Το παρόν δελτίο Τύπου επικαιροποιήθηκε στις 24 Απριλίου 2026 ώστε να προστεθεί το κείμενο της προσωρινής συμφωνίας

Η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με κανονισμό που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των αρνητικών εμπορικών επιπτώσεων της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στην ενωσιακή αγορά χάλυβα.

Ο κανονισμός θα θεσπίσει νέο πλαίσιο για την προστασία του χαλυβουργικού τομέα της ΕΕ από την παγκόσμια υπερπαραγωγή και την εκτροπή του εμπορίου, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι το μέτρο παραμένει συμβατό με τις διεθνείς εμπορικές υποχρεώσεις της ΕΕ και επαρκώς ευέλικτο για τους οικονομικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των κατάντη βιομηχανιών. Θα αντικαταστήσει τα ισχύοντα μέτρα διασφάλισης της ΕΕ για τον χάλυβα, τα οποία πρόκειται να λήξουν στις 30 Ιουνίου 2026, διασφαλίζοντας έτσι τη συνεχή προστασία της ενωσιακής αγορά χάλυβα χωρίς ρυθμιστικά κενά.

Οι νέοι κανόνες εισάγουν ένα αναθεωρημένο σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων που έχει σχεδιαστεί για την καλύτερη αντιμετώπιση της διαρθρωτικής παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στον χαλυβουργικό τομέα, μεταξύ άλλων μέσω μιας σημαντικής μείωσης των ποσοστώσεων εισαγωγής και υψηλότερων δασμών για τις εισαγωγές που υπερβαίνουν τις εν λόγω ποσοστώσεις.

Η ευρωπαϊκή χαλυβουργία αποτελεί στρατηγικό τομέα για την οικονομία μας, την ασφάλειά μας και την πράσινη μετάβασή μας. Η συμφωνία παρέχει στην ΕΕ ένα ισχυρότερο και αποτελεσματικότερο μέσο για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, διατηρώντας παράλληλα μια προσέγγιση βασισμένη σε κανόνες και διασφαλίζοντας θεμιτό ανταγωνισμό και μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα για τους παραγωγούς χάλυβα και τις αξιακές αλυσίδες της Ευρώπης.

Μιχάλης Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Κύρια στοιχεία της συμφωνίας

Η προσωρινή συμφωνία διατηρεί τη βασική αρχιτεκτονική της πρότασης της Επιτροπής ενώ παράλληλα εισάγει διάφορες προσαρμογές που αντικατοπτρίζουν τον στόχο της αντιμετώπισης της διαρθρωτικής παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας χάλυβα, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη σταθερότητα των αλυσίδων εφοδιασμού της ΕΕ.

Σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων και μεταφορά ποσόστωσης

Ο κανονισμός θεσπίζει ένα αναθεωρημένο σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων που διέπει τις εισαγωγές χάλυβα στην ΕΕ.

Το νέο σύστημα μειώνει τον συνολικό όγκο των ποσοστώσεων εισαγωγής χάλυβα κατά περίπου 47% σε σύγκριση με τις ποσοστώσεις διασφάλισης του 2024 (18,3 εκατομμύρια τόνοι όγκου εισαγωγών ετησίως) και αυξάνει τον δασμό εκτός ποσόστωσης σε 50%. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στην αποθάρρυνση των υπερβολικών εισαγωγών, διατηρώντας παράλληλα ελεγχόμενη πρόσβαση στην αγορά για τους παραδοσιακούς προμηθευτές.

Η συμφωνία αποσαφηνίζει επίσης πτυχές που σχετίζονται με τη διαχείριση των ποσοστώσεων και την κατανομή τους μεταξύ των χωρών εξαγωγής. Η συμφωνία προβλέπει ότι, κατά το πρώτο έτος εφαρμογής, οι αχρησιμοποίητες ποσοστώσεις εισαγωγής μπορούν να μεταφέρονται από το ένα τρίμηνο στο επόμενο για όλες τις κατηγορίες προϊόντων, προκειμένου να παρέχεται ευελιξία στους οικονομικούς φορείς και να υποστηρίζονται οι αλυσίδες εφοδιασμού.

Από το δεύτερο έτος και μετά, η Επιτροπή θα καθορίσει αν θα πρέπει να επιτρέπεται η εν λόγω τριμηνιαία μεταφορά για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, με βάση ορισμένα κριτήρια. Σε αυτά περιλαμβάνονται παράγοντες όπως το επίπεδο της πίεσης από τις εισαγωγές, το ποσοστό χρησιμοποίησης των ποσοστώσεων και η διαθεσιμότητα εφοδιασμού για τις κατάντη βιομηχανίες, με σκοπό την πρόληψη διαταραχών της αγοράς, με παράλληλη διασφάλιση επαρκούς εφοδιασμού.

Απαίτηση «τήξης και έκχυσης»

Για να αποφευχθεί η καταστρατήγηση και να αυξηθεί η διαφάνεια της αλυσίδας εφοδιασμού, ο κανονισμός εισάγει διατάξεις σχετικά με την αρχή της «τήξης και έκχυσης», η οποία προσδιορίζει τη χώρα στην οποία ο χάλυβας υποβλήθηκε αρχικά σε τήξη και έκχυση —δηλαδή τη χώρα στην οποία ο χάλυβας παρήχθη αρχικά σε υγρή μορφή σε κάμινο και στη συνέχεια χυτεύθηκε σε πρωτογενή στερεά κατάσταση.

