργα που καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, από την εξόρυξη και την επεξεργασία έως τη διύλιση και την ανακύκλωση. Τα μέτρα αυτά έχουν σχεδιαστεί για να επιταχύνουν την ανάπτυξη δυνατοτήτων εξόρυξης, επεξεργασίας, ανακύκλωσης και υποκατάστασης, διαφοροποιώντας έτσι τις αλυσίδες εφοδιασμού της ΕΕ.
Δημιουργία ευρωπαϊκού κέντρου κρίσιμων πρώτων υλών
Οι ευρωβουλευτές θέλουν να δημιουργήσουν ένα κέντρο κρίσιμων πρώτων υλών (Critical Raw Materials - CRM) ως αυτόνομο οργανισμό της ΕΕ, με συγκεκριμένη χρηματοδότηση, σαφή διακυβέρνηση και δημοκρατική νομιμοποίηση. Θα συγκεντρώνει πληροφορίες για την αγορά, τον σχεδιασμό ανθεκτικότητας, τη δημιουργία αποθεμάτων, τις από κοινού αγορές, τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και χρηματοδοτικά μέσα. Το προτεινόμενο κέντρο θα πρέπει να είναι εξοπλισμένο με τους αναγκαίους πόρους για την εκπλήρωση της εντολής του, συμπεριλαμβανομένου ενός ταμείου CRM ύψους 2 δισ. ευρώ ενταγμένου στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034.
Υποχρεώσεις ελέγχου των εξαγωγών και ανθεκτικότητας
Για να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός, οι ευρωβουλευτές λένε ότι υπάρχει ανάγκη για μια ρήτρα που θα επιτρέπει τον υπό όρους έλεγχο των εξαγωγών, ώστε η Επιτροπή να περιορίζει τις εξαγωγές απορριμμάτων και αποβλήτων μόνιμων μαγνητών, προκειμένου τα ανακυκλώσιμα υλικά να παραμένουν εντός της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και όχι τα κράτη μέλη ξεχωριστά, θα πρέπει να είναι υπεύθυνη για τον προσδιορισμό των «μεγάλων εταιρειών» που χρησιμοποιούν κρίσιμες πρώτες ύλες σε έναν συγκεκριμένο στρατηγικό τομέα (π.χ. μπαταρίες, εξοπλισμός υδρογόνου, αεροσκάφη επανδρωμένα και μη, δορυφόροι ή προηγμένα μικροτσίπ). Οι «μεγάλες εταιρείες», με τη σειρά τους, θα υποχρεούνται να χαρτογραφούν τις αλυσίδες εφοδιασμού και να λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση τρωτών σημείων όταν χρησιμοποιούν κρίσιμες πρώτες ύλες. Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης από την Επιτροπή να ανοίγει τη διαδικασία αιτήσεων για στρατηγικά έργα τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο, δίνοντας στις εταιρείες σαφείς και προβλέψιμες προθεσμίες.
Μηχανισμοί σταθεροποίησης των τιμών, άμυνα και ασφάλεια
Για να βελτιωθεί η συνολική αποτελεσματικότητα του νομοθετικού πλαισίου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, το ΕΚ ζητεί μηχανισμούς σταθεροποίησης των τιμών, όπως συμβάσεις επί διαφοράς, που θα μπορούσαν να παράσχουν ασφάλεια εσόδων στους φορείς ανάπτυξης έργων εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης. Επίσης επιθυμεί την επέκταση του υφιστάμενου μηχανισμού των από κοινού αγορών της ΕΕ, ώστε να διευκολυνθεί η συντονισμένη στρατηγική συσσώρευση αποθεμάτων κρίσιμων πρώτων υλών σε όλα τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις.
Το Κοινοβούλιο αναδεικνύει τη διάσταση των κρίσιμων πρώτων υλών στη άμυνα και την ασφάλεια, ζητώντας την κινητοποίηση του επικείμενου προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία ώστε να χρηματοδοτηθούν στρατηγικά έργα πρώτων υλών που είναι ζωτικής σημασίας για τις δυνατότητες ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ.
Δηλώσεις
«Οι κρίσιμες πρώτες ύλες έχουν γίνει το συνάλλαγμα της γεωπολιτικής ισχύος. Εκείνοι που τις ελέγχουν, ελέγχουν το βιομηχανικό μας μέλλον, την ενεργειακή μας μετάβαση και την ασφάλειά μας. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να στέκεται στο περιθώριο, ενώ άλλοι ενισχύουν τον έλεγχό τους επί των κρίσιμων πρώτων υλών. Χρειαζόμαστε ένα ευρωπαϊκό κέντρο με τους οικονομικούς πόρους και την εντολή να δρα γρήγορα προβλέποντας τις διαταραχές του εφοδιασμού και διασφαλίζοντας ότι οι ανάγκες μας δεν θα μπορούν να μετατραπούν σε μέσα γεωπολιτικής πίεσης. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με αξιόπιστες χώρες που συμμερίζονται τις αξίες μας και τη δέσμευσή μας να διασφαλίσουμε τις αλυσίδες εφοδιασμού και να τηρήσουμε τα ίδια υψηλά περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα» δήλωσε ο επικεφαλής ευρωβουλευτής Mohammed Chahim (Σοσιαλιστές, Ολλανδία).
Επόμενα βήματα
Το Κοινοβούλιο είναι πλέον έτοιμο να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με την τελική μορφή της νομοθεσίας.
Σχετικές πληροφορίες
Η πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η οποία εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο τον Δεκέμβριο του 2023, έθεσε τις βάσεις για μια δέσμη μέτρων σε επίπεδο ΕΕ που εγγυάται την πρόσβαση της βιομηχανίας στις εισροές πρώτων υλών απαραίτητων για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, την άμυνα και την αεροδιαστημική. Η Επιτροπή πρότεινε τροποποιήσεις της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες τον Δεκέμβριο του 2025, οι οποίες απορρέουν από το σχέδιο δράσης RESourceEU.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Daniel Abadia on Unsplash
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιδιώκει έναν προϋπολογισμό που θα ενισχύει τις βασικές προτεραιότητες της ΕΕ για το τελευταίο έτος του τρέχοντος μακροπρόθεσμου δημοσιονομικού κύκλου.
Το Κοινοβούλιο καθόρισε το συνολικό ύψος των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων για το 2027 (νομικές δεσμεύσεις πληρωμής εντός του έτους ή αργότερα) στα 194 δισ. ευρώ, με στοχευμένη αύξηση κατά 1,17 δισ. ευρώ συγκριτικά με την αρχική πρόταση της Επιτροπής. Το ΕΚ όρισε το συνολικό ύψος των πιστώσεων πληρωμών (τελικές πληρωμές προς τους δικαιούχους) στα 203,3 δισ. ευρώ. Παράλληλα, επιθυμεί να εξασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση για τις προτεραιότητες του Κοινοβουλίου στο πλαίσιο των υφιστάμενων δημοσιονομικών περιορισμών. Το Κοινοβούλιο ζητά επίσης τη χρηματοδότηση της αποπληρωμής του χρέους της ΕΕ χωρίς να περικοπούν οι δαπάνες για βασικά προγράμματα.
Έρευνα, υποδομές, υγεία και εκπαίδευση
Για την τόνωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας και της διασυνοριακής συνδεσιμότητας, οι ευρωβουλευτές επιθυμούν να αυξήσουν τη χρηματοδότηση για το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη» κατά 63 εκατ. ευρώ, για τα δίκτυα μεταφορών και ενέργειας κατά 260 εκατ. ευρώ και για τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων κατά 31,5 εκατ. ευρώ. Οι ευρωβουλευτές προτείνουν επίσης αύξηση κατά 50 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα EU4Health και κατά 96 εκατ. ευρώ για το Erasmus+.
Αγροτική παραγωγή, περιβάλλον και πολιτική προστασία
Το ΕΚ πιέζει για αύξηση της χρηματοδότησης κατά 85 εκατ. ευρώ για το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων, συμπεριλαμβανομένων 20 εκατ. ευρώ για τους αγρότες νεαρής ηλικίας, καθώς και επιπλέον 85 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα LIFE. Για την καλύτερη αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, επιθυμούν να αυξήσουν κατά 80 εκατ. ευρώ τη χρηματοδότηση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας.
Διαχείριση συνόρων, Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονία και η θέση της ΕΕ στον κόσμο
Για να ενισχυθεί η ικανότητα της ΕΕ να διαχειρίζεται τη μετανάστευση και να προστατεύει τα εξωτερικά της σύνορα, οι ευρωβουλευτές προτείνουν αύξηση της χρηματοδότησης για το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης κατά 20 εκατ. ευρώ και για το Μέσο για τη Διαχείριση των Συνόρων και των Θεωρήσεων κατά 40 εκατ. ευρώ. Για τη στρατιωτική κινητικότητα απαιτούν επιπλέον 20 εκατ. ευρώ. Η χρηματοδότηση για τη Νότια Γειτονία αναμένεται να αυξηθεί κατά 60 εκατ. ευρώ και κατά 30 εκατ. ευρώ για την Ανατολική Γειτονία, με επιπλέον 40 εκατ. ευρώ για ανθρωπιστική βοήθεια.
Σε συνοδευτικό ψήφισμα, το οποίο εγκρίθηκε με 400 ψήφους υπέρ, 189 κατά και 84 αποχές, συνοψίζεται η θέση του Κοινοβουλίου.
Αναλυτικότερα στοιχεία για τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι διαθέσιμες στον ισότοπο της Επιτροπής Προϋπολογισμών και σε προηγούμενα δελτία Τύπου.
