Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ανακοίνωσαν την εκταμίευση 2,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού για τη στήριξη 51 έργων που σχετίζονται με την ενέργεια σε 11 κράτη μέλη της ΕΕ.

Με την εκταμίευση, η οποία χρηματοδοτείται από έσοδα από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ), η συνολική χρηματοδότηση που διατίθεται από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού ανέρχεται σε 23,2 δισ. ευρώ από τον Ιανουάριο του 2021. Τα δικαιούχα κράτη μέλη αυτού του γύρου χρηματοδότησης είναι η Τσεχία (516,8 εκατ. ευρώ), η Εσθονία (44,8 εκατ. ευρώ), η Ελλάδα (233,9 εκατ. ευρώ), η Κροατία (109 εκατ. ευρώ), η Λετονία (40 εκατ. ευρώ), η Λιθουανία (169 εκατ. ευρώ), η Ουγγαρία (552,3 εκατ. ευρώ), η Πολωνία (180 εκατ. ευρώ), η Πορτογαλία (81,4 εκατ. ευρώ), η Ρουμανία (636,9 εκατ. ευρώ) και η Σλοβενία (20,2 εκατ. ευρώ). 

Οι επενδύσεις αυτές θα συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών συστημάτων μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης στους τομείς της ενέργειας, της βιομηχανίας και των μεταφορών, στηρίζοντας παράλληλα τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.  Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού στηρίζει τα δικαιούχα κράτη μέλη χαμηλότερου εισοδήματος ώστε να εκσυγχρονίσουν τα ενεργειακά τους συστήματα, να επιτύχουν τους στόχους τους για το κλίμα και την ενέργεια και να υλοποιήσουν τα εθνικά τους σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα. Η σημερινή εκταμίευση θα συμβάλει επίσης στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ, στηρίζοντας σύγχρονες, αποδοτικές και ανθεκτικές ενεργειακές υποδομές, ενισχύοντας την παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, προωθώντας την καινοτομία και συμβάλλοντας στη μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων της ΕΕ. 

Τα 51 επιτυχημένα έργα που προτάθηκαν επικεντρώνονται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τη χρήση και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών δικτύων και την ενεργειακή απόδοση. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής:  

• απαλλαγή της παραγωγής θερμότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές σε συστήματα τηλεθέρμανσης στην Τσεχία· 

• αντικατάσταση ντιζελοκίνητων οχημάτων με ηλεκτρικά τρόλεϊ μηδενικών εκπομπών για τις δημόσιες μεταφορές στην Εσθονία·
• βελτίωση της αποδοτικότητας των διαδικασιών παραγωγής σε ορισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις με υψηλό δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας στην Ελλάδα· 

• ψηφιοποίηση και ανάπτυξη του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουγγαρία·
• γεωθερμική ενέργεια για τηλεθέρμανση στην Κροατία· 

• αντικατάσταση των ντιζελοκίνητων λεωφορείων με ηλεκτρικά λεωφορεία και εγκατάσταση της απαιτούμενης υποδομής φόρτισης στη Λετονία· 

• απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές μέσω της ενεργειακής απόδοσης και της υποκατάστασης των ρυπογόνων τεχνολογιών στη Λιθουανία· 

• αποθήκευση θερμικής ενέργειας σε συστήματα τηλεθέρμανσης και βελτίωση της απόδοσης πολυκατοικιών σε αγροτικές περιοχές της Πολωνίας· 
• προγράμματα ενεργειακής απόδοσης για δημόσια κτίρια στην Πορτογαλία·

• την ανάπτυξη αυτόνομων εγκαταστάσεων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας σε συσσωρευτές στη Ρουμανία· 

• δυναμικότητα παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και εκσυγχρονισμός και ανάπτυξη του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στη Σλοβενία.  

