Το κείμενο, το οποίο εγκρίθηκε στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με 387 ψήφους υπέρ, 191 κατά και 46 αποχές την Τετάρτη, εξετάζει την έκθεση της Επιτροπής του 2025 για το κράτος δικαίου, αξιολογώντας ταυτόχρονα τις εξελίξεις στα κράτη μέλη και στα θεσμικά όργανα της Ένωσης.

Το Κοινοβούλιο τονίζει ότι το 93% των συστάσεων της Επιτροπής αποτελεί επανάληψη από προηγούμενα έτη. Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, οι μηχανισμοί για την καταπολέμηση της διαφθοράς, η ελευθερία των ΜΜΕ, ο χώρος της κοινωνίας των πολιτών, η ισότητα και οι δημοκρατικοί θεσμοί λογοδοσίας παραμένουν σε κίνδυνο, ενώ η ετήσια έκθεση εξακολουθεί να μην καταγγέλλει σοβαρές διαρθρωτικές απειλές. Οι αδυναμίες αυτές βλάπτουν άμεσα την πρόσβαση των πολιτών στη δικαιοσύνη, την προστασία από τις διακρίσεις, την ελευθερία της έκφρασης, την πρόσβαση στην πληροφόρηση, τη δημοκρατική συμμετοχή και την ορθή χρήση του δημόσιου χρήματος.

Ανησυχίες στον τομέα της δικαιοσύνης

Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν για υπερβολική πολιτική επιρροή στους διορισμούς δικαστών, τα πειθαρχικά τμήματα, τις προαγωγές και την ανάθεση υποθέσεων. Καλούν τα κράτη μέλη να εγγυηθούν ότι τα συστήματα απονομής δικαιοσύνης είναι διαρθρωτικά ανεξάρτητα, αποτελεσματικά και αμερόληπτα, με επαρκείς πόρους, δωρεάν νομική συνδρομή και μηχανισμούς για την αποτροπή πολιτικών πιέσεων.

Ακόμη, οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν την πολιτική εργαλειοποίηση των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, των πολιτικά υποκινούμενων διώξεων, των επιθέσεων κατά δικαστών και εισαγγελέων και των καταχρήσεων αμνηστιών και απονομών χάριτος. Επιδιώκουν επίσης την ενίσχυση της επιβολής των αποφάσεων του Δικαστηρίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και ζητούν από την Επιτροπή να αντιμετωπίζει τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές ως ζήτημα κράτους δικαίου.

Επίμονα ζητήματα διαφθοράς

Οι ευρωβουλευτές χαρακτηρίζουν τη διαφθορά σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την ίση μεταχείριση, προειδοποιώντας ότι η ανεπαρκής επιβολή των διαθέσιμων εργαλείων που προβλέπει η νομοθεσία προωθεί την ατιμωρησία και διαβρώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Χαιρετίζουν την οδηγία για την καταπολέμηση της διαφθοράς και ζητούν αυστηρότερες ποινές, εξειδικευμένους ελεγκτικούς φορείς και αποτελεσματική δράση σε υποθέσεις υψηλού επιπέδου. Το Κοινοβούλιο ζητεί επίσης την πλήρη συμμετοχή της ΕΕ στην GRECO και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των οργάνων της ΕΕ που ασχολούνται με τη διαφθορά.

Πίεση στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και στην κοινωνία των πολιτών

Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι η δολοφονία δημοσιογράφων αποτελεί ευθεία επίθεση στο κράτος δικαίου, ενώ οι απειλές, η παρενόχληση και οι καταχρηστικές αγωγές αποθαρρύνουν την δημοσιογραφική έρευνα. Οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού παρακολούθησης και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για πολιτικές παρεμβάσεις, κρατικά ελεγχόμενη διαφήμιση, συγκεντρωμένη ιδιοκτησία και πίεση στα δημόσια μέσα ενημέρωσης.

Το Κοινοβούλιο προειδοποιεί επίσης για τη συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών (μέσω υπερβολικού διοικητικού φόρτου, περικοπών χρηματοδότησης, εκστρατειών δυσφήμισης και ποινικοποίησης οργανώσεων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων) και επαναλαμβάνει ότι οι περιορισμοί στην κοινωνία των πολιτών και στις ελευθερίες του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι πρέπει να είναι αιτιολογημένοι, αναλογικοί και να συνάδουν με τα κατοχυρωμένα δικαιώματα.