Δαπάνες αποπληρωμής για το NextGenerationEU (NGEU) και το δάνειο στήριξης για την Ουκρανία
Προκειμένου να προστατευτούν βασικά προγράμματα, με παράλληλη διατήρηση της ευελιξίας και της ικανότητας του προϋπολογισμού της ΕΕ να ανταποκρίνεται σε απρόβλεπτες προκλήσεις, το ΕΚ υποστηρίζει ότι θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν ειδικά κονδύλια για την κάλυψη του κόστους χρηματοδότησης του NextGenerationEU και του δανείου στήριξης για την Ουκρανία χωρίς να υποσκάπτονται τα υφιστάμενα προγράμματα της ΕΕ.
Δηλώσεις
«Σε αυτή την εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για την Ευρώπη, η ύπαρξη και μόνο ενός συμφωνημένου προϋπολογισμού αποτελεί επίτευγμα. Παρά τους οικονομικούς και γεωπολιτικούς περιορισμούς και τον αυξανόμενο πολιτικό κατακερματισμό, το Κοινοβούλιο βρήκε κοινό τόπο σε έναν προϋπολογισμό που δίνει προτεραιότητα στους ανθρώπους: σπουδαστές, ερευνητές, ασθενείς, νέοι αγρότες και κοινότητες στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης. Πίσω από κάθε γραμμή του προϋπολογισμού όπου το Κοινοβούλιο προτείνει περισσότερα κονδύλια βρίσκονται πραγματικοί άνθρωποι και πραγματικές ανάγκες. Και το χρέος της ανάκαμψης του NextGenerationEU δεν θα πρέπει να αποπληρωθεί εις βάρος της επόμενης γενιάς της Ευρώπης» δήλωσε ο Nils Ušakovs (Σοσιαλιστές, Λετονία), γενικός εισηγητής για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2027 (για το τμήμα III – Επιτροπή).
«Η δημοσιονομική πειθαρχία είναι αδιαπραγμάτευτη. Οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι δικαίως αναμένουν από εμάς να χρησιμοποιούμε υπεύθυνα το δημόσιο χρήμα. Θέλουμε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να λειτουργούν αποτελεσματικά, χωρίς να υπονομεύεται η ικανότητά τους να εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους με έκτακτες περικοπές. Είμαι βέβαιος ότι έχουμε βρει τη σωστή ισορροπία, ενθαρρύνοντας την εξοικονόμηση πόρων, την αποδοτικότητα και επενδύοντας σε νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι υποδομές κυβερνοασφάλειας. Στόχος είναι οι υπεύθυνες δαπάνες και ένα Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που μπορεί να εκπληρώσει τη δημοκρατική εντολή του», δήλωσε ο Μιχάλης Χατζηπαντέλα (ΕΛΚ, Κύπρος), εισηγητής για τα άλλα τμήματα.
Επόμενα βήματα
Η ψηφοφορία στην ολομέλεια σχετικά με τη θέση του Κοινοβουλίου για τον ετήσιο προϋπολογισμό της ΕΕ σηματοδοτεί την έναρξη τριών εβδομάδων διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο, το οποίο ενέκρινε τη θέση του τον Σεπτέμβριο του 2026, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας πριν από το τέλος του έτους. Στις 3 Νοεμβρίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί ο πρώτος γύρος των συνομιλιών.
Σχετικές πληροφορίες
Πάνω από το 93% του προϋπολογισμού της ΕΕ διατίθεται απευθείας σε προγράμματα. Ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ, ο οποίος δαπανάται σε 27 χώρες και 450 εκατομμύρια Ευρωπαίους, είναι σχετικά μικρός, καθώς ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 160-200 δισ. ευρώ ετησίως για την περίοδο 2021-27. Το ποσό αυτό είναι συγκρίσιμο με τον εθνικό προϋπολογισμό της Πολωνίας των 39 εκατομμύριων, και ισοδυναμεί με το 30% του προϋπολογισμού της Γερμανίας των 84 εκατομμυρίων . Ο προϋπολογισμός της ΕΕ αποφέρει σημαντικά οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά οφέλη, παρά το γεγονός ότι αντιπροσωπεύει λίγο περισσότερο από το 1% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) της ΕΕ. (Πηγή: Κοινοβούλιο και Επιτροπή).
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Wolfgang Weiser on Unsplash
Να εξαιρεθούν μόνο μικρές επιχειρήσεις από την υποχρέωση ορισμού εκπροσώπων για τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία περί αποβλήτων σε κάθε κράτος μέλος όπου πωλούνται τα προϊόντα τους.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του ενόψει των νομοθετικών διαπραγματεύσεων σχετικά με μέτρα που επηρεάζουν τους κανόνες για τα απόβλητα όσον αφορά τις συσκευασίες, τις μπαταρίες, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τα υποδήματα, τα ηλεκτρονικά είδη και τα πλαστικά μίας χρήσης.
Στοχευμένη αλλαγή στις εταιρικές υποχρεώσεις
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για τα απόβλητα, οι παραγωγοί που φέρνουν προϊόντα στην αγορά της ΕΕ καταβάλλουν τέλη που συμβάλλουν στην κάλυψη του κόστους συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης των εν λόγω προϊόντων μόλις καταστούν απόβλητα. Η αρχή αυτή είναι γνωστή ως διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού. Οι ισχύοντες κανόνες τους αναθέτουν επίσης να ορίζουν εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο για τη συμμόρφωση με τη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού σε κάθε κράτος μέλος στο οποίο πωλούν τα προϊόντα τους. Για να μειωθούν οι φραγμοί εντός της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, η Επιτροπή πρότεινε την αναστολή αυτής της υποχρέωσης σε ορισμένους τομείς.
Στη θέση τους, οι ευρωβουλευτές υποστηρίζουν μια πιο στοχευμένη αναστολή που θα ισχύει μόνο για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που εδρεύουν στην ΕΕ (δηλ. αυτές με λιγότερους από 50 εργαζόμενους και με ετήσιο κύκλο εργασιών ή ισολογισμό κάτω των 10 εκατομμυρίων ευρώ) και μόνο έως το 2035 ή έως ότου εγκριθεί μια πιο ολοκληρωμένη πράξη για την κυκλική οικονομία. Διευκρινίζουν επίσης ότι η αναστολή αυτή δεν επηρεάζει άλλες υποχρεώσεις στο πλαίσιο του συστήματος διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, για παράδειγμα την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων ή τα τέλη.
Για να μειωθεί περαιτέρω ο διοικητικός φόρτος για τις εταιρείες εντός της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, οι ευρωβουλευτές ζητούν καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών, διαλειτουργικά ψηφιακά συστήματα και κοινές απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων για τις εταιρείες.
Δηλώσεις
Η εισηγήτρια Ingeborg ter Laak (ΕΛΚ, Ολλανδία) δήλωσε: «Για να μπορέσουν οι ευρωπαϊκές εταιρείες να αναπτυχθούν και να πουλήσουν τα προϊόντα τους, ο περιττός διοικητικός φόρτος θα πρέπει να μειωθεί χωρίς να τεθούν σε κίνδυνο οι περιβαλλοντικές φιλοδοξίες μας. Είναι σαφές ότι οι εταιρείες θα πρέπει να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τα απόβλητα που παράγουν και ότι τα προϊόντα πρέπει να συλλέγονται και να ανακυκλώνονται σωστά. Θα πρέπει όμως να επιτύχουμε αυτούς τους στόχους χωρίς να δημιουργήσουμε περιττά εμπόδια για τις επιχειρήσεις που θέλουμε να επιτύχουν στην Ευρώπη. Μπορούμε να δείξουμε ότι οι περιβαλλοντικές ευθύνες μπορούν να συμβαδίζουν με οικονομικές ευκαιρίες.»
Επόμενα βήματα
Η θέση σχετικά με τα απόβλητα μπαταριών και τα απορρίμματα συσκευασίας υποστηρίχθηκε από 616 ευρωβουλευτές, ενώ 9 αντιτάχθηκαν και 39 απείχαν. Η θέση σχετικά με την κλωστοϋφαντουργία, τα υποδήματα, τις ηλεκτρονικές συσκευές και τα πλαστικά απόβλητα μίας χρήσης υποστηρίχθηκε από 612 ευρωβουλευτές, 8 αντιτάχθηκαν και 39 απείχαν.
Μόλις το Συμβούλιο εγκρίνει επίσης τη θέση του, μπορούν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για την τελική μορφή της νομοθεσίας.
Σχετικές πληροφορίες
Οι δύο νομοθετικές προτάσεις (οδηγία και κανονισμός) που ψηφίστηκαν σήμερα αποτελούν μέρος της δέσμης απλούστευσης «Omnibus» για το περιβάλλον.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να προτείνει μια ολοκληρωμένη πράξη για την κυκλική οικονομία αργότερα εντός του 2026.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Pawel Czerwinski on Unsplash
Το Βραβείο Δημοσιογραφίας Daphne Caruana Galizia για το 2026 απονεμήθηκε σε έρευνα με θέμα τη συμφωνία Ιταλίας - Αλβανίας για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Η δημοσιογραφική έρευνα που κέρδισε το βραβείο φέρει τις υπογραφές του Ιταλού Giacomo Zandonini και της Ολλανδής Maite Vermeulen και δημοσιεύτηκε στην ολλανδική ενημερωτική πλατφόρμα De Correspondent. Βασικό αντικείμενό της ήταν η συμφωνία βάσει της οποίας η Ιταλία κατασκεύασε εγκατάσταση κράτησης και κέντρο εξέτασης αιτήσεων ασύλου σε αλβανικό έδαφος.
