Γιατί η Επιτροπή θέσπισε τώρα τη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία για το 2021-2030;
Στο μέσον της περιόδου εφαρμογής της στρατηγικής 2021-2030, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, αλλά τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επίμονα εμπόδια. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επικαιροποιεί τη στρατηγική για να προβεί σε απολογισμό των νέων αναγκών και προκλήσεων που έχουν προκύψει από το 2021, όπως η ανάγκη προετοιμασίας σε περιόδους κρίσης και η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία παρουσιάζει τόσο προκλήσεις όσο και ευκαιρίες. Το παγκόσμιο πλαίσιο έχει επίσης αλλάξει δραματικά από το 2021, μεταξύ άλλων με τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τον κίνδυνο μείωσης της παγκόσμιας στήριξης προς την κοινότητα των ατόμων με αναπηρία.
Αυτή η ενισχυμένη στρατηγική ανταποκρίνεται στη συμβολή των ενδιαφερόμενων μερών, στις συστάσεις της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και στις εκκλήσεις άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ.
Ποιος είναι ο στόχος της ενίσχυσης της πρωτοβουλίας;
Οι κύριοι στόχοι της στρατηγικής παραμένουν οι ίδιοι: διασφάλιση της πλήρους συμμετοχής στην κοινωνία και την οικονομία, άρση των εμποδίων και προώθηση της ανεξάρτητης διαβίωσης. Η επίτευξη αυτών των στόχων απαιτεί πλέον επικαιροποίηση της υφιστάμενης στρατηγικής στο τρέχον πλαίσιο, καλύτερη εφαρμογή και στοχευμένες νέες δράσεις.
Ειδικότερα, η στρατηγική επικεντρώνεται στα εξής:
- Πραγμάτωση των δικαιωμάτων μέσω καλύτερης προσβασιμότητας και απτών βελτιώσεων στην καθημερινή ζωή των ατόμων με αναπηρία·
- Ενδυνάμωση των ατόμων με αναπηρία ώστε να συμμετέχουν στη δια βίου μάθηση, στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, μέσω ισχυρότερης δράσης σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο·
- Συνεργασία με τις κοινότητες και επίτευξη αποτελεσμάτων επιτόπου, εντός της ΕΕ και μέσω εξωτερικής δράσης και χρηματοδότησης.
Ποια είναι η πρόοδος που έχει σημειωθεί μετά την έγκριση της στρατηγικής 2021;
Από το 2021, η στρατηγική έχει θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο ενωσιακό πλαίσιο πολιτικών για την αναπηρία, ευθυγραμμισμένο με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ), στην οποία η ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη της είναι συμβαλλόμενα μέρη.
Η Επιτροπή έχει προετοιμάσει το έδαφος για μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς με την έκδοση της ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας και της ευρωπαϊκής κάρτας στάθμευσης για άτομα με αναπηρία, οι οποίες διευκολύνουν την αμοιβαία αναγνώριση του καθεστώτος αναπηρίας και την πρόσβαση σε ειδικούς όρους σε όλα τα κράτη μέλη. Επιπλέον, το 2022 συστάθηκε το κέντρο πόρων AccessibleEU ως ο πρώτος κόμβος της ΕΕ για την προσβασιμότητα με σκοπό τη στήριξη της εφαρμογής υψηλών προτύπων προσβασιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Επιτροπή έχει επίσης εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ανεξάρτητη διαβίωση, με σκοπό την προώθηση υπηρεσιών με επίκεντρο τον άνθρωπο σε επίπεδο κοινότητας αντί της ιδρυματικής φροντίδας. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι τα άτομα με αναπηρία είναι ελεύθερα να επιλέγουν πού και με ποιον ζουν, και έχουν πρόσβαση στην υποστήριξη που χρειάζονται για να ζουν ανεξάρτητα. Επιπλέον, η δέσμη μέτρων για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία στηρίζει την ένταξη στην αγορά εργασίας και προωθεί ποιοτικές και βιώσιμες θέσεις εργασίας, παρέχοντας καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο πρόσληψης, διατήρησης και ανάπτυξης ικανοτήτων για τους εργαζομένους με αναπηρία.
Πέρα από αυτές τις πρωτοβουλίες, η ένταξη των ατόμων με αναπηρία έχει επίσης ενισχυθεί σε όλα τα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ. Για παράδειγμα, 2,4 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (2021-2027) στηρίζουν την ένταξη ευάλωτων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, ενώ το Erasmus+ έχει δώσει τη δυνατότητα σε 6 500 φοιτητές με αναπηρία να συμμετάσχουν σε προγράμματα κινητικότητας από το 2021. Επιπλέον, μεταξύ 2021 και 2025, σχεδόν 1,3 εκατ. άτομα με αναπηρία συμμετείχαν σε δραστηριότητες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+), με εκτιμώμενη συνολική χρηματοδότηση ύψους περίπου 11 δισ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένης της εθνικής συγχρηματοδότησης).
