Σε έναν κόσμο αυξανόμενου γεωπολιτικού κατακερματισμού και μιας βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης υπό πίεση, οι κίνδυνοι για την ενεργειακή ασφάλεια και η υπαρξιακή απειλή της κλιματικής αλλαγής θέτουν σε κίνδυνο την κυριαρχία της ΕΕ. Τα τρωτά σημεία στις αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας και τεχνολογίας εγκυμονούν κινδύνους για την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ασφάλεια της ΕΕ, ενώ οι σοβαρές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος απειλούν τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.
Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο ενέκρινε σήμερα συμπεράσματα με θέμα «Ενεργειακή και κλιματική διπλωματία της ΕΕ — Ενίσχυση της κυριαρχίας και προώθηση της παγκόσμιας καθαρής μετάβασης». Αναγνωρίζοντας ότι η ΕΕ είναι γεωπολιτικά εκτεθειμένη λόγω της σημαντικής εξάρτησής της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα —όπως καταδεικνύεται στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και από τις απειλές που θέτουν οι εχθροπραξίες στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή— το Συμβούλιο επιβεβαίωσε εκ νέου τη δέσμευση της ΕΕ για την καθαρή μετάβαση ως την πλέον αποτελεσματική στρατηγική για την επίτευξη στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Η καθαρή μετάβαση λειτουργεί περαιτέρω ως κινητήρια δύναμη της καινοτομίας, της οικονομικής ανάπτυξης και την ανταγωνιστικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και ως η βασική αντίδραση στην κλιματική κρίση. Στα συμπεράσματα ζητείται αποφασιστική και επείγουσα αντίδραση από την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ για τη στήριξη της ανάπτυξης ισχυρότερης ανθεκτικότητας και ετοιμότητας έναντι των απειλών για το κλίμα, το περιβάλλον και την ενεργειακή ασφάλεια.
Το Συμβούλιο τόνισε την ανάγκη η εξωτερική πολιτική της ΕΕ να στηρίξει την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού τομέα καθαρής τεχνολογίας με την προώθηση ευρωπαϊκών προϊόντων και τεχνολογιών σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα κράτη μέλη αναγνώρισαν επίσης ότι το δυναμικό τεχνολογίας και καινοτομίας της καθαρής μετάβασης μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ και της ανθεκτικότητας των στρατιωτικών δυνάμεων.
Τα συμπεράσματα επιβεβαιώνουν εκ νέου ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο όσον αφορά την παγκόσμια κλιματική δράση και την προστασία του περιβάλλοντος. Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει την αταλάντευτη δέσμευση της ΕΕ να προωθήσει μια πολυμερή προσέγγιση μέσω της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) και της συμφωνίας του Παρισιού, ώστε να παραμείνει εφικτός ο στόχος του 1,5 °C για τη θερμοκρασία. Υπογραμμίζοντας την ουσιαστική συμβολή της ΕΕ μέσω των υφιστάμενων κλιματικών της στόχων, το Συμβούλιο παροτρύνει τους διεθνείς εταίρους να θέσουν και να εφαρμόσουν φιλόδοξους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου το συντομότερο δυνατόν.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ θα συνεχίσει να διαμορφώνει αμοιβαία επωφελείς εταιρικές σχέσεις που προωθούν την καθαρή μετάβαση και την παγκόσμια ανθεκτικότητα. Ως αξιόπιστος εταίρος και ο μεγαλύτερος πάροχος χρηματοδότησης για το κλίμα παγκοσμίως, η ΕΕ είναι έτοιμη να εμβαθύνει τη συνεργασία μέσω ευρέος φάσματος πρωτοβουλιών, εταιρικών σχέσεων και μέσων —δίνοντας προτεραιότητα στη συνεργασία με όσους επιθυμούν να ενσωματώσουν και να επιταχύνουν την κλιματική δράση.
Το Συμβούλιο γνωρίζει ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης συνιστούν ήδη απειλή για την ειρήνη και την ασφάλεια ανά τον κόσμο και στην Ευρώπη, ακόμη και στα υφιστάμενα επίπεδα υπερθέρμανσης. Εχθρικοί παράγοντες μπορούν να εκμεταλλευτούν την κλιματική αστάθεια και τον εκτοπισμό σε ευάλωτες περιοχές. Ως αντίδραση, το Συμβούλιο παροτρύνει την ΕΕ να ενισχύσει την παγκόσμια και περιφερειακή σταθερότητα στηρίζοντας την ανθεκτικότητα, την ετοιμότητα και την προσαρμογή σε τρίτες χώρες, ιδίως σε κλιματικά ευάλωτες και τρωτές περιοχές καθώς και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή γειτονία. Η μείωση των εσόδων από ορυκτά καύσιμα και οι απόπειρες παρεμβάσεων για το κλίμα μπορούν να εγείρουν περαιτέρω γεωπολιτικούς κινδύνους. Για τη διασφάλιση της παγκόσμιας ασφάλειας και ανθεκτικότητας, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να ενσωματώνει κλιματικές και περιβαλλοντικές πτυχές στην εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και άμυνας.
Το Συμβούλιο επαναλαμβάνει την προσφορά της ΕΕ για οικοδόμηση εταιρικών σχέσεων και καλεί την Ύπατη Εκπρόσωπο και την Επιτροπή να αναπτύξουν, από κοινού με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της προσέγγισης «Ομάδα Ευρώπη», ολιστικές διατομεακές προσεγγίσεις για εντατικοποιημένη και συστηματική συνεργασία με τρίτες χώρες.
Πηγή: consilium.europa.eu
Photo by Jason Mavrommatis on Unsplash