Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τις επικαιροποιημένες τιμές δεικτών αναφοράς του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΔΕ της ΕΕ) για την περίοδο 2026-2030, οι οποίες θα είναι πλέον ανοικτές στο κοινό και σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη πριν από την έγκρισή τους.

Η επικαιροποίηση του δείκτη αναφοράς αποτελεί βασικό βήμα για τον καθορισμό του επιπέδου δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Με τους προτεινόμενους δείκτες αναφοράς, η βιομηχανία θα συνεχίσει, κατά μέσο όρο, να λαμβάνει δωρεάν κατανομή που καλύπτει περίπου το 75 % των εκπομπών της. Η Επιτροπή αντιμετωπίζει τις ανησυχίες του κλάδου αξιοποιώντας πλήρως τις διαθέσιμες νομικές ευελιξίες. Για την παροχή κινήτρων για τον βιομηχανικό εξηλεκτρισμό, η επικαιροποιημένη προσέγγιση διατηρεί την κάλυψη των έμμεσων εκπομπών από τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας σε 14 δείκτες αναφοράς προϊόντων. Αυτό οδηγεί σε υψηλότερες τιμές αναφοράς με οικονομικό αντίκτυπο περίπου 4 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030.

Η επικαιροποίηση των τιμών των δεικτών αναφοράς για την περίοδο 2026-2030 απαιτείται βάσει της οδηγίας για το ΣΕΔΕ. Συμπληρώνει την προτεινόμενη τροποποίηση του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς του ΣΕΔΕ που παρουσιάστηκε την 1η Απριλίου, η οποία θα προσαρμόσει και θα εξοπλίσει καλύτερα το αποθεματικό ώστε να ανταποκρίνεται στις μελλοντικές εξελίξεις της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής στενότητας της προσφοράς κατά τις επόμενες δεκαετίες. Από κοινού, τα μέτρα αυτά θα συμβάλουν στη στήριξη της ανταγωνιστικότητας και της απαλλαγής της βιομηχανίας της ΕΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενισχύοντας παράλληλα περαιτέρω τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα της αγοράς ανθρακούχων εκπομπών της ΕΕ.

Τα μέτρα αυτά θα πρέπει επίσης να εξεταστούν στο ευρύτερο πλαίσιο της επανεξέτασης του ΣΕΔΕ της ΕΕ που αναμένεται τον Ιούλιο του 2026, η οποία έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι το ΣΕΔΕ παραμένει κατάλληλο για το μέλλον και εξακολουθεί να στηρίζει την ευρωπαϊκή βιομηχανία στη μετάβασή της για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Στο πλαίσιο του υφιστάμενου ΣΕΔΕ της ΕΕ, η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων επινοείται ανά τομέα με βάση τις επιδόσεις του καθαρότερου 10 % των παραγωγών. Όλες οι εταιρείες λαμβάνουν ένα επίπεδο δωρεάν δικαιωμάτων, αλλά εκείνες που εκπέμπουν περισσότερο από τον δείκτη αναφοράς που έχει καθοριστεί από τους καθαρότερους παραγωγούς πρέπει να αγοράσουν πρόσθετα δικαιώματα για την κάλυψη αυτών των εκπομπών. Με τον τρόπο αυτό, οι δείκτες αναφοράς του ΣΕΔΕ επιβραβεύουν τις αποδοτικότερες εγκαταστάσεις και διασφαλίζουν ότι η δωρεάν κατανομή παρέχει ισχυρό κίνητρο στις βιομηχανίες που ηγούνται της μετάβασης.

Επόμενα βήματα

Οι τιμές των δεικτών αναφοράς του ΣΕΔΕ της ΕΕ για την περίοδο 2026-2030 θα εγκριθούν με εκτελεστική πράξη. Μετά τη δημόσια διαβούλευση διάρκειας 4 εβδομάδων που ξεκίνησε σήμερα και τον έλεγχο από τα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο της επιτροπής για την κλιματική αλλαγή, η Επιτροπή θα εγκρίνει τα κριτήρια αναφοράς έως το τέλος Ιουνίου. Η πράξη αυτή απαιτείται για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων στη βιομηχανία. Η κατανομή αυτή αναμένεται λίγο μετά την έκδοση της πράξης.