Κατά την τελετή απονομής που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Τύπου Daphne Caruana Galizia του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, το βραβείο παρέδωσε εκπρόσωπος της ανεξάρτητης κριτικής επιτροπής, στην οποία συμμετέχουν δημοσιογράφοι από όλες τις χώρες της ΕΕ. Στην τελετή παρευρέθησαν η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Roberta Metsola και η αρμόδια αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου Pina Picierno,.
Στη διάρκεια της εκδήλωσης, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, ανέφερε: «Εννέα χρόνια αφού η Daphne Caruana Galizia δολοφονήθηκε βάναυσα επειδή αποκάλυψε περιστατικά διαφθοράς, η αποφασιστικότητά μας για την απόδοση δικαιοσύνης παραμένει ισχυρότερη όσο ποτέ. Εκείνοι που ήθελαν να τη φιμώσουν απέτυχαν. Τα άρθρα της έχουν ταξιδέψει περισσότερο από ποτέ και το θάρρος της συνεχίζει να εμπνέει. Το βραβείο Daphne Caruana Galizia τιμά αυτό το θάρρος και την αφοσίωση στην αναζήτηση της αλήθειας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό των δημοσιογράφων, να υπερασπίζεται την ελευθερία του Τύπου και να αγωνίζεται για τη δικαιοσύνη. Δεν σταματάμε.».
Από τις 4 Μαΐου μέχρι τις 31 Ιουλίου 2026, εκατοντάδες δημοσιογράφοι από τις 27 χώρες της ΕΕ υπέβαλαν τις υποψηφιότητές τους για το βραβείο. Η κριτική επιτροπή προέκρινε αρχικά 10 από τις 344 υποψηφιότητες και στη συνέχεια επέλεξε τον τελικό νικητή.
Σχετικά με τη βραβευθείσα δημοσιογραφική έρευνα
Επί 18 μήνες, οι δημοσιογράφοι Giacomo Zandonini και Maite Vermeulen ερεύνησαν για λογαριασμό του De Correspondent τη συμφωνία Ιταλίας-Αλβανίας για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Όπως αποκάλυψε η έρευνα, η συμφωνία είχε στόχο να αναχαιτίζονται άνθρωποι που επιχειρούσαν να εισέλθουν παράτυπα στην Ιταλία και να μεταφέρονται στην Αλβανία, δηλ. σε χώρα εκτός ΕΕ, όπου οι αιτήσεις ασύλου τους απορρίπτονταν με ταχύρρυθμη διαδικασία και οι ίδιοι απελαύνονταν στις χώρες καταγωγής τους.
Η έρευνά τους ρίχνει φως στο πώς γεννήθηκε η συμφωνία και εξετάζει γιατί πολλές χώρες της ΕΕ τη θεωρούν «καινοτόμο μοντέλο» για το μέλλον της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ. Για να σχηματίσουν πλήρη εικόνα, οι δημοσιογράφοι υπέβαλαν πάνω από τριάντα αιτήματα πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα σε έξι ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο Συμβούλιο και στον Frontex, τον οργανισμό της ΕΕ για τη φύλαξη των συνόρων. Ακολούθησαν τη διαδρομή του χρήματος και πήραν συνεντεύξεις από εργαζόμενους στα κέντρα, καθώς και από κρατούμενους, δικηγόρους, βουλευτές, εκπροσώπους κυβερνήσεων και κατοίκους της Αλβανίας.
Οι συντάκτες της έρευνας έχουν τονίσει ότι συνάντησαν σοβαρά εμπόδια σε όλη τη διάρκεια της δουλειάς τους. Συγκεκριμένα, δεν τους επιτράπηκε να εισέλθουν στα κέντρα που διαχειρίζεται η Ιταλία στην Αλβανία, ενώ σημαντικές πληροφορίες παρέμειναν απόρρητες, όπως ο αριθμός των κρατουμένων. Οι δαπάνες γίνονταν με κατεπείγουσες διαδικασίες, χωρίς δημόσιους διαγωνισμούς, ενώ άνθρωποι που εργάζονταν στα κέντρα υποχρεώθηκαν να υπογράψουν συμφωνητικά τήρησης απορρήτου.
Σε συνεργασία με την υπεύθυνη φωτογραφικής επιμέλειας Bebe Blanco Agterberg, τη σχεδιάστρια γραφημάτων Sharon Coone και τον φωτογράφο Francesco Bellina, οι δημοσιογράφοι εξέτασαν τις ανησυχίες που προκαλεί η συμφωνία για τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και τις επιπτώσεις της στις θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου στην ΕΕ.
Πληροφορίες για το βραβείο
Το Βραβείο Δημοσιογραφίας Daphne Caruana Galizia απονέμεται κάθε χρόνο ως φόρος τιμής στη Μαλτέζα ερευνήτρια δημοσιογράφο Daphne Caruana Galizia, η οποία δολοφονήθηκε τον Οκτώβριο του 2017. Τιμά σπουδαία επιτεύγματα στον τομέα της δημοσιογραφίας που προωθούν ή υπερασπίζονται τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες της ΕΕ, όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Υποψηφιότητα για το βραβείο μπορούν να υποβάλουν επαγγελματίες δημοσιογράφοι και ομάδες δημοσιογράφων από οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Δεκτές γίνονται δημοσιογραφικές έρευνες και ρεπορτάζ που έχουν δημοσιευθεί ή μεταδοθεί σε μέσα ενημέρωσης που έχουν την έδρα τους σε οποιοδήποτε από τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το βραβείο και το χρηματικό έπαθλο ύψους 20.000 ευρώ αποδεικνύουν έμπρακτα τη στήριξη που προσφέρει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην ερευνητική δημοσιογραφία και τη σημασία που αποδίδει στην προστασία των δημοσιογράφων σε όλο τον κόσμο.
Έρευνες που έχουν βραβευτεί στο παρελθόν
2025 — Έρευνα για τα κρυφά χρηματοοικονομικά δίκτυα που επιτρέπουν στη Ρωσία να παρακάμπτει τις κυρώσεις στο εμπόριο πετρελαίου, με συντονιστή την πλατφόρμα Follow the Money
2024 — Έρευνα για τα εξαφανισμένα ασυνόδευτα παιδιά μετανάστες (Lost in Europe)
2023 — Συλλογική έρευνα για το ναυάγιο της Πύλου (Solomon, σε συνεργασία με την ομάδα Forensis, την εκπομπή StrgF του γερμανικού κρατικού καναλιού ARD και την εφημερίδα The Guardian)
2022 — Ντοκιμαντέρ με τίτλο Η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία υπό ρωσική επιρροή των Clément Di Roma και Carol Valade (ARTE/France24/Le Monde)
2021 — «The Pegasus Project», με συντονιστή το Forbidden Stories
Ποια ήταν η Daphne Caruana Galizia;
Η Daphne Caruana Galizia ήταν Μαλτέζα δημοσιογράφος, μπλόγκερ και ακτιβίστρια ενάντια στη διαφθορά. Είχε πραγματοποιήσει εκτενή ρεπορτάζ με θέματα τη διαφθορά, το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, το οργανωμένο έγκλημα, την πώληση «χρυσών διαβατηρίων» σε υπηκόους τρίτων χωρών, καθώς και την εμπλοκή της μαλτέζικης κυβέρνησης στο σκάνδαλο των «Panama Papers». Η δημοσιογράφος είχε δεχτεί επανειλημμένως παρενοχλήσεις και απειλές. Δολοφονήθηκε στις 16 Οκτωβρίου του 2017, όταν εξερράγη βόμβα που είχε τοποθετηθεί στο αυτοκίνητό της.
Η κατακραυγή για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκαν οι αρχές της χώρας τη διερεύνηση της δολοφονίας οδήγησε τελικά στην παραίτηση του πρωθυπουργού της Μάλτας, Joseph Muscat. Εκφράζοντας την αποδοκιμασία τους για τις παραλείψεις κατά τη διεξαγωγή των ερευνών, τον Δεκέμβριο του 2019 οι ευρωβουλευτές κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει δράση. Έκτοτε έχουν επανέλθει επανειλημμένα στο ζήτημα, μεταξύ άλλων και το 2023, όταν ενέκριναν ψήφισμα καταδικάζοντας ότι η εξιχνίαση της υπόθεσης δεν είχε σημειώσει σημαντική πρόοδο, ώστε οι υπεύθυνοι να λογοδοτήσουν ενώπιον της δικαιοσύνης. Μέχρι σήμερα πέντε άτομα έχουν φυλακιστεί για τη δολοφονία της δημοσιογράφου, ενώ ο ηθικός αυτουργός της δολοφονίας δεν έχει καταδικαστεί ακόμη.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Dibakar Roy on Unsplash
Το Βραβείο Ζαχάρωφ 2026 για την Ελευθερία της Σκέψης απονέμεται συλλογικά στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) και στους λειτουργούς του.
Ανακοινώνοντας στην αίθουσα της ολομέλειας τον νικητή του βραβείου για το 2026, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, δήλωσε τα εξής:
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χτιστεί στη βάση του σεβασμού της πολυμέρειας και των διεθνών θεσμών. Απονέμοντας το βραβείο Ζαχάρωφ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και στους λειτουργούς του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνωρίζει το σημαντικό έργο του για τη στήριξη του διεθνούς δικαίου και την απόδοση δικαιοσύνης.»
Το ΔΠΔ διερευνά και, όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις, δικάζει άτομα που κατηγορούνται για τα σοβαρότερα εγκλήματα που αφορούν τη διεθνή κοινότητα: τη γενοκτονία, τα εγκλήματα πολέμου, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και το έγκλημα της επίθεσης.
