Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα φιλόδοξο κοινωνικό σχέδιο με στόχο να συμβάλει στην εξάλειψη της φτώχειας και στην προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία σε ολόκληρη την ΕΕ. Η δέσμη μέτρων περιλαμβάνει την πρώτη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας, δηλαδή το σχέδιο της Επιτροπής για να συμβάλει στην εξάλειψη της φτώχειας στην ΕΕ έως το 2050· την πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για την καταπολέμηση του αποκλεισμού από τη στέγαση· και δύο ανακοινώσεις: η πρώτη με τίτλο «Σπάζοντας τον κύκλο της παιδικής φτώχειας — ενισχύοντας την ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά» και η δεύτερη με τίτλο «Ενίσχυση της στρατηγικής για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία έως το 2030».
Καθώς το 52 % των Ευρωπαίων αναφέρουν ότι κύριο πρόβλημά τους είναι το κόστος ζωής, η ΕΕ έχει να αντιμετωπίσει τρεις επείγουσες προκλήσεις: τη στεγαστική κρίση (η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης θεωρείται άμεσο και επείγον πρόβλημα από το 40 % των πολιτών, ενώ οι άστεγοι φθάνουν το 1 εκατομμύριο)· τα εμπόδια που δεν επιτρέπουν τη συμμετοχή στην ταχέως μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας· και τη φτώχεια, που πλήττει 1 στους 5 Ευρωπαίους — και 1 στα 4 παιδιά.
Επιπλέον, πολλά άτομα, που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση από κοινωνικοοικονομική άποψη, αντιμετωπίζουν διακρίσεις και στιγματισμό. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για να διασφαλιστεί η προστασία των δικαιωμάτων τους. Στα δικαιώματα αυτά περιλαμβάνονται και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, τα οποία πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστά σε κάθε πτυχή της ζωής.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε σχετικά: «Η φτώχεια και ο αποκλεισμός είναι προκλήσεις που μπορούμε και πρέπει να υπερνικήσουμε. Σήμερα παρουσιάζουμε μια στρατηγική για την πρόληψη και τη μείωση της φτώχειας. Αναλαμβάνουμε αποφασιστική δράση με την ενίσχυση της εγγύησης για τα παιδιά, τη βελτίωση των μέτρων για την πρόληψη της αστεγίας και την πλήρη ένταξη των ατόμων με αναπηρία. Αξιοπρέπεια, ευκαιρίες και ισότητα. Αυτές είναι οι σπουδαιότερες αξίες στην Ευρώπη που οικοδομούμε.»
Ολοκληρωμένη προσέγγιση για την εξάλειψη της φτώχειας
Η στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας χαράσσει σαφή πορεία για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ που ορίζεται στο σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, δηλαδή τη μείωση του αριθμού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια έως το 2030, καθώς και τη συμβολή στην εξάλειψη της φτώχειας έως το 2050.
Η στρατηγική αυτή ενσωματώνει τις εξής τρεις προτεραιότητες: ποιοτικές θέσεις εργασίας για όλους, καθώς η ποιοτική απασχόληση είναι η πρώτη διέξοδος από τη φτώχεια για όσους μπορούν να εργαστούν· αποτελεσματική πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες και επαρκή εισοδηματική στήριξη· και συντονισμένη δράση για την καταπολέμηση της φτώχειας.
Η στρατηγική περιλαμβάνει μια σειρά βασικών δράσεων για την επίτευξη αυτών των προτεραιοτήτων. Για να σπάσει ο κύκλος της φτώχειας σε κάθε ηλικία, η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει, για παράδειγμα, διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τη δυνατότητα δημιουργίας ενός νέου νομικού μέσου για την ένταξη των ατόμων που έχουν αποκλειστεί από την αγορά εργασίας. Η στρατηγική καθορίζει επίσης τρόπους στήριξης των ηλικιωμένων μέσω επαρκών συντάξεων. Επιπλέον, τονίζει την ανάγκη να ενώσουμε τις δυνάμεις μας με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία των πολιτών για την καταπολέμηση της φτώχειας, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία συνασπισμού κατά της φτώχειας αργότερα εντός του τρέχοντος έτους και ενός νέου διαρθρωμένου διαλόγου για τη διαβούλευση με τα άτομα που βιώνουν τη φτώχεια για τις σχετικές πολιτικές.
Σπάζοντας τον κύκλο της παιδικής φτώχειας – ενισχύοντας την ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά
Τα παιδιά στην ΕΕ διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού από τους ενήλικες, χωρίς να έχει σημειωθεί ουσιαστική μείωση της παιδικής φτώχειας κατά την τελευταία πενταετία.
Η ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά είναι το κύριο εργαλείο της ΕΕ για τη στήριξη των παιδιών που έχουν ανάγκη, ιδίως μέσω της δωρεάν και αποτελεσματικής πρόσβασης σε υπηρεσίες όπως η προσχολική εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και τα σχολικά γεύματα. Η Επιτροπή προτείνει σήμερα να ενισχυθεί η εγγύηση για την αντιμετώπιση της κοινωνικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης που αποτελεί η επίμονη παιδική φτώχεια και των αναγκών των ευάλωτων παιδιών. Δίνεται έμφαση στη διασφάλιση της πρόσβασης των οικογενειών σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, παιδική μέριμνα και ισχυρά δίχτυα ασφαλείας, καθώς και στη βελτίωση της πρόσβασης των παιδιών σε προγράμματα καθοδήγησης και ψυχιατρικής περίθαλψης. Επιπλέον, η Επιτροπή θα εφαρμόσει σε πιλοτικό επίπεδο μαζί με τα κράτη μέλη μια ευρωπαϊκή κάρτα εγγύησης για τα παιδιά, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε υπηρεσίες και η συνεκτική στήριξη των παιδιών που έχουν ανάγκη. Επιπλέον, καίριας σημασίας είναι η προστασία των παιδιών από απειλές εντός και εκτός διαδικτύου, συμπεριλαμβανομένης της εκμετάλλευσης και της κακοποίησης.
