Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία για την επικαιροποίηση του πλαισίου για τις λιανικές επενδύσεις με σκοπό την ενδυνάμωση και την προστασία των καταναλωτών όταν επενδύουν. Το επικαιροποιημένο πλαίσιο θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές της ΕΕ.

Ταυτόχρονα, η επικαιροποιημένη νομοθεσία θα προσφέρει στους καταναλωτές το ίδιο επίπεδο σαφούς πληροφόρησης, δίκαιη μεταχείριση και υψηλή προστασία, ανεξάρτητα από τα επενδυτικά προϊόντα και τους διαύλους εμπορίας και διανομής που χρησιμοποιούν. Η δέσμη εκσυγχρονίζει και απλουστεύει τους κανόνες για την προστασία των επενδυτών, ώστε να έχουν συνοχή μεταξύ των διαφόρων χρηματοπιστωτικών τομέων.

Βέλτιστη σχέση κόστους-ωφέλειας

Για να εξασφαλιστεί ότι οι ιδιώτες επενδυτές μπορούν να συγκρίνουν επενδυτικά προϊόντα και να αποκομίζουν τη βέλτιστη σχέση κόστους-ωφέλειας από τις επενδύσεις τους, οι επιχειρήσεις λιανικών επενδύσεων θα υποχρεούνται σε σαφή προσδιορισμό και ποσοτικοποίηση όλου του κόστους και των επιβαρύνσεων των επενδυτών σε σχέση με τα επενδυτικά προϊόντα για τα οποία προσφέρουν συμβουλές. Βάσει συμφωνημένων προτύπων [ομάδες ομοειδών προϊόντων που καλύπτονται από την οδηγία για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFID), την οδηγία για τους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ) και την οδηγία σχετικά με τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (AIFMD), και εποπτικοί δείκτες αναφοράς για προϊόντα που καλύπτονται από την οδηγία για τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων (IDD), περιλαμβανομένων των εθνικών εποπτικών δεικτών αναφοράς που θα θεσπιστούν εντός τετραετίας από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων], πρέπει επίσης να αξιολογούν αν το συνολικό κόστος και οι επιβαρύνσεις είναι δικαιολογημένα και αναλογικά. Εάν δεν είναι δικαιολογημένα και αναλογικά, τα εν λόγω προϊόντα δεν θα πρέπει να εγκρίνονται για πώληση.

Επίσης, οι κανόνες βελτιώνουν τις τυποποιημένες πληροφορίες για τα επενδυτικά προϊόντα, π.χ. τα έγγραφα βασικών πληροφοριών, τις οποίες πρέπει να δημοσιεύουν οι επιχειρήσεις, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι καταναλωτές μπορούν να λαμβάνουν τεκμηριωμένες επενδυτικές αποφάσεις. Οι πληροφορίες για το κόστος, τον κίνδυνο και τις αναμενόμενες αποδόσεις επενδύσεων θα γίνουν πιο ορατές και προσβάσιμες για τους καταναλωτές. Τα επικαιροποιημένα υποδείγματα που πρέπει να χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις στο πλαίσιο αυτό θα αναπτυχθούν και θα καταστούν διαθέσιμα από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές. Το κείμενο προβλέπει επίσης ότι 30 μήνες από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων για τα PRIIP, οι πληροφορίες στα έγγραφα βασικών πληροφοριών θα πρέπει να παρέχονται σε μηχαναγνώσιμο μορφότυπο, ώστε να διευκολύνεται η σύγκριση και να υπάρχει ευθυγράμμιση με την ψηφιακή ανάπτυξη.

Εμπειρία του πελάτη

Εκτός από τους ενισχυμένους κανόνες για τις αντιπαροχές, το κείμενο βασίζεται και σε άλλους μηχανισμούς για να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών, χωρίς περιττές επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις επενδύσεων, τις ασφαλιστικές εταιρείες και τους διαμεσολαβητές του τομέα των ασφαλίσεων.

Ο έλεγχος καταλληλότητας που ήδη διενεργούν οι εν λόγω επιχειρήσεις βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας εξασφαλίζει ότι τα επενδυτικά προϊόντα που συστήνονται στους πελάτες είναι κατάλληλα για την οικονομική κατάσταση, τις ανάγκες και τους στόχους τους. Με τον τρόπο αυτόν αντιστοιχίζονται επενδυτικά προϊόντα με ατομικά προφίλ και παρέχονται διασφαλίσεις έναντι ακατάλληλων προσφορών.

Ωστόσο, βάσει του νέου απλουστευμένου πλαισίου, οι σύμβουλοι που προβαίνουν σε συστάσεις προς καταναλωτές για διαφοροποιημένα, μη πολύπλοκα και οικονομικώς αποδοτικά μέσα δεν θα χρειάζεται πλέον να αξιολογούν τις επενδυτικές γνώσεις και την πείρα του πελάτη στο πλαίσιο της αξιολόγησης καταλληλότητας.

Αντιπαροχές

Η συμφωνηθείσα δέσμη εισάγει διασφαλίσεις για την αντιμετώπιση των συγκρούσεων συμφερόντων για τους χρηματοοικονομικούς συμβούλους με τη θέσπιση ενισχυμένων κανόνων σχετικά με τις αντιπαροχές, δηλαδή αμοιβές, προμήθειες, χρηματικά ή μη χρηματικά οφέλη που λαμβάνει μια επιχείρηση επενδύσεων σε σχέση με επενδυτικές υπηρεσίες που παρέχει σε πελάτη.

