Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσωρινή συμφωνία στην οποία κατέληξαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την έκτη αναθεώρηση της οδηγίας για τους καρκινογόνους παράγοντες, τους μεταλλαξιογόνους παράγοντες και τις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες (CMRD).

Μόλις εγκριθεί επίσημα, η ενισχυμένη οδηγία μπορεί να αποτρέψει περίπου 1.700 περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα και 19.000 ασθένειες που σχετίζονται με την εργασία κατά τα επόμενα 40 έτη, δημιουργώντας παράλληλα εξοικονόμηση υγειονομικής περίθαλψης ύψους έως και 1,16 δισ. ευρώ σε ολόκληρη την ΕΕ.

Δράση υποστηριζόμενη από την επιστήμη για υγιέστερους χώρους εργασίας

Η έκτη αναθεώρηση της οδηγίας CMRD καθορίζει σαφέστερους κανόνες και προστατευτικά όρια έκθεσης για ουσίες υψηλού κινδύνου, όπως το κοβάλτιο και οι ανόργανες ενώσεις κοβαλτίου, οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ), το 1,4-διοξάνιο και το ισοπρένιο.

Το κοβάλτιο και οι ανόργανες ενώσεις κοβαλτίου χρησιμοποιούνται στην παραγωγή συσσωρευτών (π.χ. για ηλεκτρικά οχήματα), καθώς και στην κατασκευή μαγνητών και σκληρών μετάλλων. Οι νέοι κανόνες θεσπίζουν όρια επαγγελματικής έκθεσης τόσο για τα εισπνεύσιμα όσο και για τα εισπνεύσιμα κλάσματα των εν λόγω ουσιών. Εισάγουν εξαετή μεταβατική περίοδο με υψηλότερα όρια, ώστε να δοθεί χρόνος στις βιομηχανίες να προσαρμόσουν τις διαδικασίες και τις τεχνολογίες τους, μειώνοντας τις οικονομικές διαταραχές και βελτιώνοντας παράλληλα τα πρότυπα ασφάλειας και την προστασία των εργαζομένων.

Οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ) βρίσκονται στην παραγωγή χάλυβα, σιδήρου και αλουμινίου, καθώς και στις αναθυμιάσεις συγκόλλησης. Είναι ουσιαστικής σημασίας για την παραγωγή συσσωρευτών που αποθηκεύουν ενέργεια η οποία παράγεται από ανεμογεννήτριες, ημιαγωγούς και ηλεκτρικά οχήματα. Η τελευταία αναθεώρηση των κανόνων θεσπίζει νέο όριο έκθεσης, ενώ ένα προσωρινό όριο διπλάσιο θα εφαρμοστεί για 7 έτη μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας, ώστε να βοηθηθούν οι τομείς που πλήττονται περισσότερο να προσαρμοστούν.

Το 1,4-διοξάνιο χρησιμοποιείται στην παραγωγή χημικών και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και υπάρχει σε ορισμένα οικιακά απορρυπαντικά. Οι νέοι κανόνες περιλαμβάνουν ένα γενικό όριο επαγγελματικής έκθεσης, ένα όριο βραχυπρόθεσμης έκθεσης και μια βιολογική οριακή τιμή για την ουσία αυτή.

Το ισοπρένιο χρησιμοποιείται στις χημικές και λαστιχένιες βιομηχανίες. Οι νέοι κανόνες περιλαμβάνουν ένα γενικό όριο επαγγελματικής έκθεσης στην ουσία αυτή.

Επιπλέον, οι αναθεωρημένοι κανόνες προσθέτουν αναθυμιάσεις συγκόλλησης στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, τονίζοντας τον πιθανό κίνδυνο για τους εργαζομένους και αποσαφηνίζοντας τις υποχρεώσεις των εργοδοτών όσον αφορά τα αναγκαία μέτρα προστασίας και πρόληψης. Περιλαμβάνουν επίσης ειδικές ενδείξεις που υπογραμμίζουν την πιθανή έκθεση σε αυτές τις ουσίες μέσω του δέρματος ή άλλων οδών.

