Ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Magnus Brunner, και ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA) παρουσιάζουν την ευρωπαϊκή έκθεση για τα ναρκωτικά 2026, με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία σχετικά με την κατάσταση των ναρκωτικών στην Ευρώπη. 

Με βάση στοιχεία από 29 χώρες (ΕΕ-27, Νορβηγία και Τουρκία), η έκθεση δείχνει ότι τα ναρκωτικά έχουν ολοένα και πιο αρνητικό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή υγεία και ασφάλεια, καθώς έχουν καταστεί πιο διαθέσιμα, πιο ποικιλόμορφα και πιο ισχυρά —ενώ οι ομάδες οργανωμένου εγκλήματος καταφεύγουν συχνότερα στη βία.

Η έκθεση επισημαίνει ότι τα οπιοειδή, συνήθως σε συνδυασμό με άλλες ουσίες, παραμένουν η κύρια αιτία θανάτων που προκαλούνται από ναρκωτικά στην Ευρώπη. Ο EUDA εκτιμά ότι το 2024 σημειώθηκαν τουλάχιστον 7 600 θάνατοι από υπερβολική δόση στην ΕΕ, οι περισσότεροι εκ των οποίων αφορούσαν πολλαπλές ουσίες. Τα φάρμακα αυτά ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, ιδίως νέες ουσίες με περιορισμένη επιστημονική και δημόσια κατανόηση των κινδύνων.

Τα παράνομα ναρκωτικά, συμπεριλαμβανομένης της κοκαΐνης και των συνθετικών ναρκωτικών, καθώς και οι νέες ψυχοδραστικές ουσίες είναι ευρέως διαθέσιμα. Νέα προϊόντα κάνναβης εξακολουθούν να εμφανίζονται, ενώ η ποικιλία των οπιοειδών και των διεγερτικών που πωλούνται αυξάνεται.

Ταυτόχρονα, το λαθρεμπόριο ναρκωτικών συνιστά μείζονα απειλή για την ασφάλεια στην Ευρώπη. Τα δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος διαφοροποιούν τις οδούς διακίνησης και τις μεθόδους αποφυγής των εντοπισμών, μετά από εντατικές επιχειρήσεις αστυνόμευσης σε μεγάλους ευρωπαϊκούς λιμένες. Εκμεταλλεύονται μικρότερα λιμάνια και αναπτύσσουν πιο εξελιγμένες μεθόδους απόκρυψης. 

Η έκθεση επισημαίνει ότι ο όγκος της κοκαΐνης που κατασχέθηκε στην Ευρώπη μειώθηκε κατά περισσότερο από 20 % το 2024, από 419 τόνους το 2023. Ωστόσο, ο αριθμός των κατασχέσεων αυξήθηκε σε 97.000 (από 95.000 το 2023), γεγονός που υποδηλώνει ότι οι διακινητές ενδέχεται να κινούνται προς μικρότερες, πιο κατακερματισμένες αποστολές.

Ο εκφοβισμός και η βία που σχετίζονται με τα ναρκωτικά εξακολουθούν επίσης να αποτελούν πηγή ανησυχίας, συμπεριλαμβανομένης της εκμετάλλευσης και της στρατολόγησης ευάλωτων νέων από εγκληματικές ομάδες.

Η Επιτροπή έχει εντείνει τη στήριξή της προς τα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων με μια νέα στρατηγική της ΕΕ για τα ναρκωτικά και ένα σχέδιο δράσης κατά της διακίνησης ναρκωτικών, καθώς και με νέους κανόνες για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των πρόδρομων ουσιών των ναρκωτικών (2025). Η Επιτροπή συνεργάζεται επίσης με τα κράτη μέλη, τους ευρωπαϊκούς λιμένες, τις βιομηχανικές ενώσεις και τους οργανισμούς της ΕΕ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών στους λιμένες, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Λιμένων, και εξακολουθεί να συνεργάζεται στενά με τις χώρες εταίρους για την αντιμετώπιση της παραγωγής ναρκωτικών στην πηγή της και την πρόληψη της εισόδου οδών διακίνησης στην ΕΕ.

