Το Συμβούλιο ενέκρινε εντολή για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με σημαντική αναθεώρηση των κανόνων της ΕΕ που διέπουν την παραγωγή και την εμπορία φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού (ΦΠΥ). Αυτό σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς τον εκσυγχρονισμό ενός νομοθετικού πλαισίου το οποίο, σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν έχει αλλάξει σημαντικά από τη δεκαετία του ’60.
Οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην αύξηση της αγροβιοποικιλότητας, στη στήριξη εξειδικευμένων και τοπικά προσαρμοσμένων ποικιλιών και στην παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας για διάφορους σκοπούς χρήσης για τους βελτιωτές, άλλους επαγγελματίες και μη επαγγελματίες. Επιδιώκει επίσης να διασφαλίσει ότι το φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό που διατίθεται στην αγορά της ΕΕ είναι υψηλής και αξιόπιστης ποιότητας, προσαρμοσμένο στις περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.
Η πρόταση αντικαθιστά δέκα υφιστάμενες τομεακές οδηγίες με έναν ενιαίο, εναρμονισμένο κανονισμό για τη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου, φιλικού προς την καινοτομία και ανθεκτικού στο περιβάλλον συστήματος.
Οι νέοι κανόνες έχουν ως στόχο τα ακόλουθα:
- δημιουργία ενός απλούστερου και σαφέστερου συνόλου κανόνων σε ολόκληρη την Ένωση, με τη μείωση των αποκλίσεων στην εφαρμογή και τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού·
- υποστήριξη της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου, καθιστώντας δυνατή τη χρήση ψηφιακών εργαλείων, βιομοριακών τεχνικών και σύγχρονων τεχνικών αναπαραγωγής που δεν προβλέπονταν στην αρχική νομοθεσία της δεκαετίας του ’60·
- μείωση του διοικητικού φόρτου για τις αρμόδιες αρχές και τους φορείς εκμετάλλευσης μέσω εναρμονισμένων διαδικασιών, σαφέστερων αρμοδιοτήτων και ψηφιακής τεκμηρίωσης·
- διασφάλιση της διαθεσιμότητας ΦΠΥ υψηλής ποιότητας προσαρμοσμένου στις εξελισσόμενες γεωργικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχύτερη υιοθέτηση ποικιλιών κατάλληλων για την κλιματική αλλαγή, τους επιβλαβείς οργανισμούς και τις νόσους·
- προώθηση της επισιτιστικής ασφάλειας και της ασφάλειας των ζωοτροφών, τη διαφύλαξη των φυτογενετικών πόρων και την προστασία της βιοποικιλότητας, μεταξύ άλλων μέσω λιγότερο αυστηρών κανόνων για τις διατηρητέες ποικιλίες και το υλικό που προορίζεται για βιολογική παραγωγή· και
- βελτίωση της συνοχής με τη νομοθεσία της ΕΕ για την υγεία των φυτών και τους επίσημους ελέγχους, ενσωματώνοντας περισσότερο το ΦΠΥ στο οριζόντιο πλαίσιο ελέγχου της ΕΕ και ενισχύοντας την ιχνηλασιμότητα.
Το σχέδιο κανονισμού καλύπτει τους σπόρους και όλες τις άλλες μορφές υλικού που χρησιμοποιούνται για τον αγενή πολλαπλασιασμό των φυτών. Δεν καλύπτει, μεταξύ άλλων, το δασικό πολλαπλασιαστικό υλικό, το ΦΠΥ που προορίζεται για διακοσμητικούς σκοπούς, το ΦΠΥ που εξάγεται σε τρίτες χώρες, το βιολογικό ετερογενές υλικό, το ΦΠΥ που χρησιμοποιείται από τράπεζες γονιδίων για τη διατήρηση των φυτογενετικών πόρων και το ΦΠΥ που χρησιμοποιείται για επίσημους ελέγχους, γενετική βελτίωση ή επιστημονικούς σκοπούς.
Κύριες αλλαγές που εισήγαγε το Συμβούλιο
Ενώ οι δύο κύριοι πυλώνες της ισχύουσας νομοθεσίας, η καταχώριση των ποικιλιών και η πιστοποίηση του ΦΠΥ, παρέμειναν αμετάβλητοι, το Συμβούλιο προσάρμοσε την πρόταση ώστε να διασφαλιστεί ότι είναι πιο πρακτική και λιγότερο επαχθής τόσο για τις αρμόδιες αρχές όσο και για τους επαγγελματίες. Ειδικότερα, συμφώνησε ότι η εξέταση νέων ποικιλιών για την αξία τους όσον αφορά τη βιώσιμη καλλιέργεια και χρήση (ΑΒΚΧ) θα είναι υποχρεωτική για τα γεωργικά είδη (εκτός από τον χλωροτάπητα), τις πατάτες και την άμπελο. Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης σε μια ισορροπημένη λύση για τους επίσημους ελέγχους, εξαιρώντας την καταχώριση ποικιλιών από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τους επίσημους ελέγχους και χορηγώντας άλλες ειδικότερες οριζόντιες εξαιρέσεις για την αποφυγή περιττής γραφειοκρατίας. Επιπλέον, βελτίωσε τους κανόνες σχετικά με τις παρεκκλίσεις, μεταξύ άλλων για μη επαγγελματική χρήση, και τις ανταλλαγές σπόρων, διατηρώντας τους τομείς αυτούς στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, αλλά προσθέτοντας ισχυρότερες διασφαλίσεις και ρήτρα επανεξέτασης για την αξιολόγηση της εφαρμογής τους μετά από πέντε έτη.
Επόμενα βήματα
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται να ξεκινήσουν στις αρχές του επόμενου έτους με σκοπό να επιτευχθεί συμφωνία επί του τελικού κειμένου.
Γενικές πληροφορίες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της για νέο κανονισμό για το φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό τον Ιούλιο του 2023 στο πλαίσιο δέσμης μέτρων για την αναθεώρηση της μακροχρόνιας νομοθεσίας σχετικά με το φυτικό και δασικό πολλαπλασιαστικό υλικό.
Πηγή: www.consilium.europa.eu
