Γιατί προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη στρατηγική Accelerate EU; 

Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει σοβαρό αντίκτυπο στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομία, τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά.  Από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει 24 δισ. ευρώ επιπλέον για εισαγωγές ενέργειας, κυρίως ορυκτών καυσίμων. Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν αμέσως, οι διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού από τον Περσικό Κόλπο θα συνεχιστούν στο άμεσο μέλλον.  Τα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν περισσότερη ανανεώσιμη και/ή πυρηνική ενέργεια και διαθέτουν πιο ευέλικτα συστήματα δικτύων με επαρκή δυναμικότητα και αποθήκευση επηρεάζονται γενικά λιγότερο από την τρέχουσα ενεργειακή κρίση και τις απότομες διακυμάνσεις των τιμών. Ως εκ τούτου, η ανακοίνωση AccelerateEU τονίζει πόσο σημαντική είναι η επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώριες καθαρές πηγές ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, η ανακοίνωση επικεντρώνεται σε πέντε ομάδες μέτρων με βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις:

• Ενισχυμένος συντονισμός της ΕΕ: η Επιτροπή θα διευκολύνει τον συντονισμό σε τομείς όπως η πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου, η αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου, η θέσπιση εθνικών μέτρων έκτακτης ανάγκης και η εξασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμου αεριωθουμένων και ντίζελ.
• Προστασία των καταναλωτών και της βιομηχανίας από τους κλυδωνισμούς των τιμών: η Επιτροπή θα συνδράμει τα κράτη μέλη στον σχεδιασμό στοχευμένων, έγκαιρων και προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης, συμπεριλαμβανομένου ενός προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη των πλέον εκτεθειμένων οικονομικών τομέων.
• Επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώρια καθαρή ενέργεια και εξηλεκτρισμό: η Επιτροπή θα δημοσιεύσει σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό και θα θέσει στόχο εξηλεκτρισμού, παράλληλα με άλλες πρωτοβουλίες για την αύξηση της διάδοσης της γεωθερμικής ενέργειας, του βιομεθανίου και του υδρογόνου. 
• Ενίσχυση του ενεργειακού μας συστήματος: η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα ώστε να εγκριθεί γρήγορα πριν από το καλοκαίρι του 2026 και θα εγκρίνει νομοθετική πρόταση σχετικά με τα τέλη δικτύου και τη φορολογία.
• Τόνωση των επενδύσεων: με κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.

Τι προτείνει η Επιτροπή για την προστασία των νοικοκυριών και της βιομηχανίας από τις επιπτώσεις της κρίσης;

Τα περιθώρια για τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών είναι όλο και στενότερα, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος, συμπεριλαμβανομένων των λογαριασμών των νοικοκυριών, μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα. Η ανακοίνωση παρουσιάζει μέτρα που μπορούν να λάβουν τα κράτη μέλη για την προστασία των καταναλωτών και της βιομηχανίας από ξαφνικές μεγάλες αυξήσεις των τιμών, περιορίζοντας έτσι τις επακόλουθες κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις.

Οι κανόνες και οι πρωτοβουλίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της δέσμης ενεργειακών μέτρων για τους πολίτες, ήδη καθορίζουν δράσεις που μπορούν να αναλάβουν τα κράτη μέλη για να προσφέρουν άμεση ανακούφιση στους καταναλωτές. Περιλαμβάνουν εισοδηματική στήριξη, ενεργειακά κουπόνια (μεταξύ άλλων για την αντικατάσταση λεβήτων), κοινωνικά τιμολόγια, μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια και μειώσεις του ΦΠΑ για αντλίες θερμότητας, ηλιακά φωτοβολταϊκά πάνελ και σχετικές μπαταρίες μικρής κλίμακας, καθώς και φορολογικά κίνητρα για ηλεκτρονικά οχήματα. 