Το Δικαστήριο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον παγκόσμιο αγώνα κατά της ατιμωρησίας. Μέσω της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης, επιδιώκει να λογοδοτούν οι υπεύθυνοι για τα εγκλήματά τους και να συμβάλλει ώστε να μην επαναλαμβάνονται τέτοια εγκλήματα. Ως δικαστήριο έσχατης καταφυγής, λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα εθνικά δικαστήρια. Το ΔΠΔ διέπεται από διεθνή συνθήκη, το Καταστατικό της Ρώμης, και είναι το πρώτο μόνιμο διεθνές ποινικό δικαστήριο στον κόσμο.
Το βραβείο αναδεικνύει το έργο του ΔΠΔ, και ιδίως τις έρευνες, τις διώξεις και τις δίκες που διεξάγει, καθώς και τα εντάλματα σύλληψης που έχει εκδώσει ή εγκρίνει.
Η ΕΕ να προστατεύσει τους παγκόσμιους μηχανισμούς διεθνούς δικαιοσύνης και λογοδοσίας
Στις ετήσιες εκθέσεις του Κοινοβουλίου για το 2025 σχετικά με την εφαρμογή της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας και για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στον κόσμο, οι ευρωβουλευτές εξέφρασαν τη βαθιά τους ανησυχία για τις αυξανόμενες απειλές και τα αλλεπάλληλα κύματα κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από το 2025, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο ΔΠΔ, αλλά και στους εισαγγελείς, τους δικαστές, το προσωπικό και τους συνεργάτες του, τις οποίες θεωρούν σοβαρές επιθέσεις κατά του διεθνούς συστήματος δικαιοσύνης.
Οι ευρωβουλευτές έχουν καλέσει επανειλημμένα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει τη λεγόμενη «νομοθεσία θωράκισης» της ΕΕ, ώστε να προστατευτούν από εξωεδαφικές επιθέσεις οι αξιωματούχοι που εργάζονται στο ΔΠΔ και να μπορέσει το Δικαστήριο να συνεχίσει το έργο του με πλήρη ανεξαρτησία. Η νομοθεσία θωράκισης προστατεύει τους οικονομικούς φορείς της ΕΕ, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τον τομέα δραστηριότητάς τους, καθώς εξουδετερώνει εντός της ΕΕ τα αποτελέσματα κάθε απόφασης ξένου δικαστηρίου που βασίζεται σε ξένη νομοθεσία. Επιπλέον, τους επιτρέπει να διεκδικούν δικαστικά αποζημιώσεις για ζημίες που υφίστανται από την εξωεδαφική εφαρμογή ξένης νομοθεσίας.
Στις ίδιες εκθέσεις, οι ευρωβουλευτές χαιρέτισαν επίσης το γεγονός ότι η ΕΕ συνεχίζει να στηρίζει οικονομικά το ΔΠΔ σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τη διεθνή δικαιοσύνη.
Με δεδομένο ότι όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι συμβαλλόμενα μέρη του Καταστατικού της Ρώμης και άρα υποχρεούνται να εφαρμόζουν τις αποφάσεις του ΔΠΔ, οι ευρωβουλευτές τόνισαν επίσης ότι η αυξανόμενη περιφρόνηση προς το διεθνές δίκαιο και η πολιτικοποίηση της συζήτησης για τους θεσμούς της διεθνούς δικαιοσύνης αποτελούν, κατά τη γνώμη τους, υπαρξιακή απειλή για τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες.
Η πρόεδρος του ΔΠΔ και πολλοί δικαστές του παρευρέθηκαν σε συνεδριάσεις επιτροπών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2025 και το 2026, για να εξηγήσουν στους ευρωβουλευτές πώς επηρεάζουν οι αμερικανικές κυρώσεις την άσκηση των καθηκόντων τους, αλλά και την προσωπική τους ζωή.
Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης
Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης, που πήρε το όνομά του από τον Σοβιετικό φυσικό και αντιφρονούντα Αντρέι Ζαχάρωφ, θεσπίστηκε το 1988. Απονέμεται κάθε χρόνο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρόσωπα ή οργανώσεις ως ένδειξη αναγνώρισης του έργου τους στην υπεράσπιση των ανθρώπινων και θεμελιωδών δικαιωμάτων (ιδίως της ελευθερίας της έκφρασης), στην προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, στην ανάπτυξη της δημοκρατίας και στην υπεράσπιση του κράτους δικαίου.
Η τελετή απονομής του Βραβείου Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης για το 2026 θα πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβριο στο Στρασβούργο, στη διάρκεια της συνόδου ολομέλειας του Κοινοβουλίου.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Kateryna Hliznitsova on Unsplash
Το ΕΚ επιθυμεί μεγαλύτερο προϋπολογισμό για το πρόγραμμα μαθησιακής κινητικότητας Erasmus+, ώστε να γίνει πιο προσιτό για νέους με διαφορετικό οικονομικό, κοινωνικό και γεωγραφικό υπόβαθρο.
Με 454 ψήφους υπέρ, 34 και 93 αποχές, το Κοινοβούλιο ενέκρινε την θέση του για τις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη της ΕΕ σχετικά με το πρόγραμμα Erasmus+ για την περίοδο 2028-2034.
Για να ενισχυθεί η απήχηση του προγράμματος, οι ευρωβουλευτές επιθυμούν:
Οι ευρωβουλευτές υποστηρίζουν:
Δηλώσεις
Ο εισηγητής Bogdan Zdrojewski (EΛΚ, Πορτογαλία) δήλωσε: «Η θέση του Κοινοβουλίου είναι να ενισχύσει το Erasmus+ σε διάφορους τομείς και να επιτρέψει στο πρόγραμμα να αντιμετωπίσει τις στρατηγικές προκλήσεις της ΕΕ. Με τις προτάσεις μας σχεδόν διπλασιάζουμε τη χρηματοδότησή της και χαιρετίζουμε την επιστροφή του Ηνωμένου Βασιλείου. Το Erasmus+ είναι ένα από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα της ΕΕ, το οποίο έχει αποφέρει εξαιρετικά αποτελέσματα. Το πρόγραμμα αξίζει να αντιμετωπιστεί με φιλοδοξία και να εξασφαλιστούν οι επενδύσεις που απαιτούνται ώστε να συνεχίσουν να αξιοποιούνται αυτά τα επιτεύγματα.»
Επόμενα βήματα
Οι ευρωβουλευτές είναι πλέον έτοιμοι να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με τις κυβερνήσεις της ΕΕ μόλις αυτές εγκρίνουν την πλήρη εντολή τους, συμπεριλαμβανομένου του συνολικού ύψους της χρηματοδότησης για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ (ΠΔΠ).
Σχετικές πληροφορίες
Στις 16 Ιουλίου 2025 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για τον νέο κανονισμό για το πρόγραμμα Erasmus+. Η νομοθεσία αποτελεί μέρος της δέσμης μέτρων της ΕΕ για τον ΠΔΠ για την περίοδο 2028-2034. Το Κοινοβούλιο επιθυμεί ο προϋπολογισμός να παραμείνει ένα ισχυρό επενδυτικό εργαλείο που στηρίζει τους πολίτες, τις περιφέρειες και τις επιχειρήσεις, παρέχοντας παράλληλα σαφή προστιθέμενη αξία σε σχέση με τις εθνικές δαπάνες. Οι ευρωβουλευτές προτείνουν την αύξηση των κονδυλίων για την αντιμετώπιση νέων προκλήσεων και επιμένουν στη σημασία των νέων πόρων για τη χρηματοδότηση ενός φιλόδοξου και βιώσιμου προϋπολογισμού.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Bianca Fazacas on Unsplash
Το ΕΚ ζητά αναβολή των κανόνων παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για το μεθάνιο από εισαγωγείς πετρελαίου, αερίου και άνθρακα κατά 3 χρόνια - 2 περισσότερα από την πρόταση της Επιτροπής.
Το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη θέση του σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής να αναβληθούν ορισμένες υποχρεώσεις που προκύπτουν από τον κανονισμό της ΕΕ για το μεθάνιο με 341 ψήφους υπέρ, 225 κατά και 6 αποχές.
Περισσότερος χρόνος για εισαγωγείς και παραγωγούς
Η Επιτροπή πρότεινε την αναβολή κατά ένα έτος ορισμένων υποχρεώσεων των εισαγωγέων, οι οποίες προβλέπεται να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2027, και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την ένταση του μεθανίου, οι οποίες πρέπει να υποβληθούν έως τον Αύγουστο του 2028. Οι εισαγωγείς έχουν προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να μην είναι σε θέση να εξασφαλίσουν επαρκή εφοδιασμό σε μια εποχή που οι αγορές ενέργειας είναι τεταμένες και οι τιμές υψηλές λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Το Κοινοβούλιο συμφωνεί με την ανάγκη αναβολής αυτών των απαιτήσεων, αλλά πιέζει για μεγαλύτερη, τριετή αναβολή. Σύμφωνα με την πρόταση του Κοινοβουλίου, οι εισαγωγείς αργού πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα θα πρέπει έως τις 31 Μαΐου 2031 να αποδείξουν ότι οι συμβάσεις προμήθειας που έχουν συναφθεί ή ανανεωθεί από τις 4 Αυγούστου 2024 καλύπτουν μόνο καύσιμα που υπόκεινται σε μέτρα παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και επαλήθευσης ισοδύναμα με τους κανόνες της ΕΕ. Η ίδια νέα ημερομηνία θα ισχύει όταν οι εισαγωγείς υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τις προσπάθειές τους να ευθυγραμμίσουν παλαιότερες συμβάσεις.