Θεμελιώδη δικαιώματα, κονδύλια της ΕΕ και διεύρυνση

Το Κοινοβούλιο συνδέει το κράτος δικαίου με τα θεμελιώδη δικαιώματα, εκφράζοντας ανησυχίες σχετικά με τις διακρίσεις, τη ρητορική μίσους, τον ρατσισμό, τον αντισημιτισμό, την ισλαμοφοβία, τα μέτρα κατά των ΛΟΑΤΚΙ+, τα κενά στα δικαιώματα των μειονοτήτων, την έμφυλη βία, των πολιτικών της μετανάστευσης και του ασύλου, καθώς και τους φραγμούς στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα. Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν επίσης ότι κονδύλια της ΕΕ ενδέχεται να έχουν συνδεθεί με παραβιάσεις δικαιωμάτων και ζητούν αναστολές πληρωμών όπου εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις. Τέλος, υποστηρίζουν ότι ο έλεγχος του κράτους δικαίου πρέπει να είναι αυστηρός στο πλαίσιο της διεύρυνσης της ΕΕ και ότι όλες οι χώρες πρέπει να τηρούν τα ίδια υψηλά πρότυπα.

Δηλώσεις

Ο εισηγητής Κώστας Αρβανίτης (Η Αριστερά, Ελλάδα) σχολίασε: «Η υπερψήφιση της έκθεσης με ευρεία πλειοψηφία των πολιτικών ομάδων του δημοκρατικού τόξου αποτελεί ορόσημο θεσμικής ευταξίας και δείκτη εμπέδωσης της κανονικότητας στον χώρο του κράτους δικαίου. Το κείμενο καλύπτει το σύνολο των θεματικών κλάδων του πεδίου, εκφράζει σε εξαιρετικό βαθμό τους προβληματισμούς μας για τις δικαιοκρατικές αρρυθμίες στα κράτη μέλη, και περιλαμβάνει πολυάριθμες συνεκτικές προτάσεις βελτίωσης. Ευχαριστώ πολύ τους συναδέλφους ευρωβουλευτές που τη στήριξαν, κι εύχομαι η έκθεση να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο αναφοράς και ισχυρή παρακαταθήκη για τις μελλοντικές μας δράσεις θωράκισης του κράτους δικαίου, των θεμελιωδών δικαιωμάτων, και της δημοκρατίας.»

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Jannes Van den wouwer on Unsplash

Οι επικαιροποιημένοι κανόνες, που εγκρίθηκαν με 459 ψήφους υπέρ, 127 κατά και 70 αποχές, επιτρέπουν στις ευάλωτες αναπτυσσόμενες χώρες να εξάγουν αγαθά στην ΕΕ με χαμηλούς ή μηδενικούς δασμούς. Στον κατάλογο των διεθνών συνθηκών που πρέπει να επικυρώσουν οι συμμετέχουσες χώρες για να επωφεληθούν από τις εμπορικές προτιμήσεις προτέθηκε σειρά συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το περιβάλλον, στις οποίες περιλαμβάνονται η Συμφωνία του Παρισιού, η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Προϋποθέσεις περί επανεισδοχής

Οι ευρωβουλευτές κατάφεραν να συμπεριλάβουν μια σειρά αυστηρότερων κριτηρίων που θα πρέπει να πληρούνται προτού οι χώρες του ΣΓΠ δουν τους προτιμησιακούς δασμούς τους να ανακαλούνται λόγω της συνεχιζόμενης άρνησης συνεργασίας για την επανεισδοχή παράτυπων μεταναστών. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν μεγαλύτερη διαδικασία αξιολόγησης και υποχρεωτική συνεργασία τουλάχιστον 12 μηνών με τις εμπλεκόμενες χώρες. Θα υπάρξει επίσης καθυστέρηση δύο ετών για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όσον αφορά την εφαρμογή των όρων επανεισδοχής.

Ρύζι

Προκειμένου να προστατευθεί καλύτερα ο ευαίσθητος τομέας της παραγωγής ρυζιού στην ΕΕ, οι διαπραγματευτές του Κοινοβουλίου διασφάλισαν ότι θα ενεργοποιούνται αυτόματες δικλείδες μόλις σημειωθεί αύξηση των εισαγωγών ρυζιού κατά 45% κατά μέσο όρο σε 10 έτη.