Η ανακοίνωση υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη να διευκολυνθεί η ένταξη πολιτών σε ενεργειακές κοινότητες, η παραγωγή περισσότερης ενέργειας από τα ίδια τα νοικοκυριά και η δυνατότητα των καταναλωτών να συγκρίνουν και να αλλάζουν προμηθευτές ενέργειας. Για να βοηθηθούν τα πλέον ευάλωτα άτομα, οι κανόνες της ΕΕ επιτρέπουν ήδη στα κράτη μέλη να επιβάλουν προσωρινή ή πλήρη απαγόρευση της διακοπής της σύνδεσης νοικοκυριών από τα ενεργειακά δίκτυα έπειτα από προβλήματα με τις πληρωμές. Δεδομένου ότι η φθηνότερη ενέργεια είναι η ενέργεια που δεν χρησιμοποιούμε, η ανακοίνωση επικεντρώνεται επίσης στην εξοικονόμηση ενέργειας και στην ενεργειακή απόδοση.

Η Επιτροπή θα αυξήσει επίσης τη χρηματοδοτική στήριξη που είναι διαθέσιμη για τη βιομηχανία για τη μετάβασή της στην καθαρή ενέργεια μέσω της Τράπεζας για την Απανθρακοποίηση της Βιομηχανίας, κινητοποιώντας χρηματοδότηση ύψους 100 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου εργαλείου τόνωσης των επενδύσεων χρηματοδοτούμενου από 400 εκατ. δικαιώματα του ΣΕΔΕ της ΕΕ με στόχο την ενίσχυση της επενδυτικής ασφάλειας για την εντατικοποίηση των επενδύσεων απανθρακοποίησης από τις ενεργοβόρες βιομηχανίες της ΕΕ.

Τι παρουσιάζει η Επιτροπή για τον τομέα των μεταφορών;

Στην ανακοίνωση περιλαμβάνονται επίσης μέτρα που εξασφαλίζουν ότι ο τομέας των μεταφορών της ΕΕ παραμένει ανταγωνιστικός και ανθεκτικός. Για να εξασφαλίζεται επαρκής διαθεσιμότητα καυσίμων για τις μεταφορές και να διατηρείται η αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς, η Επιτροπή θα εντείνει τον ευρωπαϊκό συντονισμό για τη βελτιστοποίηση της κατανομής των καυσίμων σε όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα δημιουργήσει Παρατηρητήριο Καυσίμων, το οποίο θα παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα των αποθεμάτων καυσίμων για τις μεταφορές στην ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατός ο ταχύς εντοπισμός πιθανών ελλείψεων και θα λαμβάνονται στοχευμένα μέτρα για τη διατήρηση της ισόρροπης κατανομής των καυσίμων σε όλες τις περιφέρειες και τους αερολιμένες.

Για να μετριαστεί ο αντίκτυπος των πιθανών ελλείψεων καυσίμων στον τομέα των αερομεταφορών της ΕΕ, η Επιτροπή θα παράσχει σαφήνεια σχετικά με τις υφιστάμενες δυνατότητες ευελιξίας εντός του πλαισίου αερομεταφορών της ΕΕ για την αντιμετώπιση των συνεπειών των ματαιώσεων πτήσεων και άλλων διαταραχών. Η Επιτροπή δεσμεύεται επίσης να προωθήσει περαιτέρω τη διάδοση παραγόμενων στην ΕΕ βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων (SAF) και βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων (SMF). 

Ενδέχεται να χρειαστεί πιο άμεση στήριξη εξαιτίας της πίεσης που ασκείται στις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και των ασταθών τιμών της ενέργειας. Η στήριξη αυτή θα πρέπει να είναι στοχευμένη, έγκαιρη και προσωρινή και θα πρέπει να συνδέεται με πιο μακροπρόθεσμες λύσεις.

