Οι εκπρόσωποι της Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία όσον αφορά την επικαιροποίηση των κανόνων του ποινικού δικαίου της ΕΕ σχετικά με τη σεξουαλική κακοποίηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών. Οι αναθεωρημένοι κανόνες θα καλύπτουν περισσότερα αδικήματα, θα προβλέπουν αυστηρότερες ποινές και θα εξασφαλίζουν αποτελεσματικότερες διώξεις, μεταξύ άλλων μέσω αυξημένων προθεσμιών παραγραφής. Για την καλύτερη προστασία των παιδιών, το νέο πλαίσιο προβλέπει σαφείς κανόνες σχετικά με το ζήτημα της συναίνεσης και ενισχύει την παροχή βοήθειας στα θύματα.

Η προσωρινή συμφωνία πρέπει να επιβεβαιωθεί και από τα δύο θεσμικά όργανα προτού υποβληθεί στη διαδικασία τυπικής έκδοσης.

Είναι καθήκον μας να προστατεύσουμε τα παιδιά από τη σεξουαλική κακοποίηση. Κάνουμε ένα αποφασιστικό βήμα για την ενίσχυση αυτής της προστασίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με τα νέα αυτά μέτρα, τα παιδιά θα προστατεύονται καλύτερα από τη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων στις οποίες οι δράστες χρησιμοποιούν αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη.

Οι δράστες θα αντιμετωπίζουν αυστηρότερη τιμωρία και θα προσάγονται στη δικαιοσύνη ακόμη και πολλά χρόνια μετά τη διάπραξη των εγκλημάτων τους. Ταυτόχρονα, ενισχύουμε τη στήριξη των θυμάτων, αναγνωρίζοντας ότι οι συνέπειες της κακοποίησης μπορούν να διαρκέσουν μια ολόκληρη ζωή.

Κώστας Φυτιρής, Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης της Κυπριακής Δημοκρατίας

Βασικά στοιχεία της συμφωνίας

Διευρυμένος ορισμός των ποινικών αδικημάτων

Οι νέοι κανόνες επικαιροποιούν τα υφιστάμενα ποινικά αδικήματα και δημιουργούν νέα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ποινικοποιούνται όλες οι μορφές σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης νέων τεχνολογικών εργαλείων για τη διάπραξη των εν λόγω αδικημάτων.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, η πληρωμή για πρόσβαση στη ζωντανή μετάδοση σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών θα τιμωρείται. Επιπλέον, ο σχεδιασμός ή η προσαρμογή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) για την παραγωγή υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, καθώς και η διανομή τέτοιων συστημάτων, θα θεωρούνται ποινικά αδικήματα. Η επικαιροποίηση αυτή ήταν αναγκαία δεδομένης της αυξανόμενης εμφάνισης βαθυπαραποιημένου (deepfake) υλικού ή υλικού κακοποίησης που παράγεται από ΤΝ.

Η αθέμιτη προσέγγιση παιδιών, δηλαδή η προσέλκυση ανηλίκων που δεν έχουν φτάσει ακόμη σε ηλικία συναίνεσης με σκοπό την παραγωγή ή τον διαμοιρασμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, θα θεωρείται ποινικό αδίκημα. Μετά την ηλικία συναίνεσης, η εν λόγω προσέλκυση θεωρείται ποινικό αδίκημα αν υπάρχει εξαναγκασμός ή απειλή, καθώς επίσης αν ο δράστης παρουσιάζεται ψευδώς ως συνομήλικος.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να τιμωρούν τη σεξουαλική εκβίαση παιδιών, δηλαδή καταστάσεις στις οποίες ο δράστης απειλεί ένα παιδί ότι θα κοινολογήσει υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών με σκοπό την απόκτηση χρημάτων ή νέου υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών ως αντάλλαγμα.

Μία άλλη καινοτομία είναι ότι θα τιμωρείται πλέον η κατοχή και διανομή οδηγιών σχετικά με πώς μπορεί να διαπραχθεί σεξουαλική κακοποίηση παιδιών ή να παραχθεί υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (για παράδειγμα μέσω βιβλίου, διαδικτυακού οδηγού ή prompt τεχνητής νοημοσύνης).

Διατάξεις σχετικά με τη συναίνεση

Οι τροποποιημένοι κανόνες ορίζουν σαφέστερα ότι η τέλεση σεξουαλικών πράξεων με παιδιά μετά την ηλικία συναίνεσης πρέπει να τιμωρείται εάν το παιδί δεν συναινεί.

Οι κανόνες διευκρινίζουν ότι δεν υπάρχει συναίνεση εάν το παιδί δεν συναινεί οικειοθελώς με βάση την ελεύθερη βούλησή του ή εάν το παιδί δεν μπορεί να σχηματίσει ελεύθερη βούληση, για παράδειγμα αν κοιμάται, δεν έχει τις αισθήσεις του ή αιφνιδιαστεί. Η σιωπή ή η μη αντίσταση του παιδιού δεν ισοδυναμεί από μόνη της με συναίνεση, ούτε τυχόν προηγούμενη ή υφιστάμενη σχέση με τον δράστη. Οι κανόνες καθιστούν επίσης σαφές ότι η συναίνεση μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή.

Όπως και στην ισχύουσα νομοθεσία, παραμένει εθνική αρμοδιότητα ο καθορισμός της ηλικίας σεξουαλικής συναίνεσης, δηλαδή η ηλικία κάτω από την οποία απαγορεύεται η τέλεση σεξουαλικών πράξεων με παιδί.

Μεγαλύτερες προθεσμίες παραγραφής - Ενίσχυση της δίωξης

Οι επικαιροποιημένοι κανόνες καθορίζουν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα αδικήματα μπορούν να διερευνώνται και να διώκονται μετά την ενηλικίωση του θύματος. Αυτό το χρονικό διάστημα φτάνει τα 32 έτη για τον βιασμό παιδιών είτε έχουν φτάσει σε ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης είτε όχι, καθώς και για τον εξαναγκασμό παιδιού σε πορνεία. Με τον τρόπο αυτόν δίνεται η δυνατότητα στα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης να προσφύγουν αποτελεσματικά στη δικαιοσύνη, δεδομένου ότι ενδέχεται να χρειάζονται μεγάλο χρονικό διάστημα για να καταγγείλουν τα αδικήματα που τελέστηκαν εναντίον τους όταν ήταν παιδιά.

