Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με βασικά στοιχεία του νέου προγράμματος AgoraEU για τη στήριξη του πολιτισμού, των μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών στην Ευρώπη. Το πρόγραμμα αυτό θα ενταχθεί στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) που καλύπτει την περίοδο 2028 έως 2034.
Στόχος του προγράμματος AgoraEU είναι η προώθηση κοινών αξιών, όπως της δημοκρατίας, της ισότητας και του κράτους δικαίου. Θα στηρίξει την πολιτιστική πολυμορφία και τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων του οπτικοακουστικού τομέα και του τομέα των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης, θα διαφυλάξει την καλλιτεχνική ελευθερία και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και θα ενισχύσει την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Η διαπραγματευτική θέση είναι «μερική», διότι δεν περιλαμβάνει οικονομικά και οριζόντια ζητήματα. Τα ζητήματα αυτά συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ.
Με τη συμφωνία κάνουμε ένα σημαντικό βήμα προς την ενίσχυση του πολιτιστικού και δημοκρατικού ιστού της Ευρώπης. Με το πρόγραμμα AgoraEU εφοδιάζουμε τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας μας με τα εργαλεία που χρειάζονται για να ευδοκιμήσουν, και παράλληλα διαφυλάσσουμε τις αξίες στις οποίες βασίζεται η Ένωσή μας, από την καλλιτεχνική ελευθερία έως την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.
Δρ Βασιλική Κασσιανίδου, Υφυπουργός Πολιτισμού, Κυπριακή Δημοκρατία
Το πρόγραμμα AgoraEU
Το πρόγραμμα «AgoraEU» έχει ως στόχο να ενισχύσει τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, ώστε να αυξηθεί η ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών δημοκρατιών. Βασίζεται στα επιτεύγματα υφιστάμενων προγραμμάτων, όπως του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» και του προγράμματος «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» (CERV).
Το πρόγραμμα διαρθρώνεται γύρω από τρία κύρια σκέλη:
- το σκέλος «Δημιουργική Ευρώπη – Πολιτισμός», που θα συμβάλει στη διασυνοριακή πολιτιστική δημιουργία και συνεργασία
- το σκέλος «MEDIA+», που θα ενισχύσει την πολυμορφία και την ανταγωνιστικότητα του οπτικοακουστικού κλάδου και του κλάδου των βιντεοπαιχνιδιών, και θα στηρίξει την ελευθερία και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας και των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης
- το σκέλος CERV+, που θα προωθήσει τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ισότητα, θα αποτρέψει τις διακρίσεις, θα ενισχύσει τη δημοκρατική συμμετοχή και θα προασπίσει το κράτος δικαίου
Η θέση του Συμβουλίου
Η θέση του Συμβουλίου επί του κανονισμού AgoraEU διατηρεί τη φιλοδοξία της πρότασης της Επιτροπής, και παράλληλα παρέχει περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με βασικές πτυχές του νομοθετικού κειμένου, ενισχύει τον ρόλο των κρατών μελών και ανταποκρίνεται στις εθνικές διαφορές σε τομείς όπως αυτός των οπτικοακουστικών μέσων ενημέρωσης.
Τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας
Το Συμβούλιο εισήγαγε επικαιροποιημένο ορισμό των «τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας», στον οποίο καθορίζονται οι κύριες ιδιότητες των τομέων που καλύπτονται από το σκέλος «Δημιουργική Ευρώπη — Πολιτισμός» του προγράμματος και παρέχεται μη εξαντλητικός κατάλογος των σχετικών τομέων.
Για να συμβάλει στην προώθηση της δράσης σε όλους τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας που καλύπτονται από το πρόγραμμα, η θέση του Συμβουλίου προβλέπει μια πιο στοχευμένη προσέγγιση όσον αφορά τομείς όπως η μουσική, οι εκδόσεις βιβλίων και οι βιβλιοθήκες, οι οποίοι έχουν κοινές ανάγκες και αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες προκλήσεις. Στις στοχευμένες δράσεις περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, τα πολιτιστικά βραβεία και οι δραστηριότητες αλληλοδιδαχής από ομοτίμους.
Η εντολή του Συμβουλίου αποδίδει επίσης μεγαλύτερη έμφαση στον διττό χαρακτήρα των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας, καθώς αναγνωρίζει τόσο την εγγενή και καλλιτεχνική αξία τους όσο και την οικονομική συμβολή τους στην ανάπτυξη, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, και παράλληλα προωθεί την πολιτιστική πολυμορφία, ενισχύει τον χώρο των μέσων ενημέρωσης και των πληροφοριών και στηρίζει τη διαμόρφωση μιας κοινωνίας συμπεριληπτικής, βασισμένης στα δικαιώματα και δημοκρατικής.
Γραφεία AgoraEU
Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει τη δημιουργία «γραφείων», ανεξάρτητων φορέων που μπορούν να συσταθούν από κάθε χώρα της ΕΕ με σκοπό την παροχή καθοδήγησης και συνδρομής όσον αφορά τις ευκαιρίες χρηματοδότησης και τη διασυνοριακή συνεργασία.