Ποιος είναι ο ρόλος της Επιτροπής για τον μετριασμό των άμεσων πιέσεων στις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και τη στήριξη της μακροπρόθεσμης σταθερότητας;

Η Επιτροπή συνεργάζεται εντατικά με τα κράτη μέλη, τις ρυθμιστικές αρχές και τη βιομηχανία για τη συλλογή έγκαιρων πληροφοριών που είναι αναγκαίες για μια αποτελεσματική, συντονισμένη αντίδραση σε επίπεδο ΕΕ. Οι ομάδες συντονισμού για το πετρέλαιο και το αέριο συνεδριάζουν πλέον σε εβδομαδιαία βάση. Υπό την προεδρία της Επιτροπής, τα δύο φόρουμ είναι σε θέση να ανταλλάσσουν πληροφορίες, για παράδειγμα, σχετικά με τα αποθέματα, την ικανότητα διύλισης και τις εναλλακτικές οδούς εισαγωγής, σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η Επιτροπή συλλέγει εθνικά δεδομένα σχετικά με τα διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου και τις συνθήκες της αγοράς για να παρέχει περιφερειακή αξιολόγηση της κατάστασης για όλη την ΕΕ, όπως ζητήθηκε από τους υπουργούς Ενέργειας κατά το έκτακτο Συμβούλιο Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας της 31ης Μαρτίου. Για το μέλλον, η στρατηγική AccelerateEU προβλέπει στενότερο και πιο άμεσο συντονισμό όσον αφορά τα ακόλουθα:

• Πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου από τα κράτη μέλη και αξιοποίηση της ευελιξίας στους κανόνες πλήρωσης.
• Αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου για να εξασφαλίζεται ότι τα αποθέματα πράγματι ανταποκρίνονται στη ζήτηση στην ΕΕ και ότι τα μέτρα έκτακτης ανάγκης των κρατών μελών δεν επηρεάζουν αρνητικά την ενιαία αγορά.
• Εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης και εξασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμου αεριωθουμένων και ντίζελ, συμπεριλαμβανομένων των παραγωγικών ικανοτήτων των διυλιστηρίων πετρελαίου, σε ολόκληρη την ΕΕ.

Τι κάνει η ΕΕ για να προστατεύσει τους ευάλωτους καταναλωτές;

Οι υψηλές τιμές της ενέργειας έπληξαν σοβαρότερα τα πλέον ευάλωτα άτομα. Η δέσμη ενεργειακών μέτρων για τους πολίτες δίνει προτεραιότητα στο ενεργειακό κόστος και στην πρόσβαση των καταναλωτών σε ενέργεια. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ευάλωτων και ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών, με διασφαλίσεις κατά των διακοπών της σύνδεσης και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων του υψηλού ενεργειακού κόστους.

Οι φόροι και οι εισφορές ηλεκτρικής ενέργειας αντιστοιχούν περίπου στο 25 % των λογαριασμών των νοικοκυριών και η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη για τη μείωσή τους.

Εφαρμόζοντας τη δέσμη ενεργειακών μέτρων για τους πολίτες, η Επιτροπή δημοσιεύει συστάσεις ως καθοδήγηση για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης των καταναλωτών και την προστασία τους, για παράδειγμα από διακοπές της σύνδεσης, καθώς και για τη βελτίωση της διαφάνειας. Στόχος είναι να διευκολύνεται η μετάβαση των καταναλωτών σε φθηνότερες και πιο βιώσιμες συμβάσεις που θα είναι οι πλέον κατάλληλες για αυτούς.  Οι πιο ευέλικτες συμβάσεις μπορούν να μειώνουν το κόστος και την έκθεση στην αστάθεια των τιμών, ιδίως όταν συνδυάζονται με βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης ή συγκέντρωση ενέργειας σε ενεργειακές κοινότητες.   

Τα ταμεία της ΕΕ μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της μετάβασης στην καθαρή ενέργεια. Τα κράτη μέλη μπορούν ήδη να χρησιμοποιούν τα ταμεία συνοχής για την απανθρακοποίηση, την ενεργειακή απόδοση και άλλα έργα καθαρής ενέργειας. Διατίθεται επίσης στήριξη από πηγές της ΕΕ όπως το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών. Παράλληλα, η Επιτροπή εξετάζει επιλογές πρόσθετης στήριξης για τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων αξιοποίηση του τρέχοντος προϋπολογισμού της ΕΕ στον μέγιστο βαθμό.

