Το Συμβούλιο αποφάσισε να επιβάλει περιοριστικά μέτρα σε 15 άτομα και μία οντότητα που ευθύνονται για σοβαρές παραβιάσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων εις βάρος Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και συλληφθέντων αμάχων τόσο σε κατεχόμενες επί του παρόντος περιοχές της Ουκρανίας, όσο και στη Ρωσία.

Η ΕΕ επιβάλλει περιοριστικά μέτρα στο πλαίσιο του παγκόσμιου καθεστώτος κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε οκτώ άτομα και μία οντότητα από τη Ρωσία που ευθύνονται για βασανιστήρια και άλλες μορφές σκληρής, απάνθρωπης και ταπεινωτικής μεταχείρισης Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και συλληφθέντων αμάχων στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.

Μεταξύ των καταχωρισθέντων στον κατάλογο είναι ο Dmitry Neelov, πρώτος αναπληρωτής διευθυντής της φυλακής Olenivka στην περιοχή του Ντονέτσκ, εμπλεκόμενος σε βασανισμούς, ξυλοδαρμούς και εξευτελισμούς Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων. Το άτομο αυτό φέρει άμεση ευθύνη για μαζικούς φόνους Ουκρανών κρατουμένων της Olenivka στις 28 και 29 Ιουλίου 2022, δεδομένου ότι, μετά από ρωσικό βομβαρδισμό, καθυστέρησε σκόπιμα την εκκένωση των τραυματιών. Η απόφαση καλύπτει επίσης αρκετούς υψηλόβαθμους αξιωματούχους και υπαλλήλους που υπέβαλαν σε ταπεινωτική μεταχείριση Ουκρανούς κρατούμενους στη φυλακή Olenivka.

Ένα άλλο άτομο που γίνεται στόχος των κυρώσεων είναι ο Alexei Khavetsky, αναπληρωτής προϊστάμενος ασφάλειας στο ποινικό σωφρονιστικό κατάστημα αριθ. 7 στο Pakino της Ρωσίας, υποκινητής της συστηματικής κακομεταχείρισης Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου. Υπό την επίβλεψή του, οι κρατούμενοι υποβάλλονταν σε ηλεκτροσόκ, προμελετημένο υποσιτισμό και πράξεις σεξουαλικής βίας, καθώς και σε πράξεις ακραίου εξευτελισμού προς τέρψη του σωφρονιστικού προσωπικού.

Κυρώσεις του Συμβουλίου επιβάλλονται επίσης στον Yan Zanevsky, στέλεχος της FSB, εμπλεκόμενο σε παράνομους εγκλεισμούς και βασανισμούς, όπως οι ξυλοδαρμοί, η ασφυξία και η σεξουαλική κακοποίηση αμάχων σε κατεχόμενα επί του παρόντος εδάφη της Ουκρανίας, όπως οι περιφέρειες της Χερσώνας, του Μικολάιβ και της Ζαπορίζια.

Όσο για την οντότητα που γίνεται σήμερα στόχος κυρώσεων σε αυτό το πλαίσιο, αυτή είναι το Κέντρο προφυλάκισης-2 Taganrog (SIZO 2) που χρησιμοποιείται για την κράτηση και για τον συστηματικό βασανισμό Ουκρανών αιχμάλωτων πολέμου και αμάχων, συμπεριλαμβανομένων δημοσιογράφων και γυναικών, ακόμη και μέχρι θανάτου, όπως συνέβη με τη δημοσιογράφο Viktoriia Roshchyna, η οποία αποβίωσε εκεί μετά από ένα χρόνο φυλάκισης, με πολυάριθμα ίχνη βασανισμού.

Επιπλέον, το Συμβούλιο καταχωρίζει σήμερα άλλα επτά άτομα υπό διαφορετικό καθεστώς κυρώσεων, λόγω παραβιάσεων και καταπατήσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία. Οι κυρώσεις του Συμβουλίου στοχεύουν συγκεκριμένα τον Alexander Gnutov, διευθυντή του ποινικού σωφρονιστικού καταστήματος αριθ. 10 στο χωριό Udarny, τους πέντε αναπληρωτές διευθυντές του και την Galina Mokshanova, προϊσταμένη της ιατρικής μονάδας του ίδιου ποινικού σωφρονιστικού καταστήματος. Είναι όλοι τους συνυπεύθυνοι για την κακοποίηση κρατουμένων και συγκεκριμένα Ουκρανών αμάχων και αιχμαλώτων πολέμου από το προσωπικό του ποινικού σωφρονιστικού καταστήματος αριθ. 10.