Επιπλέον, οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς της ΕΕ θα αναφέρουν πρώτα την ένταση μεθανίου των ορυκτών καυσίμων που διαθέτουν στην αγορά της ΕΕ έως τις 5 Αυγούστου 2031 και όχι έως τις 5 Αυγούστου 2029.
Οι ευρωβουλευτές θέλουν επίσης να δώσουν στους διαχειριστές πετρελαίου και φυσικού αερίου της ΕΕ τρία ακόμη χρόνια για να υποβάλουν επαληθευμένες εκθέσεις που συνδυάζουν μετρήσεις μεθανίου - έως τον Φεβρουάριο του 2030 για τα λειτουργικά περιουσιακά στοιχεία και τον Αύγουστο του 2031 για τα μη λειτουργικά περιουσιακά στοιχεία.
Καμία αναβολή για χώρες στις οποίες έχουν επιβληθεί κυρώσεις
Οι ευρωβουλευτές συμφωνούν ότι η επέκταση του χρονοδιαγράμματος δεν θα πρέπει να ωφελήσει τις εισαγωγές ενέργειας από χώρες στις οποίες έχει επιβάλει κυρώσεις η ΕΕ. Το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να εξακολουθήσει να ισχύει για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα που προέρχονται ή εξάγονται άμεσα ή έμμεσα από χώρες που υπόκεινται σε κυρώσεις της ΕΕ οι οποίες απαγορεύουν ή περιορίζουν τις εισαγωγές των εν λόγω ουσιών. Για να αποφευχθεί η καταστρατήγηση, οι εισαγωγείς θα πρέπει να αναφέρουν τους εν λόγω όγκους χωριστά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν μεικτά φορτία. Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει και θα επικαιροποιήσει ενδεικτικό κατάλογο των οικείων χωρών.
Επανεξέταση της εφαρμογής και της ασφάλειας του εφοδιασμού
Οι ευρωβουλευτές ζητούν από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση έως την 1η Ιουλίου 2029 σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των διατάξεων για την ένταση των εισαγωγών και του μεθανίου. Η έκθεση θα καλύπτει τα εθνικά καθεστώτα κυρώσεων, τη διαπίστευση των ελεγκτών, την αναγνώριση λύσεων συμμόρφωσης, την πρόοδο όσον αφορά την ανάπτυξη της μεθοδολογίας και των μέγιστων τιμών έντασης μεθανίου, καθώς και την κατάσταση της ασφάλειας του εφοδιασμού. H Επιτροπή θα πρέπει, όπου χρειάζεται, να προτείνει αλλαγές, στον κανονισμό, σε περίπτωση που συνεχίζονται των προβλήματα εφαρμογής ή απειλής της ασφάλειας του εφοδιασμού.
Επόμενα βήματα
Το Κοινοβούλιο είναι πλέον έτοιμο να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο σχετικά με την τελική μορφή της νομοθεσίας.
Προκειμένου οι νέες προθεσμίες να επιφέρουν γρήγορα ασφάλεια δικαίου, το Κοινοβούλιο εξέτασε τον εν λόγω φάκελο με τη διαδικασία του κατεπείγοντος και επιθυμεί ο τροποποιητικός κανονισμός να τεθεί σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα.
Σχετικές πληροφορίες
Το μεθάνιο είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παράγοντας που συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή μετά το διοξείδιο του άνθρακα και η μείωση των εκπομπών μεθανίου είναι ένας από τους ταχύτερους και αποτελεσματικότερους τρόπους αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, ενώ παράλληλα εξοικονομεί ενέργεια. Ο κανονισμός για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας τέθηκε σε ισχύ στις 4 Αυγούστου 2024. Θεσπίζει κανόνες για τη μέτρηση, την υποβολή εκθέσεων και την επαλήθευση των εκπομπών μεθανίου, για τον εντοπισμό και την επισκευή διαρροών και για τον περιορισμό του εξαερισμού και της καύσης σε πυρσό και είναι η πρώτη ολοκληρωμένη νομοθεσία στον κόσμο που ρυθμίζει επίσης τις εκπομπές μεθανίου που σχετίζονται με τις εισαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Jacek Dylag on Unsplash
Το ΕΚ καταδικάζει απερίφραστα τις πρωτοφανείς επιθέσεις με πυραύλους και drones από τους Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας και τις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις στην Υεμένη.
Σε ψήφισμα που εγκρίθηκε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χαρακτηρίζει αυτές τις επιθέσεις ως κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, τονίζοντας τον μεγάλο αριθμό αμάχων της Υεμένης που έχουν σκοτωθεί και εκτοπιστεί, ενώ η ανθρωπιστική κρίση στη χώρα που έχει επιδεινωθεί. Το Κοινοβούλιο καταδικάζει επίσης τις επιθέσεις των Χούθι με πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίες έχουν σημειωθεί κατά τα τελευταία χρόνια.
Καταδίκη του αποσταθεροποιητικού ρόλου του ιρανικού καθεστώτος
Εκφράζοντας την αλληλεγγύη του προς την κυβέρνηση του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας και υποστηρίζοντας τη νόμιμη κυβέρνηση της Υεμένης, το Κοινοβούλιο επιβεβαιώνει τη δέσμευσή του για την ασφάλεια, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα και των δύο χωρών. Οι ευρωβουλευτές ζητούν από τους Χούθι να σταματήσουν αμέσως όλες τις εχθροπραξίες, τόσο εντός όσο και εκτός Υεμένης, και να εγκαταλείψουν οποιεσδήποτε εδαφικές φιλοδοξίες.
Το Κοινοβούλιο καταδικάζει κατηγορηματικά τον αποσταθεροποιητικό ρόλο του ιρανικού καθεστώτος, ο οποίος συνιστά μείζονα απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής και παρέχει στους Χούθι όπλα, τεχνολογία πυραύλων και drones, εκπαίδευση και χρηματοδότηση. Καταδικάζει επίσης την συνεργασία των Χούθι, με τη Χεζμπολάχ και άλλες ένοπλες ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν, τονίζοντας ότι η διαρκής σταθερότητα στη Μέση Ανατολή απαιτεί τον αφοπλισμό και την αποστράτευση όλων των παραστρατιωτικών και μη κρατικών ένοπλων ομάδων.
Κάλεσμα για ένταξη των Χούθι στον ενωσιακό κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων
Κατόπιν πρότασης της ύπατης εκπροσώπου της ΕΕ Kaja Kallas, το Κοινοβούλιο καλεί το Συμβούλιο να εντάξει το κίνημα των Χούθι, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών και πολιτικών πτερύγων, της ηγεσίας και του στρατιωτικού μηχανισμού και του μηχανισμού ασφαλείας του, στον ενωσιακό κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων. Ζητεί επίσης να εξαρθρωθούν όλοι οι δίαυλοι χρηματοδότησης του κινήματος των Χούθι και τη δέσμευση από την ΕΕ όλων των κεφαλαίων και οικονομικών πόρων που ανήκουν στους Χούθι και στους υποστηρικτές τους.
Οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν απερίφραστα τον ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας από τους Χούθι και τις επιθέσεις τους στις ενεργειακές υποδομές και την εμπορική ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα και στα στενά Bab al-Mandab. Ανησυχούν σοβαρά για τον αντίκτυπο που έχει στην ΕΕ η ταυτόχρονη διακοπή της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω των στενών Bab al-Mandab και Hormuz, η οποία αυξάνει τις τιμές της ενέργειας εις βάρος των ευρωπαϊκών νοικοκυριών, επιχειρήσεων και ανταγωνιστικότητας.
Το ψήφισμα τονίζει τη σημασία της αμυντικής επιχείρησης της ΕΕ ASPIDES για την ασφάλεια στη θάλασσα, χαιρετίζει τη διευρυμένη εντολή της και καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν στην επιχείρηση πρόσθετα, κατάλληλα εξοπλισμένα ναυτικά και αεροπορικά μέσα. Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της στον Κόλπο για την ασφάλεια και την άμυνα και εκτιμούν τις προσπάθειες των κρατών μελών και του Ηνωμένου Βασιλείου να παράσχουν στήριξη στην αεράμυνα στην περιοχή. Τέλος, εκφράζουν την ανησυχία τους για την καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στην Υεμένη, η οποία επιδεινώθηκε από τις νέες συγκρούσεις, και καλούν την ΕΕ, μεταξύ άλλων, να αυξήσει τη βοήθεια μέσω του επικείμενου μηχανισμού «Η Ευρώπη στον κόσμο» - αλλά με αυστηρή παρακολούθηση της ανθρωπιστικής χρηματοδότησης της ΕΕ προς την χώρα.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by MUHAMMAD NABEEL on Unsplash
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε σχέδιο πρότασης, ώστε να μειωθεί το κόστος για τους αγρότες και να περιοριστεί η εξάρτησή τους από τα χημικά λιπάσματα. Μειώνοντας την εξάρτηση, η πρόταση αυτή έρχεται να περιορίσει την ευπάθεια των Ευρωπαίων γεωργών στους κλυδωνισμούς των τιμών λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας και να συμβάλει ώστε να κλείσουν οι κύκλοι των θρεπτικών ουσιών. Έτσι, θα αυξηθεί και η αυτονομία του γεωργικού τομέα της ΕΕ.