Ιστορικό

Η Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα Ναρκωτικά παρέχει μια βάση τεκμηρίωσης για την προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά την πρόληψη, τη θεραπεία και την ασφάλεια.

Η στρατηγική και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα ναρκωτικά κατά της διακίνησης ναρκωτικών που παρουσίασε η Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025 καθορίζουν μια ολοκληρωμένη απάντηση της ΕΕ στις προκλήσεις στους τομείς της ασφάλειας, της υγείας, της κοινωνίας και του περιβάλλοντος που συνδέονται με τη διακίνηση και τη χρήση παράνομων ναρκωτικών. Η στρατηγική καθορίζει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη στήριξη των κρατών μελών όσον αφορά την προστασία της δημόσιας υγείας και την πρόληψη των επιβλαβών συνεπειών των ναρκωτικών, την ενίσχυση της πρόληψης, της θεραπείας και της επανένταξης, καθώς και τα μέτρα ασφάλειας και πρόληψης του εγκλήματος. Το σχέδιο δράσης συμπληρώνει τη στρατηγική, με 19 δράσεις προτεραιότητας που επικεντρώνονται στην ενίσχυση της ασφάλειας, στη διατάραξη των διαδρομών και των επιχειρηματικών μοντέλων των διακινητών ναρκωτικών. Εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο τον Μάρτιο και τον Ιούνιο του 2026, αντίστοιχα.

Ο Οργανισμός της ΕΕ για τα Ναρκωτικά, με τη νέα, ισχυρότερη εντολή του, διαδραματίζει καίριο ρόλο στη στήριξη των κρατών μελών μέσω του εντοπισμού νέων ψυχοτρόπων ουσιών, της έκδοσης ταχειών προειδοποιήσεων και της αξιολόγησης των κινδύνων που ενέχουν τα εξαιρετικά ισχυρά συνθετικά οπιοειδή. Στηρίζει επίσης τα κράτη μέλη στις προσπάθειές τους για πρόληψη και στις δραστηριότητες ευαισθητοποίησης σχετικά με τον αντίκτυπο της χρήσης και της διακίνησης ναρκωτικών.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Ben Garratt on Unsplash

Η Επιτροπή δημοσίευσε την 48η επικαιροποίηση του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ. Ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ, ο οποίος δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 2006, ενημερώνει τους επιβάτες αεροπορικών εταιρειών που υπόκεινται σε απαγόρευση λειτουργίας ή περιορισμούς λειτουργίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης επειδή δεν πληρούν τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας.

Όλοι οι αερομεταφορείς που έχουν πιστοποιηθεί στην Κιργιζία έχουν πλέον διαγραφεί από τον κατάλογο, σε αναγνώριση της προόδου της χώρας όσον αφορά την ενίσχυση της εποπτείας της ασφάλειας της αεροπορίας κατά τα τελευταία 20 έτη.

Ταυτόχρονα, η Air Express Algeria έχει συμπεριληφθεί στον κατάλογο και δεν μπορεί πλέον να δραστηριοποιείται στην ΕΕ. Η απόφαση αυτή βασίζεται σε σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια αξιολογήσεων που διενεργήθηκαν από εμπειρογνώμονες της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας της αεροπορίας, οι οποίες αποκάλυψαν ελλείψεις όσον αφορά τη συμμόρφωση των αεροπορικών εταιρειών με τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας.

Η επικαιροποίηση του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ συμπίπτει φέτος με την 20ή ^{επέτειό} του, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεχούς συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASA), των κρατών μελών και των διεθνών εταίρων για τη διασφάλιση ασφαλέστερων ουρανών παγκοσμίως.

