Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα με θέμα «Το περιβάλλον της Ευρώπης 2030 – Οικοδόμηση μιας πιο ανθεκτικής στην κλιματική αλλαγή και κυκλικής Ευρώπης». Στα συμπεράσματα τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να επιταχυνθεί η δράση για την επίτευξη των μακροπρόθεσμων περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων της ΕΕ, ιδίως των έξι στόχων προτεραιότητας για το 2030 του 8ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (ΠΔΠ).
Το Συμβούλιο αναγνωρίζει τα πορίσματα τόσο της τελευταίας έκθεσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) με τίτλο «Το περιβάλλον της Ευρώπης 2025» όσο και της ενδιάμεσης επανεξέτασης του 8ου ΠΔΠ από την Επιτροπή. Παρά την πρόοδο, και οι δύο εκθέσεις καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την επίτευξη των στόχων προτεραιότητας για το 2030, ιδίως όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και την κυκλική οικονομία.
Στα συμπεράσματά του, το Συμβούλιο αναγνωρίζει ρητά την ανεπαρκή πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων του 8ου ΠΔΠ και τη μη ικανοποιητική κατάσταση της φύσης και της βιοποικιλότητας. Τονίζει επίσης την επείγουσα ανάγκη προώθησης τόσο της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή όσο και της μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία, αναγνωρίζοντας τη διασύνδεση των ζητημάτων αυτών για την αντιμετώπιση των κλιματικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων, όπως η ρύπανση, η απώλεια βιοποικιλότητας και η σπανιότητα των πόρων.
Ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή
Το Συμβούλιο σημειώνει με ανησυχία ότι πολλοί κλιματικοί κίνδυνοι που προσδιορίζονται στην ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων (EUCRA) έχουν φτάσει σε κρίσιμα επίπεδα. Απαιτούνται μετασχηματιστικές αλλαγές για την ενίσχυση της ασφάλειας, της ευημερίας και της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένη και ανθεκτικότερη.
Το Συμβούλιο ζητεί την προορατική ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή σε όλες τις πολιτικές και τους τομείς («ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή εκ σχεδιασμού»). Τονίζει τη θεμελιώδη σημασία των υγιών οικοσυστημάτων και των λύσεων που βασίζονται στη φύση ως οικονομικά αποδοτικών μέσων για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή. Το Συμβούλιο χαιρετίζει επίσης τα σχέδια της Επιτροπής να καταρτίσει νομικό πλαίσιο για τη στήριξη της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή, τονίζοντας την ανάγκη για κοινούς ορισμούς, επιδιώξεις και μεθοδολογίες για τις εκτιμήσεις κινδύνου, με παράλληλο σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας και λαμβανομένων υπόψη των τοπικών ιδιαιτεροτήτων.
Στα συμπεράσματα τονίζεται ότι η επαρκής χρηματοδότηση έχει καίρια σημασία, και απαιτείται η κινητοποίηση τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών πόρων, και ότι το κόστος και οι ζημίες λόγω αδράνειας αναμένεται να είναι σημαντικά υψηλότερα από την αποτελεσματική δράση.
Κυκλική οικονομία
Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει την ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο, αποδοτικό και αποτελεσματικό νομοθετικό πλαίσιο ώστε να επιταχυνθεί συστημική αλλαγή προς τους μακροπρόθεσμους στόχους της κυκλικής οικονομίας.
Το Συμβούλιο τονίζει τη σημασία μιας εύρυθμης ενιαίας αγοράς δευτερογενών πρώτων υλών για τη μείωση της εξόρυξης υλικών και την ενίσχυση της ανακύκλωσης. Ενθαρρύνει την Επιτροπή να διερευνήσει πιθανούς μηχανισμούς τιμολόγησης και τόνωσης για την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ κυκλικών και γραμμικών επιχειρηματικών μοντέλων.
Τονίζει τη σημασία της καθιέρωσης μη τοξικών κύκλων υλικών με την ταχεία σταδιακή κατάργηση των επιβλαβών ουσιών και την πλήρη εφαρμογή της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων, ιδίως με την αναθεώρηση και τον εκσυγχρονισμό του κανονισμού REACH. Το Συμβούλιο τονίζει επίσης τη σημασία περαιτέρω κινήτρων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της δυνατότητας επισκευής και επαναχρησιμοποίησης των προϊόντων, και απευθύνει προτροπή υπέρ της έγκαιρης εφαρμογής του κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό για βιώσιμα προϊόντα (ESPR).
Πλαίσιο
Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου ανταποκρίνονται σε δύο σημαντικές πρόσφατες εξελίξεις:
- την ενδιάμεση επανεξέταση του 8ου ΠΔΠ, που υποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 13 Μαρτίου 2024, στην οποία αξιολογείται η πρόοδος προς την επίτευξη των έξι στόχων προτεραιότητας του 8ου ΠΔΠ για το 2030
- την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) σχετικά με την κατάσταση του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος «Europe’s environment 2025» (Το περιβάλλον της Ευρώπης 2025), η οποία παρουσιάστηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2025
Και στις δύο εκθέσεις επισημαίνεται ότι η επίτευξη των στόχων προτεραιότητας για το 2030 —που βασίζονται στις φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας— θα απαιτήσει περαιτέρω προσπάθειες.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ανακοίνωσε δύο σημαντικές πρωτοβουλίες στο πρόγραμμα εργασιών της για το 2026: το ευρωπαϊκό ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και την πράξη για την κυκλική οικονομία. Τα συμπεράσματα αυτά αποσκοπούν στον καθορισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων και της φιλοδοξίας του Συμβουλίου για τις εν λόγω επικείμενες νομοθετικές προτάσεις.
Πηγή: www.consilium.europa.eu
Photo by Kaja Sariwating on Unsplash