Οι νέοι κανόνες θα συμβάλουν επίσης ώστε να καταστεί ευκολότερο για επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά να καταγγέλλουν περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης ή σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών.

Υψηλότερες ποινές

Οι ποινές για αρκετά από τα αδικήματα έχουν αυξηθεί, υπερβαίνοντας τα επίπεδα της ισχύουσας οδηγίας.

Ενισχυμένη στήριξη των θυμάτων

Θα βελτιωθεί η στήριξη των θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών. Σύμφωνα με τους αναθεωρημένους κανόνες, οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας θα ενημερώνουν τα θύματα σχετικά με τη στήριξη που έχουν στη διάθεσή τους. Τα παιδιά θύματα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, δωρεάν, καθώς και σε νομική συνδρομή. Η νέα οδηγία περιλαμβάνει επίσης κανόνες για την προσωρινή στέγαση των θυμάτων.

Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών έχουν το δικαίωμα να αξιώσουν αποζημίωση από τον δράστη.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να προσυπογραφεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Στη συνέχεια, θα ακολουθήσει η τυπική έκδοση από τα δύο θεσμικά όργανα, μετά την οριστική διατύπωση του κειμένου από τους γλωσσομαθείς νομικούς.

Οι εθνικές κυβερνήσεις θα έχουν προθεσμία τριών ετών για να προσαρμόσουν τους ποινικούς τους κώδικες ώστε να ευθυγραμμιστούν με την αναθεωρημένη οδηγία της ΕΕ.

Ιστορικό

Οι ισχύοντες κανόνες ποινικού δικαίου της ΕΕ για τη σεξουαλική κακοποίηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών συμφωνήθηκαν το 2011. Η αυξημένη διαδικτυακή παρουσία παιδιών και οι τεχνολογικές εξελίξεις εγείρουν προκλήσεις για την επιβολή του νόμου και δημιουργούν νέες δυνατότητες κακοποίησης. Οι αναθεωρημένοι κανόνες που συμφωνήθηκαν σήμερα αποσκοπούν στην αντιμετώπιση αυτών των εξελίξεων.

Οι επικαιροποιημένοι κανόνες ποινικού δικαίου συμπληρώνουν την πρόταση με την οποία καθορίζονται υποχρεώσεις των διαδικτυακών εταιρειών περί εντοπισμού, αναφοράς και αφαίρεσης υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που υπάρχει στις υπηρεσίες τους. Οι διαπραγματεύσεις για την πρόταση αυτή βρίσκονται σε εξέλιξη.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Ben Wicks on Unsplash

Τι είναι η Ευρωπόλ και η Eurojust;

Η Ευρωπόλ και η Eurojust είναι οργανισμοί της ΕΕ που στηρίζουν τα κράτη μέλη στην αντιμετώπιση του σοβαρού και οργανωμένου διασυνοριακού εγκλήματος, από την αστυνομική έως τη δικαστική συνεργασία. Δεν αντικαθιστούν τις εθνικές αρχές, αλλά τις βοηθούν να λειτουργούν αποτελεσματικότερα σε διασυνοριακό επίπεδο. Το έργο τους καλύπτει τομείς όπως η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, η διακίνηση ναρκωτικών, η εμπορία ανθρώπων και η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. 

Η Ευρωπόλ είναι ο Οργανισμός της ΕΕ για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου. Στηρίζει τα κράτη μέλη της ΕΕ στην πρόληψη και την καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας. Διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών, παρέχοντας ποινική ανάλυση και εξειδικευμένη εμπειρογνωμοσύνη, καθώς και τον συντονισμό της επιχειρησιακής συνεργασίας.

Η Ευρωπόλ συνεργάζεται με τα κράτη μέλη, καθώς και με θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ, διεθνείς οργανισμούς, ορισμένες τρίτες χώρες και, κατά περίπτωση, ιδιωτικούς εταίρους. Ο ρόλος της είναι να βοηθά στη σύνδεση των ερευνητών, να εντοπίζει τους δεσμούς μεταξύ των υποθέσεων και να στηρίζει τη συντονισμένη δράση κατά των διασυνοριακών απειλών.

Η Eurojust είναι ο οργανισμός της ΕΕ για τη συνεργασία στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης. Υποστηρίζει τις δικαστικές αρχές στον συντονισμό πολύπλοκων διασυνοριακών ερευνών. Τους στηρίζει επίσης στην αντιμετώπιση νομικών και πρακτικών εμποδίων σε διασυνοριακές υποθέσεις και διευκολύνει τη συνεργασία μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών, των συνεδριάσεων συντονισμού και των κοινών ομάδων έρευνας. 

Η Eurojust συνεργάζεται με εισαγγελείς, δικαστές ή αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών, καθώς και με θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ, διεθνείς οργανισμούς και ορισμένους βασικούς εταίρους τρίτων χωρών. Δεν διεξάγει η ίδια έρευνες, δεν διώκει υποθέσεις ούτε αναλαμβάνει διαδικασίες από τα κράτη μέλη. 

Πώς ενισχύονται η Ευρωπόλ και η Eurojust;

Σε ολόκληρη την Ευρώπη, τα εγκληματικά δίκτυα και οι τρομοκράτες εκμεταλλεύονται τα κενά μεταξύ των εθνικών συστημάτων. Για να συμβαδίζουν, οι αρχές επιβολής του νόμου και οι αρχές ποινικής δικαιοσύνης πρέπει να ενεργούν από κοινού. 

Στο πλαίσιο των προτεινόμενων αναθεωρήσεων, η Ευρωπόλ και η Eurojust θα ενισχυθούν ώστε να συνεργάζονται στενότερα, πιο προορατικά και πιο αποτελεσματικά με τις εθνικές αρχές και μεταξύ τους. Θα ενισχύσουν τον συντονισμό τους, διασφαλίζοντας μια πιο απρόσκοπτη συνέχεια από την έρευνα έως τη δίωξη, καθώς και βαθύτερη συνεργασία με άλλους οργανισμούς και όργανα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ενισχυμένης στήριξης προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO). 