Το Ευρωβαρόμετρο δείχνει ισχυρή εμπιστοσύνη των πολιτών στον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ

Μια νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύτηκε σήμερα δείχνει ισχυρή εμπιστοσύνη των επιβατών στον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ.

Σύμφωνα με την έρευνα, επτά στους δέκα Ευρωπαίους θεωρούν ότι ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ αποτελεί αποτελεσματικό εργαλείο για την προστασία των επιβατών από μη ασφαλείς αεροπορικές εταιρείες. Η μεγάλη πλειονότητα (75%) εμπιστεύεται την ΕΕ για την επικαιροποίηση του καταλόγου βάσει κριτηρίων ασφαλείας, χωρίς πολιτική ή οικονομική επιρροή.  

Η έρευνα αποκαλύπτει επίσης ότι οι πληροφορίες σχετικά με την αεροπορική ασφάλεια φτάνουν στην πλειονότητα των ταξιδιωτών της ΕΕ (66%), αν και η άμεση πρόσβαση στον κατάλογο παραμένει περιορισμένη, με μόνο το 12% να τις ελέγχει πριν από την πτήση. Ωστόσο, οι μισοί Ευρωπαίοι (50%) αναφέρουν ότι γνωρίζουν τον κατάλογο.

Ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ έχει σαφή αντίκτυπο στη συμπεριφορά —όταν μια αεροπορική εταιρεία περιλαμβάνεται στον κατάλογο, μόνο το 8 % των Ευρωπαίων δηλώνει ότι θα προχωρούσε σε κράτηση πτήσης με αυτήν. Τα αποτελέσματα αυτά είναι συνεπή σε ολόκληρη την ΕΕ.

Ιστορικό

Η επικαιροποίηση του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ βασίζεται στην ομόφωνη γνώμη των εμπειρογνωμόνων ασφάλειας της αεροπορίας των κρατών μελών, οι οποίοι συνεδρίασαν στις Βρυξέλλες από τις 19 έως τις 21 Μαΐου 2026 στο πλαίσιο της επιτροπής ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ. Της επιτροπής αυτής προεδρεύει η Επιτροπή με την υποστήριξη του EASA και της Επιτροπής Μεταφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι αποφάσεις βάσει του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ βασίζονται σε διεθνή πρότυπα ασφάλειας, και ιδίως στα πρότυπα που έχει θεσπίσει ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ).

Μετά την επικαιροποίηση, 154 αεροπορικές εταιρείες απαγορεύονται από τους ουρανούς της ΕΕ:

• 126 αεροπορικές εταιρείες που έχουν πιστοποιηθεί σε 16 χώρες ^[1], λόγω ανεπαρκούς εποπτείας της ασφάλειας από τις εθνικές αεροπορικές αρχές·
• 22 αεροπορικές εταιρείες που έχουν πιστοποιηθεί στη Ρωσία, καθώς και 6 μεμονωμένες αεροπορικές εταιρείες από άλλες χώρες, βάσει σοβαρών ελλείψεων στην ασφάλεια πτήσεων που εντοπίστηκαν: Air Express Αλγερία (Αλγερία), Air Zimbabwe (Ζιμπάμπουε), Avior Airlines (Βενεζουέλα), Iran Aseman Airlines (Ιράν), Fly Baghdad (Ιράκ) και Iraqi Airways (Ιράκ).

Δύο επιπλέον αεροπορικές εταιρείες υπόκεινται σε επιχειρησιακούς περιορισμούς και μπορούν να πετούν προς την ΕΕ μόνο με συγκεκριμένους τύπους αεροσκαφών: Iran Air (Ιράν) και Air Koryo (Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας).

Η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου διεξήχθη από τις 24 Φεβρουαρίου έως την 1η Μαρτίου 2026. Σκοπός του είναι να διερευνήσει τις αντιλήψεις των πολιτών της ΕΕ σχετικά με τον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ευαισθητοποίησης του κοινού, της εμπιστοσύνης, της αντιληπτής χρησιμότητας, καθώς και της συμπεριφοράς των επιβατών αεροπορικών μεταφορών. 