Ιστορικό

Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, το οποίο χρηματοδοτείται από έσοδα από τον πλειστηριασμό δικαιωμάτων εκπομπής στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, είναι ένα μέσο αλληλεγγύης που αποσκοπεί στη στήριξη 13 χωρών της ΕΕ με χαμηλότερο εισόδημα (με κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κάτω από το 75 % του μέσου όρου της Ένωσης κατά τα έτη 2016 έως 2018) κατά τη μετάβασή τους σε καθαρές μορφές ενέργειας. Τα δικαιούχα κράτη μέλη είναι η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Κροατία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβενία και η Σλοβακία.

Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού στηρίζει επενδύσεις στην παραγωγή και τη χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την ενεργειακή απόδοση, την αποθήκευση ενέργειας, τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών δικτύων, συμπεριλαμβανομένης της τηλεθέρμανσης, των δικτύων και της δίκαιης μετάβασης σε περιφέρειες που εξαρτώνται από τον άνθρακα. Το Ταμείο συμπληρώνει άλλα μέσα της ΕΕ, όπως η πολιτική συνοχής, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Κινητοποιεί σημαντικούς πόρους, οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν τις επιλέξιμες χώρες να στηρίξουν επενδύσεις σύμφωνα με το σχέδιο REPowerEU και τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %.  Λειτουργεί υπό την ευθύνη των  δικαιούχων χωρών σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.  

Οι επόμενες προθεσμίες για την υποβολή επενδυτικών προτάσεων από τα δικαιούχα κράτη μέλη για στήριξη από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού είναι η 11η Αυγούστου 2026 για προτάσεις χωρίς προτεραιότητα και η 8η Σεπτεμβρίου 2026 για προτάσεις προτεραιότητας. Οι επενδύσεις προτεραιότητας, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πάνω από το 90 % του χαρτοφυλακίου, επικεντρώνονται στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών συστημάτων, στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ενέργεια, τη βιομηχανία και τις μεταφορές και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Όλες οι άλλες επενδύσεις που πληρούν τις προϋποθέσεις για το Ταμείο Εκσυγχρονισμού θεωρούνται επενδύσεις μη προτεραιότητας, οι οποίες υπόκεινται σε πρόσθετο έλεγχο. 

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Mariana Proença on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησε θετικά το τέταρτο αίτημα πληρωμής του Βελγίου για 567 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), που αποτελεί τον πυρήνα του NextGenerationEU.

Πρόκειται για σημαντικό βήμα στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που συνδέονται με το παρόν αίτημα πληρωμής, στους τομείς της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, της κινητικότητας, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, καθώς και της στέγασης.

Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το Βέλγιο έχει ολοκληρώσει ικανοποιητικά 16 ορόσημα και 11 στόχους που καθορίζονται στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου.

Τα εμβληματικά μέτρα στην παρούσα αίτηση πληρωμής περιλαμβάνουν:

Έργα για την αποκατάσταση της οικολογικής συνδεσιμότητας: Σε ολόκληρη την περιφέρεια της Φλάνδρας, έχουν ολοκληρωθεί επτά έργα υποδομής για την επανασύνδεση κατακερματισμένων φυσικών περιοχών. Σε αυτές περιλαμβάνονται τρεις οικολογικές οδογέφυρες, μία οικολογική κοιλάδα, μια διάβαση άγριας ζωής που καθοδηγεί τα ζώα με ασφάλεια κάτω από το δρόμο, δύο οδογέφυρες προσαρμοσμένες για κοινή χρήση από ανθρώπους και άγρια ζώα και ένα σύστημα ανίχνευσης άγριας ζωής.

Μεταρρυθμίσεις για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης: Η περιφέρεια της Βαλονίας εισήγαγε βασικές μεταρρυθμίσεις για την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διασφαλίζοντας παράλληλα τη φύση. Οι νέοι κανόνες εξορθολογίζουν τις διαδικασίες εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για έργα ανανεώσιμης ενέργειας που βρίσκονται σε καθορισμένες «περιοχές επιτάχυνσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», αναθεωρούν τις απαιτήσεις σχεδιασμού για τα αιολικά πάρκα και αναγνωρίζουν την ανανεώσιμη ενέργεια ως υπέρτερο δημόσιο συμφέρον. Επιπλέον, από το 2026, νέα μέτρα θα αποτρέψουν την εγκατάσταση συστημάτων θέρμανσης με καύση άνθρακα ή πετρελαίου σε νέα κτίρια, υποστηρίζοντας τη στροφή προς καθαρότερη χρήση ενέργειας.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή έχει πλέον αποστείλει την προκαταρκτική της αξιολόγηση σχετικά με την εκπλήρωση από το Βέλγιο των οροσήμων και των στόχων που απαιτούνται για την εν λόγω πληρωμή στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ), η οποία έχει στη διάθεσή της τέσσερις εβδομάδες για να διατυπώσει τη γνώμη της. Η πληρωμή στο Βέλγιο μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά τη γνώμη της ΟΔΕ και την έκδοση απόφασης πληρωμής από την Επιτροπή αργότερα.

Ιστορικό

Το Βέλγιο υπέβαλε την αίτηση πληρωμής στις 19 Δεκεμβρίου 2025. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου περιλαμβάνει ευρύ φάσμα επενδυτικών και μεταρρυθμιστικών μέτρων για τη στήριξη πράσινων, ψηφιακών και κοινωνικών στόχων, όπως η ανακαίνιση ιδιωτικών κατοικιών, η κοινωνική στέγαση και τα δημόσια κτίρια, η ψηφιοποίηση των δημόσιων διοικήσεων, οι επενδύσεις στις δημόσιες μεταφορές, οι υποδομές ηλεκτρικής οδήγησης και ποδηλάτων, καθώς και η κατασκευή και ο εξοπλισμός κέντρων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Το βελγικό σχέδιο χρηματοδοτείται από επιχορηγήσεις ύψους 5 δισ. EUR και δάνεια ύψους 230 εκατ. EUR στο πλαίσιο του ΜΑΑ.

Με το σημερινό αίτημα πληρωμής, τα κονδύλια που καταβλήθηκαν στο Βέλγιο στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα ανέλθουν σε 3,64 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 915 εκατ. ευρώ σε προχρηματοδότηση. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 69 % του συνόλου των κονδυλίων που περιλαμβάνονται στο βελγικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ενώ έχει πλέον εκπληρωθεί το 59 % του συνόλου των οροσήμων και των στόχων του σχεδίου.

Ενόψει του κλεισίματος του μηχανισμού στο τέλος του 2026, τα κράτη μέλη πρέπει να υλοποιήσουν όλα τα ορόσημα και τους στόχους που εκκρεμούν έως τις 31 Αυγούστου 2026 και να υποβάλουν τις αιτήσεις τελικής πληρωμής τους έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Patrick Robert Doyle on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησε θετικά το ένατο αίτημα πληρωμής της Πορτογαλίας για 2,32 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), που αποτελεί τον πυρήνα του NextGenerationEU.

Αυτό αποτελεί σημαντικό βήμα για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που συνδέονται με το εν λόγω αίτημα πληρωμής σε βασικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης, της διαχείρισης αποβλήτων και της κυκλικής οικονομίας, της απλούστευσης των επιχειρήσεων, της διαχείρισης των δασών, της ψηφιοποίησης της δημόσιας διοίκησης και των δημόσιων υπηρεσιών, καθώς και της πρόσβασης σε χρηματοδότηση.

Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Πορτογαλία έχει ολοκληρώσει ικανοποιητικά τα 22 ορόσημα και τους 29 στόχους που καθορίζονται στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου.