Η Ευρωπόλ θα καταστεί ισχυρότερος εταίρος, βελτιώνοντας την ανταλλαγή δεδομένων και τη συνεργασία σε πραγματικό χρόνο, παρέχοντας εξειδικευμένη εμπειρογνωσία και καθιστώντας δυνατό τον ταχύτερο εντοπισμό αναδυόμενων εγκληματικών δικτύων. 

Για πρώτη φορά, η Ευρωπόλ θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στον προσδιορισμό των αναγκών σε ικανότητες επιβολής του νόμου σε ολόκληρη την ΕΕ, στηρίζοντας την ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών και βοηθώντας τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν καλύτερα τις συλλογικές επενδύσεις. 

Η Επιτροπή πρότεινε τον διπλασιασμό του προϋπολογισμού της Ευρωπόλ σε 3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2028-2034), με την επιφύλαξη διοργανικών διαπραγματεύσεων. Αυτό θα επιτρέψει στην Ευρωπόλ να διπλασιάσει το προσωπικό της και να αναπτύξει προηγμένες τεχνολογικές ικανότητες, συμπεριλαμβανομένου του κοινού χώρου δεδομένων της αστυνομίας της ΕΕ. 

Η Eurojust θα καταστεί πιο αποτελεσματική και προορατική όσον αφορά τη στήριξη των εθνικών αρχών και θα εξοπλιστεί με καλύτερα επιχειρησιακά εργαλεία για την αντιμετώπιση ολοένα και πιο πολύπλοκων και ψηφιακών εγκληματικών απειλών. Θα ενισχύσει επίσης τη συνεργασία με βασικές τρίτες χώρες. Η αναθεώρηση αυτή ακολουθεί την έκθεση αξιολόγησης της Επιτροπής για το 2025 και είναι η πρώτη ολοκληρωμένη αναθεώρηση του κανονισμού για την Eurojust από την έναρξη ισχύος του το 2018. 

Πώς θα ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ Ευρωπόλ και Eurojust;

Καθώς οι διασυνοριακές ποινικές υποθέσεις καθίστανται πιο περίπλοκες, οι αρχές επιβολής του νόμου και οι δικαστικές αρχές πρέπει να συνεργάζονται στενότερα και να διασφαλίζουν τον ταχύ και αποτελεσματικό χειρισμό των ποινικών υποθέσεων τόσο στο στάδιο της έρευνας όσο και στο στάδιο της δίωξης. Όταν ο δικαστικός συντονισμός ξεκινά νωρίς, μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση νομικών και διαδικαστικών προκλήσεων προτού αυτές καταστούν εμπόδια, διατηρώντας παράλληλα διαθέσιμη εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα της επιβολής του νόμου καθ' όλη τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας, και μπορεί να στηρίξει την αποτελεσματικότερη δίωξη.

Συνδέοντας την επιβολή του νόμου και τη δικαστική διάσταση μιας υπόθεσης, οι δύο οργανισμοί βοηθούν τα κράτη μέλη να διερευνούν, να διώκουν και να προσάγουν αποτελεσματικότερα τους εγκληματίες στη δικαιοσύνη.

Οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις αποσκοπούν στα εξής:

• Αποτελεσματικότερη ανταλλαγή πληροφοριών μέσω εκσυγχρονισμένων εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου ενός αυτοματοποιημένου μηχανισμού για τον εντοπισμό υποθέσεων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον και για τους δύο οργανισμούς.
• Ισχυρότερος συντονισμός με τη διασφάλιση του έγκαιρου εντοπισμού των ευκαιριών δικαστικής παρακολούθησης και επιχειρησιακής υποστήριξης και της έγκαιρης σύστασης του αρμόδιου οργανισμού. Η Ευρωπόλ θα συμμετέχει επίσης στενότερα σε κοινές ομάδες έρευνας (ΚΟΕ) που συντονίζονται από την Eurojust, επιτρέποντάς της να συμβάλλει στον συντονισμό και να παρέχει ειδική εμπειρογνωμοσύνη προς υποστήριξη της ΚΟΕ.
• Μεγαλύτερη στήριξη των ψηφιακών ερευνών με τον συνδυασμό της εμπειρογνωσίας της Ευρωπόλ στον τομέα της επιβολής του νόμου και της δικαστικής εμπειρογνωσίας της Eurojust, ώστε να βοηθηθούν τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις διασυνοριακές προκλήσεις που σχετίζονται με την πρόσβαση σε δεδομένα και ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία.

Πώς θα ενισχυθεί η συνεργασία με άλλους οργανισμούς της ΕΕ;

Οι νέες προτάσεις καλύπτουν τα κενά συντονισμού σε ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφάλειας της ΕΕ μέσω βελτιωμένης ασφαλούς ανταλλαγής πληροφοριών. Αυτό περιλαμβάνει την αμοιβαία έμμεση πρόσβαση σε πληροφορίες που βρίσκονται στην κατοχή της Ευρωπόλ και της Eurojust για τα αρμόδια όργανα και οργανισμούς της ΕΕ, βάσει αυτοματοποιημένου συστήματος σύμπτωσης/απουσίας σύμπτωσης (hit/no-hit), στο πλαίσιο της εντολής κάθε οργανισμού και με πλήρεις διασφαλίσεις.

Η Ευρωπόλ και η Eurojust θα παράσχουν ενισχυμένη στήριξη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και θα ενισχύσουν τους δεσμούς τους με την OLAF και την AMLA για την καταπολέμηση της απάτης και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, καθώς και με τον Frontex για τις διασυνοριακές μετακινήσεις υψηλού κινδύνου. Αυτό θα συμβάλει σημαντικά σε μια πιο ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική καταπολέμησης της απάτης σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η Ευρωπόλ θα ενισχύσει επίσης τους επιχειρησιακούς δεσμούς της με τον EUDA σχετικά με τις τάσεις του εγκλήματος που σχετίζεται με τα ναρκωτικά, με τον eu-LISA σχετικά με κοινές τεχνικές λύσεις και διαλειτουργικότητα, καθώς και με τον ENISA σχετικά με την επίγνωση της κατάστασης και την ετοιμότητα στον κυβερνοχώρο.

