Η Μεσόγειος δεν είναι απλώς μια θάλασσα που ενώνει τρεις ηπείρους. Είναι το σημείο όπου σήμερα διασταυρώνονται οι μεγαλύτερες προκλήσεις της Ευρώπης: πόλεμοι και γεωπολιτικές εντάσεις, μεταναστευτικές ροές, ενεργειακή ασφάλεια, κλιματική κρίση, φυσικές καταστροφές και οικονομικές ανισότητες. Και όσο οι προκλήσεις αυτές γίνονται πιο σύνθετες, τόσο γίνεται σαφές ότι καμία χώρα δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει μόνη της.
Με αυτή τη φιλοσοφία η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε στα τέλη του 2025 το νέο «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο» (EU Mediterranean Pact), μια στρατηγική που φιλοδοξεί να αποτελέσει το νέο πλαίσιο συνεργασίας ανάμεσα στην Ευρώπη και τις χώρες της Νότιας Μεσογείου. Όχι ακόμη ένα πολιτικό κείμενο γεμάτο καλές προθέσεις, αλλά ένα σχέδιο που φιλοδοξεί να μετατρέψει τις κοινές προκλήσεις σε κοινές λύσεις.
Το νέο Σύμφωνο βρίσκεται στο επίκεντρο του συνεδρίου «Regions driving the Mediterranean forward: from Pact to Impact» (MedCat Days 2026), που πραγματοποιείται στις 9 και 10 Ιουλίου στη Βαρκελώνη. Εκεί, ευρωπαϊκοί θεσμοί, κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμοί και περιφερειακές αρχές συζητούν όχι πλέον το αν χρειάζεται μια νέα πολιτική για τη Μεσόγειο, αλλά πώς αυτή θα εφαρμοστεί στην πράξη.
Στο συνέδριο συμμετέχει εκ μέρους της Περιφέρειας Κρήτης ο Γιώργος Αλεξάκης, με την ιδιότητα και του αντιπροέδρου της Διάσκεψης Παράκτιων και Νησιωτικών Περιφερειών της Ευρώπης (CPMR) και εκπροσωπώντας τον Περιφερειάρχη Κρήτης, Σταύρου Αρναουτάκη. Ο Γ.Αλεξάκης συμμετέχει στη συζήτηση για τον ρόλο των Περιφερειών στην υλοποίηση του νέου Συμφώνου.
Η φιλοσοφία του Συμφώνου συνοψίζεται σε μια ουσιαστική αλλαγή προσέγγισης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να περάσει από τον σχεδιασμό πολιτικών για τη Μεσόγειο, στον σχεδιασμό από κοινού με τους εταίρους της. Γι' αυτό το νέο πλαίσιο στηρίζεται στις αρχές της συνδιαμόρφωσης, της συνιδιοκτησίας και της κοινής ευθύνης, επιδιώκοντας τη δημιουργία ενός πραγματικού «Κοινού Μεσογειακού Χώρου».
Οι προτεραιότητές του απλώνονται σε όλο το φάσμα των σημερινών προκλήσεων. Από τη στήριξη της νεολαίας, της εκπαίδευσης, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας μέχρι την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, τις επενδύσεις, την ενεργειακή συνεργασία και τη βελτίωση των μεταφορών και των δικτύων. Παράλληλα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια, την πολιτική προστασία, την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, τη θαλάσσια συνεργασία, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και τη διαχείριση της μετανάστευσης.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι το Σύμφωνο δε μένει στις διακηρύξεις. Συνοδεύεται από ένα δυναμικό Σχέδιο Δράσης, το οποίο θα ανανεώνεται δύο φορές τον χρόνο και θα περιλαμβάνει συγκεκριμένα έργα, σαφή χρονοδιαγράμματα, χρηματοδοτήσεις, συμμετέχοντες φορείς και μετρήσιμα αποτελέσματα. Στόχος είναι η μετάβαση από τις εξαγγελίες στις εφαρμοσμένες πολιτικές και από τις αποσπασματικές πρωτοβουλίες σε μια πιο συντονισμένη ευρωμεσογειακή συνεργασία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η έμφαση που δίνεται στις Περιφέρειες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι μεγάλες ευρωπαϊκές πολιτικές δεν υλοποιούνται αποκλειστικά από τις κυβερνήσεις, αλλά δοκιμάζονται στην πράξη στις τοπικές κοινωνίες. Γι' αυτό οι περιφερειακές και τοπικές αρχές καλούνται να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των δράσεων.
Στο ίδιο πνεύμα, η CPMR (το δυναμικό δίκτυο 100 παράκτιων, νησιωτικών περιφερειών της Ευρώπης) παρουσιάζει στη Βαρκελώνη τη δική της προγραμματική διακήρυξη για την «Εδαφική Διπλωματία», ζητώντας να αναγνωριστεί θεσμικά ο ρόλος των Περιφερειών ως γέφυρας ανάμεσα στις ευρωπαϊκές πολιτικές και στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για περιοχές όπως η Κρήτη, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων στη Μεσόγειο και καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν ζητήματα που αφορούν τη μετανάστευση, την κλιματική αλλαγή, την ενεργειακή μετάβαση, τη θαλάσσια οικονομία και τη συνεργασία με τις γειτονικές χώρες.
Με τη Μεσόγειο να αποτελεί ταυτόχρονα χώρο κρίσεων αλλά και μεγάλων ευκαιριών, το νέο Σύμφωνο φιλοδοξεί να αποτελέσει κάτι περισσότερο από μια νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία. Να εξελιχθεί σε έναν κοινό οδικό χάρτη για μια περιοχή που παραμένει κομβική για την ειρήνη, τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και το μέλλον της ίδιας της Ευρώπης.
Πηγή: neakriti.gr