Τι κάνει η ΕΕ για να προστατεύσει τη βιομηχανία;

Τα μέτρα που προτείνονται με τη στρατηγική Accelerate EU έχουν σκοπό να ανακουφίσουν άμεσα τόσο τους καταναλωτές όσο και τη βιομηχανία, αλλά και να αποφέρουν διαρκή οφέλη. Για παράδειγμα, η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διερευνήσουν το ενδεχόμενο χρήσης των εσόδων από το ΣΕΔΕ για στοχευμένα μέτρα που επιταχύνουν τις επενδύσεις στον εξηλεκτρισμό (π.χ. στις μεταφορές ή στον εξηλεκτρισμό της θέρμανσης), στην απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και σε επενδύσεις που βοηθούν στη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, μεταξύ άλλων μέσω της αύξησης της δυναμικότητας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η Επιτροπή θα δώσει επίσης στα κράτη μέλη μεγαλύτερο περιθώριο να καταρτίζουν και να εφαρμόζουν στοχευμένα προσωρινά μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη των πλέον εκτεθειμένων τομέων, με την έγκριση προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις.

Ποια μέτρα λαμβάνει η ΕΕ για την προώθηση του εξηλεκτρισμού και την αύξηση της χρήσης εγχώριων καθαρών πηγών ενέργειας; 

Η ΕΕ λαμβάνει διάφορα μέτρα σε διάφορους τομείς. Για παράδειγμα:

• Δέσμη για τα δίκτυα: Τα δίκτυα είναι αναγκαία ώστε να μπορεί η ηλεκτρική ενέργεια να ρέει στη χαμηλότερη τιμή από τον τόπο παραγωγής έως τον τόπο κατανάλωσής της. Οι επενδύσεις στις υποδομές δικτύου της ΕΕ αποτελούν κρίσιμο βήμα προς τον περαιτέρω εξηλεκτρισμό και την αύξηση των εγχώριων καθαρών πηγών ενέργειας. Τα δίκτυα αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης και προαπαιτούμενο για ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας ολοκληρωμένο και σε εύρυθμη λειτουργία, το οποίο παρέχει καθαρή, αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια στη βιομηχανία και τα νοικοκυριά. Η δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα, που προτάθηκε από την Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025, αντιμετωπίζει διαρθρωτικά ζητήματα με τη θέσπιση αποτελεσματικότερου διασυνοριακού και διατομεακού σχεδιασμού των ενεργειακών υποδομών μέσω καλύτερου συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ. Επιδιώκει επίσης να αναβαθμίσει και να ψηφιοποιήσει τις υφιστάμενες υποδομές και να εξασφαλίσει ότι χρησιμοποιούνται με τον πλέον αποδοτικό τρόπο. Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί επίσης στον εξορθολογισμό των διαδικασιών αδειοδότησης τόσο για τα δίκτυα όσο και για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και τις υποδομές ευελιξίας, ώστε να επιταχύνεται η υλοποίηση έργων. Η Επιτροπή καλεί τους συννομοθέτες να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις τους σχετικά με τη δέσμη μέτρων για τα δίκτυα πριν από το καλοκαίρι, και θα τους στηρίξει σε αυτό.
• Στόχος εξηλεκτρισμού: Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή θα θέσει στόχο εξηλεκτρισμού και θα δημοσιεύσει σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό με σκοπό την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού που είναι αναγκαίος για την ολοκλήρωση της μετάβασης σε ένα ενεργειακό σύστημα που θα βασίζεται σε καθαρή και εγχώρια ενέργεια και την απομάκρυνση από την επικίνδυνη εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα.

Πώς θα τονώσουν οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις την ανθεκτικότητα έναντι μελλοντικών ενεργειακών κρίσεων; 

Είναι ζωτικής σημασίας να επιταχυνθούν τώρα οι επενδύσεις στη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, μεταξύ άλλων για να διακοπεί η εξάρτηση της ΕΕ από τα ορυκτά καύσιμα και να καταστεί η ΕΕ ανθεκτική έναντι μελλοντικών ενεργειακών κρίσεων. Τα κράτη μέλη που έχουν ήδη επενδύσει στη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια δρέπουν τώρα τα οφέλη, καθώς οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας είναι γενικά χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Η ΕΕ παρέχει ήδη σημαντική χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων 219 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ).