Τι είναι ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ (ASL) είναι κατάλογος αερομεταφορέων που δεν πληρούν τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας. Απαγορεύεται στους αερομεταφορείς του ASL να εκτελούν πτήσεις προς, εντός και από την ΕΕ (συμπεριλαμβανομένης της υπερπτήσης). Επίσης, οι αερομεταφορείς που δεν εκτελούν πτήσεις προς την ΕΕ μπορούν να εγγραφούν στον ASL, προκειμένου να προειδοποιούν το κοινό που ταξιδεύει εκτός της ΕΕ σχετικά με ανησυχίες για την ασφάλεια. Εάν οι αρχές ασφάλειας τρίτης χώρας δεν είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις διεθνείς υποχρεώσεις εποπτείας της ασφάλειας, όλοι οι αερομεταφορείς της εν λόγω χώρας μπορούν να εγγραφούν στον ASL.

Η ASL, η οποία δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 2006, έχει εξελιχθεί σε ένα ισχυρό, διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο που συμβάλλει στη βελτίωση της ασφάλειας της διεθνούς αεροπορίας. Η ASL θεωρείται επίσης ισχυρό προληπτικό εργαλείο, διότι, όταν εξετάζεται, οι χώρες τείνουν να βελτιώνουν την εποπτεία της ασφάλειάς τους, ώστε να μην βλέπουν τους αερομεταφορείς τους στον κατάλογο.

Ποιοι αερομεταφορείς περιλαμβάνονται επί του παρόντος στον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Μετά την 48η επικαιροποίηση του Ιουνίου 2026, 154 αερομεταφορείς απαγορεύονται από τον ουρανό της ΕΕ:

• 126 αεροπορικές εταιρείες που έχουν πιστοποιηθεί σε 16 χώρες ^[1], λόγω έλλειψης εποπτείας της ασφάλειας από τις αεροπορικές αρχές των εν λόγω κρατών·
• 22 αεροπορικές εταιρείες που έχουν πιστοποιηθεί στη Ρωσία, καθώς και 6 μεμονωμένες αεροπορικές εταιρείες από άλλες χώρες, βάσει σοβαρών ελλείψεων στην ασφάλεια πτήσεων που εντοπίστηκαν: Air Express Αλγερία (Αλγερία), Air Zimbabwe (Ζιμπάμπουε), Avior Airlines (Βενεζουέλα), Iran Aseman Airlines (Ιράν), Fly Baghdad (Ιράκ) και Iraqi Airways (Ιράκ).

Δύο επιπλέον αεροπορικές εταιρείες υπόκεινται σε επιχειρησιακούς περιορισμούς και μπορούν να πετούν προς την ΕΕ μόνο με συγκεκριμένους τύπους αεροσκαφών: Iran Air (Ιράν) και Air Koryo (Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας).

Ποιος είναι υπεύθυνος για τις επικαιροποιήσεις του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Κατά την επικαιροποίηση του καταλόγου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή ασφάλειας των αερομεταφορών της ΕΕ (ASC), η οποία απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες ασφάλειας της αεροπορίας από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και της οποίας προεδρεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την υποστήριξη του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASA). Κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, η ASC γνωμοδοτεί με ειδική πλειοψηφία. Τα προκύπτοντα προτεινόμενα μέτρα υποβάλλονται στη συνέχεια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ πριν από την τελική έγκριση από την Επιτροπή και, στη συνέχεια, τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα. Μέχρι σήμερα, όλες οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιβολή ή την άρση περιορισμών έχουν επιτευχθεί με ομόφωνη υποστήριξη από τα μέλη της ASC και από την Επιτροπή Μεταφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ποια είναι η διαδικασία επικαιροποίησης του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και ο EASA υποχρεούνται να κοινοποιούν στην Επιτροπή πληροφορίες που ενδέχεται να είναι σημαντικές για την επικαιροποίηση του ASL. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ASC χρησιμοποιούν διάφορες πηγές πληροφοριών όταν αξιολογούν κατά πόσον τηρούνται τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας. Σε αυτές περιλαμβάνονται πηγές όπως ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ), η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών, ο EASA, ο SAFA] και οι εκθέσεις TCO, καθώς και πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από μεμονωμένα κράτη μέλη της ΕΕ και από την ίδια την Επιτροπή. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η αξιολόγηση αυτή πραγματοποιείται με βάση τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας (και όχι τα πρότυπα ασφάλειας της ΕΕ, τα οποία ενίοτε είναι αυστηρότερα), και ιδίως τα πρότυπα που έχει αναπτύξει ο ΔΟΠΑ.