Δηλώσεις

Ο Bernd Lange (S&D, DE), πρόεδρος της  Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου και εισηγητής, δήλωσε: «Πρόκειται για σπουδαία νέα για περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους σε πάνω από 60 χώρες. Παρέχοντας σχεδόν αδασμολόγητη και χωρίς ποσοστώσεις πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ για άλλα 10 έτη, η ΕΕ διπλασιάζει τις προσπάθειές της για να καταστεί αξιόπιστος, προβλέψιμος και ανθεκτικός εταίρος για τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Δύο ζητήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων: οι προϋποθέσεις επανεισδοχής και οι δικλείδες για τους ρυζοπαραγωγούς. Όσον αφορά τις επανεισδοχές, το Κοινοβούλιο πιστεύει ότι το εμπόριο και η μετανάστευση είναι καλύτερο να διαχωρίζονται. Το Συμβούλιο έδειξε σημαντική ευελιξία για να ανταποκριθεί στις ανησυχίες του Κοινοβουλίου, δημιουργώντας ένα ισορροπημένο σύστημα με σαφή όρια και ένα διαφοροποιημένο σύστημα για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Στην πράξη, αυτή η αιρεσιμότητα θα είναι πολύ δύσκολο να ενεργοποιηθεί. Όσον αφορά τις διασφαλίσεις για το ρύζι, διαθέτουμε πλέον ένα σύστημα που θα ενεργοποιείται αυτόματα σε περίπτωση υπερβολικών όγκων εισαγωγών ρυζιού.»

Επόμενα βήματα

Μόλις εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο της ΕΕ, η νομοθεσία θα υπογραφεί και θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Στη συνέχεια, θα τεθεί σε ισχύ και θα εφαρμοστεί για περίοδο 10 ετών.

Σχετικές πληροφορίες

Το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) αποτελεί το προτιμησιακό εμπορικό καθεστώς της ΕΕ με τις αναπτυσσόμενες χώρες από το 1971. Προσφέρει στις αναπτυσσόμενες χώρες μειωμένους δασμούς κατά τις εξαγωγές προς την ΕΕ με στόχο την εξάλειψη της φτώχειας, την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και την καλύτερη ενσωμάτωση των χωρών αυτών στην παγκόσμια οικονομία. Το σύστημα ΣΓΠ καλύπτει περισσότερες από 60 χώρες και 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Τον Οκτώβριο του 2023 το Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της παράτασης των ισχυόντων κανόνων μετά την παύση των συνομιλιών με το Συμβούλιο σχετικά με τους νέους κανόνες.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Nina Luong on Unsplash

Σε έκθεση που εγκρίθηκε με 447 ψήφους υπέρ, 160 κατά και 43 αποχές, οι ευρωβουλευτές καλούν τα κράτη μέλη που εξακολουθούν να στηρίζονται σε ορισμούς του βιασμού με βάση τη χρήση βίας ή εξαναγκασμού, να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους με τα διεθνή πρότυπα - συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, η οποία κυρώθηκε από την ΕΕ το 2023. Παράλληλα, ζητούν επαρκή στήριξη και προστασία για τα θύματα και τους επιζώντες σε ολόκληρη την ΕΕ. Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι η σιωπή, η έλλειψη αντίστασης, η απουσία ρητής άρνησης, η προηγούμενη συναίνεση, η προγενέστερη σεξουαλική συμπεριφορά ή οποιαδήποτε υφιστάμενη ή προηγούμενη σχέση δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως συναίνεση.

Νέο νομικό πλαίσιο

Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η συναίνεση πρέπει να αξιολογείται εντός του εκάστοτε πλαισίου, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που αφορούν βία, απειλή, κατάχρηση εξουσίας, φόβο, εκφοβισμό, κατάσταση απώλειας συνείδησης, μέθη, υποβολή σε χημικές ουσίες, ύπνο, ασθένεια, αναπηρία ή άλλη κατάσταση ευαλωτότητας. Υπογραμμίζουν ότι οι τραυματικές αντιδράσεις (όπως το «πάγωμα» ή η «παραίτηση») πρέπει να αποτυπώνονται στη νομοθεσία και τη δικαστική πρακτική και επαναλαμβάνουν την έκκλησή τους να προστεθεί η έμφυλη βία στον κατάλογο ποινικών αδικημάτων υπό το δίκαιο της ΕΕ

Προσέγγιση με επίκεντρο το θύμα

Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι για τον βιασμό, μόνο μία νομοθεσία με βάση τη συναίνεση μπορεί να διασφαλίσει ουσιαστική δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη. Οι ευρωβουλευτές ζητούν μια διαθεματική και θυματοκεντρική προσέγγιση, η οποία να περιλαμβάνει άμεση ιατρική φροντίδα, σεξουαλική και αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη, ασφαλή και νόμιμη άμβλωση, μετατραυματική περίθαλψη, ψυχολογική υποστήριξη και νομική συνδρομή. Ζητούν επίσης δωρεάν εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένων κέντρων αντιμετώπισης κρίσεων που λειτουργούν σε 24ωρη βάση και παρέχουν ιατρική, ψυχολογική και νομική στήριξη.