Ιστορικό

Η οδηγία 2004/37/ΕΚ της ΕΕ καθορίζει ελάχιστες απαιτήσεις για την προστασία των εργαζομένων από την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες, μεταλλαξιογόνους παράγοντες ή τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες κατά την εργασία. Τον Ιούλιο του 2025 η Επιτροπή πρότεινε αυτή την έκτη αναθεώρηση για την ενίσχυση της προστασίας από το κοβάλτιο και τις ανόργανες ενώσεις του κοβαλτίου, τους πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (PAH), το 1,4-διοξάνιο και τους καπνούς συγκόλλησης. Η πρόταση ακολούθησε εκτενείς διαβουλεύσεις με κοινωνικούς εταίρους και επιστημονικούς εμπειρογνώμονες.

Η έκτη αναθεώρηση βασίζεται σε πέντε προηγούμενες αναθεωρήσεις της CMRD, οι οποίες από κοινού εξέτασαν περισσότερες από 40 βασικές επικίνδυνες χημικές ουσίες και αναμένεται να συμβάλουν στη διάσωση της ζωής περισσότερων από 100.000 εργαζομένων κατά τα επόμενα 50 χρόνια.

Η παρούσα αναθεώρηση βασίζεται στο στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027 και υποστηρίζει τους στόχους που περιγράφονται στον χάρτη πορείας για την ποιότητα των θέσεων εργασίας και στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Συμβάλλει επίσης στο ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου και στην Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας, συμβάλλοντας στη διασφάλιση ασφαλέστερων και υγιέστερων χώρων εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Το συμφωνηθέν κείμενο θα πρέπει τώρα να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Μόλις τεθεί σε ισχύ η οδηγία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να την ενσωματώσουν στο εθνικό τους δίκαιο εντός της συμφωνηθείσας προθεσμίας.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Andrew Leu on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει νέα μέτρα για την ενίσχυση της αντίδρασης της ΕΕ σε ένα εξελισσόμενο εγκληματικό τοπίο. Το έγκλημα γίνεται όλο και πιο περίπλοκο, διεθνές και ψηφιακό. Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του σοβαρού εγκλήματος, η αστυνομία, τα τελωνεία, οι εισαγγελείς και τα δικαστήρια πρέπει να συνεργάζονται στενά από την έναρξη της έρευνας έως την έκδοση τελεσίδικης δικαστικής απόφασης.  

Οι προτάσεις καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα στήριξης της ΕΕ προς τα κράτη μέλη, από την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διερεύνηση έως τη δικαστική συνεργασία και την αποτελεσματική δίωξη. Η δέσμη περιλαμβάνει δύο κανονισμούς για την ενίσχυση των εντολών της Ευρωπόλ και της Eurojust, αναθεώρηση της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας και τροποποιήσεις του κανονισμού για την προστασία των δεδομένων για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης. 

Τα μέτρα αυτά θα βελτιώσουν τη συνεργασία και τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των οργανισμών της ΕΕ και των εθνικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων της αστυνομίας, των τελωνείων και των δικαστηρίων. Θα στηρίξουν περισσότερες κοινές έρευνες, θα επιταχύνουν τις διώξεις και θα διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών μέσω σαφέστερου νομικού πλαισίου και λιγότερου διοικητικού φόρτου. 

Η Ευρωπόλ και η Eurojust βρίσκονται στο επίκεντρο της αντίδρασης της ΕΕ σε οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα, τρομοκράτες και εχθρικούς παράγοντες που δραστηριοποιούνται διασυνοριακά, σε παγκόσμιο και διαδικτυακό επίπεδο, και καταχρώνται όλο και περισσότερο την τεχνητή νοημοσύνη. Με τις προτάσεις αυτές, η Επιτροπή υλοποιεί τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της προέδρου φον ντερ Λάιεν και τη στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ, ProtectEU. 

Ευρωπόλ: Καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος

Ως το κέντρο της ΕΕ για τη συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου, η Ευρωπόλ βοηθά τα κράτη μέλη να συνδέουν πληροφορίες, εμπειρογνωσία και έρευνες — αυτό είναι καίριας σημασίας για τη διερεύνηση διασυνοριακών υποθέσεων, καθώς καμία εθνική αρχή δεν έχει πλήρη εικόνα των σημερινών εγκληματικών απειλών.