Έως τον Ιούλιο του 2026, η Επιτροπή θα επανεξετάσει το ΣΕΔΕ της ΕΕ με σκοπό τον εκσυγχρονισμό του συστήματος. Η Επιτροπή άκουσε προσεκτικά τις ανησυχίες που εκφράστηκαν από τη βιομηχανία και τους τομείς που επλήγησαν περισσότερο. Ως απάντηση, θα προτείνει τη θέσπιση ειδικών ανά τομέα εφεδρικών δεικτών αναφοράς στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του ΣΕΔΕ της ΕΕ. Αυτό θα υλοποιηθεί μέσω ειδικής εξουσιοδότησης που θα επιτρέπει στην Επιτροπή να καθορίζει τους εν λόγω τομεακούς εφεδρικούς δείκτες αναφοράς και να θεσπίζει μεθοδολογία για τον καθορισμό των αντίστοιχων τιμών των δεικτών αναφοράς. Για την παροχή έγκαιρης και αποτελεσματικής στήριξης στους σχετικούς τομείς, η αναθεωρημένη μεθοδολογία θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατόν. 

Τον Μάρτιο του 2026 η πρόεδρος της Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε ενίσχυση των επενδύσεων στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ, με προϋπολογισμό 30 δισ. ευρώ χρηματοδοτούμενο από 400 εκατομμύρια δικαιώματα ΣΕΔΕ. Στόχος της ενίσχυσης είναι η χρηματοδότηση έργων για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Κατά τον σχεδιασμό της, η Επιτροπή θα αξιοποιήσει την πείρα που αποκτήθηκε μέσω της δημοπρασίας για την απαλλαγή της βιομηχανικής θερμότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές, διευκολύνοντας την πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και στοχεύοντας σε ορισμένες βιομηχανικές διεργασίες, όπως η θερμότητα σε διαφορετικά επίπεδα θερμοκρασίας, όπου απαιτούνται προσαρμοσμένες διαδρομές απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Ιστορικό

Οι δείκτες αναφοράς του ΣΕΔΕ της ΕΕ υπολογίζονται με βάση τις επιδόσεις των αποδοτικότερων εγκαταστάσεων και επικαιροποιούνται τακτικά ώστε να αντικατοπτρίζουν την τεχνολογική πρόοδο.
Οι αναθεωρημένες τιμές προκύπτουν από τα στοιχεία που υπέβαλαν τα κράτη μέλη το 2024 στο πλαίσιο της διαδικασίας εθνικών μέτρων εφαρμογής (NIM) και αξιολογήθηκαν από την Επιτροπή. Σύμφωνα με την οδηγία για το ΣΕΔΕ, οι μειώσεις των δεικτών αναφοράς καθορίζονται εντός καθορισμένου εύρους με βάση τις παρατηρούμενες βελτιώσεις των επιδόσεων σε όλους τους τομείς.

Το ΣΕΔΕ της ΕΕ αποτελεί βασική κινητήρια δύναμη για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Μείωσε μαζικά την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, μείωσε την εξάρτηση της Ένωσης από τις εισαγωγές και ενίσχυσε την ανθεκτικότητά της. Επιπλέον, έχει δώσει ώθηση σε σημαντικές επενδύσεις στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πηγές ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Αυτά είναι εγχώρια και ενισχύουν την ενεργειακή μας ανεξαρτησία.  

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Nicholas Doherty on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε νέους κανόνες για να γίνουν πραγματικότητα τα απρόσκοπτα ταξίδια σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι τρεις προτάσεις που εγκρίθηκαν σήμερα απλουστεύουν τον προγραμματισμό και τις κρατήσεις για τα περιφερειακά, υπεραστικά και διασυνοριακά ταξίδια, ιδίως για τα σιδηροδρομικά ταξίδια στα οποία συμμετέχουν πολλοί φορείς εκμετάλλευσης, και διασφαλίζουν καλύτερη προστασία των επιβατών σιδηροδρομικών μεταφορών για ολόκληρο το ταξίδι.

