Η Επιτροπή χαιρετίζει τη πολιτική συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον κανονισμό για τη θέσπιση νέου κοινού ευρωπαϊκού συστήματος επιστροφών. Οι νέοι κανόνες για τις επιστροφές, οι οποίοι προτάθηκαν από την Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025, αποτελούν βασικό παραδοτέο στο πλαίσιο των πολιτικών κατευθυντήριων γραμμών της παρούσας Επιτροπής και της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης. Αποτελεί βασικό στοιχείο της ολοκληρωμένης προσέγγισης της ΕΕ για τη μετανάστευση, συμπληρώνοντας το σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο.

Ο κανονισμός για την επιστροφή θα παράσχει στα κράτη μέλη τα απαραίτητα εργαλεία για να καταστήσουν τις επιστροφές πιο αποτελεσματικές, με ταχύτερες, απλούστερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Οι νέοι κοινοί κανόνες περιλαμβάνουν:

• Ένα πραγματικά ευρωπαϊκό σύστημα με τη μορφή κανονισμού, με κοινές διαδικασίες για την έκδοση αποφάσεων επιστροφής και ευρωπαϊκής εντολής επιστροφής, τερματίζοντας τον υφιστάμενο κατακερματισμό σε επίπεδο ΕΕ.
• Αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων επιστροφής, με τα κράτη μέλη να μπορούν πλέον να αναγνωρίζουν και να εκτελούν άμεσα απόφαση επιστροφής που έχει εκδοθεί από άλλο κράτος μέλος.   
• Αυστηρότεροι κανόνες για την αναγκαστική επιστροφή, η οποία καθίσταται υποχρεωτική όταν ένα παρανόμως διαμένον πρόσωπο ενέχει κίνδυνο για την ασφάλεια, δεν συνεργάζεται, διαφεύγει σε άλλο κράτος μέλος ή δεν εγκαταλείπει οικειοθελώς την ΕΕ εντός καθορισμένης προθεσμίας. Ταυτόχρονα, ο κανονισμός ενθαρρύνει την οικειοθελή επιστροφή μέσω ενισχυμένης βοήθειας για την επιστροφή και την επανένταξη.
• Αυστηρότεροι κανόνες κατά της διαφυγής, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας να απαιτείται από τους επιστρέφοντες να παρέχουν οικονομικές εγγυήσεις, να υποβάλλουν τακτικά εκθέσεις ή να διαμένουν σε καθορισμένο τόπο.
• Αυστηρότεροι κανόνες για τα άτομα που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια, ώστε να μπορούν να εντοπίζονται και να επιστρέφονται ταχύτερα.
• Ο κανονισμός εισάγει επίσης τη δυνατότητα δημιουργίας κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες, όπου τα άτομα που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ και υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής μπορούν να επιστραφούν. Για τον σκοπό αυτό, μπορούν να συνάπτονται συμφωνίες ή διακανονισμοί με τρίτη χώρα που τηρεί τα διεθνή πρότυπα και αρχές για τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης.
• Ισχυρές διασφαλίσεις καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας επιστροφής: όλα τα μέτρα που σχετίζονται με την επιστροφή πρέπει να εφαρμόζονται με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών και διεθνών προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. 

Επόμενα βήματα

Ο κανονισμός πρέπει να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν τεθεί σε ισχύ, κάτι που θα συμβεί μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Ο κανονισμός αντικαθιστά την ισχύουσα οδηγία περί επιστροφής από το 2008.

Ιστορικό

Μολονότι το ποσοστό επιστροφής αυξήθηκε σε 28 % το 2025 —το υψηλότερο ποσοστό επιστροφής τα τελευταία 10 έτη— ο αριθμός των πραγματικών επιστροφών εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλός και η αποτελεσματικότητα του συστήματος επιστροφής πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω. Οι νέοι κανόνες που συμφωνήθηκαν σήμερα κάνουν ακριβώς αυτό: θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη να αυξήσουν την επιστροφή των προσώπων που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ, με απλούστερες, ταχύτερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες.

Παράλληλα, η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη, συνεχίζει να συνεργάζεται με τρίτες χώρες για την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της επανεισδοχής και της επιστροφής. Αυτό περιλαμβάνει τη χρήση κινήτρων, όπως τα μέσα επανεισδοχής, τα χρηματοδοτικά εργαλεία, η πολιτική θεωρήσεων και η εμπορική πολιτική στο πλαίσιο της προσέγγισης της μεταναστευτικής διπλωματίας της ΕΕ προς τρίτες χώρες.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Kevin Bückert on Unsplash