Κατάρτιση, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση

Η έκθεση ζητά την καθιέρωση τακτικής και εξειδικευμένης υποχρεωτικής κατάρτισης για επαγγελματίες που είναι πιθανό να έρθουν σε επαφή με θύματα βιασμού, μεταξύ των οποίων και αστυνομικοί, δικαστές, εισαγγελείς, δικηγόροι, επαγγελματίες υγείας και εργαζόμενοι στην πρώτη γραμμή. Οι ευρωβουλευτές καλούν την Επιτροπή να παρουσιάσει εντός του 2026 τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για μια ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση για τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις, καθώς και για εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τη συναίνεση, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τη σεξουαλική ακεραιότητα και τη σωματική αυτονομία, καθώς και για την αποδόμηση μύθων γύρω από τον βιασμό, το περιεχόμενο που υπονομεύει την έμφυλη ισότητα και την διαδικτυακή προπαγάνδα που προωθεί στερεοτυπικές και μισογυνικές αντιλήψεις («incels»).

Δηλώσεις

Η εισηγήτρια της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών Evin Incir (Σοσιαλιστές, Σουηδία) δήλωσε: «Είναι τόσο ηθικά όσο και νομικά απαράδεκτο το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν προστατεύονται σε ολόκληρη την ΕΕ από νόμους με την αρχή ‘μόνο το ναι σημαίνει ναι’. Εδώ και χρόνια ζητάμε έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού και, παρότι το Συμβούλιο απέτρεψε την υιοθέτησή του στο πλαίσιο της οδηγίας για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη μίας τέτοιας προσέγγισης — από το 2023, η Γαλλία, η Φινλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία έχουν θεσπίσει σχετική νομοθεσία. Η συγκυρία είναι με το μέρος μας: ήρθε η ώρα να θεσπίσουμε έναν κοινό ευρωπαϊκό ορισμό του βιασμού με βάση την απουσία ελεύθερης και ανακλητής συναίνεσης.»

Η εισηγήτρια της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών Joanna Scheuring-Wielgus (Σοσιαλιστές, Πολωνία) δήλωσε: «Μία στις τρεις γυναίκες στην ΕΕ έχει υποστεί έμφυλη βία. Μία στις είκοσι, έχει υπάρξει θύμα βιασμού. Χάρη στο θάρρος γυναικών όπως η Gisèle Pelicot, οι φωνές που ζητούν δράση, πυκνώνουν. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι στις κοινωνίες μας υπάρχουν αμέτρητα θύματα, πολλά από τα οποία δεν θα βρουν ποτέ δικαίωση. Το Κοινοβούλιο υψώνει την φωνή του υπέρ της δικαιοσύνης, καλώντας την Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία, ώστε να μπορέσουμε να βελτιώσουμε ουσιαστικά την κατάσταση που βιώνουν οι γυναίκες και να υπερβούμε παρωχημένους νόμους προκειμένου να διασφαλίσουμε το ίδιο επίπεδο προστασίας σε ολόκληρη την ΕΕ.»

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Frolicsome Fairy on Unsplash

Σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση του Κοινοβουλίου, η οποία εγκρίθηκε με 370 ψήφους υπέρ, 201 κατά και 84 αποχές, ο προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 θα πρέπει να ανέλθει στο 1,27% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ και να μην περιλαμβάνει στα ανώτατα όριά του την εξυπηρέτηση του χρέους για το ταμείο ανάκαμψης NextGenerationEU (0,11% του ΑΕΕ).

Οι ευρωβουλευτές προτείνουν αύξηση κατά περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025. Τα επιπλέον χρήματα που ζητά το Κοινοβούλιο θα κατανεμηθούν ομοιόμορφα στους τρεις τομείς του προϋπολογισμού που στηρίζουν τις προτεραιότητες της ΕΕ (εξαιρουμένων των θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ) και θα αμβλύνουν τις πληθωριστικές πιέσεις.