Στο πλαίσιο του συμβιβασμού που επιτεύχθηκε από τους συννομοθέτες, η χώρα τήξης και έκχυσης του χάλυβα θα συνεκτιμηθεί ως ένας από τους παράγοντες κατά την κατανομή ποσοστώσεων σε τρίτες χώρες. Η προσέγγιση αυτή συμβάλλει στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας ενώ παράλληλα διασφαλίζεται ότι ο κανονισμός παραμένει συμβατός με τους υφιστάμενους εμπορικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων καταγωγής, και με τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο του ΠΟΕ και των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών της.

Εντός δύο ετών η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογήσει εάν θα ορίσει τη χώρα τήξης και έκχυσης ως βάση για την κατανομή των ειδικών ανά χώρα δασμολογικών ποσοστώσεων και, εάν χρειαστεί, θα υποβάλει νέα νομοθετική πρόταση για τον σκοπό αυτό.

Προϊόντα που καλύπτονται από τον κανονισμό και επανεξέταση

Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού όσον αφορά τα καλυπτόμενα προϊόντα παραμένει σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένο με τα υφιστάμενα μέτρα διασφάλισης της ΕΕ για τον χάλυβα, διασφαλίζοντας ασφάλεια δικαίου και διοικητική δυνατότητα διαχείρισης. Ταυτόχρονα, οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε έναν ενισχυμένο και χρονικά δεσμευτικό μηχανισμό επανεξέτασης:

• εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα αξιολογήσει κατά πόσον το πεδίο κάλυψης θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλύπτει πρόσθετα προϊόντα χάλυβα, μεταξύ άλλων σωλήνων και αγωγών, ορισμένων τύπων σύρματος και σφυρήλατων ράβδων, και μπορεί να προτείνει νομοθετικές τροποποιήσεις, κατά περίπτωση
• εντός 12 μηνών θα πραγματοποιηθεί δεύτερη επανεξέταση, η οποία θα επιτρέψει στην Επιτροπή να αξιολογήσει κατά πόσον απαιτούνται περαιτέρω προσαρμογές, ιδίως όσον αφορά τα προϊόντα που κατασκευάζονται από ή περιέχουν σημαντική ποσότητα χάλυβα, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις της αγοράς και τους πιθανούς κινδύνους καταστρατήγησης. Στη συνέχεια, θα πραγματοποιούνται διαδοχικές επανεξετάσεις του πεδίου κάλυψης ανά διετία.

Ο κανονισμός εισάγει διατάξεις για την παρακολούθηση, την υποβολή εκθέσεων και την επανεξέταση ώστε να διασφαλιστεί ότι το μέσο παραμένει αποτελεσματικό και αναλογικό με την πάροδο του χρόνου. Η Επιτροπή θα αξιολογεί τακτικά τη λειτουργία του μέτρου και μπορεί να προτείνει προσαρμογές, όπου απαιτείται, ως απάντηση στις εξελίξεις της αγοράς ή στις εξελισσόμενες συνθήκες παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας.

Εισαγωγές χάλυβα από τη Ρωσία

Σε κοινή δήλωση που συνοδεύει τον κανονισμό, οι συννομοθέτες και η Επιτροπή επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους να μειώσουν τις οικονομικές εξαρτήσεις από τη Ρωσία, τονίζοντας τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για τη διαφοροποίηση των εισαγωγών χάλυβα, με τη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών προϊόντων χάλυβα.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία θα υποβληθεί τώρα στους αντιπροσώπους των κρατών μελών στο Συμβούλιο, καθώς και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς έγκριση. Μόλις εκδοθεί επίσημα και από τα δύο θεσμικά όργανα, ο κανονισμός θα αρχίσει να εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026.

Γενικές πληροφορίες

Ο χάλυβας αποτελεί βασικό υλικό για την οικονομία της ΕΕ, μεταξύ άλλων για την πράσινη μετάβασή της και για στρατηγικά σημαντικούς τομείς όπως η άμυνα. Η χαλυβουργία της ΕΕ αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο παραγωγό στον κόσμο, απασχολώντας άμεσα περίπου 300.000 άτομα και στηρίζοντας περιφερειακές οικονομίες σε όλα τα κράτη μέλη.

Αυτός ο βασικός κλάδος παραγωγής αντιμετωπίζει επί του παρόντος σημαντική πίεση από μη βιώσιμα επίπεδα παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, η οποία προβλέπεται να αυξηθεί σε 721 εκατομμύρια τόνους έως το 2027, υπερπενταπλάσια της ετήσιας κατανάλωσης της ΕΕ. Αυτή η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, σε συνδυασμό με τα περιοριστικά για το εμπόριο μέτρα από τρίτες χώρες που περιορίζουν τις εισαγωγές στις αγορές τους, έχει καταστήσει την αγορά της ΕΕ τον κύριο αποδέκτη του παγκόσμιου πλεονάζοντος χάλυβα. Αυτό έχει οδηγήσει σε αύξηση των εισαγωγών, χαμηλή χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας (67% το 2024), υψηλό κόστος κατασκευής στην ΕΕ και, τελικά, απειλεί τη μακροπρόθεσμη ικανότητα της βιομηχανίας να επενδύσει στην απανθρακοποίηση.

Για να αντιμετωπιστούν αυτές οι κρίσιμες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας περίπου 65 εκατομμυρίων τόνων παραγωγικής ικανότητας και έως 100.000 θέσεων εργασίας από το 2007, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να καταρτίσει νέο μέτρο για τον χάλυβα τον Μάρτιο του 2025.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Tuaans on Unsplash