Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την προσωρινή πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με νέους κανόνες που θα διευκολύνουν την εφαρμογή από τα κράτη μέλη της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας.

Τα μέτρα αυτά θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τη διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου, να μειώσουν την πίεση στα συστήματα ασύλου και να μειώσουν τα κίνητρα για παράνομη μετανάστευση στην ΕΕ, διατηρώντας παράλληλα τις νομικές εγγυήσεις για τους αιτούντες και διασφαλίζοντας τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας επιτρέπει στα κράτη μέλη να θεωρούν μια αίτηση ασύλου απαράδεκτη όταν οι αιτούντες θα μπορούσαν να λάβουν αποτελεσματική προστασία σε τρίτη χώρα που θεωρείται ασφαλής για αυτούς.

Με τους νέους κανόνες, η σύνδεση μεταξύ του αιτούντος και της ασφαλούς τρίτης χώρας δεν θα είναι πλέον υποχρεωτική. Τα κράτη μέλη θα έχουν μεγαλύτερη ευελιξία και θα μπορούν να εφαρμόζουν την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας εάν πληρούται ένα από τα ακόλουθα τρία κριτήρια που ορίζονται στον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου:

• Υπάρχει σύνδεση μεταξύ του αιτούντος άσυλο και της ασφαλούς τρίτης χώρας·
• Ο αιτών άσυλο διήλθε μέσω ασφαλούς τρίτης χώρας πριν φθάσει στην ΕΕ·
• όταν δεν υπάρχει σύνδεση ή διέλευση, υπάρχει συμφωνία ή διακανονισμός με την ασφαλή τρίτη χώρα που περιέχει εγγυήσεις για τους αιτούντες άσυλο που μεταφέρονται εκεί, ιδίως όσον αφορά την εξέταση της ουσίας της αίτησης αποτελεσματικής προστασίας. Η επιλογή αυτή δεν θα ισχύει για τους ασυνόδευτους ανηλίκους.

Εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές διασφαλίσεις. Σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, οι τρίτες χώρες μπορούν να θεωρούνται ασφαλείς μόνο όταν τα εθνικά τους συστήματα μπορούν να διεκπεραιώνουν αιτήσεις και να παρέχουν αποτελεσματική προστασία, όπου απαιτείται, διασφαλίζοντας την προστασία από την επαναπροώθηση και την απουσία κινδύνων δίωξης, απειλής κατά της ζωής ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης.

Επιπλέον, για τη μείωση των διαδικαστικών καθυστερήσεων και την πρόληψη των καταχρήσεων, οι προσφυγές κατά αποφάσεων περί απαραδέκτου που βασίζονται στην έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας δεν θα επιτρέπουν πλέον αυτομάτως στον αιτούντα να παραμείνει στα κράτη μέλη εν αναμονή της εξέτασης της προσφυγής, μολονότι μπορεί να ζητηθεί δικαίωμα παραμονής εν αναμονή της προσφυγής και η τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης θα εξακολουθήσει να ισχύει. 

Επόμενα βήματα

Ο κανονισμός πρέπει τώρα να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν τεθεί σε ισχύ, πράγμα που θα συμβεί 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.  Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε εφαρμογή από τον Ιούνιο του 2026.

Ιστορικό

Η επανεξέταση της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας έως τις 12 Ιουνίου 2025 αποτελούσε απαίτηση βάσει του κανονισμού για τη διαδικασία ασύλου. Οι στοχευμένες τροποποιήσεις της έννοιας που πρότεινε η Επιτροπή ακολούθησαν διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και την κοινωνία των πολιτών. 

Πηγή: ec.europa.eu/commission