Επί του παρόντος, η σύγκριση όλων των διαθέσιμων ταξιδιωτικών επιλογών και ο προσδιορισμός των πλέον βιώσιμων επιλογών, ιδίως για τα διασυνοριακά ταξίδια, παραμένουν δύσκολες για τους επιβάτες στην ΕΕ· Ειδικά για τα σιδηροδρομικά εισιτήρια. Πολλοί επιβάτες αντιμετωπίζουν εμπόδια όταν συνδυάζουν διαφορετικές υπηρεσίες μεταφορών. Η κράτηση σιδηροδρομικών ταξιδιών πολλαπλών σκελών που περιλαμβάνουν εισιτήρια από διαφορετικές εταιρείες μπορεί να είναι πολύπλοκη, σε μεγάλο βαθμό λόγω των κατακερματισμένων συστημάτων κράτησης και της πολύ ισχυρής παρουσίας ορισμένων σιδηροδρομικών εταιρειών στην αγορά. Η προστασία των επιβατών είναι περιορισμένη σε σιδηροδρομικά ταξίδια που περιλαμβάνουν πολλαπλά εισιτήρια από διαφορετικούς φορείς εκμετάλλευσης σιδηροδρόμων.

Οι σημερινές προτάσεις αντιμετωπίζουν αυτά τα εμπόδια, υλοποιώντας τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της προέδρου Ursula von der Leyen. Για τη δημιουργία ομαλότερης ταξιδιωτικής εμπειρίας για τους επιβάτες και την προώθηση των στόχων της ΕΕ για το κλίμα, η Επιτροπή προτείνει μέτρα που επιτρέπουν τις κρατήσεις ενιαίου εισιτηρίου σε πολλούς σιδηροδρομικούς φορείς, καθιστώντας τη σιδηροδρομική αγορά πιο διαφανή και προσβάσιμη. Οι επιβάτες θα μπορούν να βρίσκουν, να συγκρίνουν και να αγοράζουν υπηρεσίες συνδυασμένες από διαφορετικούς φορείς εκμετάλλευσης σιδηροδρόμων σε ένα ενιαίο εισιτήριο, το οποίο θα μπορεί να αγοραστεί με μία συναλλαγή σε πλατφόρμα έκδοσης εισιτηρίων της επιλογής τους. Αυτό μπορεί να είναι μια ανεξάρτητη πλατφόρμα ή η υπηρεσία έκδοσης εισιτηρίων του σιδηροδρομικού φορέα.

Σε περίπτωση απώλειας ανταποκρίσεων κατά τη διάρκεια σιδηροδρομικών ταξιδιών πολλών φορέων, οι επιβάτες με ενιαίο εισιτήριο θα επωφελούνται από νέα, πλήρη προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών, συμπεριλαμβανομένης της συνδρομής, της μεταφοράς με άλλη πτήση, της επιστροφής χρημάτων και της αποζημίωσης.

Η Επιτροπή θεσπίζει επίσης νέες υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες έκδοσης εισιτηρίων και τους φορείς εκμετάλλευσης ώστε να διασφαλίζεται η δίκαιη πρόσβαση στην πώληση εισιτηρίων και η ουδέτερη παρουσίαση των ταξιδιωτικών επιλογών. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να εμφανίζουν τις προσφορές με ουδέτερο τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της διαλογής με βάση τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, όπου είναι εφικτό. Οι κανόνες θα διασφαλίσουν ότι όλοι οι μεταφορείς μπορούν να συνάπτουν δίκαιες, εύλογες και αμερόληπτες εμπορικές συμφωνίες με τις πλατφόρμες έκδοσης εισιτηρίων και αντιστρόφως.

Επόμενα βήματα

Μετά τη σημερινή ανακοίνωση, η Επιτροπή θα υποβάλει τους προτεινόμενους κανονισμούς στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς εξέταση στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.

Για την ανάπτυξη απρόσκοπτων συστημάτων κράτησης και έκδοσης εισιτηρίων, τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να επιταχύνουν την εφαρμογή των κανόνων της οδηγίας για τα ευφυή συστήματα μεταφορών σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων για τις πολυτροπικές μεταφορές στα εθνικά σημεία πρόσβασης.

Ιστορικό

Πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου αποκάλυψε την έντονη ζήτηση του κοινού για απρόσκοπτες ταξιδιωτικές λύσεις και αξιόπιστα ηλεκτρονικά συστήματα κρατήσεων. Οι σημερινές προτάσεις έχουν ως στόχο να διευκολύνουν τους επιβάτες να κάνουν κράτηση σιδηροδρομικών διαδρομών πέραν των συνόρων και των φορέων εκμετάλλευσης.

Στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της, η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν παρουσίασε ήδη ένα όραμα σύμφωνα με το οποίο οι Ευρωπαίοι μπορούν να αγοράζουν ένα ενιαίο εισιτήριο σε μία ενιαία πλατφόρμα και να απολαμβάνουν τα δικαιώματα των επιβατών για ολόκληρο το ταξίδι τους. Η φιλοδοξία αυτή επιβεβαιώθηκε στην επιστολή ανάθεσης καθηκόντων της προς τον επίτροπο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολο Τζιτζικώστα και υλοποιείται μέσω της σημερινής δέσμης μέτρων για τον σιδηροδρομικό τομέα.

Οι προτάσεις προωθούν επίσης το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ενίσχυση των σιδηροδρόμων μεγάλων αποστάσεων και των διασυνοριακών σιδηροδρόμων, καθώς και το σχέδιο για τη σύνδεση της Ευρώπης μέσω σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας.

Πηγή: ec.europa.eu/commission

Photo by Andy Holmes on Unsplash

Γιατί προτείνει η Επιτροπή επικαιροποιήσεις των τιμών των δεικτών αναφοράς του ΣΕΔΕ της ΕΕ;

Η Επιτροπή επικαιροποιεί τις τιμές των δεικτών αναφοράς του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ) για την περίοδο 2026-2030. Η επικαιροποίηση αυτή ανήκει σε μια σειρά νομικών πράξεων που πρέπει να εγκριθούν για τον καθορισμό του επιπέδου δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων για τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις του ΣΕΔΕ για τα επόμενα έτη. 

Η Επιτροπή επικαιροποιεί τις εν λόγω τιμές δεικτών αναφοράς ανά πενταετία και αυτό ισχύει τώρα για την επικείμενη περίοδο 2026-2030, όπως απαιτείται βάσει της οδηγίας για το ΣΕΔΕ (άρθρο 10α παράγραφος 2). Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η επικαιροποίηση του συστήματος και η ορθή λειτουργία της αγοράς. Η έγκριση αυτών των επικαιροποιημένων τιμών δεικτών αναφοράς αναμένεται έως το τέλος Ιουνίου.

Οι επικαιροποιημένοι δείκτες αναφοράς βασίζονται στις επιδόσεις των πλέον αποδοτικών εγκαταστάσεων σε κάθε τομέα και διασφαλίζουν ότι η δωρεάν κατανομή εξακολουθεί να επιβραβεύει την αποδοτικότητα και να παρέχει κίνητρα στη βιομηχανία για τη μείωση των εκπομπών. Αυτό στηρίζει την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, διατηρώντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα.

Η επικαιροποίηση αυτή θα διασφαλίσει την έγκαιρη έκδοση δωρεάν κατανομής για το έτος 2026. Οι φορείς εκμετάλλευσης του ΣΕΔΕ γνωρίζουν ήδη την ποσότητα δικαιωμάτων που πρέπει να παραδώσουν έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 για τις εκπομπές τους από το προηγούμενο έτος. Η δημοσίευση του παρόντος σχεδίου εκτελεστικής πράξης της Επιτροπής για την επικαιροποίηση των τιμών των δεικτών αναφοράς του ΣΕΔΕ της ΕΕ θα παράσχει στους φορείς εκμετάλλευσης του ΣΕΔΕ σαφήνεια σχετικά με την ποσότητα της δωρεάν κατανομής που θα τους κατανεμηθεί, αποφεύγοντας έτσι τους κινδύνους ρευστότητας στην αγορά ανθρακούχων εκπομπών της ΕΕ.

Το μέτρο αυτό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να διατηρηθεί το ΣΕΔΕ της ΕΕ κατάλληλο για τον επιδιωκόμενο σκοπό, διατηρώντας τον βασικό σχεδιασμό του και ενισχύοντας παράλληλα την ικανότητά του να επιτυγχάνει απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, ανταγωνιστικότητα και ενεργειακή ασφάλεια.

Το ΣΕΔΕ της ΕΕ παράγει: μειώνει τις εκπομπές, μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και προωθεί τις επενδύσεις σε καθαρή, εγχώρια ενέργεια. Ταυτόχρονα, όπως τόνισε πρόσφατα η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου, πρέπει να εκσυγχρονιστεί ώστε να παραμείνει αποτελεσματικό, ευέλικτο και να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.