Με τους νέους κανόνες, η Ευρωπόλ θα στηρίξει καλύτερα τα κράτη μέλη με:

1. Αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη ανταλλαγή πληροφοριών: Η αυτοματοποιημένη και ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών θα επιτρέψει τη συνεργασία σε πραγματικό χρόνο στις έρευνες. Η Ευρωπόλ θα δημιουργήσει μια ασφαλή, κλιμακούμενη και κυρίαρχη υποδομή υπολογιστικού νέφους και έναν κοινό χώρο δεδομένων της αστυνομίας, ώστε οι ερευνητές να μπορούν να εργάζονται από κοινού — εικονικά — σε κοινές υποθέσεις.   
2. Ισχυρότερη επιχειρησιακή στήριξη για τα κράτη μέλη: Οι υπηρεσίες υποστήριξης της Ευρωπόλ θα συσταθούν στα κράτη μέλη και θα στελεχώνονται από αστυνομικούς που έχουν εργαστεί προηγουμένως στην Ευρωπόλ. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η καλύτερη χρήση της υποστήριξης και των εργαλείων της Ευρωπόλ (π.χ. στην εγκληματολογική έρευνα και την ανάλυση δεδομένων και με τη διευκόλυνση της πρόσβασης στα συστήματα της Ευρωπόλ).
3. Ένας κόμβος τεχνολογίας και καινοτομίας, ο οποίος παρέχει για πρώτη φορά μια πανευρωπαϊκή εικόνα των αναγκών σε δυνατότητες για την επιβολή του νόμου. Θα στηρίξει επίσης τις επενδύσεις των κρατών μελών στην κοινή έρευνα και ανάπτυξη. Αυτό θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να επενδύσουν από κοινού σε κρίσιμες τεχνολογίες και να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε προηγμένες ικανότητες. Τα εργαλεία που θα αναπτυχθούν θα διατεθούν μέσω του κοινού χώρου δεδομένων της ευρωπαϊκής αστυνομίας απευθείας στις αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών.
4. Ενίσχυση της συνεργασίας με τους οργανισμούς και τα όργανα της ΕΕ (ιδίως με την Eurojust και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία).
5. Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας με τις χώρες εταίρους για την από κοινού αντιμετώπιση του παγκόσμιου διασυνοριακού εγκλήματος.

Με την αυτοματοποίηση των διαδικασιών και τη συγκέντρωση κοινών πόρων, τα εν λόγω προτεινόμενα μέτρα θα απλουστεύσουν τις ροές εργασίας, θα μειώσουν τον διοικητικό φόρτο για τα κράτη μέλη και θα οδηγήσουν σε εξοικονόμηση διοικητικών πόρων και βελτίωση της αποδοτικότητας για τον Οργανισμό και τα κράτη μέλη.

Eurojust: Μεγαλύτερη στήριξη των εισαγγελέων και των δικαστικών αρχών

Η νέα εντολή θα ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα της Eurojust να στηρίζει τις εθνικές αρχές. Ενισχύει την Eurojust στους ακόλουθους βασικούς τομείς:

1. Ισχυρότερες ικανότητες και επιχειρησιακή υποστήριξη: Η Eurojust θα είναι σε θέση να ενεργεί με δική της πρωτοβουλία για τον εντοπισμό δεσμών μεταξύ υποθέσεων, την πρόβλεψη και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την ανάγκη συντονισμού, τη συμβολή στην επίλυση ζητημάτων δικαιοδοσίας και τη στήριξη των εθνικών αρχών σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας.
2. Περαιτέρω στήριξη σε αναδυόμενους τομείς εγκληματικότητας: Η εντολή της Eurojust θα επεκταθεί επίσης ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή της σε αναδυόμενους τομείς εγκληματικότητας, όπως το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, οι παραβιάσεις των περιοριστικών μέτρων της ΕΕ ή η έμφυλη βία.
3. Ισχυρότερη διακυβέρνηση και λήψη αποφάσεων: εξορθολογισμός της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, με πιο ευέλικτες διαδικασίες, βελτίωση της διοικητικής αποτελεσματικότητας και ταχύτερη δράση σε επείγουσες και πολύπλοκες υποθέσεις.
4. Ολοκληρωμένο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης της ΕΕ: Η Eurojust θα βελτιώσει και θα ενισχύσει τη συνεργασία της με την Ευρωπόλ και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ένα νέο σύστημα πληροφοριών θα επιτρέπει τον εύκολο εντοπισμό πληροφοριών και υποθέσεων που αφορούν τόσο την Eurojust όσο και την Ευρωπόλ.
5. Ισχυρότερη διεθνής δέσμευση, επιτρέποντας τη συνεργασία με τρίτες χώρες νωρίτερα, καθιστώντας τη συνεργασία με τρίτες χώρες πιο ευέλικτη. Η στενότερη συνεργασία θα είναι επίσης δυνατή όταν απαιτούνται οικονομικές δεσμεύσεις ή όταν αποσπώνται εισαγγελείς-σύνδεσμοι στην Eurojust.

Ενίσχυση της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας και του κανονισμού για την προστασία των δεδομένων για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης

Η Επιτροπή προτείνει επίσης την επικαιροποίηση της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας, μιας ταχείας και τυποποιημένης διαδικασίας για τη διασυνοριακή συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων από άλλα κράτη μέλη σε ποινικές υποθέσεις. Οι νέοι κανόνες θα διευκολύνουν την εφαρμογή της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας, αποσαφηνίζοντας τις διαδικασίες και εξαλείφοντας τις επιχειρησιακές προκλήσεις.

Θεσπίζει επίσης μια νέα ευρωπαϊκή εντολή εξ αποστάσεως συμμετοχής, η οποία επιτρέπει στους υπόπτους, τους κατηγορουμένους και τα θύματα να συμμετέχουν εξ αποστάσεως σε ακροαματικές διαδικασίες ποινικών δικαστηρίων από διαφορετικό κράτος μέλος.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης την επικαιροποίηση του κανονισμού για την προστασία των δεδομένων για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης (EUDPR). Ο αναθεωρημένος κανονισμός θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων και οργανισμών ποινικής δικαιοσύνης της ΕΕ, μεταξύ άλλων με την επέκτασή του στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by KOBU Agency on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να εκδώσει ομόλογα της ΕΕ ύψους έως 80 δισ. ευρώ κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Με τον τρόπο αυτό, η συνολική προγραμματισμένη έκδοση ομολόγων της ΕΕ για το 2026 θα ανέλθει σε 180 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την προηγούμενη ένδειξη της Επιτροπής για το έτος.

Τα έσοδα θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων πολιτικής της ΕΕ που χρηματοδοτούνται μέσω δανεισμού από τις κεφαλαιαγορές. Σε αυτές περιλαμβάνονται εκταμιεύσεις προς τα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος NextGenerationEU, στήριξη προς την Ουκρανία (συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών στο πλαίσιο του νέου δανείου στήριξης της Ουκρανίας), εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του μέσου «Δράση για την ασφάλεια της Ευρώπης» (SAFE) και συνεισφορές σε άλλα προγράμματα της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να διενεργεί όλες τις εκδόσεις στο πλαίσιο της ενοποιημένης προσέγγισης χρηματοδότησης, χρησιμοποιώντας ένα μείγμα μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων μέσων. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στην Επιτροπή να καλύψει τις ανάγκες εκταμίευσης σε όλο το αυξανόμενο φάσμα προγραμμάτων πολιτικής που χρηματοδοτούνται από πράξεις κεφαλαιαγοράς, στηρίζοντας ένα σταθερό πρότυπο εκδόσεων ομολόγων της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης να εκδίδει πράσινα ομόλογα NextGenerationEU με βάση τις δηλωθείσες πράσινες δαπάνες από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Μέχρι σήμερα, έχουν συγκεντρωθεί 84,3 δισ. ευρώ μέσω της έκδοσης πράσινων ομολόγων NextGenerationEU. Οι εν λόγω εκδόσεις μπορούν να συνεχίσουν να πραγματοποιούνται μετά το 2026, στο πλαίσιο των πράξεων ανανέωσης υπό τη διαχείριση του δανεισμού που σχετίζεται με το NextGenerationEU. 