Πότε μπορούν τα κράτη μέλη να ζητήσουν τη στήριξη της Ευρωπόλ;

Τα κράτη μέλη μπορούν να ζητούν στήριξη από την Ευρωπόλ όποτε χρειάζονται εξειδικευμένη εμπειρογνωσία, αναλυτική και επιχειρησιακή στήριξη για την πρόληψη και τη διερεύνηση σοβαρών εγκλημάτων.  

Η νέα εντολή θα διευκολύνει την πρόσβαση στη στήριξη αυτή και θα την ενσωματώσει στενότερα στις εθνικές έρευνες. Μέσω των υπαλλήλων υποστήριξης της Ευρωπόλ, τα κράτη μέλη θα μπορούν να έχουν πιο άμεση πρόσβαση στην εμπειρογνωμοσύνη και τις ικανότητες της Ευρωπόλ, μειώνοντας τον διοικητικό φόρτο και διευκολύνοντας την έγκαιρη συμμετοχή σε περιπτώσεις στις οποίες η Ευρωπόλ μπορεί να προσθέσει αξία.

Η στήριξη μπορεί να κυμαίνεται από την ανάλυση μεγάλου όγκου πληροφοριών έως τον συντονισμό της επιχειρησιακής δράσης, την υποστήριξη ψηφιακών ερευνών, την παροχή εξειδικευμένης εμπειρογνωσίας σε βασικές απειλές κατά της ασφάλειας και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε προηγμένες τεχνολογικές ικανότητες.

Ο ρόλος της Ευρωπόλ θα εξακολουθήσει να είναι η στήριξη και η ενίσχυση των εθνικών αρχών. Οι έρευνες εξακολουθούν να εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των αρχών των κρατών μελών.

Πότε μπορούν τα κράτη μέλη να ζητήσουν στήριξη από την Eurojust;

Οι εθνικές έρευνες και διώξεις αποτελούν αρμοδιότητα των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη μπορούν να ζητούν τη στήριξη της Eurojust όταν μια υπόθεση περιλαμβάνει διασυνοριακά στοιχεία που απαιτούν δικαστικό συντονισμό ή συνεργασία μεταξύ τουλάχιστον δύο κρατών μελών.

Ο ρόλος της Eurojust είναι να υποστηρίζει και να διευκολύνει τη δικαστική συνεργασία σε διασυνοριακές υποθέσεις, κυρίως κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών, για παράδειγμα διευκολύνοντας την αναγνώριση και την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων, διοργανώνοντας συνεδριάσεις συντονισμού, υποστηρίζοντας κοινές δράσεις ή στρατηγικές.

Η πρόταση θα ενισχύσει τον υποστηρικτικό ρόλο της Eurojust. Στο πλαίσιο της νέας εντολής, η Eurojust θα είναι σε θέση να ενεργεί με δική της πρωτοβουλία για τον εντοπισμό δεσμών μεταξύ υποθέσεων, την πρόβλεψη και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την ανάγκη συντονισμού, τη συμβολή στην επίλυση ζητημάτων δικαιοδοσίας και τη στήριξη των εθνικών αρχών σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας. Οι αποφάσεις για την έναρξη και τη διεξαγωγή ερευνών θα παραμείνουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών.  

Τα εθνικά μέλη, οι εθνικοί εκπρόσωποι στο συλλογικό όργανο της Eurojust, θα έχουν επίσης ισχυρότερες εξουσίες, για παράδειγμα να εκδίδουν ή να εκτελούν αιτήσεις δικαστικής συνεργασίας σύμφωνα με το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο.

Πώς ενισχύετε τη διακυβέρνηση της Eurojust και της Ευρωπόλ;  

Ενισχύουμε τη διακυβέρνηση της Ευρωπόλ και της Eurojust αποσαφηνίζοντας και ενισχύοντας τους ισχύοντες κανόνες και καθιστώντας τους υπόλογους σε αποτελεσματικότερες δομές εποπτείας. Οι νέες προτάσεις για την Eurojust και την Ευρωπόλ θα ευθυγραμμίσουν τη δομή διακυβέρνησης με την κοινή προσέγγιση που εφαρμόζεται στους αποκεντρωμένους οργανισμούς της ΕΕ.  

Για την Ευρωπόλ, προτείνουμε ένα νέο εκτελεστικό συμβούλιο για την υποστήριξη του διοικητικού συμβουλίου και, ως εκ τούτου, τη διασφάλιση ταχύτερης λήψης αποφάσεων και ισχυρότερης εποπτείας του προϋπολογισμού, της διοίκησης και των επιδόσεων, ενώ το διοικητικό συμβούλιο διατηρεί τη συνολική στρατηγική ευθύνη. 

Όσον αφορά την Eurojust, στόχος μας είναι να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος για το συλλογικό όργανο της Eurojust με τη θέσπιση διοικητικού συμβουλίου για τις διοικητικές αποφάσεις υψηλού επιπέδου και τον εξορθολογισμό του εκτελεστικού συμβουλίου για την καθημερινή διοίκηση. Αυτό θα επιτρέψει στο Σώμα των επιτρόπων να επικεντρωθεί περισσότερο στο βασικό επιχειρησιακό και δικαστικό του έργο. 

Τι είναι η οδηγία για την ευρωπαϊκή εντολή έρευνας και πώς η αναθεώρησή της θα ενισχύσει την ασφάλεια της ΕΕ;

Η ευρωπαϊκή εντολή έρευνας (ΕΕΕ) επιτρέπει στις δικαστικές αρχές ενός κράτους μέλους να ζητούν τη συγκέντρωση και τη διαβίβαση αποδεικτικών στοιχείων από άλλο κράτος μέλος μέσω ταχείας, τυποποιημένης διαδικασίας.