Τον Ιούλιο του 2026 θα ακολουθήσει συνολική επανεξέταση του ΣΕΔΕ της ΕΕ.

Πώς θα στηρίξουν τα κριτήρια αναφοράς την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, υλοποιώντας παράλληλα τις δεσμεύσεις για το κλίμα;

Η σημερινή επικαιροποίηση των τιμών των δεικτών αναφοράς του ΣΕΔΕ διασφαλίζει ότι το ΣΕΔΕ της ΕΕ εξακολουθεί να επιτυγχάνει τους στόχους του για το κλίμα, στηρίζοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και τις επενδύσεις στην Ευρώπη με την αναγκαία σταθερότητα και προβλεψιμότητα για τη βιομηχανία.

Το μέτρο αυτό διασφαλίζει ότι η δωρεάν κατανομή εξακολουθεί να στοχεύει στις πλέον αποδοτικές εγκαταστάσεις. Αυτό επιβραβεύει την καινοτομία και στηρίζει σθεναρά τις εταιρείες που πρωτοστατούν στη μετάβαση, συμβάλλοντας παράλληλα στη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Πώς αντιμετωπίζετε τις ανησυχίες του κλάδου;

Πρώτον, η Επιτροπή χρησιμοποιεί όλη την πιθανή νομική ευελιξία στο πλαίσιο της οδηγίας για το ΣΕΔΕ για την επικαιροποίηση του δείκτη αναφοράς. Αυτό αφορά 14 δείκτες αναφοράς προϊόντων που κάλυπταν προηγουμένως τις έμμεσες εκπομπές από τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η δωρεάν κατανομή δόθηκε μόνο για άμεσες εκπομπές. Για να δοθούν κίνητρα για τον βιομηχανικό εξηλεκτρισμό, με την αναθεώρηση των κανόνων δωρεάν κατανομής, η δωρεάν κατανομή στο πλαίσιο αυτών των δεικτών αναφοράς επεκτάθηκε στις έμμεσες εκπομπές. Η οδηγία για το ΣΕΔΕ δεν προσδιορίζει μέθοδο αναφοράς για την αντιμετώπιση αυτής της αλλαγής και η Επιτροπή προτείνει τώρα να συνεχιστεί η εξέταση των έμμεσων εκπομπών για τον καθορισμό δεικτών αναφοράς. Αυτό οδηγεί σε υψηλότερες τιμές αναφοράς με οικονομικό αντίκτυπο περίπου 4 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030.

Δεύτερον, έως τον Ιούλιο του 2026, η Επιτροπή θα επανεξετάσει το ΣΕΔΕ της ΕΕ για τον εκσυγχρονισμό του. Για την αντιμετώπιση των ανησυχιών που εξέφρασαν ορισμένοι βιομηχανικοί τομείς, η Επιτροπή θα προτείνει στην επικείμενη αναθεώρηση του ΣΕΔΕ τη θέσπιση ειδικών ανά τομέα εφεδρικών δεικτών αναφοράς. Αυτό θα piραγατοpiοιηθεί έσω ια ειδική εξουσιοδότηση piου θα εpiιτρέpiει στην Εpiιτροpiή να καθορίσει αυτού του τοεί εφεδρικών δεικτών αναφοράς και να θεσpiίσει ια μεθοδολογία για τον καθορισό των αντίστοιχων τιών δεικτών αναφοράς. Για την παροχή έγκαιρης και αποτελεσματικής στήριξης στους σχετικούς τομείς, η αναθεωρημένη μεθοδολογία θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατόν.

Τρίτον, κατά τον σχεδιασμό της ενίσχυσης των επενδύσεων στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ, η Επιτροπή θα αξιοποιήσει την πείρα που αποκτήθηκε μέσω της δημοπρασίας για την απαλλαγή της βιομηχανικής θερμότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές, διευκολύνοντας την πρόσβαση των ΜΜΕ και στοχεύοντας σε βιομηχανικές διεργασίες, όπως η θερμότητα σε διαφορετικά επίπεδα θερμοκρασίας, όπου απαιτούνται προσαρμοσμένες διαδρομές απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Ποιος είναι ο ρόλος της βιομάζας στον καθορισμό του εφεδρικού δείκτη αναφοράς θερμότητας;

Η επικαιροποίηση των δεικτών αναφοράς θερμότητας και καυσίμου λαμβάνει υπόψη τις επιδόσεις εκπομπών του 10 % των καλύτερων εγκαταστάσεων το 2021 και το 2022. Για σημαντικό αριθμό εγκαταστάσεων, οι επιδόσεις αυτές είναι σημαντικά καλύτερες από τα προηγούμενα επίπεδα αναφοράς. Η παρατήρηση αυτή ισχύει σε πολλούς τομείς και σε όλα τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες.