Ιστορικό

Η Επιτροπή δανείζεται από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές για λογαριασμό της ΕΕ και εκταμιεύει κεφάλαια σε κράτη μέλη και τρίτες χώρες στο πλαίσιο διαφόρων προγραμμάτων δανεισμού. Ο δανεισμός της ΕΕ είναι εγγυημένος από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με τις συνεισφορές στον προϋπολογισμό να αποτελούν άνευ όρων νομική υποχρέωση όλων των κρατών μελών βάσει των Συνθηκών της ΕΕ.

Χρησιμοποιώντας τα έσοδα που συγκεντρώνονται από τα ομόλογα της ΕΕ και τα πράσινα ομόλογα NextGenerationEU που έχουν εκδοθεί από τα μέσα του 2021, η Επιτροπή έχει μέχρι στιγμής εκταμιεύσει πάνω από 241,8 δισ. EUR σε επιχορηγήσεις και 166 δισ. EUR σε δάνεια προς τα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Έως 78,4 δισ. ευρώ έχουν διατεθεί σε άλλα προγράμματα της ΕΕ που επωφελούνται από τη χρηματοδότηση του NextGenerationEU.

*: Εκταμιεύσεις που χρηματοδοτούνται με δανεισμό, εξαιρουμένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ) και το αποθεματικό προσαρμογής στο Brexit (BAR)

Ο δανεισμός της ΕΕ θα συνεχίσει επίσης να χρηματοδοτεί εκταμιεύσεις προς την Ουκρανία στο πλαίσιο της εν εξελίξει διευκόλυνσης για την Ουκρανία (όπου έχουν ήδη εκταμιευθεί 25,6 δισ. ευρώ από το συνολικό κονδύλιο των 33 δισ. ευρώ), καθώς και να παρέχει νέα στήριξη στο πλαίσιο του δανείου στήριξης της Ουκρανίας ύψους 90 δισ. ευρώ.

Ο δανεισμός της ΕΕ χρηματοδοτεί επίσης το μέσο «Δράση για την ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE), το οποίο στηρίζει την προμήθεια ικανοτήτων που σχετίζονται με την άμυνα μέσω δανείων προς τα κράτη μέλη, και όπου οι εκταμιεύσεις προχρηματοδότησης ξεκίνησαν τον Μάιο του 2026.

Για τη στήριξη των χρηματοδοτικών αναγκών και τη διασφάλιση της συνεχούς πρόσβασης στις κεφαλαιαγορές με ευνοϊκούς όρους, η Επιτροπή ενισχύει συνεχώς τη δομή και την υλοποίηση των δανειοληπτικών της πράξεων.

Από τον Ιανουάριο του 2023, η Επιτροπή εκδίδει ομόλογα της ΕΕ με ένα εμπορικό σήμα και όχι ομόλογα με χωριστή επισήμανση για μεμονωμένα προγράμματα με συναλλαγές που βασίζονται σε δομημένα εξαμηνιαία σχέδια χρηματοδότησης και προαναγγελθέντα χρονικά διαστήματα έκδοσης.

Οι πρωτογενείς εκδόσεις υποστηρίζονται από τη ρευστότητα της δευτερογενούς αγοράς ομολόγων της ΕΕ. Η ύπαρξη πλαισίου που παρέχει κίνητρα στους κύριους διαπραγματευτές της ΕΕ να παρέχουν ζεύγη εντολών για τίτλους της ΕΕ σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες, καθώς και η διαθεσιμότητα μηχανισμού επαναγοράς, ενισχύουν τη λειτουργία του οικοσυστήματος των ομολόγων της ΕΕ.

Το αυξανόμενο βάθος και η ρευστότητα της καμπύλης ομολόγων της ΕΕ αντικατοπτρίζονται επίσης στην εκτέλεση κοινοπρακτικών συναλλαγών. Το 2026, διάφορες εκδόσεις τιμολογήθηκαν με αναφορά σε σημεία της καμπύλης της ίδιας της ΕΕ. Η χρήση της καμπύλης ομολόγων της ΕΕ ως τιμής αναφοράς στηρίζει την αποτελεσματική διαμόρφωση των τιμών και παρέχει εμπιστοσύνη στους επενδυτές σε ασταθείς αγορές.