Η αναθεώρηση θα βελτιώσει και θα εκσυγχρονίσει τη συνεργασία για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων μεταξύ των κρατών μελών, αποσαφηνίζοντας τους υφιστάμενους κανόνες, αντιμετωπίζοντας τις επιχειρησιακές προκλήσεις και προσαρμόζοντας στην αυξανόμενη χρήση εργαλείων ψηφιακών ερευνών.  

Εισάγει επίσης μια νέα ευρωπαϊκή εντολή εξ αποστάσεως συμμετοχής (ERPO) για τη διευκόλυνση της συνεργασίας ώστε οι ύποπτοι, οι κατηγορούμενοι και τα θύματα να συμμετέχουν εξ αποστάσεως σε ακροαματικές διαδικασίες από άλλο κράτος μέλος, διασφαλίζοντας παράλληλα τον πλήρη σεβασμό των δικαιωμάτων δίκαιης δίκης. Οι προτεινόμενοι κανόνες θέτουν σαφείς και αυστηρές προϋποθέσεις για την έκδοση και την εκτέλεση μιας ERPO, καθώς και σχετικές διαδικαστικές εγγυήσεις και μέσα έννομης προστασίας.

Τι είναι ο κανονισμός για την προστασία των δεδομένων για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και πώς η αναθεώρησή του θα ενισχύσει την ασφάλεια της ΕΕ;

Ο κανονισμός για την προστασία δεδομένων (EUDPR) για τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης διέπει τον χειρισμό δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων της Ευρωπόλ και της Eurojust.

Η πρόταση θα εναρμονίσει και θα απλουστεύσει τους εν λόγω κανόνες. Θα εξασφαλίσει νομική σαφήνεια σε ολόκληρο το σύστημα επιβολής του νόμου και ποινικής δικαιοσύνης της ΕΕ, καθώς και αποτελεσματική εποπτεία. Επιδιώκει επίσης να ευθυγραμμίσει τους εφαρμοστέους κανόνες με τις πρόσφατες προτεινόμενες τροποποιήσεις του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων, καθιστώντας ευκολότερη και σαφέστερη την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα όταν απαιτείται για λειτουργίες, διατηρώντας παράλληλα τις θεμελιώδεις εγγυήσεις για την προστασία της ιδιωτικής ζωής.

Ποια είναι τα νέα εργαλεία ΤΠ για την Ευρωπόλ στην πρόταση και τι σημαίνει αυτό όσον αφορά την ψηφιακή ετοιμότητα;

Η πρόταση θεσπίζει έναν κοινό χώρο δεδομένων της αστυνομίας, ένα ασφαλές συνεργατικό περιβάλλον που βασίζεται στην υποδομή υπολογιστικού νέφους της Ευρωπόλ και είναι προσβάσιμο μέσω αξιόπιστης ψηφιακής αστυνομικής ταυτότητας της ΕΕ. Για πρώτη φορά, θα παράσχει στις αρχές επιβολής του νόμου σε ολόκληρη την Ένωση ένα κοινό επιχειρησιακό περιβάλλον στο οποίο θα μπορούν να συνεργάζονται με ασφάλεια σε διασυνοριακές έρευνες, διατηρώντας παράλληλα τον πλήρη έλεγχο των πληροφοριών που επιλέγουν να ανταλλάσσουν.

Μέσω υποθέσεων κοινής επιχειρησιακής ανάλυσης, οι ερευνητές από διάφορα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να συγκεντρώνουν σχετικές πληροφορίες, να διενεργούν κοινή ανάλυση, να επικοινωνούν με ασφάλεια σε πραγματικό χρόνο και να αναπτύσσουν κοινή επιχειρησιακή εικόνα των εγκληματικών δικτύων που δραστηριοποιούνται σε διασυνοριακό επίπεδο. Με την υποστήριξη των αναλυτικών εργαλείων, της εμπειρογνωσίας και των επιχειρησιακών ικανοτήτων της Ευρωπόλ, ο κοινός χώρος δεδομένων της αστυνομίας θα διευκολύνει τον εντοπισμό συνδέσμων μεταξύ ερευνών, την αποκάλυψη εγκληματικών δικτύων και τον συντονισμό της δράσης σε όλες τις δικαιοδοσίες.

Το σύστημα θα λειτουργεί σε πλήρη συμμόρφωση με το πλαίσιο κυριαρχίας της ΕΕ στο υπολογιστικό νέφος και τους κανόνες της Ένωσης για την προστασία των δεδομένων, την κυβερνοασφάλεια και την ασφάλεια των δεδομένων. Με την ενίσχυση της επιχειρησιακής συνεργασίας και την παράλληλη στήριξη της ψηφιακής κυριαρχίας της ΕΕ, ο κοινός χώρος δεδομένων της αστυνομίας αποτελεί σημαντικό βήμα προς μια πιο συνδεδεμένη, ασφαλή και ανθεκτική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Πώς ενισχύετε τη συνεργασία της Ευρωπόλ με διεθνείς εταίρους;

Η στενή συνεργασία με τους διεθνείς εταίρους είναι καίριας σημασίας για την εξάρθρωση των εγκληματικών δικτύων και την αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας. Η Ευρωπόλ είναι αξιόπιστος εταίρος στη διεθνή σκηνή και συνεργάζεται επί του παρόντος με περισσότερες από 40 χώρες.

Η πρόταση ενισχύει το πλαίσιο που διέπει την εξωτερική δέσμευση της Ευρωπόλ, διασφαλίζοντας ότι η συνεργασία της Ευρωπόλ με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς παραμένει ευθυγραμμισμένη με τις αξίες, τις εξωτερικές πολιτικές και τις στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ. Ταυτόχρονα, θεσπίζει ειδικό πλαίσιο συνεργασίας με τις συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν, το οποίο αντικατοπτρίζει τη στενή τους ολοκλήρωση και τον καίριο ρόλο τους στη διασφάλιση της λειτουργίας και της ασφάλειας του χώρου Σένγκεν.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η πρόταση προβλέπει αυξημένη συνεργασία με τρίτες χώρες, επιτρέποντας στην Ευρωπόλ να διενεργεί από κοινού επεξεργασία εγκληματολογικών πληροφοριών με τρίτες χώρες εταίρους, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφαλή ανταλλαγή πληροφοριών μέσω διαύλων όπως η Ιντερπόλ. Η πρόταση επιτρέπει επίσης στην Ευρωπόλ να αποστέλλει εμπειρογνώμονες σε τρίτες χώρες για τον συντονισμό των επιχειρησιακών μέτρων. Εστιάζοντας τις εξωτερικές δραστηριότητες της Ευρωπόλ σε επιχειρησιακούς στόχους, η πρόταση μεγιστοποιεί την προστιθέμενη αξία τους για τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, παραμένοντας παράλληλα συμπληρωματική προς τον ρόλο του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (CEPOL) στην ανάπτυξη ικανοτήτων σε τρίτες χώρες.