Τα επικαιροποιημένα νομικά κείμενα ενισχύουν την υποχρέωση των επιχειρήσεων και των συμβούλων να ενεργούν με εντιμότητα, δικαιοσύνη και επαγγελματισμό, σύμφωνα με το βέλτιστο συμφέρον των πελατών τους. Πρέπει να διασφαλίζουν ότι η αντιπαροχή θα συνεπάγεται απτό όφελος για τον πελάτη τους και ότι το κόστος της αντιπαροχής δημοσιεύεται εμφανώς και χωριστά από άλλες αμοιβές και προμήθειες που βαρύνουν τον επενδυτή.

Τα κράτη μέλη που το επιθυμούν, θα έχουν τη δυνατότητα να θεσπίσουν απαγόρευση των αντιπαροχών.

Χρηματοοικονομική κατάρτιση και «οικονομικοί επηρεαστές» (finfluencers)

Η δέσμη εισάγει νέες διατάξεις για προώθηση δράσεων στον τομέα της χρηματοοικονομικής κατάρτισης, παροτρύνοντας τα κράτη μέλη να βοηθήσουν τους πολίτες να αισθάνονται πιο ικανοί να κατανοούν τους κινδύνους και τα οφέλη των επενδύσεων, καθώς και να αξιολογούν με κριτικό πνεύμα τις χρηματοοικονομικές συμβουλές που λαμβάνουν.

Οι δράσεις αυτές κυμαίνονται από την παροχή κατάλληλου υλικού χρηματοοικονομικής κατάρτισης στους πολίτες έως τη διασφάλιση ότι οι διαφημιστικές ανακοινώσεις των επιχειρήσεων επενδύσεων είναι δίκαιες, σαφείς και μη παραπλανητικές.

Επίσης, το κείμενο εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στις δραστηριότητες των οικονομικών επηρεαστών ή «finfluencers» που παρέχουν ενίοτε επιφανειακές χρηματοοικονομικές συμβουλές, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Επαγγελματίες πελάτες

Οι πιο έμπειροι επενδυτές ενδέχεται να μην χρειάζονται κατ’ ανάγκη το ίδιο επίπεδο προστασίας με τον μέσο ιδιώτη επενδυτή. Το επικαιροποιημένο πλαίσιο θα επιτρέψει σε περισσότερους ιδιώτες επενδυτές να αντιμετωπίζονται ως επαγγελματίες πελάτες.

Οι εν λόγω επενδυτές θα πρέπει να πληρούν δύο από τα τρία κριτήρια για να θεωρούνται επαγγελματίες:

• να έχουν πραγματοποιήσει 15 σημαντικές συναλλαγές κατά την τελευταία τριετία, 30 συναλλαγές κατά το προηγούμενο έτος ή 10 συναλλαγές άνω των 30.000 ευρώ σε μη εισηγμένες εταιρείες κατά την τελευταία πενταετία (στην ισχύουσα νομοθεσία το κριτήριο αυτό ορίζει επί του παρόντος 10 συναλλαγές ανά τρίμηνο κατά τα προηγούμενα τέσσερα τρίμηνα)
• το μέγεθος του χαρτοφυλακίου τους να έχει υπερβεί τα 250.000 ευρώ κατά μέσο όρο την τελευταία τριετία (επί του παρόντος 500.000 ευρώ κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης εξαίρεσης)
• να έχουν εργαστεί και ασκήσει συναφείς δραστηριότητες στον χρηματοπιστωτικό τομέα για τουλάχιστον ένα έτος ή, με βάση νέο εναλλακτικό κριτήριο που προστέθηκε, να μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν λάβει εκπαίδευση ή κατάρτιση σε αυτές τις δραστηριότητες και ότι διαθέτουν ικανότητα εκτίμησης κινδύνου.

Ωστόσο, το εναλλακτικό κριτήριο της κατάρτισης και της εκπαίδευσης δεν μπορεί να συνδυαστεί με το κριτήριο του χαρτοφυλακίου για την επιλεξιμότητα επενδυτή για εξαίρεση.

Οι διαχειριστές εταιρειών και οι διευθυντές χρηματοπιστωτικών εταιρειών που υπόκεινται σε αξιολόγηση καταλληλότητας και αξιοπιστίας σύμφωνα με τους κανόνες των ήδη υφιστάμενων χρηματοοικονομικών κανονισμών, καθώς και οι υπάλληλοι των διαχειριστών οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (ΔΟΕΕ) που διαθέτουν ένα ορισμένο επίπεδο γνώσεων και πείρας σχετικά με τους εν λόγω οργανισμούς, θα αντιμετωπίζονται επίσης ως επαγγελματίες πελάτες.

Επόμενα βήματα

Οι τεχνικές εργασίες τώρα θα συνεχιστούν για την οριστικοποίηση των νομικών κειμένων στις αρχές του 2026. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεταφέρουν τους νέους κανόνες στο εθνικό τους δίκαιο 24 μήνες μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι κανόνες θα αρχίσουν να εφαρμόζονται 30 μήνες μετά τη δημοσίευσή τους, εξαιρουμένων των νέων κανόνων στο πλαίσιο των PRIIP, οι οποίοι θα αρχίσουν να εφαρμόζονται 18 μήνες μετά τη δημοσίευσή τους.

Γενικές πληροφορίες

Η δέσμη αποτελείται, αφενός, από οδηγία που περιέχει στοχευμένες τροποποιήσεις σε μια σειρά άλλων οδηγιών της ΕΕ στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, όπως η οδηγία για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFID), η οδηγία Φερεγγυότητα II, η οδηγία για τους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ) και η οδηγία σχετικά με τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (AIFMD), και, αφετέρου, από κανονισμό που επιφέρει τροποποιήσεις στον κανονισμό σχετικά με τα συσκευασμένα επενδυτικά προϊόντα για ιδιώτες επενδυτές και τα επενδυτικά προϊόντα βασιζόμενα σε ασφάλιση (PRIIP).

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Tyler Casey on Unsplash