Τα κράτη μέλη μπορούν ήδη να χρησιμοποιούν τα ταμεία συνοχής για την απανθρακοποίηση και την ενεργειακή απόδοση, καθώς και μέσα όπως το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών. Η Επιτροπή θα συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για τη μέγιστη αξιοποίηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης της ΕΕ και την ανακατανομή κονδυλίων της ΕΕ, όπου είναι εφικτό και σύμφωνα με τις προτιμήσεις των κρατών μελών, προς επενδύσεις σχετικές με την ενέργεια, μεταξύ άλλων επεκτείνοντας τα μέτρα για τη μείωση της ζήτησης ενέργειας και επιταχύνοντας την ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών, όπως οι αντλίες θερμότητας, η ηλιακή ενέργεια, η αιολική ενέργεια και οι μπαταρίες.

Η δημόσια χρηματοδότηση από μόνη της δεν θα επαρκεί. Για την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, η Επιτροπή ενέκρινε στρατηγική για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια τον Μάρτιο του 2026 και θα συγκαλέσει σύνοδο κορυφής για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, στην οποία θα συμμετάσχει ο κλάδος των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, θεσμικοί επενδυτές, συμπεριλαμβανομένων ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών ταμείων, φορείς ανάπτυξης έργων και δημόσιοι χρηματοδότες, με σκοπό την κλιμάκωση της χρηματοδότησης για λύσεις με υψηλό αντίκτυπο, όπως οι μπαταρίες, οι υποδομές φόρτισης και ο εξηλεκτρισμός.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Alexey Larionov on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ανθρωπιστική βοήθεια ύψους 235 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των πλέον ευάλωτων ατόμων στη Δυτική και Κεντρική Αφρική.
Η χρηματοδότηση αυτή θα στηρίξει όσους πλήττονται από τις τρέχουσες συγκρούσεις και επισιτιστικές κρίσεις, τους βίαια εκτοπισμένους, τις κοινότητες υποδοχής και τους δυσπρόσιτους πληθυσμούς.

Στο κεντρικό Σαχέλ, η ανθρωπιστική χρηματοδότηση της ΕΕ ύψους 75 εκατ. ευρώ θα παράσχει σωτήρια αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις και είναι δυσπρόσιτες. Με περισσότερα από 12,4 εκατομμύρια άτομα να χρειάζονται βοήθεια, η ανταπόκριση θα δώσει προτεραιότητα στην προστασία παράλληλα με την επισιτιστική βοήθεια, τις υπηρεσίες υγείας και διατροφής, την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, τη στέγαση, την ύδρευση, την αποχέτευση και την υγιεινή. Η χρηματοδότηση θα καλύπτει επίσης την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών, τη βοήθεια για ανθρωπιστικές επιχειρήσεις αεροπορικών μεταφορών και δράσεις που συμβάλλουν στην ασφάλεια των επεμβάσεων και των εταίρων.

Στο Καμερούν, πάνω από 16,6 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν τα τρόφιμα, την υγεία και τη διατροφή, την προστασία, την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και την ύδρευση, την αποχέτευση και την υγιεινή, καθώς και δράσεις στέγασης και ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών, καλύπτοντας τις ανάγκες των πλέον ευάλωτων εκτοπισμένων πληθυσμών. Σχεδόν 3 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια και μεταξύ αυτών, 2,2 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί βίαια.

Στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, 22 εκατ. ευρώ θα χρηματοδοτήσουν πολυτομεακή βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης της επισιτιστικής βοήθειας και της βοήθειας για την επιβίωση, της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών, της εκπαίδευσης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, της υγείας και της διατροφής, της στέγασης και της προστασίας. 2,3 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται βοήθεια. Η χώρα φιλοξενεί πάνω από 35.000 σουδανούς πρόσφυγες και περίπου 7.000 επαναπατριζόμενους από την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Από τη συνολική χρηματοδότηση, 4,5 εκατ. ευρώ που δεσμεύτηκαν από την ΕΕ κατά την τρίτη διεθνή διάσκεψη για το Σουδάν στο Βερολίνο θα στηρίξουν την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης του Σουδάν στη χώρα.