Γιατί η ένταξη των ατόμων με αναπηρία είναι σημαντική για την οικονομία και την κοινωνία της Ευρώπης;
90 εκατομμύρια άτομα στην ΕΕ ζουν με αναπηρία και οποιοσδήποτε μπορεί να βιώσει αναπηρία σε κάποια στιγμή της ζωής του, ιδίως σε μια γηράσκουσα κοινωνία. Ο αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία από την εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία οδηγεί σε σημαντικές απώλειες. Για παράδειγμα, οι διακρίσεις λόγω αναπηρίας έχουν ως αποτέλεσμα εκτιμώμενες ετήσιες απώλειες ΑΕΠ στην ΕΕ ύψους έως και 1,42 δισ. ευρώ και απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους μεταξύ 302-493 εκατ. ευρώ. Αντιθέτως, η άρση των εμποδίων και οι επενδύσεις στην προσβασιμότητα επιτρέπουν στα άτομα με αναπηρία να συμβάλλουν πλήρως στην οικονομία της ΕΕ με τις δεξιότητες και τα ταλέντα τους, στηρίζοντας την ανάπτυξη και συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού. Η ένταξη ωφελεί επίσης τη δημοκρατία, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν να συμμετέχουν πλήρως στα κοινά και στην πολιτική ζωή.
Πώς θα συμβάλει η στρατηγική στην πραγμάτωση των δικαιωμάτων;
Η στρατηγική επικεντρώνεται στη μετουσίωση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται σε επίπεδο ΕΕ σε απτές βελτιώσεις στην καθημερινή ζωή των ατόμων με αναπηρία. Υποστηρίζει την πλήρη εφαρμογή της ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας και της κάρτας στάθμευσης για άτομα με αναπηρία, οι οποίες με τη σειρά τους θα διευκολύνουν την αναγνώριση του καθεστώτος αναπηρίας μεταξύ των κρατών μελών και θα βοηθήσουν τα άτομα με αναπηρία να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες πολιτισμού, αναψυχής και μεταφορών σε ολόκληρη την ΕΕ. Η πλήρης εφαρμογή της ευρωπαϊκής πράξης για την προσβασιμότητα και των προτύπων προσβασιμότητας θα μετατρέψει την καθοδήγηση και τις υποχρεώσεις προσβασιμότητας σε συγκεκριμένες εξελίξεις.
Οι νέες δράσεις της στρατηγικής θα προωθήσουν οικονομικά προσιτές, προσβάσιμες και συμβατές υποστηρικτικές τεχνολογίες και ΤΝ μέσω διαλόγου σε επίπεδο ΕΕ. Ένα θεματολόγιο για τις μεταφορές χωρίς φραγμούς θα βελτιώσει την προσβασιμότητα σε όλους τους τρόπους μεταφοράς, στηρίζοντας την κινητικότητα και την αυτονομία. Επιπλέον, μια πρωτοβουλία για τη δημοκρατία χωρίς αποκλεισμούς θα καταστήσει τις εκλογές και τις πολιτικές διαδικασίες πιο προσβάσιμες και χωρίς αποκλεισμούς, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν να ψηφίζουν, να θέτουν υποψηφιότητα στις εκλογές και να συμμετέχουν πλήρως, μεταξύ άλλων στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2029.
Πώς θα ενδυναμώσει και θα ενισχύσει η στρατηγική την ένταξη των ατόμων με αναπηρία;
Η στρατηγική έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν να ζουν ανεξάρτητα, να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία και να αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητές τους. Θα δρομολογήσει μια ενωσιακή συμμαχία για την ανεξάρτητη διαβίωση με τη συμμετοχή υπευθύνων χάραξης πολιτικής και ενδιαφερόμενων μερών για τη στήριξη της μετάβασης από την ιδρυματική φροντίδα στη φροντίδα και τις υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας, μεταξύ άλλων μέσω χρηματοδότησης από την ΕΕ.
Μια καλύτερα εφαρμοζόμενη δέσμη μέτρων για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία θα προωθήσει αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, θα αντιμετωπίσει την ΤΝ στον χώρο εργασίας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν ιδίως οι γυναίκες με αναπηρία. Οι νέες δράσεις θα στηρίξουν τις μεταβάσεις μεταξύ εκπαίδευσης και απασχόλησης, θα αντιμετωπίσουν το χάσμα απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία, θα παράσχουν καθοδήγηση σχετικά με τον συνδυασμό απασχόλησης και παροχών, θα διασφαλίσουν συστήματα που παρέχουν κίνητρα για την ανάληψη εργασίας από άτομα με αναπηρία και θα ενισχύσουν την εκπαίδευση και την κατάρτιση χωρίς αποκλεισμούς σε διάφορα στάδια της ζωής.
Η στρατηγική θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία παγκοσμίως. Σε παγκόσμιο επίπεδο, πάνω από 1 δισ. άνθρωποι ζουν με αναπηρία. Πρόκειται για το 16 % του παγκόσμιου πληθυσμού. Η ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό παγκόσμιο ρόλο όσον αφορά τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, ενσωματώνοντας περαιτέρω την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην εξωτερική της δράση. Αυτό περιλαμβάνει επενδύσεις της Global Gateway, με τις οποίες διασφαλίζεται ότι οι υποδομές, οι υπηρεσίες και οι πρωτοβουλίες δημιουργίας θέσεων εργασίας είναι προσβάσιμες και χωρίς αποκλεισμούς. Η ένταξη των ατόμων με αναπηρία θα ενισχυθεί επίσης στους τομείς της ανθρωπιστικής βοήθειας και της αντιμετώπισης κρίσεων, καθώς και στις πολιτικές διεύρυνσης και γειτονίας της ΕΕ. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ανασυγκρότηση της Ουκρανίας, όπου η ΕΕ θα προωθήσει την προσβασιμότητα και μια προσέγγιση χωρίς αποκλεισμούς για την αναπηρία, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα άτομα με αναπηρία συμμετέχουν ενεργά στις προσπάθειες ανασυγκρότησης.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Small Giant on Unsplash