Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στους εκπροσώπους των κρατών μελών της ΕΕ και της Νότιας Μεσογείου την πρώτη δέσμη βασικών πρωτοβουλιών, με τη μορφή σχεδίου δράσης, για την προώθηση της εφαρμογής του συμφώνου για τη Μεσόγειο.
Το σύμφωνο αναπτύχθηκε μέσω εκτεταμένης και χωρίς αποκλεισμούς διαδικασίας διαβούλευσης με τις κυβερνήσεις, την κοινωνία των πολιτών, τη νεολαία, τον ιδιωτικό τομέα και τους ερευνητές σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Αυτή η κοινή προσπάθεια οδήγησε σε περισσότερες από 100 πρωτοβουλίες που θα ωφελήσουν άμεσα τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Αυτή η πρώτη έκδοση του σχεδίου δράσης εγκαινιάζει τις πρώτες 21 από κοινού σχεδιασμένες, συγκεκριμένες και καινοτόμες δράσεις για εφαρμογή φέτος.
Οι κύριες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο των τριών πυλώνων του συμφώνου είναι οι εξής:
Πρώτος πυλώνας: Άνθρωποι. Κινητήριος Δύναμη για Αλλαγή, Συνδέσεις και Καινοτομίες:
Οκτώ δράσεις μεταξύ των οποίων είναι η Πρωτοβουλία Μεσογειακών Πανεπιστημίων, με στόχο την εμβάθυνση της ακαδημαϊκής συνεργασίας, της ερευνητικής αριστείας και της καινοτομίας σε ολόκληρη την περιοχή· και μια Κοινοβουλευτική Συνέλευση Νεολαίας, η οποία θα δώσει τη δυνατότητα σε νέους, εκλεγμένους εκπροσώπους της Ευρώπης και της Νότιας Μεσογείου να συγκεντρωθούν σε μια διαρθρωμένη πλατφόρμα και να συμβάλουν στις περιφερειακές πολιτικές.
Δεύτερος πυλώνας: Ισχυρότερες, πιο βιώσιμες και ολοκληρωμένες οικονομίες:
Τέσσερις δράσεις μεταξύ των οποίων είναι η Διαμεσογειακή Πρωτοβουλία Συνεργασίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την Καθαρή Τεχνολογία (T-MED) και η Επενδυτική Πλατφόρμα της για την επιτάχυνση έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και καθαρής τεχνολογίας, με την κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης, τον μετριασμό των οικονομικών κινδύνων και την προώθηση εταιρικών σχέσεων του κλάδου. Άλλες δράσεις που σχετίζονται με αυτόν τον πυλώνα του συμφώνου περιλαμβάνουν μια «Επιχειρηματική Προσφορά Τεχνολογίας» —και μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει επενδύσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα με στήριξη πολιτικής— για την προώθηση ασφαλούς και αξιόπιστης ψηφιακής διασύνδεσης σε ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου. Αυτό θα επιτευχθεί με την ενίσχυση της περιφερειακής συνδεσιμότητας μέσω υποβρύχιων καλωδίων, τη βελτίωση της τηλεπικοινωνιακής ικανότητας, την προώθηση της ρυθμιστικής συνεργασίας και τη διευκόλυνση των τεχνικών ανταλλαγών στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.
Τρίτος πυλώνας: Ασφάλεια, ετοιμότητα και διαχείριση της μετανάστευσης:
Εννέα δράσεις μεταξύ των οποίων είναι ένας ευρωπαϊκός κόμβος πυρόσβεσης, ένα περιφερειακό κέντρο για την ενίσχυση της ετοιμότητας και της αντίδρασης σε καταστροφές με έδρα την Κύπρο, το οποίο για πρώτη φορά θα προσφέρει στήριξη και στις χώρες της νότιας Μεσογείου, και ένα «MED-OP», το οποίο θα στηρίξει τις επιχειρησιακές προσπάθειες για την καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος, σε συνεργασία με τους οργανισμούς δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων. Μια άλλη δράση είναι η «Ασφαλή σύνορα» για την ενίσχυση των επιχειρησιακών και θεσμικών ικανοτήτων διαχείρισης των συνόρων και της διακυβέρνησης του τομέα της ασφάλειας. Όσον αφορά τη διαχείριση της μετανάστευσης, ειδικότερα, μία από τις δράσεις θα εφαρμόσει την «προσέγγιση του συνόλου της διαδρομής», αντιμετωπίζοντας τα μεταναστευτικά ζητήματα από όπου ξεκινούν και καταπολεμώντας την παράνομη διακίνηση ανθρώπων, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για νόμιμες οδούς.
Επόμενα βήματα
Εν μέσω ενός ολοένα και πιο ασταθούς γεωπολιτικού τοπίου, η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Το σχέδιο δράσης είναι ένα ευέλικτο και δυναμικό έγγραφο που θα επικαιροποιείται τακτικά και θα προσαρμόζεται στο μεταβαλλόμενο πλαίσιο μέσω συνεχών διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους εταίρους, διασφαλίζοντας τη συνάφεια και την αποτελεσματικότητά του. Η δεύτερη έκδοση του σχεδίου δράσης αναμένεται το φθινόπωρο του 2026. Μια διαδραστική ιστοσελίδα θα επιτρέψει στα ενδιαφερόμενα μέρη να προσδιορίσουν συγκεκριμένα έργα και πρωτοβουλίες, να τα διερευνήσουν ανά χώρα και τομέα και να παρακολουθήσουν την πρόοδό τους, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και τη συμμετοχή, παρουσιάζοντας παράλληλα τον απτό αντίκτυπο του συμφώνου σε ολόκληρη την περιοχή.
Ιστορικό
Το σύμφωνο για τη Μεσόγειο αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και εγκρίθηκε από το Σώμα των επιτρόπων τον Οκτώβριο του 2025, πριν από την επίσημη έναρξή του από τους εταίρους της ΕΕ και της Νότιας Μεσογείου στις 28 Νοεμβρίου 2025, με την ευκαιρία της 30ής επετείου της Διακήρυξης της Βαρκελώνης.
Βασισμένο στις αρχές της συνδημιουργίας, της συνιδιοκτησίας και της κοινής ευθύνης, το σύμφωνο είναι το αποτέλεσμα μιας άνευ προηγουμένου διαδικασίας διαβούλευσης χωρίς αποκλεισμούς, η οποία διασφαλίζει την ευθυγράμμιση με τις πραγματικές ανάγκες και προσδοκίες των πολιτών και στις δύο ακτές της Μεσογείου.
Το σύμφωνο για τη Μεσόγειο αποτελεί κοινή προσπάθεια της ΕΕ, των κρατών μελών της και των εταίρων της νότιας Μεσογείου να συνεργαστούν σε κοινές προτεραιότητες για έναν συνδεδεμένο, ολοκληρωμένο, ευημερούντα, ανθεκτικό και ασφαλή κοινό μεσογειακό χώρο.
Οι πρωτοβουλίες που προτάθηκαν στο πλαίσιο του συμφώνου έτυχαν ευνοϊκής υποδοχής από τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της 20ής Νοεμβρίου 2025, καθώς και κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 2025. Οι ηγέτες ζήτησαν ταχεία και αποτελεσματική εφαρμογή, με βάση τις αρχές της συνδημιουργίας, της συνυπευθυνότητας, του αμοιβαίου συμφέροντος και της κοινής ευθύνης.
Πηγή: ec.europa.eu