Όπως ανακοινώθηκε στο σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα λιπάσματα και στη στρατηγική για την κτηνοτροφία, η προτεινόμενη στοχευμένη τροποποίηση της οδηγίας για τη νιτρορύπανση θα δώσει στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε οι γεωργοί τους να μπορούν να χρησιμοποιούν ορισμένα υγρά χωνεύματα που προέρχονται από κοπριά, χωρίς να διακυβεύεται η προστασία του περιβάλλοντος.
Αυτά τα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά λιπάσματα, που είναι αρκετά παρόμοια με τα ανόργανα, θα μπορούσαν στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν ως εναλλακτική λύση στα χημικά λιπάσματα, με τρόπο ασφαλή και με στόχο τη συνεχή προστασία των υδάτων και του περιβάλλοντος. Οι κανόνες για το άζωτο που ανακτάται από κοπριά (RENURE) που θεσπίστηκαν τον Μάρτιο του 2026 επιτρέπουν ήδη τη χρήση λιπασμάτων RENURE πάνω από το όριο χρήσης κοπριάς και επεξεργασμένης κοπριάς που ορίζεται στην οδηγία για τη νιτρορύπανση. Ωστόσο, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι διαταραχές στις παγκόσμιες αγορές λιπασμάτων εξακολουθούν να επηρεάζουν την οικονομική προσιτότητα και την προσβασιμότητα των λιπασμάτων για τους γεωργούς, η προτεινόμενη τροποποίηση θα επεκτείνει τις εξαιρέσεις σε ορισμένους τύπους υγρών χωνευμάτων που μπορούν επίσης να πληρούν τα κριτήρια RENURE.
Η πρόταση υποστηρίζεται από τη νέα έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αξιολογεί τις δυνατότητες ασφαλούς χρήσης των γεωργικών χωνευμάτων ως υλικών λίπανσης.
Οι πολίτες και τα ενδιαφερόμενα μέρη —μεταξύ των οποίων γεωργοί, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, δημόσιες αρχές και ερευνητές— καλούνται να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το σχέδιο στοχευμένης τροποποίησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έως τις 13 Νοεμβρίου 2026. Αφού αναλύσει τις παρατηρήσεις που θα λάβει, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διαβιβάσει την πρότασή της στα κράτη μέλη στο πλαίσιο της επιτροπής για τη νιτρορύπανση. Εάν η επιτροπή ψηφίσει υπέρ, η πρόταση θα διαβιβαστεί στη συνέχεια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, τα οποία θα έχουν στη διάθεσή τους τρεις μήνες για να διατυπώσουν τυχόν αντιρρήσεις.
Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το σχέδιο στοχευμένης τροποποίησης της οδηγίας για τη νιτρορύπανση μπορείτε να βρείτε εδώ.
Πηγή: greece.representation.ec.europa.eu
Photo by Zoe Richardson on Unsplash
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέθεσε 168,2 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των πρώτων οκτώ έργων στο πλαίσιο του πυλώνα δράσης για την ενίσχυση της βιομηχανίας (IRA) του προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP). Τα έργα θα μοχλεύσουν βιομηχανικές επενδύσεις ύψους 1,26 δισ. ευρώ με σκοπό την επιτάχυνση και την επέκταση της παραγωγής ενεργειακών στοιχείων που χρησιμοποιούνται σε πυραύλους, σε δρόνους και σε πυρομαχικά. Από το 2027, τα έργα αναμένεται να μειώσουν τους χρόνους κατασκευής έως και 90% και να επιτρέψουν την ετήσια παραγωγή πάνω από 20.000 τόνων ενεργειακών υλικών, 3.500 συστημάτων πρόωσης δρόνων και πυραύλων, 200.000 κεφαλών περιφερόμενων πυρομαχικών και 60 εκατομμυρίων πυρομαχικών. Η επένδυση θα χρηματοδοτήσει την παραγωγή σε 17 εγκαταστάσεις σε 14 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και στη Νορβηγία ενώ θα συμβάλει και στην προστασία των εγκαταστάσεων αυτών από τις αυξανόμενες φυσικές απειλές και κυβερνοαπειλές.
Αυτή η πρώτη πρόσκληση υποβολής προτάσεων της IRA, η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026 και αφορούσε ενεργειακά στοιχεία (IRA-EC) προσέλκυσε έντονο ενδιαφέρον, καθώς υποβλήθηκαν 83 προτάσεις από εταιρείες 23 κρατών μελών της ΕΕ και από τη Νορβηγία.
Η IRA-EC βασίζεται στον κανονισμό για τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών (ASAP), ένα μέσο έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των άμεσων σημείων συμφόρησης στην παραγωγή, και την αύξηση της ικανότητας παραγωγής πυρομαχικών μετά τη γενική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Με συνολικό προϋπολογισμό 1,5 δισ. ευρώ, το EDIP είναι το πρόγραμμα της ΕΕ που προορίζεται για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης. Πάνω από 700 εκατ. ευρώ από τον πυλώνα της IRA διατίθενται για την επέκταση της αμυντικής παραγωγής στα κράτη μέλη, τη Νορβηγία και την Ουκρανία.
Σήμερα ξεκινά στις Βρυξέλλες η 24η Ευρωπαϊκή εβδομάδα των δήμων και των περιφερειών, συγκεντρώνοντας περίπου 5.000 συμμετέχοντες από όλη την Ευρώπη με σύνθημα «Ισχυρές περιφέρειες, ισχυρή Ευρώπη».
Η τριήμερη εκδήλωση, η οποία διοργανώνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και φιλοξενείται από τον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο για τη Συνοχή και τις Μεταρρυθμίσεις, Ραφαέλε Φίτο, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, φέρνει σε επαφή τοπικές και περιφερειακές αρχές, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, φορείς υλοποίησης έργων και επαγγελματίες, ερευνητές και δημοσιογράφους για να συζητήσουν το μέλλον των δήμων και των περιφερειών της Ευρώπης.
Στη φετινή τελετή έναρξης θα συμμετάσχουν ομιλητές υψηλού επιπέδου, μεταξύ των οποίων η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο Ιρλανδός Υπουργός Δημοσίων Δαπανών, Υποδομών, Μεταρρύθμισης των Δημόσιων Υπηρεσιών και Ψηφιοποίησης, Τζακ Τσέιμπερς, εξ ονόματος του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, Κάτα Τούτο.
Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στο σχετικό δελτίο Τύπου.
Μπορείτε να παρακολουθήσετε τη συνέντευξη Τύπου του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου Φίτο και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Κάτα Τούτο στο EBS.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταχώρισε την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) με τίτλο «Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ψηφιακού χώρου (.IA) για την κυρίαρχη διακυβέρνηση της ΤΝ».
Οι διοργανωτές καλούν την Επιτροπή «να προτείνει ένα πλαίσιο για ψηφιακούς χώρους υψηλής εμπιστοσύνης και να αναλάβει την πρωτοβουλία σε ευρωπαϊκό επίπεδο να διαπραγματευτεί με τον ISO και τον ICANN με σκοπό τη διασφάλιση του τομέα .IA». Η πρωτοβουλία θέτει τρεις στόχους: να προτείνει ένα πλαίσιο της ΕΕ που θα προωθεί τους «ψηφιακούς χώρους υψηλής εμπιστοσύνης» και τα περιβάλλοντα δοκιμών (sandboxes) για τη δεοντολογική ΤΝ στην ΕΕ· να «διαπραγματευθεί με τον ISO ... και τον ICANN/IANA με σκοπό την κράτηση, την προστασία και την κατανομή του χώρου ονομάτων .IA ως περιουσιακού στοιχείου της ευρωπαϊκής ψηφιακής κυριαρχίας»· και να «διασφαλιστεί ότι η καταχώριση και η εξυγίανση του τομέα .IA ενσωματώνουν την κυρίαρχη ψηφιακή ταυτότητα (eIDAS 2.0), τον διαφανή αλγοριθμικό έλεγχο (πράξη για την ΤΝ) και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (ΓΚΠΔ)».
Δεδομένου ότι η παρούσα πρωτοβουλία πληροί τις τυπικές προϋποθέσεις που ορίζονται στη σχετική νομοθεσία, η Επιτροπή την θεωρεί νομικά αποδεκτή βάσει του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών. Η Επιτροπή δεν έχει αναλύσει την ουσία των προτάσεων στο παρόν στάδιο. Η καταχώριση δεν επηρεάζει την τελική απόφαση της Επιτροπής επί της ουσίας, ούτε τυχόν μέτρα που μπορεί να λάβει. Η Επιτροπή θα λάβει απόφαση σχετικά με την πρωτοβουλία μόνο εάν πληροί τα σχετικά κριτήρια, συμπεριλαμβανομένης της συγκέντρωσης τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου έγκυρων υπογραφών από πολίτες της ΕΕ.
Επόμενα βήματα
Μετά τη σημερινή καταχώριση, οι διοργανωτές έχουν στη διάθεσή τους έξι μήνες για να ανοίξουν τη δωδεκάμηνη περίοδο συγκέντρωσης υπογραφών. Εάν μια ΕΠΠ λάβει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο έγκυρες δηλώσεις υποστήριξης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, με ελάχιστο αριθμό δηλώσεων σε τουλάχιστον επτά κράτη μέλη, η Επιτροπή υποχρεούται να αντιδράσει και να αποφασίσει ποιες, ενδεχομένως, ενέργειες θα αναλάβει ως απάντηση στην πρωτοβουλία, αιτιολογώντας την απόφασή της.