Στο Τσαντ, πάνω από 72 εκατ. ευρώ θα παράσχουν βασικές υπηρεσίες, όπως ύδρευση, αποχέτευση και υγιεινή, στέγαση, προστασία και τρόφιμα για την αντιμετώπιση του αναγκαστικού εκτοπισμού στις επαρχίες Est, Lac και Hadjer Lamis, στηρίζοντας τόσο τις νεοεκτοπισθείσες κοινότητες όσο και τις κοινότητες υποδοχής. Από τον Απρίλιο του 2023, το Τσαντ έχει υποδεχθεί 919 000 σουδανούς πρόσφυγες και 389 700 επαναπατριζόμενους από το Τσαντ. Από τα συνολικά κονδύλια, τα 60,8 εκατ. ευρώ, που ανακοινώθηκαν κατά την τρίτη διεθνή διάσκεψη για το Σουδάν στο Βερολίνο, θα καλύψουν συγκεκριμένα τις ανάγκες των προσφύγων και των επαναπατριζόμενων από το Σουδάν.

Στη Μαυριτανία, 4,8 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για τους πρόσφυγες από το Μάλι, τους επαναπατριζόμενους από τη Μαυριτανία και τις ευάλωτες κοινότητες υποδοχής, στηρίζοντας την επισιτιστική βοήθεια, την ύδρευση, την αποχέτευση και την υγιεινή, τις υπηρεσίες στέγασης και προστασίας, καθώς και δράσεις ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών. Ο αριθμός των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο στη Μαυριτανία έχει πλέον ξεπεράσει τα 400.000 άτομα, τα περισσότερα από τα οποία φιλοξενούνται σήμερα στην περιοχή Hodh Chargui στη νοτιοανατολική Μαυριτανία.

Στη Νιγηρία, 33 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν σωτήριες για τη ζωή δράσεις για την υγεία και τη διατροφή που στοχεύουν σε περιοχές της βορειοανατολικής και βορειοδυτικής Νιγηρίας. Η χρηματοδότηση θα επικεντρωθεί σε τομείς όπου οι υπηρεσίες είναι ανεπαρκείς και ο οξύς υποσιτισμός υπερβαίνει τα όρια έκτακτης ανάγκης, παρέχοντας παράλληλα προστασία, επισιτιστική βοήθεια, εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και ύδρευση, αποχέτευση και υγιεινή. Η Νιγηρία αντιμετωπίζει τη χειρότερη επισιτιστική και διατροφική κρίση τα τελευταία χρόνια, με σχεδόν 35 εκατομμύρια να χρειάζονται επείγουσα επισιτιστική βοήθεια και 6,4 εκατομμύρια παιδιά να υποσιτίζονται σοβαρά, εκ των οποίων τα 2 εκατομμύρια βρίσκονται σε απειλητική για τη ζωή τους κατάσταση.

Στις παράκτιες χώρες, πάνω από 6 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, την επισιτιστική βοήθεια, την υγεία, την προστασία και τις υπηρεσίες συντονισμού στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από την ανασφάλεια και τον εκτοπισμό πληθυσμών. Στο Μπενίν, την Ακτή Ελεφαντοστού, την Γκάνα και το Τόγκο, πάνω από 270.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί βίαια.

Επιπλέον 6,4 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν έργα περιφερειακής εμβέλειας.