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, η Επιτροπή σχεδιάζει να εκτελέσει την έκδοση ομολόγων της ΕΕ μέσω τεσσάρων κοινοπρακτικών εκδόσεων και έξι δημοπρασιών ομολόγων της ΕΕ. Οι πλειστηριασμοί θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμα, με δόσεις τριών σκελών και μη ανταγωνιστικές κατανομές μετά από κάθε δημοπρασία ομολόγων της ΕΕ που υποστηρίζουν την ευέλικτη και αποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου χρηματοδότησης. Η βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων των γραμματίων της ΕΕ, θα συνεχίσει επίσης να συμπληρώνει τις εκδόσεις ομολόγων της ΕΕ της Επιτροπής, ενισχύοντας την ικανότητά της να διαχειρίζεται τις χρηματοδοτικές ανάγκες.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Tabrez Syed on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση σύγκλισης 2026 στην οποία αξιολογείται η πρόοδος που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ όσον αφορά την υιοθέτηση του ευρώ.

Πάνω από 27 χρόνια μετά την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος, το ευρώ έχει γίνει ένα ισχυρό σύμβολο στον κόσμο της ταυτότητας της Ευρώπης. Είναι το νόμισμα 21 κρατών μελών και περισσότεροι από 350 εκατομμύρια άνθρωποι το χρησιμοποιούν καθημερινά, καθιστώντας το το δεύτερο πιο χρησιμοποιούμενο νόμισμα παγκοσμίως. Με την πάροδο των ετών, το ευρώ έχει αποφέρει απτά οφέλη στους πολίτες και τις επιχειρήσεις μέσω της ενίσχυσης της ενιαίας αγοράς, της διευκόλυνσης του εμπορίου και των επενδύσεων και της προώθησης της σταθερότητας των τιμών. Ενίσχυσε επίσης την ανθεκτικότητα της ζώνης του ευρώ μέσω στενότερου οικονομικού συντονισμού και ισχυρότερων χρηματοοικονομικών διασφαλίσεων, παρέχοντας στέρεες βάσεις για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ευημερία σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η ένταξη στη ζώνη του ευρώ διέπεται από ένα σύνολο διαφανών κανόνων και κριτηρίων, που διασφαλίζουν την ίση μεταχείριση των χωρών που βρίσκονται σε πορεία ένταξης στο ευρώ και στηρίζουν την επιτυχή ένταξή τους στη ζώνη του ευρώ. Η έκθεση καλύπτει τα πέντε κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ που έχουν δεσμευτεί νομικά να υιοθετήσουν το ευρώ: Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σουηδία.

Η έκθεση βασίζεται στα κριτήρια σύγκλισης, τα οποία ενίοτε αναφέρονται ως «κριτήρια του Μάαστριχτ», όπως ορίζονται στο άρθρο 140 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Σε αυτές περιλαμβάνονται η σταθερότητα των τιμών, τα υγιή δημόσια οικονομικά, η σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών και η σταθερότητα των μακροπρόθεσμων επιτοκίων. Η έκθεση εξετάζει επίσης τη συμβατότητα της εθνικής νομοθεσίας των κρατών μελών με τη Συνθήκη και το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).

Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα κράτη μέλη που καλύπτονται από την έκθεση εμφανίζουν διάφορους βαθμούς ονομαστικής σύγκλισης:

• Η Τσεχία και η Σουηδία πληρούν το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.
• Η Τσεχία και η Σουηδία πληρούν το κριτήριο για τα δημόσια οικονομικά.
• Η Τσεχία και η Σουηδία πληρούν το κριτήριο του μακροπρόθεσμου επιτοκίου.
• Κανένα από τα πέντε κράτη μέλη δεν είναι μέλος του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών (ΜΣΙ ΙΙ): απαιτείται τουλάχιστον διετής συμμετοχή στο μηχανισμό χωρίς σοβαρές εντάσεις πριν από την ένταξη στη ζώνη του ευρώ.