Σε ποιον εφαρμόζεται;

Οι κανόνες για την κατάρτιση του καταλόγου απαγορευμένων αερομεταφορέων ισχύουν για όλους τους αερομεταφορείς, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους —εντός και εκτός ΕΕ. Εφαρμόζονται μόνο στις εμπορικές αεροπορικές μεταφορές, δηλαδή στις αεροπορικές μεταφορές επιβατών και φορτίου έναντι αμοιβής ή μίσθωσης. Οι κανόνες δεν ισχύουν για ιδιωτικές και μη εμπορικές πτήσεις (π.χ. πτήσεις εντοπισμού θέσης για λόγους συντήρησης).

Πόσο συχνά επικαιροποιείται ο κατάλογος και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για αυτό; Δεν υπάρχει κίνδυνος να καταστεί γρήγορα παρωχημένο;

Η ASL μπορεί να επικαιροποιείται όποτε η Επιτροπή το κρίνει αναγκαίο ή κατόπιν αιτήματος κράτους μέλους της ΕΕ. Η ASC συνεδριάζει συνήθως δύο ή τρεις φορές ετησίως, ανάλογα με τις ανάγκες. Για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, εφαρμόζεται ειδική διαδικασία.

Πώς μπορεί μια αεροπορική εταιρεία να διαγραφεί από τη λίστα;

Εάν μια αεροπορική εταιρεία θεωρεί ότι θα πρέπει να διαγραφεί από τον κατάλογο επειδή συμμορφώνεται με τα σχετικά πρότυπα ασφάλειας, μπορεί να υποβάλει αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είτε απευθείας είτε μέσω της αρχής πολιτικής αεροπορίας της. Για να αρθεί μια απαγόρευση, πρέπει να παρασχεθούν στην ΕΕ επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ικανότητα της αεροπορικής εταιρείας και της εποπτικής αρχής της να εφαρμόζει τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας είναι επαρκούς επιπέδου. Στη συνέχεια, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα αξιολογήσουν τα αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε η αεροπορική εταιρεία και/ή η εποπτική αρχή της για να τεκμηριώσουν το αίτημά της. Εάν το αποτέλεσμα της αξιολόγησης είναι θετικό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση στην ASC.

Παρά την περίπτωση μεμονωμένων αερομεταφορέων, εάν ο βασικός λόγος για τον οποίο ένας αερομεταφορέας περιλαμβάνεται στο ASL είναι το ανεπαρκές επίπεδο συμμόρφωσης των οικείων αρχών εποπτείας της ασφάλειας πτήσεων με τα πρότυπα του ΔΟΠΑ, θα απαιτεί από το κράτος να αντιμετωπίσει τις σημαντικές περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προτού ο εν λόγω αερομεταφορέας διαγραφεί από τον κατάλογο.

Στην πράξη, αυτό συνεπάγεται ότι ο αερομεταφορέας και το κράτος του παρέχουν γραπτές πληροφορίες, συμμετέχουν σε συνεδριάσεις με την Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ, ενδέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο επιτόπιας επίσκεψης υπό την καθοδήγηση της Επιτροπής και συμμετέχουν σε ακροάσεις στο ASC.