Πώς ενισχύετε τη συνεργασία της Eurojust με διεθνείς εταίρους;

Σύμφωνα με τη συνολική στρατηγική της ΕΕ και το σχέδιο δράσης κατά της διακίνησης ναρκωτικών, η πρόταση θα ενισχύσει την ικανότητα της Eurojust να συνεργάζεται με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς. Η συνεργασία αυτή θα καταστεί πιο ευέλικτη: Η Eurojust θα είναι σε θέση να αρχίσει την προετοιμασία της συνεργασίας με τρίτες χώρες, ακόμη και όταν οι επίσημες συμφωνίες βρίσκονται ακόμη υπό διαπραγμάτευση. Ο Οργανισμός θα είναι επίσης σε θέση να συμμετέχει νωρίτερα σε επιχειρησιακό επίπεδο όταν πληρούνται οι διασφαλίσεις και να αξιοποιεί περισσότερο τους δικαστικούς συνδέσμους, τους εισαγγελείς και τα σημεία επαφής σε τρίτες χώρες.

Επί του παρόντος, η Eurojust έχει συνάψει συμφωνίες με 16 χώρες: Αρμενία, Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Γεωργία, Ισλανδία, Λίβανος, Λιχτενστάιν, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Νορβηγία, Σερβία, Ελβετία, Ουκρανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένες Πολιτείες. Επί του παρόντος, η Επιτροπή έχει εντολή από το Συμβούλιο να διαπραγματευθεί συμφωνίες συνεργασίας με 10 άλλες τρίτες χώρες.

Η αναθεώρηση της Eurojust θα αποσαφηνίσει επίσης το νομικό πλαίσιο για επιχειρησιακές ανταλλαγές με εκπροσώπους τρίτων χωρών, προκειμένου να δημιουργηθούν σταθερότεροι δίαυλοι διεθνούς δικαστικής συνεργασίας.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Etienne Girardet on Unsplash

Οι ευρωπαίοι καταναλωτές, προμηθευτές και έμποροι λιανικής πώλησης οικιακών συσκευών, ηλεκτρονικών συσκευών και ελαστικών θα επωφεληθούν από τους απλουστευμένους κανόνες για τη σήμανση που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Οι απλουστευμένοι κανόνες για την ενέργεια και τη σήμανση των ελαστικών θα διευκολύνουν τις απαιτήσεις για τους προμηθευτές και τους εμπόρους λιανικής πώλησης, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι καταναλωτές λαμβάνουν τις πληροφορίες που χρειάζονται κατά την αγορά ενός προϊόντος. Αυτό θα ενθαρρύνει τους κατασκευαστές και τους προμηθευτές να αναπτύξουν και να διαθέσουν στην αγορά καλύτερες και αποδοτικότερες συσκευές και ελαστικά, βοηθώντας τους καταναλωτές —τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά— να αγοράσουν ενεργειακά αποδοτικότερα προϊόντα και, τελικά, να μειώσουν τους λογαριασμούς ενέργειας και το κόστος λειτουργίας τους. Ορισμένες νεότερες ετικέτες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων για smartphones, θα παρέχουν επίσης πληροφορίες σχετικά με την ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα επισκευής, βοηθώντας τους ανθρώπους να επιλέγουν προϊόντα που διαρκούν περισσότερο.

Ο ενεργειακός τομέας βρίσκεται σε κομβική στιγμή: μετάβαση από μια ενεργειακή κρίση ορυκτών καυσίμων σε μια νέα εποχή εξηλεκτρισμού. Η αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης απαιτεί σημαντική επέκταση της παραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας - αλλά και τη συνετή χρήση αυτής της ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ενεργειακή απόδοση παραμένει απαραίτητη. Το ενεργειακό σήμα της ΕΕ έχει ήδη αποδείξει την αξία του, βοηθώντας τους καταναλωτές να κάνουν συνειδητές επιλογές, μειώνοντας παράλληλα την κατανάλωση ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Το πλαίσιο ενεργειακής επισήμανσης έχει ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικό όσον αφορά τη μείωση της χρήσης ενέργειας και την υποστήριξη τεκμηριωμένων επιλογών των καταναλωτών. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να διατηρηθεί και να ενισχυθεί περαιτέρω, πράγμα που αποτελεί τον στόχο της πρότασης. Η ΕΕ εξορθολογίζει τους κανόνες ώστε να καταστεί ευκολότερη η εφαρμογή τους, να μειωθεί το κόστος και να διευκολυνθεί η επιβολή τους, μειώνοντας έτσι τον διοικητικό φόρτο. Η νομοθεσία για τα συνδεόμενα με την ενέργεια προϊόντα μπορεί να συμβάλει σημαντικά σε ένα ασφαλές, ενεργειακά αποδοτικό, εξηλεκτρισμένο και εγχώριο ενεργειακό σύστημα.