Τα εμβληματικά μέτρα στην παρούσα αίτηση πληρωμής περιλαμβάνουν:

• Εκσυγχρονισμός της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης: καλύτερη αντιστοίχιση με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, ενίσχυση της ικανότητας ανταπόκρισης και του στρατηγικού σχεδιασμού του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης.
• Στήριξη της ανταγωνιστικότητας: αντιμετώπιση της υποκεφαλαιοποίησης των πορτογαλικών επιχειρήσεων μέσω επένδυσης 1 δισ. ευρώ σε μετοχικό και οιονεί μετοχικό κεφάλαιο, με στόχο την ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης των εταιρειών και τη βελτίωση της χρηματοοικονομικής ανθεκτικότητάς τους.
• Ενίσχυση της πρόληψης των κινδύνων και της βιώσιμης χρήσης της γης:  μέσω του προγράμματος «Emparcelar para Ordenar», αύξηση της ανθεκτικότητας στις πυρκαγιές στις αγροτικές περιοχές και στην απώλεια βιοποικιλότητας με την προώθηση μιας πιο δομημένης, βιώσιμης και ολοκληρωμένης προσέγγισης στη διαχείριση του τοπίου.
• Επέκταση της ικανότητας διαχείρισης αποβλήτων: μέσω βελτιώσεων στις υποδομές συλλογής, ανακύκλωσης και επεξεργασίας.
• Άρση των φραγμών στην περιβαλλοντική αδειοδότηση: εξορθολογισμός των διαδικασιών περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ελάφρυνση του διοικητικού φόρτου και διευκόλυνση αποδοτικότερων επενδύσεων.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή έχει πλέον αποστείλει την προκαταρκτική της αξιολόγηση σχετικά με την εκπλήρωση από την Portugal´ των οροσήμων και των στόχων που απαιτούνται για την εν λόγω πληρωμή στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ), η οποία έχει στη διάθεσή της τέσσερις εβδομάδες για να διατυπώσει τη γνώμη της. Η πληρωμή στην Πορτογαλία μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά τη γνώμη της ΟΔΕ και την έκδοση απόφασης πληρωμής από την Επιτροπή.

Ιστορικό

Η Πορτογαλία υπέβαλε την ένατη αίτηση πληρωμής στις 18 Μαΐου 2026. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας περιλαμβάνει ευρύ φάσμα επενδυτικών και μεταρρυθμιστικών μέτρων. Το σχέδιο θα χρηματοδοτηθεί από 21,9 δισ. ευρώ συνολικά, με 16,3 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 5,6 δισ. ευρώ σε δάνεια.

Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε κοινωνικά, πράσινα και ψηφιακά στοιχεία, καθώς και σε ένα σημαντικό κεφάλαιο για το REPowerEU.

Οι βασικές μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις επικεντρώνονται στον εκσυγχρονισμό των δημόσιων υπηρεσιών, στην επιτάχυνση των αδειών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στην απλούστευση των δημόσιων οικονομικών και οφελών, στην ενίσχυση της υγείας και της στέγασης, στην προώθηση των βιώσιμων μεταφορών και στην προώθηση της καθαρής ενέργειας, της αποδοτικότητας και της ψηφιοποίησης.

Με το σημερινό αίτημα πληρωμής, τα κονδύλια που καταβλήθηκαν στην Πορτογαλία στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα ανέλθουν σε 17,23 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 2,33 δισ. ευρώ σε προχρηματοδότηση. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 78,67 % του συνόλου των κονδυλίων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας, ενώ έχει πλέον εκπληρωθεί το 74,54 % του συνόλου των οροσήμων και των στόχων του σχεδίου.

Ενόψει του κλεισίματος της διευκόλυνσης στο τέλος του 2026, τα κράτη μέλη πρέπει να υλοποιήσουν όλα τα ορόσημα και τους στόχους που εκκρεμούν έως τον Αύγουστο του 2026 και να υποβάλουν τα τελευταία αιτήματα πληρωμής έως το τέλος Σεπτεμβρίου.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Den Harrson on Unsplash