Ιστορικό
Η ΕΠΠ θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας ως εργαλείο καθορισμού θεματολογίου για τους πολίτες. Ξεκίνησε επίσημα τον Απρίλιο του 2012. Μόλις καταχωριστεί επίσημα, μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών επιτρέπει σε ένα εκατομμύριο πολίτες από τουλάχιστον επτά κράτη μέλη της ΕΕ να καλέσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νομικές πράξεις σε τομείς στους οποίους έχει την εξουσία να ενεργεί. Οι προϋποθέσεις παραδεκτού είναι οι εξής: (1) η προτεινόμενη δράση δεν ευρίσκεται προδήλως εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής για την υποβολή νομικής πρότασης, (2) δεν είναι προδήλως καταχρηστική, επιπόλαια ή κακόβουλη και (3) δεν αντιβαίνει προδήλως στις αξίες της Ένωσης, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ και στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την έναρξη της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, η Επιτροπή έχει καταχωρίσει 136 πρωτοβουλίες.
Το περιεχόμενο της πρωτοβουλίας εκφράζει μόνο τις απόψεις των διοργανωτών τους και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει τις απόψεις της Επιτροπής.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Igor Omilaev on Unsplash
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης, ώστε να καταστεί ταχύτερο, να αυξηθεί η εκπροσώπηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και να εξοπλιστεί καλύτερα για τη στήριξη των στρατηγικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα πρότυπα είναι απαραίτητα για τη λειτουργία της οικονομίας της ΕΕ. Συμβάλλουν στη διασφάλιση της ασφάλειας και της διαλειτουργικότητας, παρέχουν ασφάλεια δικαίου και καθιστούν δυνατή την πρόσβαση στην αγορά σε όλους τους τομείς, από τις καθαρές τεχνολογίες και τους συσσωρευτές έως τα δομικά προϊόντα, την κυβερνοασφάλεια και την προηγμένη κατασκευή.
Τα εναρμονισμένα ευρωπαϊκά πρότυπα διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο βοηθώντας τις επιχειρήσεις να αποδείξουν τη συμμόρφωσή τους με τη νομοθεσία της ΕΕ, μειώνοντας το κόστος και ενισχύοντας την ποιότητα και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Ωστόσο, το ισχύον σύστημα τυποποίησης αντιμετωπίζει προκλήσεις σε σχέση με την ταχεία καινοτομία και τις τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες απαιτούν την έγκαιρη ανάπτυξη προτύπων.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση της ισχύουσας νομοθεσίας ώστε η ανάπτυξη προτύπων να ανταποκρίνεται καλύτερα, διατηρώντας παράλληλα τα βασικά πλεονεκτήματά της ως σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με τη συμμετοχή ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης.
Ένα γρηγορότερο και πιο ανταποκρινόμενο σύστημα
Η πρόταση εισάγει σαφέστερες προθεσμίες για την ανάπτυξη προτύπων που ζητεί η Επιτροπή και αποσαφηνίζει τη χρήση κοινών προδιαγραφών ως στοχευμένο εφεδρικό μέτρο.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης να επιτραπεί η μεγαλύτερη χρήση εξωτερικών τεχνικών προδιαγραφών υπό καθορισμένους όρους και διασφαλίσεις. Επιπλέον, θα επιτρέψει ενδιάμεσα παραδοτέα για τη στήριξη της συμμόρφωσης. Αυτό θα βοηθήσει τις καινοτόμες λύσεις να φτάσουν ταχύτερα στην αγορά, ενώ εξακολουθούν να αναπτύσσονται πλήρη πρότυπα. Η Επιτροπή προτείνει επίσης να επιτραπεί σε άλλους οργανισμούς ανάπτυξης προτύπων να συμβάλλουν στις τεχνικές εργασίες όταν προκύπτουν επείγουσες ή εξαιρετικά εξειδικευμένες ανάγκες.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά θα μειώσουν από κοινού τον μέσο χρόνο που απαιτείται για την ανάπτυξη ενός προτύπου από έξι έτη σε τέσσερα έτη, αυξάνοντας έτσι την ικανότητα της Ένωσης να διαμορφώνει την τυποποίηση σε παγκόσμιο επίπεδο, απλουστεύοντας παράλληλα την πρόσβαση των επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά.
Ένα πιο συμπεριληπτικό και προσβάσιμο σύστημα
Η πρόταση εισάγει διατάξεις που ενισχύουν τις υποχρεώσεις των ευρωπαϊκών και εθνικών οργανισμών τυποποίησης να διασφαλίζουν την αποτελεσματική συμμετοχή και εκπροσώπηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, της κοινωνίας των πολιτών, της ακαδημαϊκής κοινότητας και των δημόσιων αρχών στη διαδικασία τυποποίησης. Η πρόταση εισάγει επίσης απαιτήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας. Η ευρύτερη συμμετοχή θα συμβάλει στην ενσωμάτωση ευρύτερου φάσματος εμπειρογνωσίας στη διαδικασία τυποποίησης.
Μετά τις πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή προτείνει την κωδικοποίηση των εν λόγω κανόνων για τη διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης σε πρότυπα που αναπτύσσονται βάσει του δικαίου της ΕΕ μέσω της δημιουργίας ειδικών αποθετηρίων, τα οποία θα διευκολύνουν την πρόσβαση των επιχειρήσεων, των δημόσιων αρχών, της κοινωνίας των πολιτών και των πολιτών στα πρότυπα.
Ισχυρότερη και πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή φωνή σε διεθνές επίπεδο
Επειδή τα πρότυπα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διάθεση προϊόντων στην αγορά, οι δικαιοδοσίες που επενδύουν στον καθορισμό προτύπων είναι πιο πιθανό να υιοθετήσουν τα πρότυπά τους σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεδομένης αυτής της γεωπολιτικής σημασίας, η πρόταση συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση του συντονισμού της Ένωσης στον τομέα της διεθνούς τυποποίησης. Αυτό θα στηρίξει μια πιο συνεκτική προσέγγιση, συμβάλλοντας στην προώθηση των ευρωπαϊκών συμφερόντων, παραμένοντας παράλληλα σύμφωνη με τις αρχές του ΠΟΕ.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη δημιουργία ενός κέντρου εμπειρογνωμόνων για την ευρωπαϊκή τυποποίηση, ώστε να διασφαλιστεί ισχυρότερη στρατηγική καθοδήγηση, καλύτερος συντονισμός μεταξύ των πολιτικών και στενότερη ευθυγράμμιση μεταξύ των εργασιών τυποποίησης και των προτεραιοτήτων της ΕΕ.
Επόμενα βήματα
Τα προτεινόμενα μέτρα θα εξεταστούν τώρα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν από την έγκριση και την έναρξη ισχύος τους.
Ιστορικό
Η ευρωπαϊκή τυποποίηση αποτελεί εδώ και καιρό ακρογωνιαίο λίθο της ενιαίας αγοράς, συμβάλλοντας στην άρση των τεχνικών φραγμών παρέχοντας ένα κοινό πλαίσιο για προϊόντα και υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ένωση.
Το σύστημα βασίζεται επί του παρόντος στη συνεργασία μεταξύ των αναγνωρισμένων ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης (CEN, CENELEC και ETSI), των εθνικών οργανισμών τυποποίησης, της βιομηχανίας, των δημόσιων αρχών, των εκπροσώπων των καταναλωτών, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των περιβαλλοντικών οργανώσεων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών.
Το ισχύον πλαίσιο για την ευρωπαϊκή τυποποίηση καθορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1025/2012 σχετικά με την ευρωπαϊκή τυποποίηση, ο οποίος θεσπίζει τη νομική βάση για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών προτύπων και εναρμονισμένων προτύπων προς υποστήριξη της νομοθεσίας και των πολιτικών της Ένωσης.
Κατά την τελευταία δεκαετία, η ΕΕ έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση αυτού του πλαισίου, μεταξύ άλλων μέσω της στρατηγικής τυποποίησης του 2021 και της αξιολόγησης του 2025 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1025/2012.
Η πρόταση βασίζεται στο έργο αυτό με την επικαιροποίηση της διακυβέρνησης και των εργαλείων του συστήματος, ώστε να μπορεί να συνεχίσει να στηρίζει την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και τους ευρύτερους στόχους πολιτικής της Ένωσης σε ένα ταχέως εξελισσόμενο οικονομικό και γεωπολιτικό πλαίσιο.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Fer Troulik on Unsplash
Τι είναι ένα πρότυπο και πώς αναπτύσσονται τα πρότυπα στην Ευρώπη;
Ένα πρότυπο είναι ένα τεχνικό έγγραφο που καθορίζει προδιαγραφές για ένα προϊόν, μια υπηρεσία ή μια διαδικασία. Συντάσσεται από εμπειρογνώμονες και στη συνέχεια εγκρίνεται με συναίνεση. Καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, από το μέγεθος ενός φύλλου χαρτιού Α4 έως την ασφάλεια ενός παιδικού παιχνιδιού ή τη συμβατότητα ενός φορτιστή τηλεφώνου.
Πολλά πρότυπα είναι εθελοντικά, αλλά ακόμη και όταν οι εθελοντικές επιχειρήσεις έχουν ισχυρό κίνητρο να τα εφαρμόσουν. Ένα προϊόν που κατασκευάζεται σύμφωνα με αναγνωρισμένο πρότυπο μπορεί να πωλείται σε ολόκληρη την ενιαία αγορά αντί να χρειάζεται προσαρμογή σε αποκλίνοντες εθνικούς κανόνες. Επιδεικνύει ασφάλεια και ποιότητα, διασφαλίζει τη διαλειτουργικότητα και μειώνει το κόστος.