Ιστορικό

Η περιοχή της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής μαστίζεται από διάφορες ανθρωπιστικές κρίσεις, με σημαντικές ανάγκες για ανθρωπιστική βοήθεια. Πρωταρχικός παράγοντας αυτών των κρίσεων είναι οι συγκρούσεις, οι οποίες εντείνονται περαιτέρω από τις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και μια πληθώρα τοπικών παραγόντων που σχετίζονται με τη διακυβέρνηση, τη δημογραφία και την πρόσβαση σε γη και πόρους. Το επίκεντρο αυτών των κρίσεων βρίσκεται στις περιοχές του Κεντρικού Σαχέλ και της λίμνης Τσαντ, με τη σύγκρουση στο Κεντρικό Σαχέλ να εξαπλώνεται στις παράκτιες χώρες, τροφοδοτώντας μεγάλης κλίμακας εκτοπισμούς τόσο εσωτερικά όσο και διασυνοριακά. Η συνεχιζόμενη κρίση στο Σουδάν επηρεάζει επίσης σοβαρά την ανθεκτικότητα του ανατολικού Τσαντ. Εκτός από αυτές τις αλληλένδετες δυναμικές, εξακολουθούν να υπάρχουν αυτοτελείς κρίσεις στη Βορειοδυτική Νιγηρία, στο Βορειοδυτικό και Νοτιοδυτικό Καμερούν και στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία (ΚΑΔ).

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Ninno JackJr on Unsplash

Η ΕΕ και οι ΗΠΑ υπέγραψαν μνημόνιο συνεννόησης (ΜΣ) σχετικά με στρατηγική εταιρική σχέση για τα κρίσιμα ορυκτά και συμφώνησαν σχέδιο δράσης ΕΕ-ΗΠΑ για τα κρίσιμα ορυκτά. Οι πρωτοβουλίες αυτές αντικατοπτρίζουν τη δέσμευση της ΕΕ να εμβαθύνει τη συνεργασία στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών. Πρόκειται για βασικό βήμα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού, εν μέσω κοινών γεωπολιτικών και οικονομικών προκλήσεων.

Το ΜΣ, το οποίο υπεγράφη σήμερα από τον επίτροπο Εμπορίου και Οικονομικής Ασφάλειας Maros Šefčovič και τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio στην Ουάσινγκτον, επισημοποιεί τη στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ-ΗΠΑ για την οικοδόμηση ασφαλών, βιώσιμων αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών. Προβλέπει διμερή συνεργασία σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα —που καλύπτει την εξερεύνηση, την εξόρυξη, την επεξεργασία, τη διύλιση, την ανακύκλωση και την ανάκτηση, στηρίζοντας παράλληλα την καινοτομία, τις επενδύσεις και τη γεωλογική χαρτογράφηση, καθώς και μέτρα από την πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης.

Επιπλέον, ο επίτροπος κ. Šefčovič και ο εκπρόσωπος εμπορίου των ΗΠΑ κ. Jamieson Greer παρουσίασαν σχέδιο δράσης για την ανθεκτικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, το οποίο ανοίγει τον δρόμο για πιθανή πολυμερή εμπορική πρωτοβουλία με παγκόσμιους εταίρους.

Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης, η ΕΕ και οι ΗΠΑ προτίθενται να συνεργαστούν για να διερευνήσουν ευρύ φάσμα εμπορικών πολιτικών και μέσων για την ενίσχυση της συντονισμένης διεθνούς δράσης. Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται τα προσαρμοσμένα στα σύνορα κατώτατα όρια τιμών, οι αγορές που βασίζονται σε πρότυπα, οι επιδοτήσεις του χάσματος τιμών και οι συμφωνίες αγοράς. Επιπλέον, η συνεργασία αναμένεται να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη κοινών προτύπων για την εξόρυξη, την επεξεργασία και την ανακύκλωση· την προώθηση των επενδύσεων· κοινή έρευνα και καινοτομία· στρατηγικές δημιουργίας αποθεμάτων· και μηχανισμούς ταχείας αντίδρασης σε διαταραχές του εφοδιασμού.

Και οι δύο πλευρές σχεδιάζουν να συνεχίσουν να εργάζονται για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων ορυκτών σε σχετικά διεθνή φόρουμ, συμπεριλαμβανομένης της G7 και του φόρουμ για τη γεωστρατηγική δέσμευση όσον αφορά τους πόρους (FORGE).

Τόσο το ΜΣ όσο και το σχέδιο δράσης αποτελούν συνέχεια των κοινών δεσμεύσεων που αποφασίστηκαν κατά την υπουργική σύνοδο για τα κρίσιμα ορυκτά που πραγματοποιήθηκε στην Ουάσινγκτον στις 4 Φεβρουαρίου 2026, μαζί με την Ιαπωνία. Η στενότερη συνεργασία στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών προβλέπεται στην κοινή δήλωση της 21ης Αυγούστου 2025 μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Zulfugar Karimov on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών υπέγραψαν νέο κοινό σχέδιο δράσης για την ενίσχυση του ρόλου των δήμων και των περιφερειών στην έρευνα και την καινοτομία (R&I).

Στο πλαίσιο του κοινού σχεδίου δράσης, η Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών θα συνεργαστούν για την ενίσχυση της περιφερειακής και τοπικής διάστασης των πολιτικών και των πρωτοβουλιών έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ. Το κοινό σχέδιο δράσης θα στηρίξει επίσης την υλοποίηση των βασικών δράσεων της Επιτροπής σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και θα διευκολύνει την ανταλλαγή εμπειρογνωμοσύνης και δεδομένων μεταξύ των δύο θεσμικών οργάνων.

Το σχέδιο δράσης καθορίζει τέσσερις συγκεκριμένες προτεραιότητες για την τόνωση της καινοτομίας, της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας σε όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις και περιφέρειες:

• Οικοδόμηση ισχυρών τοπικών και περιφερειακών οικοσυστημάτων καινοτομίας - αυτό περιλαμβάνει τη στήριξη της υλοποίησης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και τη διασφάλιση ότι οι γνώσεις που αποκτώνται από την έρευνα αιχμής ενσωματώνονται στην παραγωγή καινοτομίας. Η προσέλκυση και η διατήρηση ταλέντων είναι απαραίτητη για αυτό.
• Διευκόλυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης μέσω της στήριξης της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς καινοτομίας σε τοπικό επίπεδο.
• Ευαισθητοποίηση των τοπικών διοικητών σχετικά με τις ευκαιρίες χρηματοδότησης και τα αποτελέσματα στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και προώθηση της πρόσβασης σε αυτές: δημιουργία συνεργειών μεταξύ των ταμείων και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, μεταξύ άλλων όσον αφορά την απλούστευση, την έρευνα και την καινοτομία.
• Στήριξη της τεκμηριωμένης χάραξης πολιτικής στις περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων των εδαφικών προβλέψεων και της ανθεκτικότητας.

Οι περιφέρειες παραμένουν στο επίκεντρο του θεματολογίου της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία. Μέσω του κοινού σχεδίου δράσης, οι ρηξικέλευθες ανακαλύψεις, οι τεχνολογίες αιχμής και τα συνεργατικά οικοσυστήματα έρευνας και καινοτομίας σε τοπικό επίπεδο θα προωθήσουν την ανταγωνιστικότητα, τη βιωσιμότητα, καθώς και την υγιή και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυτή η ανανεωμένη εταιρική σχέση ενισχύει την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, διασφαλίζοντας ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές δεν είναι μόνο φορείς υλοποίησης, αλλά και ενεργοί συνδημιουργοί των πολιτικών έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ.

Ιστορικό

Το κοινό σχέδιο δράσης διαρθρώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς τομείς προτεραιότητας και ένα ευέλικτο σύνολο 11 δράσεων, οι οποίες πρέπει να υλοποιηθούν έως το τέλος της θητείας της Επιτροπής για την περίοδο 2024-2029. 

Το παρόν κοινό σχέδιο δράσης βασίζεται σε μια πρώτη επανάληψη, η οποία διήρκεσε από το 2020 έως το 2025. Το πρώτο σχέδιο ΚΣΔ (2020-2025) έδωσε τη δυνατότητα στην Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών να συνεργαστούν σε πολιτικές έρευνας και καινοτομίας, προωθώντας τη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των περιφερειακών αρχών.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Faustina Okeke on Unsplash