Τα προτεινόμενα μέτρα

Η πρόταση δεν μεταβάλλει τον κύριο σκοπό του πλαισίου, δηλαδή την παροχή σαφών και συγκρίσιμων πληροφοριών στους καταναλωτές, ώστε να μπορούν να κάνουν συνειδητές επιλογές. Οι προτεινόμενες αλλαγές θα επιτρέψουν μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο εμφάνισης των ετικετών, ανάλογα με το προϊόν, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι καταναλωτές εξακολουθούν να βλέπουν τις πληροφορίες κατά την αγορά. Για παράδειγμα, οι ηλεκτρονικές διατάξεις απεικόνισης ραφιών μπορεί να αποτελούν αποδεκτή εναλλακτική λύση αντί του χαρτιού για τύπους προϊόντων που πωλούνται σε φυσικά καταστήματα, αλλά αυτό δεν επιτρέπεται βάσει του ισχύοντος πλαισίου. Για τα προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών μόνο μεταξύ επιχειρήσεων και δεν πωλούνται σε φυσικά καταστήματα, όπως τα ψυγεία υπεραγορών ή τα μηχανήματα αυτόματης πώλησης, δεν θα εμφανίζεται τυπωμένη ετικέτα πριν από την αγορά και ένας κωδικός QR στη σχετική τεκμηρίωση ή στο προϊόν μπορεί να είναι πιο σχετικός. Ομοίως, οι συσκευές θέρμανσης, ψύξης ή κουζίνας πωλούνται συχνά από εγκαταστάτη ή εγκαταστάτη κουζίνας χωρίς ο καταναλωτής να βλέπει πραγματικά τη συσκευή να εκτίθεται σε φυσικό κατάστημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πιο σημαντική στιγμή είναι όταν ο πελάτης λαμβάνει την προσφορά από τον εγκαταστάτη. Ως εκ τούτου, το σήμα θα πρέπει να εμφανίζεται σε αυτό το στάδιο, ως μέρος της συμβατικής προσφοράς. Άλλες λύσεις θα μπορούσαν και πάλι να αφορούν προϊόντα που πωλούνται σε μεγάλες ποσότητες, τα οποία ενδέχεται να μην εμφανίζονται μεμονωμένα στα ράφια των καταστημάτων, αλλά να φυλάσσονται στα κιβώτια τους σε παλέτες.

Άλλα προτεινόμενα μέτρα για την ενεργειακή επισήμανση περιλαμβάνουν τη διευκόλυνση των προμηθευτών και των καταστηματαρχών να επικαιροποιούν τις ετικέτες όταν αναπροσαρμόζονται οι ενεργειακές αξιολογήσεις. Τόσο για την ενεργειακή σήμανση όσο και για τα ελαστικά, τα μέτρα περιλαμβάνουν την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των εκπροσώπων κατασκευαστών εκτός ΕΕ. Όσον αφορά μόνο τα ελαστικά, τα μέτρα πρότειναν την κατάργηση της απαίτησης για τους εμπόρους οχημάτων να εμφανίζουν τις ετικέτες των ελαστικών κατά την πώληση ενός νέου αυτοκινήτου, όπου σπάνια προσφέρεται στους πελάτες η δυνατότητα επιλογής. Τέλος, οι αλλαγές θα συμβάλουν στην απλούστευση της νομικής διαδικασίας για την επικαιροποίηση των σημάτων ελαστικών επισώτρων, στην καλύτερη στήριξη των δημόσιων συμβάσεων και στη διευκόλυνση της εποπτείας της αγοράς με τη χρήση του Ευρωπαϊκού Μητρώου Προϊόντων για την Ενεργειακή Σήμανση (EPREL), για παράδειγμα διασφαλίζοντας ότι ορισμένα στοιχεία του προϊόντος που λείπουν τώρα —αλλά για τα οποία η πείρα έχει δείξει ότι είναι απαραίτητα για τους αγοραστές, τους πελάτες ή τις αρχές εποπτείας της αγοράς— θα είναι διαθέσιμα ψηφιακά.

Τα μέτρα αυτά αναμένεται να εξοικονομήσουν έως και 125 εκατ. ευρώ ετησίως για τις επιχειρήσεις και τις αρχές εποπτείας της αγοράς κατά την επόμενη δεκαετία. Θα συμβάλουν στην εξοικονόμηση διοικητικών δαπανών ύψους 18,4 δισ. ευρώ, φέρνοντάς μας πιο κοντά στον ευρύτερο στόχο της ΕΕ για μείωση των ετήσιων διοικητικών δαπανών κατά 37,5 δισ. ευρώ έως το 2029. Στην ειδική περίπτωση της ενεργειακής σήμανσης και της σήμανσης ελαστικών επισώτρων, αυτό θα περιλαμβάνει εξοικονόμηση κόστους για τις αρχές εποπτείας της αγοράς.

Ιστορικό

Η πρωτοβουλία για την απλούστευση των ενεργειακών προϊόντων είναι η 12η μιας σειράς πρωτοβουλιών της ΕΕ για τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Η Επιτροπή έχει καθορίσει μια πορεία για την απλούστευση των κανόνων της ΕΕ ώστε να καταστεί η οικονομία της ΕΕ πιο ανταγωνιστική και πιο ευημερούσα, με σαφή στόχο την επίτευξη μιας άνευ προηγουμένου προσπάθειας απλούστευσης με την επίτευξη μείωσης του διοικητικού φόρτου κατά τουλάχιστον 25 % και τουλάχιστον 35 % για τις ΜΜΕ έως το 2030. Στην ειδική περίπτωση της ενεργειακής σήμανσης και της σήμανσης ελαστικών επισώτρων, οι αρχές εποπτείας της αγοράς θα απολαμβάνουν εξοικονόμηση κόστους.