Στην Ευρώπη, τα πρότυπα αναπτύσσονται μέσω μιας σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Οι τρεις ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης (CEN, CENELEC και ETSI) συνεργάζονται με εθνικούς φορείς τυποποίησης, με πρότυπα που εκπονούνται από εμπειρογνώμονες της βιομηχανίας, οργανώσεις καταναλωτών, εκπροσώπους των εργαζομένων, την κοινωνία των πολιτών, την ακαδημαϊκή κοινότητα και τις δημόσιες αρχές. Μολονότι η Επιτροπή δεν καταρτίζει η ίδια πρότυπα, μπορεί να ζητήσει την κατάρτιση προτύπων για τη στήριξη της νομοθεσίας της ΕΕ και τη συμβολή στη χρηματοδότηση του συστήματος.
Γιατί είναι σημαντικά τα εναρμονισμένα πρότυπα για την ενιαία αγορά;
Τα εναρμονισμένα πρότυπα είναι σημαντικά για την ενιαία αγορά, διότι μεταφράζουν τις νομικές απαιτήσεις της ΕΕ σε ένα πρακτικό σύνολο τεχνικών προδιαγραφών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε όλα τα κράτη μέλη. Αναπτύχθηκαν από τη CEN, τη CENELEC ή το ETSI κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής και παρέχουν στα προϊόντα και τις υπηρεσίες τεκμήριο συμμόρφωσης με το δίκαιο της ΕΕ, το οποίο έχει ήδη αναφερθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό τους δίνει έναν ειδικό νομικό ρόλο. Παρέχοντας μια αναγνωρισμένη οδό συμμόρφωσης, μειώνουν τους τεχνικούς φραγμούς στο εμπόριο, στηρίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών και καθιστούν ευκολότερη και φθηνότερη για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρές και μεσαίες, την πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια, τη διαλειτουργικότητα και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.
Πώς θα βοηθήσει αυτό τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις;
Ο νέος κανονισμός για την τυποποίηση θα μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για την ανάπτυξη ενός προτύπου κατά το ένα τρίτο και θα επιτρέψει στα προϊόντα να επωφεληθούν από το τεκμήριο συμμόρφωσης νωρίτερα, διευκολύνοντας την πρόσβαση στην αγορά και μειώνοντας το κόστος συμμόρφωσης. Θα επωφεληθούν επίσης από την ελεύθερη πρόσβαση σε πρότυπα που υποστηρίζουν το δίκαιο της ΕΕ.
Οι μικρότερες επιχειρήσεις θα επωφεληθούν ιδιαίτερα από ταχύτερα πρότυπα, ελεύθερη πρόσβαση σε αυτά και ευκολότερη πρόσβαση στην αγορά. Η πρόταση απαιτεί επίσης από τους εθνικούς οργανισμούς τυποποίησης να μειώσουν το κόστος συμμετοχής των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στην τυποποίηση.
Ποιος αναπτύσσει πρότυπα στην Ευρώπη και τι θα αλλάξει με τον νέο κανονισμό;
Η τυποποίηση στην Ευρώπη βασίζεται σε μια σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αρμόδιοι είναι τρεις επίσημα αναγνωρισμένοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης: CEN, που καλύπτει τους περισσότερους τομείς· CENELEC, για τον ηλεκτροτεχνικό τομέα· και ETSI, για τις τηλεπικοινωνίες και τις ΤΠΕ. Συνεργάζονται με τους εθνικούς φορείς τυποποίησης κάθε κράτους μέλους και το τεχνικό περιεχόμενο συντάσσεται από εμπειρογνώμονες του κλάδου (μεταξύ άλλων από μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις), δημόσιες αρχές, οργανώσεις καταναλωτών, εκπροσώπους των εργαζομένων, περιβαλλοντικές οργανώσεις, πανεπιστήμια και άλλες σχετικές ομάδες. Όσον αφορά το περιεχόμενο διεθνούς ενδιαφέροντος, οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί συνεργάζονται στενά με τους ομολόγους τους σε παγκόσμιο επίπεδο: ISO, IEC και ITU.
Ο νέος κανονισμός θα διατηρήσει το ίδιο σύστημα με μία βασική βελτίωση: η Επιτροπή, κατόπιν διαβούλευσης με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης, θα είναι σε θέση να αποστέλλει αιτήματα τυποποίησης σε ορισθέντες οργανισμούς τυποποίησης. Αυτό θα της επιτρέψει να κινητοποιήσει ταχέως την απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη, διατηρώντας παράλληλα τον κεντρικό ρόλο των ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης στη διαδικασία.
Πώς θα αυξήσετε την ταχύτητα ανάπτυξης προτύπων;
Θα επιταχύνουμε την τυποποίηση καθιστώντας το σύστημα πιο ευέλικτο, πιο προβλέψιμο και λιγότερο γραφειοκρατικό. Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ταχύτερη υιοθέτηση των υφιστάμενων προδιαγραφών υψηλής ποιότητας στα ευρωπαϊκά πρότυπα, σαφέστερη χρήση των κοινών προδιαγραφών και προσωρινό τεκμήριο συμμόρφωσης για ορισμένα αναδυόμενα τεχνικά παραδοτέα. Θα βελτιώσουμε επίσης τον σχεδιασμό και τη λογοδοσία μέσω της καλύτερης πρόβλεψης των αναγκών, της εφαρμογής βασικών δεικτών επιδόσεων και της παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο μέσω ψηφιακής πλατφόρμας. Τέλος, θα θεσπίσουμε δεσμευτικές προθεσμίες, θα απλουστεύσουμε τις διαδικασίες και, υπό αυστηρές διασφαλίσεις και με την έγκριση των κρατών μελών, θα επιτρέψουμε την αποστολή εναλλακτικών οδών για ορισμένα αιτήματα της Επιτροπής σε οργανισμούς τυποποίησης άλλους από τους τρεις ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης.
Πώς αλληλεπιδρά το ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης με τα διεθνή πρότυπα και τι θα αλλάξει η πρόταση;
Τα ευρωπαϊκά και διεθνή συστήματα τυποποίησης είναι στενά συνδεδεμένα. Στο πλαίσιο μακροχρόνιας συμφωνίας συνεργασίας, της συμφωνίας της Βιέννης μεταξύ της CEN και του ISO και της συμφωνίας της Φρανκφούρτης μεταξύ της CENELEC και της IEC, μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών προτύπων εγκρίνεται από διεθνή πρότυπα ή ευθυγραμμίζεται με αυτά. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η αλληλεπικάλυψη των προσπαθειών και υποστηρίζεται το παγκόσμιο εμπόριο, σύμφωνα με τις αρχές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου σχετικά με τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο. Ταυτόχρονα, η ΕΕ αδυνατεί όλο και περισσότερο να βασίζεται σε πρότυπα που παρέχουν τεκμήριο συμμόρφωσης σε νέες στρατηγικές τεχνολογίες, όπως η ΤΝ, ο κυβερνοχώρος και οι συσσωρευτές, ενώ άλλες οικονομίες κινούνται ταχύτερα. Αυτός είναι ένας από τους παράγοντες στους οποίους οφείλεται η έμφαση που δίνει η πρόταση στον διεθνή συντονισμό. Ως εκ τούτου, η μεταρρύθμιση προωθεί τον ισχυρότερο συντονισμό της Ένωσης στους διεθνείς οργανισμούς τυποποίησης, ώστε η ΕΕ να μπορεί να προωθεί αποτελεσματικότερα τα συμφέροντα και τις αξίες της, καθώς ο καθορισμός προτύπων αποκτά μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Τα πρότυπα θα είναι δωρεάν; Πώς θα χρηματοδοτήσουν οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης την τυποποίηση εάν τα πρότυπα είναι δωρεάν;
Σύμφωνα με πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου της ΕΕ, τα πρότυπα που αναφέρονται στη νομοθεσία της ΕΕ αποτελούν μέρος του δικαίου της ΕΕ και, ως εκ τούτου, πρέπει να διατίθενται δωρεάν. Ως εκ τούτου, η πρόταση εισάγει μια βασική αλλαγή στο ισχύον σύστημα τυποποίησης: τα εναρμονισμένα πρότυπα και τα πρότυπα που αναφέρονται στο δίκαιο της ΕΕ θα είναι ελεύθερα προσβάσιμα. Τα εν λόγω πρότυπα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής αντιπροσωπεύουν περίπου 3.650 πρότυπα από τα 27.000 που είναι διαθέσιμα στους καταλόγους των ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης.
Τα εναρμονισμένα πρότυπα αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μέρος των εσόδων των ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης. Τα πρότυπα ETSI είναι ήδη δωρεάν – και όχι μόνο τα εναρμονισμένα.
Η ψηφιοποίηση δημιουργεί δυνατότητες για τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης να προσφέρουν νέες υπηρεσίες που προσθέτουν αξίες για τους τυπικούς χρήστες και δημιουργούν νέες πηγές εσόδων για αυτούς.
Θα υπάρξουν μεταβατικές περίοδοι;
Οι περισσότερες σημαντικές νομοθετικές αλλαγές της ΕΕ περιλαμβάνουν μια μεταβατική περίοδο μεταξύ της έγκρισης και της εφαρμογής, παρέχοντας στις επιχειρήσεις και τις αρχές χρόνο για να προσαρμοστούν. Η ακριβής διάρκεια θα καθοριστεί στην τελική νομική πράξη.
Πότε θα τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες;
Αυτό εξαρτάται από τη νομοθετική διαδικασία. Συνήθως, η νομοθεσία της ΕΕ τίθεται σε ισχύ μετά την επίσημη έγκριση και δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με εφαρμογή είτε αμέσως είτε μετά από καθορισμένη μεταβατική περίοδο.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Christian Lue on Unsplash
Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση