Η Επιτροπή ενέκρινε την εαρινή δέσμη μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026. Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αβεβαιότητα, η δέσμη καθορίζει κατευθύνσεις πολιτικής για τα κράτη μέλη, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, της στρατηγικής αυτονομίας, καθώς και της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και συνοχής, με παράλληλη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.
Η κλιμάκωση των παγκόσμιων εντάσεων, οι αυξημένοι κίνδυνοι για την ασφάλεια και οι προκλήσεις που σχετίζονται με το κλίμα, παράλληλα με τις ασταθείς τιμές της ενέργειας και τις συνεχιζόμενες πιέσεις στο κόστος ζωής, εξακολουθούν να επιβαρύνουν την οικονομία της Ευρώπης, επηρεάζοντας τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις. Ως απάντηση, η παρούσα εαρινή δέσμη μέτρων, σύμφωνα με την Ανταγωνιστικότητα της Ένωσης, παρέχει καθοδήγηση για την καθοδήγηση της δράσης προς βασικές προτεραιότητες της ΕΕ. Επικεντρώνεται στην απελευθέρωση του πλήρους δυναμικού της ενιαίας αγοράς, στη γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας, στην επιτάχυνση της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων, με παράλληλη προώθηση των θέσεων εργασίας και των δεξιοτήτων, στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και στη διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης και συνοχής. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο στηρίζει επίσης τα κράτη μέλη στην αντιμετώπιση διαρθρωτικών προκλήσεων, καθώς και στη διατήρηση μακροοικονομικής σταθερότητας και υγιών δημόσιων οικονομικών.
Η υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων απαιτεί συνεχείς μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σε ολόκληρη την Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), η πολιτική συνοχής και άλλα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ εξακολουθούν να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη στήριξη των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών και των στρατηγικών επενδύσεων των κρατών μελών.
Στοχευμένες συστάσεις προς τα κράτη μέλη
Ο κύκλος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026 παρέχει ένα ισχυρό αναλυτικό πλαίσιο για τον προσδιορισμό των μελλοντικών αναγκών πολιτικής και επενδύσεων σε ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αποσκοπούν στη μείωση των οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών ανισοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, οι εκθέσεις ανά χώρα του 2026 αναλύουν τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις σε κάθε κράτος μέλος και αξιολογούν τον βαθμό στον οποίο εφαρμόζουν το ολοκληρωμένο σύνολο ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο το 2025.
Με βάση την ανάλυση και τις βασικές προκλήσεις που προσδιορίζονται στις εκθέσεις ανά χώρα, η Επιτροπή προτείνει ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το 2026, παρέχοντας εξατομικευμένη καθοδήγηση για κάθε κράτος μέλος.
Για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, η εαρινή δέσμη καλεί τα κράτη μέλη να αναλάβουν πολιτική δράση στους ακόλουθους τομείς:
- Διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας.
- Γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας και τόνωση των επενδύσεων Ε&Α.
- Μείωση των φραγμών στην ενιαία αγορά, μείωση του κανονιστικού υπερθεματισμού, ενίσχυση του κράτους δικαίου και διασφάλιση αποτελεσματικού θεσμικού πλαισίου.
- Απλούστευση των κανονιστικών πλαισίων και μείωση του διοικητικού φόρτου, με τη διασφάλιση σαφούς και σταθερού επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
- Επιτάχυνση της οικονομικά προσιτής μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, ενίσχυση των δικτύων και της αποθήκευσης, ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και ευθυγράμμιση με τους στόχους για το κλίμα.
- Προώθηση των αποταμιεύσεων στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση της καινοτομίας.
- Παροχή απλών και ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών και προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού.
- Προώθηση ποιοτικών θέσεων εργασίας, δικαιότερη λειτουργία των αγορών εργασίας και επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, αντιστοίχιση της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και των δεξιοτήτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
- Καταπολέμηση της φτώχειας, βελτίωση της κοινωνικής προστασίας και ενίσχυση της πρόσβασης και της οικονομικής προσιτότητας της υγειονομικής περίθαλψης και της μακροχρόνιας περίθαλψης.
- Αύξηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής και μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών.
- Αύξηση της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης.
Δημοσιονομική εποπτεία στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
Την άνοιξη του 2026 η Επιτροπή αξιολόγησε τη συμμόρφωση των κρατών μελών με το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ. Η αξιολόγηση καλύπτει τόσο το 2025 όσο και το 2026 και επικεντρώνεται στην αύξηση των καθαρών δαπανών, λαμβανομένης υπόψη της ευελιξίας που προβλέπεται από την εθνική ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, κατά περίπτωση. Όσον αφορά τα κράτη μέλη που υπόκεινται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ), η Επιτροπή συνιστά σήμερα στο Συμβούλιο να καταργήσει τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Μάλτα. Για την Αυστρία, το Βέλγιο, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ουγγαρία, την Ιταλία, την Πολωνία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία, η Επιτροπή έκρινε ότι έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται να ληφθούν περαιτέρω μέτρα στο πλαίσιο της ΔΥΕ στο παρόν στάδιο.
Η Επιτροπή συνέταξε έκθεση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ) προκειμένου να αξιολογήσει τη συμμόρφωση με το κριτήριο του ελλείμματος της Συνθήκης για τη Βουλγαρία , τη Γερμανία, την Εσθονία, τη Λετονία και τη Σλοβενία. Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης που περιέχεται στην έκθεση, η κίνηση διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος είναι δικαιολογημένη για τη Βουλγαρία στο παρόν στάδιο.
Για τα κράτη μέλη που δεν υπόκεινται επί του παρόντος σε ΔΥΕ, η Επιτροπή αξιολόγησε την πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών-διαρθρωτικών σχεδίων (ΠΜΔΣ).
Για τα κράτη μέλη που επωφελούνται από περίοδο δημοσιονομικής προσαρμογής επτά αντί τεσσάρων ετών στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων σχεδίων τους [Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Αυστρία, Ρουμανία και Φινλανδία], η Επιτροπή αξιολόγησε επίσης την υλοποίηση των βασικών σταδίων των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες βασίζεται η παράταση, λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που παρέχονται στις ετήσιες εκθέσεις προόδου . Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη έχουν συμμορφωθεί με τις δεσμεύσεις τους με ικανοποιητικό τρόπο.
Στο μέλλον, τα κράτη μέλη που λαμβάνουν μέτρα για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και την επιτάχυνση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα μπορούν να ζητήσουν περιορισμένη δημοσιονομική ευελιξία στο πλαίσιο της ισχύουσας εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Κατόπιν αιτήματος του κράτους μέλους, το πεδίο εφαρμογής της ρήτρας μπορεί να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει μέτρα, που έχουν ληφθεί από τον Φεβρουάριο του 2026, τα οποία μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και, ως εκ τούτου, ενισχύουν την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Εντός του υφιστάμενου ανώτατου ορίου (1,5 % του ΑΕΠ) για πρόσθετες αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής, θα εφαρμοστεί ειδικό ετήσιο ανώτατο όριο για την περίοδο 2026-2028 (0,3 % του ΑΕΠ) και σωρευτικό ανώτατο όριο (0,6 % του ΑΕΠ) κατά την ίδια περίοδο ειδικά για μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας. Είναι σημαντικό ότι η προσέγγιση αυτή διασφαλίζει ότι όλες οι διασφαλίσεις δημοσιονομικής βιωσιμότητας παραμένουν πλήρως σε ισχύ.
Αξιολόγηση των μακροοικονομικών ανισορροπιών
Η Επιτροπή αξιολόγησε την ύπαρξη μακροοικονομικών ανισορροπιών για τα επτά κράτη μέλη που επιλέχθηκαν για εμπεριστατωμένες επισκοπήσεις στην έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης του 2026.
Κατά το παρελθόν έτος, οι ευπάθειες εξελίχθηκαν διαφορετικά μεταξύ των κρατών μελών και περιορίστηκαν σε αρκετές περιπτώσεις, ενώ η αβεβαιότητα αυξήθηκε πρόσφατα. Η Ελλάδα, οι Κάτω Χώρες και η Σουηδία εκτιμάται ότι δεν αντιμετωπίζουν πλέον ανισορροπίες, καθώς οι μακροοικονομικές ευπάθειές τους έχουν μειωθεί με την πάροδο των ετών. Η Ιταλία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ανισορροπίες, καθώς οι ευπάθειές τους παραμένουν σημαντικές. Η Ρουμανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υπερβολικές ανισορροπίες, καθώς οι ευπάθειές της παραμένουν σοβαρές.
Εκθέσεις εποπτείας μετά το πρόγραμμα
Οι εκθέσεις μεταπρογραμματικής εποπτείας (PPS) αξιολογούν την οικονομική, δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση των κρατών μελών που έχουν επωφεληθεί από προγράμματα χρηματοδοτικής συνδρομής, εστιάζοντας στην ικανότητα αποπληρωμής τους. Οι εν λόγω αξιολογήσεις για την Ιρλανδία, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Πορτογαλία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι και τα τέσσερα κράτη μέλη διατηρούν την ικανότητα αποπληρωμής του χρέους τους.
Δεδομένου ότι η Ισπανία είχε αποπληρώσει το 2025 πάνω από το 75 % της χρηματοδοτικής συνδρομής που έλαβε στο πλαίσιο του προγράμματος, πρόκειται για τον πρώτο γύρο εκθέσεων μεταπρογραμματικής εποπτείας που δεν περιλαμβάνει πλέον το εν λόγω κράτος μέλος.
Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και προκλήσεις κοινωνικής σύγκλισης
Η Επιτροπή προτείνει επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές, καθορίζοντας κοινές προτεραιότητες για τις εθνικές πολιτικές απασχόλησης και τις κοινωνικές πολιτικές, ώστε να καταστούν πιο δίκαιες και χωρίς αποκλεισμούς. Καλύπτουν νέα στοιχεία που επικεντρώνονται στη βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας σύμφωνα με τον χάρτη πορείας για την ποιότητα των θέσεων εργασίας, καθώς και στην επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, μέσω της ενίσχυσης των δεξιοτήτων και της εκπαίδευσης για την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση στηρίζουν επίσης την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού από την ΕΕ, δίνοντας προτεραιότητα στην ποιοτική απασχόληση, η οποία αποτελεί αποδεδειγμένη πορεία προς τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα για τους ανθρώπους, σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας, και την πρόσβαση σε επαρκή οικονομικά προσιτή και κοινωνική στέγαση, υλοποιώντας το ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικά προσιτής στέγασης.
Για τη διαμόρφωση αυτών των προτεραιοτήτων, η Επιτροπή ανέλυσε τις προκλήσεις για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τις κοινωνικές προκλήσεις σε κάθε κράτος μέλος μέσω του πλαισίου κοινωνικής σύγκλισης, το οποίο είναι ενσωματωμένο στο αναθεωρημένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης. Τα πορίσματα περιγράφονται στην κοινή έκθεση για την απασχόληση 2026, με βαθύτερη ανάλυση από τον Απρίλιο του 2026 για τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, τη Ρουμανία και τη Φινλανδία.
Επόμενα βήματα
Η Ευρωομάδα και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συζητήσουν τώρα τα έγγραφα που παρουσιάστηκαν στην εαρινή δέσμη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026, με σκοπό την έγκριση των παρεχόμενων κατευθυντήριων γραμμών.
Η Επιτροπή θα ξεκινήσει εποικοδομητικό διάλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το περιεχόμενο αυτής της δέσμης μέτρων, καθώς και σχετικά με κάθε επόμενο στάδιο του κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Nico Roicke on Unsplash