Το Συμβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες για τις γονιδιωματικές τεχνικές (ΝΓΤ), θεσπίζοντας πλαίσιο για τη στήριξη ενός πιο ανταγωνιστικού και βιώσιμου αγροδιατροφικού τομέα στην ΕΕ.

Στόχοι του κανονισμού είναι η ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, η μείωση των εξωτερικών εξαρτήσεων και η διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους Ευρωπαίους υπευθύνους επιχειρήσεων, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα όσον αφορά την υγεία των ανθρώπων και των ζώων και την προστασία του περιβάλλοντος. Ο κανονισμός στηρίζει επίσης τους στόχους βιωσιμότητας της ΕΕ, καθιστώντας δυνατή την ανάπτυξη ανθεκτικότερων και αποδοτικότερων ως προς τη χρήση πόρων καλλιεργειών.

Οι γεωργοί μας χρειάζονται πρακτικές λύσεις προκειμένου να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή και να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Οι νέοι κανόνες τούς παρέχουν πρόσβαση στην καινοτομία, διασφαλίζοντας παράλληλα την ύπαρξη σαφήνειας, δικαιοσύνης και υψηλών προτύπων σε ολόκληρη την ΕΕ.

Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Οι ΝΓΤ αποτελούν σύγχρονες τεχνικές που επιφέρουν ακριβείς, στοχευμένες αλλαγές στο DNA των φυτών με σκοπό την ταχύτερη ανάπτυξη βελτιωμένων ποικιλιών, συμπεριλαμβανομένων ποικιλιών που είναι καλύτερα σε θέση να αντιμετωπίζουν την ξηρασία, τις πλημμύρες και άλλες προκλήσεις που σχετίζονται με το κλίμα.

Δύο κατηγορίες φυτών ΝΓΤ

Ο κανονισμός διακρίνει μεταξύ δύο κατηγοριών:

• Κατηγορία 1 (ΝΓΤ-1):

Φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με συμβατικές ποικιλίες. Οι εθνικές αρχές θα επαληθεύουν το καθεστώς τους, αλλά οι απόγονοί τους δεν θα απαιτείται να υπάγονται σε περαιτέρω ελέγχους.

Τα φυτά και τα προϊόντα της κατηγορίας ΝΓΤ-1 δεν θα επισημαίνονται, εκτός από τους σπόρους και το λοιπό αναπαραγωγικό υλικό, κάτι που θα παρέχει στους υπευθύνους επιχειρήσεων τη δυνατότητα να διατηρούν τις αλυσίδες εφοδιασμού απαλλαγμένες από ΝΓΤ, εάν το επιθυμούν.

Ορισμένα γνωρίσματα, συμπεριλαμβανομένων της ανοχής σε ζιζανιοκτόνα και της παραγωγής γνωστών εντομοκτόνων ουσιών, εξαιρούνται από την κατηγορία αυτήν.

• Κατηγορία 2 (ΝΓΤ-2):

Φυτά με πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Τα φυτά αυτά εξακολουθούν να υπόκεινται στην ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένων της έγκρισης, της ιχνηλασιμότητας και της υποχρεωτικής επισήμανσης. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να μην καλλιεργούν φυτά κατηγορίας ΝΓΤ-2 και μπορούν να εισαγάγουν μέτρα συνύπαρξης για την πρόληψη της ακούσιας παρουσίας τους σε άλλα προϊόντα.

Αντιμετώπιση προβληματισμών που αφορούν τη διανοητική ιδιοκτησία

Αν και οι κανόνες για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας εξακολουθούν να διέπονται από την οδηγία της ΕΕ για τη βιοτεχνολογία, με τον κανονισμό θεσπίζονται νέα μέτρα για τη διαφάνεια. Οι φορείς ανάπτυξης φυτών κατηγορίας ΝΓΤ-1 πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε δημόσια βάση δεδομένων και μπορούν να αναφέρουν οικειοθελώς προθέσεις αδειοδότησης υπό δίκαιους όρους.

Θα συσταθεί ομάδα εμπειρογνωμόνων για να αξιολογήσει τον αντίκτυπο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στα φυτά ΝΓΤ. Μέσα σε ένα έτος από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις της κατοχύρωσης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην καινοτομία, τη διαθεσιμότητα σπόρων και την ανταγωνιστικότητα του τομέα, και θα προτείνει επακόλουθες δράσεις, εάν χρειαστεί.

Επόμενα βήματα

Το κείμενο μένει ακόμα να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ακολούθως, ο κανονισμός θα αρχίσει να ισχύει 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι περισσότερες διατάξεις θα εφαρμοστούν μετά την παρέλευση μεταβατικής περιόδου 24 μηνών, παρέχοντας χρόνο για την έκδοση εκτελεστικών κανόνων. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να εφαρμοστεί από τα μέσα του 2028.

Ιστορικό

Οι ΝΓΤ έχουν αναδυθεί την τελευταία δεκαετία ως αποτέλεσμα της προόδου που έχει σημειωθεί στο πεδίο της βιοτεχνολογίας. Οι νέες αυτές τεχνολογίες δεν υπήρχαν το 2001, όταν εγκρίθηκε η νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ. Γι’ αυτό και τα φυτά που προκύπτουν μέσω ΝΓΤ υπόκεινται επί του παρόντος στους ίδιους κανόνες με τους ΓΤΟ.

Το νέο πλαίσιο ευθυγραμμίζει την κανονιστική ρύθμιση με την επιστημονική πρόοδο, διασφαλίζοντας ότι τα φυτά ΝΓΤ που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ είναι εξίσου ασφαλή με τις ποικιλίες συμβατικής καλλιέργειας, διατηρώντας παράλληλα αμετάβλητη την υφιστάμενη νομοθεσία για τους ΓΤΟ.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by CDC on Unsplash