Η εντολή του Συμβουλίου βελτιώνει και διευρύνει την ιδέα αυτήν, μετονομάζοντας τα γραφεία σε «γραφεία AgoraEU», προσδιορίζοντας το είδος της στήριξης που θα προσφέρουν, και διασφαλίζοντας ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους. Περιγράφει επίσης τα καθήκοντά τους, στα οποία περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, η προώθηση του προγράμματος AgoraEU, η παροχή κατάρτισης στους αιτούντες και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών.
Ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τα οπτικοακουστικά μέσα ενημέρωσης
Λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών συνθηκών που επικρατούν στα κράτη μέλη της ΕΕ, διευκρινίζεται στην εντολή του Συμβουλίου ότι για την υλοποίηση του στόχου «Oπτικοακουστικός τομέας» θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας σε τομείς όπως η παραγωγή και η διανομή περιεχομένου, η πρόσβαση σε περιεχόμενο, το μέγεθος της αγοράς και η πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία. Στόχος είναι να ενθαρρυνθούν η μεγαλύτερη συμμετοχή όλων των χωρών, ανεξάρτητα από τις οπτικοακουστικές ικανότητές τους, και η συνεργασία μεταξύ αυτών, κάτι το οποίο συμβάλει στη δημιουργία πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού.
Στήριξη της δημιουργικότητας στην ψηφιακή εποχή
Η θέση του Συμβουλίου, ενώ αποτυπώνει τον συνεχιζόμενο αντίκτυπο της ψηφιακής προόδου στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, και ιδίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), τονίζει ότι η ανθρώπινη δημιουργικότητα παραμένει αναντικατάστατη. Διευκρινίζει ότι θα πρέπει να προωθηθεί η δεοντολογική, βιώσιμη και υπεύθυνη χρήση της ΤΝ και άλλων καινοτόμων εργαλείων, για παράδειγμα με την ενθάρρυνση της προστασίας των πολιτιστικών και δημιουργικών δεδομένων.
Η εντολή ορίζει επίσης ότι το πρόγραμμα AgoraEU θα πρέπει να στηρίζει τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης πλατφορμών και τεχνολογιών οπτικοακουστικών μέσων και μέσων ενημέρωσης που προωθούν την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία και τη δημοκρατία.
Επιτροπή AgoraEU
Προκειμένου να ενισχυθεί ο ρόλος των χωρών της ΕΕ στη φάση υλοποίησης του προγράμματος AgoraEU, η εντολή του Συμβουλίου προβλέπει τη δημιουργία μιας «επιτροπής AgoraEU». Η επιτροπή θα απαρτίζεται από εκπροσώπους από κάθε κράτος μέλος και θα συνεδριάζει για να συζητά και να ψηφίζει επί συγκεκριμένων θεμάτων που σχετίζονται με τα διάφορα σκέλη του προγράμματος.
Επόμενα βήματα
Η μερική διαπραγματευτική θέση που εγκρίθηκε σήμερα είναι η εντολή του Συμβουλίου για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τον κανονισμό AgoraEU. Η απόφαση σχετικά με τον προϋπολογισμό του προγράμματος για την περίοδο 2028-2034 θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το επόμενο ΠΔΠ.
Γενικό πλαίσιο
Ο προτεινόμενος κανονισμός σχετικά με τη θέσπιση του προγράμματος AgoraEU για τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνία των πολιτών δημοσιεύτηκε στις 16 Ιουλίου 2025 στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034. Συγκεντρώνει χρηματοδότηση ύψους 8,6 δισ. ευρώ με στόχο:
- την προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας και κληρονομιάς
- την αύξηση της ανταγωνιστικότητας στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας
- τη διαφύλαξη της καλλιτεχνικής ελευθερίας και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης
- την προστασία και προώθηση της ισότητας, της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, των δικαιωμάτων και των αξιών
Καθώς ο προτεινόμενος κανονισμός ανήκει στη δέσμη προτάσεων που συνδέονται με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), όλες οι διατάξεις του κειμένου που έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις ή αντιστοιχούν στα στοιχεία που αποτελούν αντικείμενο των οριζόντιων διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ έχουν τεθεί σε αγκύλες και, ως εκ τούτου, εξαιρούνται από τη μερική γενική προσέγγιση, εν αναμονή περαιτέρω προόδου επί του ΠΔΠ. Οι εν λόγω διατάξεις περιλαμβάνουν την αιτιολογική σκέψη 4 (χρηματοδοτικό κονδύλιο), την αιτιολογική σκέψη 30 (εφαρμογή σύμφωνα με το μέσο InvestEU του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας), την αιτιολογική σκέψη 31 (δημοσιονομική εγγύηση ή χρηματοδοτικό μέσο), την αιτιολογική σκέψη 35 (υλοποίηση σύμφωνα με τον κανονισμό για τις επιδόσεις), την αιτιολογική σκέψη 40 (χρονική περίοδος), το άρθρο 1 (χρονική περίοδος), το άρθρο 11 (προϋπολογισμός) και το άρθρο 15 (δημοσιονομική εγγύηση ή χρηματοδοτικό μέσο).
Πηγή: consilium.europa.eu
Photo by Annie Spratt on Unsplash