Η πρόταση βασίζεται σε εκτενείς διαβουλεύσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός διαλόγου για την εφαρμογή, μιας πρόσκλησης υποβολής στοιχείων και μιας έκθεσης ελέγχου της πραγματικότητας. Υποστηρίζεται επίσης από δύο εκθέσεις εφαρμογής που εξετάζουν προσεκτικά την κατανόηση της ενεργειακής σήμανσης και της σήμανσης των ελαστικών από  τους καταναλωτές από το 2021. Οι εκθέσεις αυτές βασίστηκαν σε πρόσφατες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στις αρχές του 2025 σχετικά με τη χρήση των σημάτων ελαστικών επισώτρων, τις επικαιροποιημένες ενεργειακές ετικέτες και τη βάση δεδομένων προϊόντων EPREL. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν τα οφέλη των πολιτικών οικολογικού σχεδιασμού και επισήμανσης για τους καταναλωτές, την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία. Ταυτόχρονα, τόνισαν τα συνεχιζόμενα προβλήματα μη συμμόρφωσης και ανεπαρκούς εποπτείας της αγοράς, ιδίως στις διαδικτυακές πωλήσεις.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Robert Laursoo on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα χορηγήσει 5,8 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία των δύο πρώτων περιφερειακών κόμβων καλωδίων, στη Βαλτική Θάλασσα και στη Μεσόγειο Θάλασσα. Προκηρύσσει επίσης σήμερα πρόσκληση υποβολής προτάσεων ύψους 40 εκατ. ευρώ για την αύξηση της ευρωπαϊκής ικανότητας επισκευής υποβρύχιων καλωδίων επικοινωνίας. Οι δύο αυτές δράσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την ασφάλεια των καλωδίων, στηρίζοντας την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποβρύχιων δεδομένων και των ενεργειακών καλωδίων της Ευρώπης και ενισχύοντας τη συλλογική μας ικανότητα παρακολούθησης, εντοπισμού και αντιμετώπισης απειλών που στοχεύουν κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές.

Πρώτοι περιφερειακοί κόμβοι καλωδίων

Με τη λήψη 2,5 εκατ. ευρώ, ο περιφερειακός κόμβος της Βαλτικής Θάλασσας θα ενισχύσει τους περιφερειακούς μηχανισμούς επιτήρησης και αντίδρασης. Το έργο θα ενισχύσει τα εθνικά και διασυνοριακά κέντρα επιχειρήσεων ασφάλειας, θα ενισχύσει τις πλατφόρμες ανταλλαγής πληροφοριών και θα βελτιώσει την ικανότητα εντοπισμού και πρόληψης απειλών για θαλάσσιες υποδομές ζωτικής σημασίας σε αυτόν τον ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα. Η Φινλανδία θα συντονίσει τον κόμβο μαζί με τη Δανία, τη Γερμανία, την Εσθονία, τη Λετονία και τη Σουηδία.

Στην περιοχή της Μεσογείου, ένας κόμβος με χρηματοδότηση ύψους 3,3 εκατ. ευρώ θα συνδυάζει κοινές διαδικασίες και δομές λήψης αποφάσεων με μια ομοσπονδιακή τεχνολογική πλατφόρμα, επιτρέποντας την ανταλλαγή πληροφοριών σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, τον εντοπισμό ανωμαλιών και τη συντονισμένη αντιμετώπιση περιστατικών σε διασυνοριακό επίπεδο. Η Ιταλία θα συντονίσει τον κόμβο παράλληλα με την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Μάλτα.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ικανοτήτων Κυβερνοασφάλειας (ECCC) διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη δημιουργία αυτών των κόμβων σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω της διαχείρισης της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων και της χορήγησης των επιχορηγήσεων.

40 εκατ. ευρώ για την επισκευή καλωδίων στη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό

Με τη χρηματοδότηση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» — ΜΣΕ — Ψηφιακός τομέας, στόχος της νέας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων ύψους 40 εκατ. ευρώ που δρομολογήθηκε σήμερα είναι να διασφαλιστεί η ταχεία και αποτελεσματική αντιμετώπιση σημαντικών διαταραχών των υποβρύχιων καλωδίων σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Εστιάζοντας στη Μεσόγειο, τον Ατλαντικό και άλλες θαλάσσιες λεκάνες, χρηματοδοτεί προσαρμόσιμες ενότητες, οι οποίες θα είναι στρατηγικά τοποθετημένες για την εξυπηρέτηση αυτών των θαλάσσιων λεκανών. Οι μονάδες μπορούν να εγκατασταθούν και να αναπτυχθούν ταχέως από υφιστάμενα επισκευαστικά σκάφη, κατόπιν αιτήματος των νέων περιφερειακών κόμβων επιτήρησης ή άλλων αρμόδιων αρχών.

Αυτό έπεται μιας πρώτης πιλοτικής πρόσκλησης ύψους 20 εκατ. ευρώ, η οποία δρομολογήθηκε την άνοιξη του 2026 για τη χρηματοδότηση δομοστοιχείων επισκευής στη Βαλτική Θάλασσα.

Επόμενα βήματα

Το φθινόπωρο του τρέχοντος έτους θα δρομολογηθεί νέα πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τη δημιουργία περιφερειακών κόμβων καλωδίων σε θαλάσσιες λεκάνες που δεν έχουν ακόμη καλυφθεί ή για τη συμμετοχή άλλων κρατών μελών στους δύο νεοσυσταθέντες περιφερειακούς κόμβους καλωδίων. Η επιχορήγηση χορηγείται στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων που διαχειρίζεται το ECCC, με κονδύλια στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη».

Οι αιτούντες στην ψηφιακή πρόσκληση του ΜΣΕ μπορούν να υποβάλουν προτάσεις έως τις 8 Οκτωβρίου 2026 (17:00 ώρα Κεντρικής Ευρώπης). 

Ιστορικό

Μετά από περιστατικά που αφορούσαν υποθαλάσσια καλώδια στην περιοχή της Βαλτικής, η Επιτροπή εξέδωσε σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ασφάλεια των καλωδίων τον Φεβρουάριο του 2025. Με αυτούς τους πρώτους περιφερειακούς κόμβους καλωδίων, η Ευρώπη ενισχύει την ικανότητά της να διαμορφώνει μια εικόνα της κατάστασης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο σε μια θαλάσσια λεκάνη.

Στο πλαίσιο του τρέχοντος πολυετούς προγράμματος εργασίας του ΜΣΕ για τον ψηφιακό τομέα (2024-2027), διατίθενται συνολικά 533 εκατ. ευρώ σε έργα υποβρύχιων καλωδίων, ενώ έχουν ήδη χορηγηθεί 186 εκατ. ευρώ σε 25 έργα. Από το 2021 έως το 2024, ο ΜΣΕ-Ψηφιακός τομέας παρείχε 420 εκατ. ευρώ σε 51 έργα καλωδιακής συνδεσιμότητας κορμού.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Scott Rodgerson on Unsplash