Πώς προστίθεται μια αεροπορική εταιρεία στη λίστα;

Εάν η Επιτροπή ή ένα κράτος μέλος της ΕΕ αποκτήσει και επιβεβαιώσει στοιχεία που υποδεικνύουν σοβαρές ελλείψεις ασφάλειας εκ μέρους μιας αεροπορικής εταιρείας ή της εποπτικής αρχής της οπουδήποτε στον κόσμο, ο κατάλογος θα επικαιροποιηθεί ώστε να συμπεριλάβει την εν λόγω αεροπορική εταιρεία ή όλες τις αεροπορικές εταιρείες της εν λόγω χώρας.

Η συμπερίληψη μιας αεροπορικής εταιρείας στον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ σημαίνει πάντα ότι δεν επιτρέπεται πλέον να πετάει στην Ευρώπη;

Ναι. Εφόσον ο αερομεταφορέας υπόκειται σε πλήρη απαγόρευση, ούτε τα αεροσκάφη του ούτε το προσωπικό του μπορούν να δραστηριοποιούνται στον εναέριο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αεροπορική εταιρεία περιλαμβάνεται στο παράρτημα Α του κανονισμού. Ομοίως, εφόσον ένας αερομεταφορέας υπόκειται σε μερική απαγόρευση, μπορεί να εκτελεί πτήσεις μόνο με τα αεροσκάφη που ορίζονται στον κανονισμό. Η αεροπορική εταιρεία περιλαμβάνεται στο παράρτημα Β του κανονισμού.

Ωστόσο, οι απαγορευμένες αεροπορικές εταιρείες μπορούν να χρησιμοποιούν τα αεροσκάφη και το προσωπικό άλλων αεροπορικών εταιρειών, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στον ASL, βάσει συμβάσεων που ονομάζονται «συμφωνίες πλήρους μίσθωσης». Με τον τρόπο αυτό, οι επιβάτες και το φορτίο μπορούν ακόμη να μεταφέρονται με βάση τα εισιτήρια που πωλούνται από απαγορευμένη αεροπορική εταιρεία και η πτήση εκτελείται από αεροπορικές εταιρείες που συμμορφώνονται πλήρως με τους κανόνες ασφαλείας. Επιπλέον, τα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται για κυβερνητικούς ή κρατικούς σκοπούς (π.χ. μεταφορά αρχηγών κρατών και/ή κυβερνήσεων, ανθρωπιστικές πτήσεις) δεν εμπίπτουν στις απαιτήσεις ασφάλειας του ΔΟΠΑ. Τα αεροσκάφη αυτά θεωρούνται ότι εκτελούν «κρατικές πτήσεις» και μπορούν να πετούν προς την ΕΕ ακόμη και αν απαγορεύονται οι εμπορικές πτήσεις. Ωστόσο, οι πτήσεις αυτές χρειάζονται ειδική άδεια («διπλωματική εξουσιοδότηση») από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ στα οποία το κρατικό αεροσκάφος υπερίπταται, καθώς και από το κράτος προορισμού.

Στην ουσία, οι απαγορευμένες αεροπορικές εταιρείες δεν μπορούν να εισέλθουν στον κυρίαρχο εναέριο χώρο κανενός κράτους μέλους της ΕΕ και να πετάξουν πάνω από την επικράτειά τους ενόσω είναι απαγορευμένες (εν όλω ή εν μέρει).