Εκατοντάδες Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου καθώς και Ουκρανοί άμαχοι, που συνελήφθησαν στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, έχουν φυλακιστεί στο ποινικό σωφρονιστικό κατάστημα αριθ. 10. Πρώην κρατούμενοι καταγγέλλουν απάνθρωπες και ταπεινωτικές συμπεριφορές και βασανιστήρια, μεταξύ των οποίων ηλεκτροσόκ, ξυλοδαρμούς, θέσεις άγχους που προκαλούν έλκη κατακλίσεων, σεξουαλική βία, εικονικές εκτελέσεις και άρνηση ιατρικής περίθαλψης. Οι άμαχοι υφίστανται την ίδια μεταχείριση με τους αιχμαλώτους πολέμου, ενώ κρατούνται δίχως δίκη και δίχως νομικό καθεστώς.

Πρόσωπα και οντότητες που περιλαμβάνονται σε οποιοδήποτε από τα δύο καθεστώτα κυρώσεων υπόκεινται σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων. Απαγορεύεται σε πολίτες και επιχειρήσεις της ΕΕ να τους διαθέτουν κεφάλαια. Επιπλέον, τα πρόσωπα αυτά υπόκεινται σε ταξιδιωτική απαγόρευση, βάσει της οποίας δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στο έδαφος της ΕΕ ή να διέλθουν από αυτό.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδικάζει απερίφραστα τα βασανιστήρια, τις κακοποιήσεις και τις δολοφονίες Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων κρατουμένων, ζητεί απρόσκοπτη πρόσβαση των ανεξάρτητων παρατηρητών, συμπεριλαμβανομένης της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού, σε όλους τους κρατούμενους και επαναλαμβάνει ότι είναι ανάγκη να εξασφαλιστεί η λογοδοσία για σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Οι σχετικές νομικές πράξεις έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Ιστορικό πλαίσιο

Στις 7 Δεκεμβρίου 2020 το Συμβούλιο θέσπισε παγκόσμιο καθεστώς κυρώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το οποίο εφαρμόζεται σε πράξεις όπως η γενοκτονία, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και άλλες σοβαρές παραβιάσεις ή καταπατήσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων (π.χ. βασανιστήρια, δουλεία, εξωδικαστικές εκτελέσεις, αυθαίρετες συλλήψεις ή κρατήσεις). Με το παγκόσμιο καθεστώς κυρώσεων της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα υπογραμμίζεται η δέσμευση της Ένωσης να ενισχύσει τον ρόλο της όσον αφορά την αντιμετώπιση σοβαρών παραβιάσεων και καταπατήσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ολόκληρο τον κόσμο.

Επιπλέον, στις 27 Μαΐου 2024 η ΕΕ θέσπισε επίσης καθεστώς κυρώσεων λόγω της κατάστασης στη Ρωσία. Αυτό το πλαίσιο κυρώσεων θέτει στο στόχαστρο όσους ευθύνονται για σοβαρές παραβιάσεις ή καταπατήσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων, για την καταστολή της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης, και για την υπονόμευση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στη Ρωσία.

Στα συμπεράσματά του της 23ης Μαρτίου 2023, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων που διέπουν τη μεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου, πρέπει να γίνεται απολύτως σεβαστό και καταδίκασε τις παραβιάσεις που διαπράττονται στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Τόνισε επίσης ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η λογοδοσία για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.

Στις 16 Μαρτίου 2026 η αντιπροσωπία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα Ηνωμένα Έθνη και άλλους διεθνείς οργανισμούς στη Γενεύη προέβη σε δήλωση στο πλαίσιο της 61ης συνόδου του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Στη δήλωση αυτή καταδίκασε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις από τη Ρωσία του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου στην Ουκρανία, όπως είναι οι συνοπτικές εκτελέσεις αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων κρατουμένων, οι αυθαίρετες κρατήσεις, η συστηματική και εκτεταμένη χρήση βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης, συμπεριλαμβανομένων των βιασμών και άλλων μορφών συνδεόμενης με συγκρούσεις σεξουαλικής και έμφυλης βίας.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Anastasiia Krutota on Unsplash