Σε ονομαστικούς όρους, η πρόταση του Κοινοβουλίου αντιστοιχεί σε αύξηση 175,11 δισ. ευρώ (σε σταθερές τιμές 2025) ή 197,30 δισ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές) σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής. Στα χρήματα αυτά δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος αποπληρωμής του μηχανισμού ανάκαμψης NextGenerationEU. Συνολικά, το Κοινοβούλιο προτείνει προϋπολογισμό ύψους 1,78 τρισ. ευρώ (σε σταθερές τιμές 2025), ή 2,01 τρισ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές), για τη χρηματοδότηση των πολιτικών προτεραιοτήτων και των στρατηγικών στόχων της ΕΕ.

Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να παραμείνει ένα επενδυτικό εργαλείο που θα στηρίζει τις πολιτικές της ΕΕ, τους πολίτες, τις περιφέρειες, τις μεγάλες, μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις, και που θα προσφέρει ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία σε σχέση με τις εθνικές δαπάνες. Στο πλαίσιο αυτό τάσσονται αποφασιστικά ενάντια σε οποιαδήποτε επανεθνικοποίηση, απορρίπτοντας μια προσέγγιση «à la carte», και προειδοποιούν ότι το μοντέλο «ένα σχέδιο ανά κράτος μέλος» που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενδέχεται να αποδυναμώσει τις πολιτικές της ΕΕ, να μειώσει τη διαφάνεια και να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ των δικαιούχων.

Διακριτή και αυξημένη χρηματοδότηση για προγράμματα καίριας σημασίας

Οι ευρωβουλευτές ζητούν ισχυρές πολιτικές που θα στηρίζονται σε επαρκή χρηματοδότηση, με διακριτές πιστώσεις για πολιτικές που εντάσσονται στα σχέδια εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης. Στις πολιτικές αυτές περιλαμβάνονται η κοινή γεωργική πολιτική και η κοινή αλιευτική πολιτική, μεταξύ άλλων και για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, η πολιτική συνοχής, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και οι εσωτερικές υποθέσεις. Τονίζουν επίσης ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές πρέπει να συμμετέχουν πλήρως στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων.

Οι ευρωβουλευτές χαιρετίζουν την πρόταση της Επιτροπής να διπλασιαστεί η χρηματοδότηση για την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα, την καινοτομία, την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, τις υποδομές, την υγεία, την παιδεία και τον πολιτισμό. Ζητούν αυξημένη στήριξη για προγράμματα καίριας σημασίας, όπως το Ταμείο Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας (ΕΤΑ), το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το Erasmus+, το πρόγραμμα AgoraEU, ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας, ενώ ζητούν επίσης ειδική χρηματοδότηση για το EU4Health και τις πρωτοβουλίες που σχετίζονται με το πρόγραμμα LIFE στο πλαίσιο του ΕΤΑ.

Παρότι στηρίζουν την αύξηση των πόρων για την εξωτερική δράση, οι ευρωβουλευτές κρίνουν ότι το προτεινόμενο επίπεδο είναι ανεπαρκές και ζητούν περισσότερα κονδύλια για τη διεύρυνση, την ανάπτυξη, τη στήριξη προς την Ουκρανία, την πολυμερή συνεργασία και την ανθρωπιστική βοήθεια.

Απειλές κατά της διαφάνειας και της λογοδοσίας

Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι η απλούστευση των κανόνων δεν πρέπει να υπονομεύσει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον δημοκρατικό έλεγχο Προειδοποιούν ότι η εκτεταμένη χρήση χρηματοδότησης που δεν συνδέεται με τις δαπάνες μπορεί να εμποδίσει τον ορθό και αποτελεσματικό λογιστικό έλεγχο. Στο κείμενο που ενέκριναν υπογραμμίζουν επίσης ότι ο σεβασμός στις αξίες της ΕΕ και το κράτος δικαίου αποτελεί προϋπόθεση για να έχει κανείς πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ, διευκρινίζοντας όμως ότι οι τελικοί δικαιούχοι δεν θα πρέπει να τιμωρούνται για παραβιάσεις του κράτους δικαίου για τις οποίες ευθύνονται οι κυβερνήσεις των χωρών τους.