Εμποδίζει ο κατάλογος τα κράτη μέλη της ΕΕ να λαμβάνουν μεμονωμένα μέτρα ασφάλειας σε εθνικό επίπεδο;

Όχι. Η γενική αρχή είναι ότι οποιοδήποτε μέτρο εξετάζεται σε εθνικό επίπεδο πρέπει επίσης να εξετάζεται σε επίπεδο ΕΕ. Όταν ένας αερομεταφορέας θεωρείται μη ασφαλής και, ως εκ τούτου, απαγορεύεται σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ, υπάρχει υποχρέωση εξέτασης του εν λόγω μέτρου σε επίπεδο ΕΕ με σκοπό την εφαρμογή του σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, ακόμη και όταν η απαγόρευση δεν επεκτείνεται στην ΕΕ, υπάρχει περιθώριο τα κράτη μέλη της ΕΕ να συνεχίσουν να ενεργούν σε εθνικό επίπεδο σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις, ιδίως σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ή για την αντιμετώπιση ζητήματος ασφάλειας που τα επηρεάζει ειδικά.

Ποια είναι τα «δικαιώματα άμυνας» των αεροπορικών εταιρειών;

Οι αεροπορικές εταιρείες που έχουν απαγορευθεί ή διερευνώνται ενόψει πιθανής απαγόρευσης έχουν το δικαίωμα να εκφράσουν τις απόψεις τους, να υποβάλουν τυχόν έγγραφα που κρίνουν κατάλληλα για την υπεράσπισή τους και να προβούν σε προφορικές και γραπτές παρουσιάσεις στην ASC και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να υποβάλουν γραπτές παρατηρήσεις, να προσθέσουν νέα στοιχεία στον φάκελό τους και να ζητήσουν ακρόαση από την Επιτροπή ή να παραστούν σε ακρόαση ενώπιον της ASC, η οποία στη συνέχεια διατυπώνει τη γνώμη της με βάση τις εν λόγω διαδικασίες και το υλικό που υποβλήθηκε πριν ή κατά τη διάρκεια της ακρόασης.

Επικεντρώνεται η προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις κυρώσεις;

Μοναδικός στόχος της Επιτροπής είναι να βελτιώσει την ασφάλεια της αεροπορίας, η οποία είναι προς το συμφέρον όλων, και σε καμία περίπτωση να μην επηρεάσει την οικονομική ή κοινωνική ανάπτυξη μιας χώρας. Οι πληγείσες χώρες μπορούν να θεσπίσουν μέτρα τεχνικής βοήθειας για να βοηθήσουν τις αεροπορικές εταιρείες να επιτύχουν ικανοποιητικό επίπεδο ασφάλειας της αεροπορίας. Ενώ στο παρελθόν δόθηκε έμφαση στην ένταξη χωρών και αερομεταφορέων στον ASL, η Επιτροπή συνεργάζεται τώρα και με τα πληττόμενα κράτη για να τα βοηθήσει να βελτιώσουν την κατάστασή τους όσον αφορά την ασφάλεια, ώστε να μπορέσουν να απελευθερωθούν από τον ASL μόλις επιτευχθούν τα αναγκαία επίπεδα ασφάλειας.

Πώς ενημερώνεται το κοινό σχετικά με τον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Η τελευταία έκδοση του καταλόγου είναι διαθέσιμη στο κοινό μέσω διαδικτύου. Η Επιτροπή συνεργάζεται επίσης στενά με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς ενώσεις ταξιδιωτικών πρακτόρων κάθε φορά που γίνονται αλλαγές στον κατάλογο, ώστε να είναι στην καλύτερη δυνατή θέση να βοηθούν τους πελάτες τους —τους επιβάτες— στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων κατά τη λήψη ταξιδιωτικών διακανονισμών. Επιπλέον, ο κανονισμός ASL υποχρεώνει επίσης τις εθνικές αρχές πολιτικής αεροπορίας, τον EASA και τους αερολιμένες στην επικράτεια των κρατών μελών της ΕΕ να εφιστούν την προσοχή των επιβατών στον ASL, τόσο μέσω των ιστοτόπων τους όσο και, κατά περίπτωση, στις εγκαταστάσεις τους.