Ο εξηλεκτρισμός, η ανάκτηση θερμότητας και η χρήση βιώσιμης βιομάζας είναι οι σημαντικότερες τεχνολογίες που οδηγούν σε αυτή την τάση. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει ενιαία τεχνολογία που να εξηγεί την τάση του δείκτη αναφοράς, αλλά ένας συνδυασμός. Ως εκ τούτου, η επικαιροποίηση των εφεδρικών δεικτών αναφοράς θερμότητας θα ήταν η ίδια ακόμη και χωρίς να ληφθεί υπόψη η συμβολή της χρήσης βιομάζας.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Andreas Gücklhorn on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση με την οποία καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των αερομεταφορών. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές θα αντικαταστήσουν τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες εγκρίθηκαν το 2014. Τα ενδιαφερόμενα μέρη καλούνται να απαντήσουν στη δημόσια διαβούλευση έως τις 11 Ιουνίου 2026.

Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές

Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές καθορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ορισμένες κρατικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες και αερολιμένες μπορούν να θεωρούνται συμβιβάσιμες με τους κανόνες της ΕΕ, βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (στο εξής: ΣΛΕΕ).

Το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών επικαιροποιεί το εν λόγω πλαίσιο, δεδομένου ότι ο τομέας έχει υποστεί σημαντικό μετασχηματισμό από το 2014. Η συνεχής ανάπτυξη, οι φιλόδοξοι στόχοι απανθρακοποίησης και οι προκλήσεις, όπως η πανδημία COVID-19 και η ενεργειακή κρίση, απαιτούν μια εκσυγχρονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στον κλάδο των αερομεταφορών.

Το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών θα συμπληρωθεί με άλλους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένου του νέου γενικού κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία (στο εξής: ΓΚΑΚ), ο οποίος πρόκειται να εκδοθεί έως το τέλος του 2026.

Οι προτεινόμενες αλλαγές επιφέρουν αρκετές βασικές επικαιροποιήσεις που αντικατοπτρίζουν τις εξελίξεις από το 2014. Αυτές αφορούν τα ακόλουθα είδη ενισχύσεων:

• Ενισχύσεις λειτουργίας σε αερολιμένες:
  • Οι ενισχύσεις λειτουργίας θα είναι δυνατές για αερολιμένες που εξυπηρετούν λιγότερους από ένα εκατομμύριο επιβάτες ετησίως. Οι αερολιμένες που εξυπηρετούν περισσότερους επιβάτες θα πρέπει να είναι σε θέση να καλύπτουν τις δαπάνες λειτουργίας τους.
  • Οι αερολιμένες που εξυπηρετούν έως 500 000 επιβάτες ετησίως δεν αναμένεται γενικά να είναι βιώσιμοι χωρίς δημόσια στήριξη, αλλά αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μερίδιο της επιβατικής κίνησης εντός της ΕΕ και, ως εκ τούτου, έχουν συνήθως περιορισμένες επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προτείνει, βάσει του νέου ΓΚΑΚ που πρόκειται να εκδοθεί το 2026, την απαλλαγή κατά κατηγορία των ενισχύσεων λειτουργίας για αερολιμένες που εξυπηρετούν έως 500 000 επιβάτες ετησίως.
  • Οι αερολιμένες που εξυπηρετούν από 500 000 έως ένα εκατομμύριο επιβάτες ετησίως συχνά εξακολουθούν να έχουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα κίνησης από ό,τι πριν από την πανδημία COVID-19. Μολονότι η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι αρκετά μεγάλοι ώστε να είναι κερδοφόροι, αναγνωρίζει ότι, λόγω των εξωτερικών κλυδωνισμών των τελευταίων ετών, ενδέχεται να χρειαστούν περισσότερο χρόνο για να καταστούν κερδοφόροι. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί δικαιολογημένο να επιτρέπονται, για μεταβατική πενταετή περίοδο, οι ενισχύσεις λειτουργίας σε αερολιμένες που εξυπηρετούν έως 1 εκατομμύριο επιβάτες ετησίως.