Έσοδα

Οι ευρωβουλευτές επιβεβαιώνουν την ισχυρή δέσμευση του Κοινοβουλίου να θεσπιστούν νέοι ίδιοι πόροι, ώστε να αποπληρωθεί το χρέος του NextGenerationEU και να χρηματοδοτηθεί ο προϋπολογισμός. Στηρίζουν την προτεινόμενη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή «προσέγγιση καλαθιού», τονίζοντας ότι οι νέες πηγές εσόδων πρέπει να εγκριθούν μαζί με το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) και να αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως. Σε περίπτωση που απορριφθούν κάποιες από τις προτάσεις, ζητούν να εξεταστούν εναλλακτικές λύσεις, όπως η καθιέρωση εισφοράς για ψηφιακές υπηρεσίες, η επιβολή εισφοράς για τα τυχερά παιχνίδια στο διαδίκτυο, η επέκταση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα ή η καθιέρωση εισφοράς στα κέρδη από κρυπτοστοιχεία.

Για λεπτομερή αριθμητικά στοιχεία, ανατρέξτε στο παράρτημα ΙΙ της ενδιάμεσης έκθεσης.

Δηλώσεις

Ο συνεισηγητής Siegfried Mureşan (ΕΛΚ, Ρουμανία) δήλωσε τα εξής: «Με τη σημερινή ψηφοφορία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δίνει τον τόνο όσον αφορά τη φιλοδοξία και το χρονοδιάγραμμα του ΠΔΠ. Έχουμε υιοθετήσει ισχυρή θέση για τον επόμενο προϋπολογισμό, εξισορροπώντας νέες και παραδοσιακές προτεραιότητες με λογική αύξηση κατά 10%. Καλούμε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να εντείνει τις προσπάθειές του, να προωθήσει τις προτάσεις μας και να συμφωνήσει σε έναν ισχυρό, έγκαιρο προϋπολογισμό. Είμαστε έτοιμοι να πιάσουμε δουλειά.»

«Κοινή γεωργική πολιτική, ταμεία συνοχής, Ορίζων Ευρώπη, Erasmus+ — αυτά δεν είναι απομεινάρια του παρελθόντος, αλλά η ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και οι διαμορφωτές του μέλλοντός μας. Η φιλοδοξία χωρίς πόρους είναι κενό γράμμα, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υιοθετήσαμε μια ισχυρή θέση για τον επόμενο προϋπολογισμό, εξισορροπώντας νέες και παραδοσιακές προτεραιότητες με μια λογική αύξηση και νέους, γνήσιους ιδίους πόρους. Εναπόκειται πλέον στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να ανταποκριθεί στις φιλοδοξίες μας, να αξιοποιήσει τις προτάσεις μας και να εξασφαλίσει έναν ισχυρό και έγκαιρο προϋπολογισμό, ο οποίος θα λειτουργεί για τις περιφέρειες, τους δικαιούχους και τους πολίτες. Προσβλέπουμε σε εποικοδομητικές διαπραγματεύσεις», δήλωσε η συνεισηγήτρια Carla Tavares (Σοσιαλιστές, Πορτογαλία).

Επόμενα βήματα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οριστικοποίησε πλέον τη θέση του σχετικά με τον κανονισμό που θα καθορίσει τη δομή και τα βασικά μεγέθη του ΠΔΠ για τα έτη 2028-2034. Ο κανονισμός για το ΠΔΠ απαιτεί την έγκριση του Κοινοβουλίου. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις μπορούν να ξεκινήσουν μόλις τα κράτη μέλη συμφωνήσουν σε μια ολοκληρωμένη κοινή θέση.

Σχετικές πληροφορίες

Το Κοινοβούλιο διατύπωσε τις προτεραιότητές του για τον προϋπολογισμό της ΕΕ μετά το 2027, τον Μάιο του 2025. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ τον Ιούλιο του 2025. Κορυφαίοι ευρωβουλευτές έχουν δηλώσει ότι η πρόταση αυτή ισοδυναμεί με πάγωμα των πραγματικών επενδύσεων, επικρίνοντας επίσης το γεγονός ότι η πρόταση περιλαμβάνει την αποπληρωμή του χρέους για το NextGenerationEU. Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού κατευθύνεται σε επιχειρήσεις, αγρότες, περιφέρειες και την κοινωνία των πολιτών, ενώ περίπου το 6% αφορά διοικητικές δαπάνες.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Jakub Żerdzicki on Unsplash