Ως εκ τούτου, κανένα από αυτά τα κράτη μέλη δεν πληροί επί του παρόντος όλα τα κριτήρια ένταξης στη ζώνη του ευρώ.

Η αξιολόγηση της Επιτροπής συμπληρώνεται από την έκθεση σύγκλισης της ίδιας της ΕΚΤ, η οποία δημοσιεύθηκε επίσης.

Συνολική αξιολόγηση της ετοιμότητας

Η εθνική νομοθεσία στον νομισματικό τομέα δεν είναι πλήρως συμβατή με τους κανόνες της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης στα πέντε κράτη μέλη της ΕΕ εκτός της ζώνης του ευρώ που εξετάστηκαν.

Η Επιτροπή ανέλυσε επίσης πρόσθετους παράγοντες που αναφέρονται στη Συνθήκη και οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση της διατηρησιμότητας της σύγκλισης. Από την ανάλυση αυτή προέκυψε ότι τα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ είναι εν γένει επαρκώς ενοποιημένα από οικονομική και χρηματοπιστωτική άποψη στην ΕΕ. Ωστόσο, ορισμένες από αυτές παρουσιάζουν μακροοικονομικές ευπάθειες και/ή αντιμετωπίζουν προκλήσεις που σχετίζονται με το επιχειρηματικό τους περιβάλλον και το θεσμικό τους πλαίσιο, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να υποστηριχθεί η βιωσιμότητα της διαδικασίας σύγκλισης.

Ευρωβαρόμετρο: συνολική στήριξη για το ευρώ σε κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ

Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, η πλειονότητα των πολιτών (57 %) στα κράτη μέλη της ΕΕ που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ευρώ πιστεύουν ότι το κοινό νόμισμα είχε θετικό αντίκτυπο στις χώρες που το χρησιμοποιούν ήδη. Η πλειοψηφία πιστεύει επίσης ότι η εισαγωγή του ευρώ θα έχει θετικές συνέπειες για τη χώρα τους (51%) και για τους ίδιους προσωπικά (52%).

Συνολικά, όσον αφορά τη στάση απέναντι στην εισαγωγή του ευρώ, το 52 % όσων απάντησαν τάσσονται υπέρ της εισαγωγής του ευρώ από τη χώρα τους. Η στήριξη είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ουγγαρία (80 %) και τη Ρουμανία (65 %), ακολουθούμενη από τη Σουηδία (51 %), την Πολωνία (43 %) και την Τσεχία (42 %). Η ευνοϊκή θέση αυξάνεται ιδιαίτερα έντονα στην Ουγγαρία, σημειώνοντας αύξηση κατά 5 μονάδες σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Το Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 583 πραγματοποιήθηκε από τις 17 Απριλίου έως τις 4 Μαΐου 2026 στα πέντε κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ που έχουν δεσμευτεί νομικά να υιοθετήσουν το ευρώ: Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σουηδία.

Ιστορικό

Η Έκθεση για τη Σύγκλιση που συνέταξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτελεί τη βάση για μια πιθανή πρόταση της Επιτροπής για απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ σχετικά με την υιοθέτηση του ευρώ από ένα κράτος μέλος.

Η έκθεση της Επιτροπής δημοσιεύεται παράλληλα με την έκθεση σύγκλισης της ΕΚΤ.

Οι εκθέσεις σύγκλισης εκδίδονται ανά διετία ή ως απάντηση σε συγκεκριμένο αίτημα κράτους μέλους να αξιολογήσει την ετοιμότητά του να ενταχθεί στη ζώνη του ευρώ, π.χ. Λετονία το 2013, Βουλγαρία το 2025.

Όλα τα κράτη μέλη, εκτός από τη Δανία, έχουν δεσμευτεί νομικά να ενταχθούν στη ζώνη του ευρώ. Ως εκ τούτου, η Δανία, η οποία διαπραγματεύτηκε μια ρύθμιση εξαίρεσης στη Συνθήκη του Μάαστριχτ, δεν καλύπτεται από την έκθεση.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Markus Spiske on Unsplash