Η Επιτροπή εξέδωσε γνώμες σχετικά με την προσωρινή επαναφορά των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα από την Αυστρία, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, τη Νορβηγία, τη Σλοβενία και τη Σουηδία.

Ενώ το δίκαιο της ΕΕ επιτρέπει την προσωρινή επαναφορά των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα υπό ορισμένες προϋποθέσεις, απαιτεί επίσης από την Επιτροπή να εκδίδει γνώμη όταν οι εν λόγω έλεγχοι διαρκούν περισσότερο από 12 μήνες. Στις γνώμες που εκδόθηκαν αξιολογείται η αναγκαιότητα και η αναλογικότητα των κοινοποιηθέντων ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα, καθώς και τα διαθέσιμα εναλλακτικά μέτρα και μέτρα μετριασμού που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για τον περιορισμό των αρνητικών συνεπειών στα διασυνοριακά ταξίδια. 

Η Επιτροπή παραμένει προσηλωμένη στην τήρηση των αρχών της ελεύθερης κυκλοφορίας και της ασφάλειας σε ολόκληρο τον χώρο Σένγκεν. Οι γνώμες που εκδόθηκαν περιλαμβάνουν συστάσεις που θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να εργαστούν για τη σταδιακή κατάργηση και τη σταδιακή άρση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα.

Βασικά πορίσματα και συστάσεις

Ενώ η κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος διαφέρει, μπορούν να επισημανθούν ορισμένα κοινά βασικά πορίσματα:

• Σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να επαναφέρουν κατ' εξαίρεση και προσωρινά τους προσωρινούς συνοριακούς ελέγχους όταν αντιμετωπίζουν σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια. Τα κράτη μέλη έχουν κάνει χρήση αυτής της δυνατότητας λόγω πραγματικών και θεμιτών ανησυχιών σχετικά με τις απειλές κατά της ασφάλειας και τη μεταναστευτική κατάσταση.  
• Η επαναφορά των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα έχει αναπόφευκτα συνέπειες για τα γειτονικά κράτη μέλη. Όταν επαναφέρονται οι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα, είναι ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη να λαμβάνουν μέτρα για τον περιορισμό τυχόν αρνητικών συνεπειών για τους διασυνοριακούς μετακινούμενους εργαζομένους και τις διασυνοριακές κοινότητες. Ο διαρθρωμένος διάλογος της Επιτροπής και η διαδικασία διαβούλευσης που ξεκίνησε ο συντονιστής Σένγκεν με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη συνέβαλαν στη σημαντική μείωση του χρόνου αναμονής και στη βελτίωση του επιχειρησιακού συντονισμού και της ανταλλαγής πληροφοριών.
• Η επικείμενη έναρξη εφαρμογής του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο θα ενισχύσει σημαντικά τις διαρθρωτικές συνθήκες που απαιτούνται για τη σταδιακή άρση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα. Το σύμφωνο θα ενισχύσει τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και θα παράσχει στα κράτη μέλη αποτελεσματικότερα εργαλεία για την αντιμετώπιση των μη επιτρεπόμενων μετακινήσεων εντός του χώρου Σένγκεν.
• Το σύστημα εισόδου-εξόδου (που εφαρμόζεται πλήρως από τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους) και η μελλοντική ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών και Αδειοδότησης Ταξιδιού (ETIAS) θα ενισχύσουν την εποπτεία των μετακινήσεων διαμέσου των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, βελτιώνοντας σημαντικά την παρακολούθηση του ποιος εισέρχεται και εξέρχεται από την Ένωση και πότε και πού πραγματοποιούνται οι διελεύσεις.  
• Υπάρχουν πιο αποδοτικές και αποτελεσματικές εναλλακτικές λύσεις αντί των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα . Ειδικότερα, οι μη συστηματικοί αστυνομικοί έλεγχοι ή οι κινητές τεχνολογίες βιομετρικής ταυτοποίησης και παρακολούθησης οχημάτων αποτελούν αποτελεσματικές εναλλακτικές λύσεις αντί των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα.
• Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν ήδη ελέγχους βάσει κινδύνου και μη συστηματικούς ελέγχους. Οι έλεγχοι αυτοί μοιάζουν με μη συστηματικούς αστυνομικούς ελέγχους και θα μπορούσαν με σχετική ευκολία να αντικατασταθούν σταδιακά από εναλλακτικές λύσεις. 

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή συνιστά στα εννέα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να εργαστούν για τη σταδιακή κατάργηση και τη σταδιακή άρση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα, αξιοποιώντας πλήρως τα διαθέσιμα εναλλακτικά μέτρα και την περιφερειακή συνεργασία.

Επόμενα βήματα 

Η Επιτροπή θα διαβουλευθεί με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι γνώμες μπορούν να εφαρμοστούν καλύτερα στην πράξη και θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για να διασφαλίσει ότι οι προσωρινοί έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα δεν υπονομεύουν τη μακροπρόθεσμη λειτουργικότητα της ελεύθερης κυκλοφορίας.  

Ιστορικό

Ο χώρος Σένγκεν συμβάλλει σημαντικά στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και στην οικονομική ευημερία της ΕΕ. Καθώς τα αγαθά, οι εργαζόμενοι και οι υπηρεσίες διασχίζουν τα εσωτερικά σύνορα απρόσκοπτα, οι διασυνοριακές περιφέρειες ευδοκιμούν και οι εθνικές οικονομίες επωφελούνται από χαμηλότερο διοικητικό φόρτο και οικονομίες κλίμακας.

Ο κώδικας συνόρων του Σένγκεν προβλέπει ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να επαναφέρει τους ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα με σκοπό την αντιμετώπιση σοβαρής απειλής για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια, όταν αυτό είναι αναγκαίο και αναλογικό. Καταρχήν, η μέγιστη διάρκεια των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα δεν υπερβαίνει τα 2 έτη. Ωστόσο, όταν ένα κράτος μέλος θεωρεί ότι υπάρχει σημαντική εξαιρετική κατάσταση όσον αφορά μια συνεχιζόμενη σοβαρή απειλή που δικαιολογεί τη συνεχιζόμενη ανάγκη για ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα καθ' υπέρβαση αυτής της μέγιστης περιόδου των δύο ετών, είναι δυνατή η πρόσθετη παράταση. 

Ο κώδικας συνόρων του Σένγκεν απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογεί κατά πόσον οι παρατεταμένοι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα (άνω των 12 μηνών για τον ίδιο λόγο) βάσει του άρθρου 25α παράγραφος 4 είναι αναγκαίοι και αναλογικοί. Εγκρίνοντας τις σημερινές γνώμες, η Επιτροπή συμμορφώνεται με αυτή τη νομική υποχρέωση.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Artur Zudin on Unsplash