Καταπολέμηση του αποκλεισμού από τη στέγαση
Η στέγαση αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα — ωστόσο, οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί κατά 60 % από το 2013 και οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν αυξανόμενα εμπόδια όσον αφορά την πρόσβαση σε κατάλληλη στέγαση. Η προτεινόμενη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τον αποκλεισμό από τη στέγαση δίνει έμφαση σε μακροπρόθεσμες λύσεις και στην πρόληψη με σκοπό να αποτραπεί ο αποκλεισμός από τη στέγαση και η αστεγία. Προωθεί επίσης μια πιο προσιτή στέγαση από κοινωνική και οικονομική άποψη και υιοθετεί μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση για να στηρίξει τα άτομα που αναζητούν στέγη. Πρόκειται για ένα από τα παραδοτέα του πρώτου ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικά προσιτής στέγασης που παρουσίασε η Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025 για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης που πλήττει εκατομμύρια Ευρωπαίους.
Ώθηση στην απασχόληση και την ένταξη των ατόμων με αναπηρία
Καθώς 90 εκατομμύρια άτομα — πάνω από 1 στους 5 Ευρωπαίους — ζουν με αναπηρία, η πλήρης ένταξη είναι επιτακτική τόσο για τη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων τους όσο και για την τόνωση της οικονομίας και της δημοκρατίας της Ευρώπης. Παρ' όλ' αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια: απασχολείται μόνο το 55 % των ατόμων με αναπηρία, σε σύγκριση με το 77 % των ατόμων χωρίς αναπηρία· 1,4 εκατ. άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να ζουν σε ιδρυματικά περιβάλλοντα και 1 στα 3 αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας, αριθμός σχεδόν διπλάσιος από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Για να γίνουν τα δικαιώματα πραγματικότητα, η Επιτροπή θα εντείνει τις φιλοδοξίες μας και την εφαρμογή τους. Στις δράσεις μας περιλαμβάνεται η πανευρωπαϊκή εφαρμογή της ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας και της ευρωπαϊκής κάρτας στάθμευσης, η δρομολόγηση συμμαχίας για ανεξάρτητη διαβίωση με στόχο να αντικατασταθούν τα ιδρύματα από υποστήριξη σε επίπεδο κοινότητας, με τη βελτίωση της προσβασιμότητας στις μεταφορές, και την επένδυση σε υποστηρικτικές τεχνολογίες, όπως τα εργαλεία ΤΝ.
Επόμενα βήματα
Η Επιτροπή θα στηρίξει όλους τους παράγοντες που εμπλέκονται στην εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας και της ενισχυμένης ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά. Τα κράτη μέλη θα συζητήσουν την πρόταση της Επιτροπής για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την καταπολέμηση του αποκλεισμού από τη στέγαση, με σκοπό την έγκρισή της από το Συμβούλιο. Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης να στηρίζει τα κράτη μέλη όσον αφορά την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για την αναπηρία, προτείνοντας παράλληλα ένα επικαιροποιημένο πλαίσιο παρακολούθησης σχετικά με τη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία για την περίοδο 2021-2030.
Ιστορικό
Η ΕΕ χρησιμοποιεί έναν βασικό δείκτη για τη μέτρηση του κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, συνδυάζοντας τους εξής τρεις παράγοντες: τη σχετική νομισματική φτώχεια, τη σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση και την πολύ χαμηλή ένταση εργασίας.
Το 2021 στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων ανακοινώθηκε ένας πρωταρχικός στόχος της ΕΕ για τη μείωση της φτώχειας: να μειωθεί ο αριθμός των ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια έως το 2030. Τουλάχιστον 5 εκατομμύρια του συνόλου αυτού θα πρέπει να είναι παιδιά.
Η στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής εγγύησης για τα παιδιά ανακοινώθηκαν στις πολιτικές κατευθύνσεις για την περίοδο 2024-2029. Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025, η πρόεδρος της Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε τον στόχο της ΕΕ για την εξάλειψη της φτώχειας έως το 2050. Μια μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Επιτροπής συνέβαλε στη διαμόρφωση της στρατηγικής, αποδεικνύοντας ότι ένα πρόσθετο 0,25 % του ΑΕΠ της ΕΕ θα μπορούσε να βοηθήσει 18 εκατομμύρια ανθρώπους να αποφύγουν τη φτώχεια. Επιπλέον, η Επιτροπή πραγματοποίησε επίσης έρευνα σε σχεδόν 42 000 παιδιά ηλικίας 8-17 ετών από όλες τις χώρες της ΕΕ για να συγκεντρώσει τις απόψεις τους σχετικά με τη φτώχεια και την κοινωνική ένταξη.
Η σημερινή ανακοίνωση σχετικά με την ενίσχυση της στρατηγικής για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία έως το 2030 ανανεώνει τη δέσμευση της Επιτροπής να πιέσει για την εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για την αναπηρία 2021-2030, ανταποκρινόμενη στις συστάσεις των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και στα αιτήματα των ατόμων με αναπηρία και των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για αυστηρότερη εφαρμογή και ανανεωμένη δράση. Η ανακοίνωση αυτή αποτελεί μέρος των ευρύτερων στόχων της ΕΕ για την Ένωση ισότητας.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by AbsolutVision on Unsplash