Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) μετασχηματίζει με ταχύ ρυθμό τα συστήματα εκπαίδευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη, δημιουργώντας τόσο προκλήσεις όσο και ευκαιρίες, το Συμβούλιο υποστηρίζει σθεναρά ότι οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να παραμείνουν στον πυρήνα της μαθησιακής διαδικασίας.
Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι μόνο χρήστες της ΤΝ — παρέχοντας κατευθύνσεις, προσφέροντας καθοδήγηση και αναπτύσσοντας κριτική σκέψη βοηθούν τους μαθητές να πλοηγηθούν σε έναν ολοένα και πιο σύνθετο ψηφιακό κόσμο. Η στήριξη των εκπαιδευτικών μέσα από την παροχή κατάλληλης κατάρτισης, εργαλείων και διασφαλίσεων είναι απαραίτητη για την επιτυχία της ΤΝ στην εκπαίδευση.
Δρ. Αθηνά Μιχαηλίδου, Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Κυπριακή Δημοκρατία
Στα συμπεράσματα που ενέκρινε το Συμβούλιο ζητείται μια δεοντολογική, ασφαλής και ανθρωποκεντρική προσέγγιση της ΤΝ στην εκπαίδευση, η οποία θα επικεντρώνεται στην ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και του γραμματισμού στον τομέα της ΤΝ, στη διασφάλιση της ένταξης και της δικαιοσύνης, στην ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών και στη στήριξη της ευημερίας των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευομένων. Είναι η πρώτη φορά που συζητείται η σχέση μεταξύ τεχνητής νοημοσύνης και διδασκαλίας στον τομέα της εκπαιδευτικής πολιτικής.
Το Συμβούλιο καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις να ενισχύσουν τις δεξιότητες των εκπαιδευτικών στον τομέα της ΤΝ και τις ψηφιακές τους δεξιότητες, να προωθήσουν την ανάπτυξη και τη χρήση ειδικών εργαλείων ΤΝ για την εκπαίδευση, να αντιμετωπίσουν την άνιση πρόσβαση σε ψηφιακούς πόρους και να διασφαλίσουν ότι η ΤΝ ενισχύει και δεν υπονομεύει την αυτονομία και τις βιώσιμες συνθήκες εργασίας για τους εκπαιδευτικούς.
Προκλήσεις και ευκαιρίες
Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι η ΤΝ αναδιαμορφώνει με ταχύ ρυθμό τα συστήματα εκπαίδευσης και έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τον τρόπο οργάνωσης της διδασκαλίας και της μάθησης, τον τρόπο πρόσβασης στις πληροφορίες και τον τρόπο με τον οποίο τα σχολεία διαχειρίζονται τα διοικητικά καθήκοντα.
Όσον αφορά τα οφέλη, η ΤΝ μπορεί να ενισχύσει τη διδασκαλία και τη μάθηση στηρίζοντας πιο συμπεριληπτικές προσεγγίσεις, βελτιώνοντας την προσβασιμότητα για τους μειονεκτούντες εκπαιδευομένους και καθιστώντας δυνατές πιο εξατομικευμένες μεθόδους διδασκαλίας και αξιολόγησης. Μπορεί επίσης να βελτιώσει τη διοικητική αποτελεσματικότητα, εξασφαλίζοντας περισσότερο χρόνο για διδασκαλία και μάθηση.
Ωστόσο, στα συμπεράσματα του Συμβουλίου εκφράζονται και ανησυχίες σχετικά με τη μειωμένη αυτονομία, την υπερβολική εξάρτηση από την τεχνολογία και τους κινδύνους που σχετίζονται με παραμέτρους όπως η μεροληψία, η παραπληροφόρηση και η προστασία δεδομένων. Η χρήση της ΤΝ θα μπορούσε επίσης να επιτείνει τις ανισότητες και το ψηφιακό χάσμα, να επηρεάσει τη συγκέντρωση και την απόκτηση δεξιοτήτων των εκπαιδευομένων και να έχει ευρύτερες κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην ψηφιακή εποχή
Οι εκπαιδευτικοί διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ΤΝ στις αίθουσες διδασκαλίας, μεταξύ άλλων προωθώντας την ιδιότητα του υπεύθυνου ψηφιακού πολίτη και βοηθώντας τους εκπαιδευομένους να αναλογιστούν τις κοινωνικές, περιβαλλοντικές και δεοντολογικές επιπτώσεις των εργαλείων ΤΝ. Ο ρόλος τους είναι επίσης καθοριστικός για την κριτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της ΤΝ και την καθοδήγηση των εκπαιδευομένων ώστε να κατανοήσουν τους περιορισμούς και τις μεροληψίες της.
Στα συμπεράσματά του, το Συμβούλιο υποστηρίζει συνεπώς ότι οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να συμβάλουν στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των εργαλείων ΤΝ, σύμφωνα με μια προσέγγιση που θα βασίζεται στον ψηφιακό ανθρωπισμό και θα διασφαλίζει ότι η τεχνολογία στηρίζει την ανθρώπινη αυτενέργεια και τις δημοκρατικές αξίες.
Στήριξη των εκπαιδευτικών στη μετάβαση στην ΤΝ
Για να αξιοποιηθούν τα οφέλη της ΤΝ στην εκπαίδευση και παράλληλα να διασφαλιστεί ότι οι εκπαιδευτικοί θα παραμείνουν στον πυρήνα της μαθησιακής εμπειρίας, το Συμβούλιο καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις:
- να συμβάλουν στην ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών και των δεξιοτήτων τους στον τομέα της ΤΝ, μεταξύ άλλων με την ενσωμάτωση του γραμματισμού στον τομέα της ΤΝ στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών
- να προωθήσουν τη χρήση εργαλείων ΤΝ μεσαφή παιδαγωγική προστιθέμενη αξία, διαφυλάσσοντας παράλληλα την αυτονομία των εκπαιδευτικών και την ευημερία των εκπαιδευομένων
- να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη ειδικών εργαλείων ΤΝ για την εκπαίδευση ως μέσου ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, σε συνδυασμό με σαφείς κατευθύνσεις για την προστασία δεδομένων, τη λογοδοσία και την ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους
- να αντιμετωπίσουν τις ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση σε εργαλεία ΤΝ και ψηφιακούς πόρους και να διασφαλίσουν ότι τα συστήματα είναι προσβάσιμα και κατάλληλα για όλους τους εκπαιδευομένους
- να διασφαλίσουν βιώσιμες συνθήκες εργασίας για τους εκπαιδευτικούς, λαμβάνοντας υπόψη τον αντίκτυπο της ΤΝ στον φόρτο εργασίας, στην αξιολόγηση και τα διοικητικά καθήκοντα
Το Συμβούλιο σημειώνει ότι και η Επιτροπή μπορεί να στηρίξει τους εκπαιδευτικούς στην εποχή της ΤΝ, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση της συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης, με τη διευκόλυνση της έρευνας και της ανταλλαγής στοιχείων, την παροχή καθοδήγησης σχετικά με τη δεοντολογική χρήση της ΤΝ και τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών στη διαμόρφωση πρωτοβουλιών σε επίπεδο ΕΕ.
Ομοίως, η Επιτροπή μπορεί να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για τη βελτίωση της ανάπτυξης ικανοτήτων, την ενθάρρυνση της μάθησης μεταξύ ομοτίμων και της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, καθώς και για την προώθηση μαθησιακών πόρων για επαγγελματίες και συνεργατικών πρωτοβουλιών τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο.
Πηγή: consilium.europa.eu
Photo by Igor Omilaev on Unsplash