Με ποιον τρόπο ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ παρέχει δικαιώματα στους Ευρωπαίους ταξιδιώτες;

Ο κανονισμός ASL θεσπίζει το δικαίωμα κάθε επιβάτη να γνωρίζει την ταυτότητα κάθε αεροπορικής εταιρείας με την οποία ταξιδεύει καθ' όλη τη διάρκεια του ταξιδιού του. Ο συμβαλλόμενος αερομεταφορέας υποχρεούται να ενημερώνει τους επιβάτες για την ταυτότητα του πραγματικού αερομεταφορέα ή των πραγματικών αερομεταφορέων όταν κάνουν κράτηση, ωστόσο η κράτηση πραγματοποιείται. Οι επιβάτες πρέπει επίσης να ενημερώνονται για κάθε αλλαγή του πραγματικού αερομεταφορέα, είτε κατά τον έλεγχο εισιτηρίων είτε, το αργότερο, κατά την επιβίβαση. Ο κανονισμός παρέχει επίσης στους επιβάτες το δικαίωμα επιστροφής χρημάτων ή μεταφοράς με άλλη πτήση, εάν ο αερομεταφορέας με τον οποίο έχει γίνει κράτηση προστεθεί στη συνέχεια στην ASL, με αποτέλεσμα τη ματαίωση της συγκεκριμένης πτήσης.

Πώς βοηθά η δημοσίευση του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ τους ευρωπαίους πολίτες που ταξιδεύουν εκτός του εδάφους της ΕΕ;

Η ASL δεν απαγορεύει μόνο στις μη ασφαλείς αεροπορικές εταιρείες να εκτελούν πτήσεις προς, από και εντός της ΕΕ. Η δημοσίευση του καταλόγου παρέχει επίσης χρήσιμες πληροφορίες σε άτομα που επιθυμούν να ταξιδέψουν εκτός της ΕΕ, ώστε να μπορούν να αποφεύγουν τις πτήσεις με αυτές τις αεροπορικές εταιρείες, εάν το επιθυμούν. Ο κατάλογος διασφαλίζει επίσης τα δικαιώματα των καταναλωτών που αγόρασαν ταξίδι από ταξιδιωτικό πράκτορα, συμπεριλαμβανομένης πτήσης που εκτελείται από αεροπορική εταιρεία στο ASL.

Πώς επηρεάζει η απαγόρευση τους επιβάτες που έχουν ήδη κάνει κράτηση πτήσεων με επηρεαζόμενους αερομεταφορείς;

Η Επιτροπή συνιστά στους επιβάτες να επικοινωνούν με την αεροπορική εταιρεία ή τον ταξιδιωτικό πράκτορά τους για δυνατότητα αλλαγής κράτησης ή επιστροφής χρημάτων. Η ασφάλεια των επιβατών της ΕΕ αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα.

Ποιο είναι το πρόβλημα ασφαλείας με τα ρωσικά αεροσκάφη;

Μετά τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, περισσότερα από 500 αεροσκάφη δυτικής κατασκευής και ιδιοκτησίας υπό χρηματοδοτική μίσθωση σε ρωσικές εταιρείες δεν επιστράφηκαν στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους, αλλά κατασχέθηκαν εκ των πραγμάτων και καταχωρίστηκαν εκ νέου παράνομα στο ρωσικό μητρώο αεροσκαφών. Η αξιοπλοΐα των αεροσκαφών αυτών ήταν εγγυημένη, μέσω πιστοποιητικού αξιοπλοΐας, από τις Βερμούδες και την Ιρλανδία ως κράτη νηολόγησης. Το αεροσκάφος δεν διαθέτει πλέον έγκυρο πιστοποιητικό αξιοπλοΐας και οι ρωσικές αρχές δεν είναι σε θέση να εγγυηθούν την αξιοπλοΐα του. Η εκμετάλλευση αυτών των αεροσκαφών δεν είναι ασφαλής και, ως εκ τούτου, κάθε ρωσική αεροπορική εταιρεία που εκμεταλλεύεται ένα ή περισσότερα από αυτά τα αεροσκάφη περιλαμβάνεται στο ASL.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Pascal Meier on Unsplash