• Οι επενδυτικές ενισχύσεις θα είναι δυνατές για αερολιμένες που εξυπηρετούν έως τρία εκατομμύρια επιβάτες ετησίως, αντί για έως πέντε εκατομμύρια επιβάτες ετησίως, όπως προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για τις αερομεταφορές, και θα υπόκεινται σε πράσινη αιρεσιμότητα όταν δημιουργείται νέα χωρητικότητα.
• Αναθεώρηση και απλούστευση της ανάλυσης των δυνητικά στρεβλωτικών επιπτώσεων των κρατικών ενισχύσεων στους γειτονικούς αερολιμένες, η οποία αποτελεί μέρος της αξιολόγησης κατά την κοινοποίηση των ενισχύσεων. Η ανάλυση αυτή θα καλύπτει τις επιπτώσεις των κρατικών ενισχύσεων σε ευρύτερη γεωγραφική περιοχή γύρω από τον αερολιμένα που λαμβάνει την ενίσχυση, σε σύγκριση με το πλαίσιο που απαιτούσαν οι κανόνες του 2014. Επίσης, εξορθολογίζεται η ίδια η ανάλυση, προκειμένου να απλουστευτεί η αξιολόγηση.
• Δεν θα επιτρέπονται πλέον ενισχύσεις για την έναρξη νέων γραμμών. Οι ενισχύσεις για την έναρξη νέων γραμμών, όπως προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές, χρησιμοποιήθηκαν πολύ σπάνια. Ο τομέας των αερομεταφορών εγκαινίασε πολλές νέες γραμμές χωρίς να χρειάζεται να βασιστεί στις ενισχύσεις αυτές. Σε μια πλήρως απελευθερωμένη αγορά αερομεταφορών της ΕΕ, οι αερομεταφορείς αναμένεται να επωμίζονται τον κίνδυνο έναρξης νέων γραμμών.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, ο τομέας των μεταφορών αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές του κατά 90 % έως το 2050 και ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών πρέπει να συμβάλει στην εν λόγω μείωση. Γι' αυτόν τον σκοπό, ο τομέας των αερομεταφορών μπορεί να επωφεληθεί από ειδικά μέτρα κρατικών ενισχύσεων για την απανθρακοποίηση, τα οποία είναι διαθέσιμα στους υφιστάμενους κανόνες, όπως οι κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ενέργειας, ο επικείμενος νέος ΓΚΑΚ και το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων με σκοπό τη στήριξη της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία. Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ειδικό έγγραφο καθοδήγησης μαζί με τις τελικές αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές, προκειμένου να αποσαφηνίσει τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων αυτών στις αερομεταφορές.

Ιστορικό

Το σχέδιο ακολουθεί τα συμπεράσματα του ελέγχου καταλληλότητας του 2020, στα οποία προσδιορίστηκε η ανάγκη επικαιροποίησης του πλαισίου υπό το πρίσμα των εξελίξεων της αγοράς, της εξάρτησης των περιφερειακών αερολιμένων από τη δημόσια χρηματοδότηση και των εξελισσόμενων προτεραιοτήτων πολιτικής της ΕΕ, ιδίως της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Τον Αύγουστο του 2024 η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής στοιχείων για να συγκεντρώσει τις παρατηρήσεις των συμφεροντούχων σχετικά με τους ισχύοντες κανόνες και την ανάγκη αναθεώρησης, συμπεριλαμβανομένων της απλούστευσης, της ευθυγράμμισης με τους περιβαλλοντικούς στόχους και της προσαρμογής στις αλλαγές στον τομέα των αερομεταφορών. Η εν λόγω φάση διαβούλευσης συμπληρώθηκε από δημόσια διαβούλευση, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2024, και από ειδική εξωτερική μελέτη.

Επόμενα βήματα

Εκτός από τη δημόσια διαβούλευση που δρομολογήθηκε, το σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών θα συζητηθεί επίσης σε πολυμερή συνεδρίαση μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών.

Η έγκριση των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών έχει προγραμματιστεί για το πρώτο τρίμηνο του 2027.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Rocker Sta on Unsplash