Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την ενίσχυση της στήριξης των ανατολικών περιοχών της ΕΕ που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία. Η ενίσχυση της ευημερίας και της ανθεκτικότητας των περιοχών αυτών δεν αποτελεί μόνο έκφραση της αλληλεγγύης της ΕΕ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και στρατηγική επένδυση στην ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και τη μελλοντική σταθερότητα της Ευρώπης.

Αρκετές περιφέρειες από εννέα κράτη μέλη —Φινλανδία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Ρουμανία και Βουλγαρία— έχουν πληγεί ιδιαίτερα από τον υβριδικό πόλεμο, τη μετανάστευση ως όπλο, τις οικονομικές και εμπορικές διαταραχές και τη δημογραφική παρακμή.

Από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η ΕΕ έχει επεκτείνει την πολιτική, τεχνική και χρηματοδοτική στήριξη στις ανατολικές περιφέρειές της για τη βελτίωση των υποδομών, την τόνωση της οικονομικής ανθεκτικότητας, την ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων, την αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα της ενέργειας και της συνδεσιμότητας και τη στήριξη των ευκαιριών απασχόλησης. Επιπλέον, οι λωρίδες αλληλεγγύης ΕΕ-Ουκρανίας έχουν διατηρήσει το εμπόριο. Ωστόσο, καθώς οι οικονομικές συνθήκες και οι συνθήκες ασφάλειας στις περιοχές αυτές εξακολουθούν να μειώνονται λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου, απαιτείται περαιτέρω στήριξη από την ΕΕ.

Πέντε τομείς προτεραιότητας

Η σημερινή ανακοίνωση επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Επιτροπής να συνεχίσει να στηρίζει τις ανατολικές περιοχές που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία. Παρουσιάζει μια σειρά δράσεων που θα τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν τις συγκεκριμένες και πρωτοφανείς προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, σε πέντε τομείς προτεραιότητας:

Ασφάλεια και ανθεκτικότητα

• Ανάπτυξη του Eastern Flank Watch, της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την άμυνα των drones, της ευρωπαϊκής αεροπορικής ασπίδας και της ευρωπαϊκής διαστημικής ασπίδας.
• Δημιουργία δικτύου επαγγελματιών για την ενίσχυση της ετοιμότητας και την ενθάρρυνση της διασυνοριακής συνεργασίας συνεργατικών σχηματισμών ανθεκτικότητας.

Ανάπτυξη και περιφερειακή ευημερία

• Διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων μέσω ενός μηχανισμού EastInvest που θα βοηθά τις ενδιαφερόμενες χώρες να έχουν πρόσβαση σε δανειοδότηση και συμβουλευτική στήριξη, με τη συμμετοχή του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, άλλων διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και διαφόρων εθνικών και περιφερειακών αναπτυξιακών τραπεζών.
• Συνεργασία με την Παγκόσμια Τράπεζα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Περιφέρειες που παρουσιάζουν υστέρηση» για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο.

Αξιοποίηση των τοπικών πλεονεκτημάτων

• Προτεραιότητα στην ενοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας των κρατών της Βαλτικής με τα ευρωπαϊκά δίκτυα και ανάπτυξη διασυνοριακών υποδομών υδρογόνου, όπως ο σκανδιναβικός-βαλτικός διάδρομος υδρογόνου.
• Στήριξη πρωτοβουλιών κυκλικής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων κοιλάδων βιομηχανικής συμβίωσης και περιφερειακών κόμβων βιοοικονομίας.

Συνδεσιμότητα

• Προώθηση της ψηφιακής συνδεσιμότητας και αναβάθμιση των δικτύων μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των οδικών, σιδηροδρομικών και λιμενικών υποδομών διπλής χρήσης, καθώς και των διασυνοριακών συνδέσεων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία.

Άνθρωποι

• Αντιμετώπιση της μείωσης του πληθυσμού και των ελλείψεων εργατικού δυναμικού μέσω της μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση και ενίσχυση των κοινοτήτων μέσω του προγράμματος για την ανθεκτικότητα των μέσων ενημέρωσης και της καταπολέμησης της παραπληροφόρησης.

Επόμενα βήματα

Για να εξασφαλιστεί πρόοδος, η Επιτροπή θα δρομολογήσει ετήσιο πολιτικό διάλογο υψηλού επιπέδου που θα διευκολύνει τη συζήτηση σχετικά με τις δράσεις της ΕΕ και τον αντίκτυπό τους στην ανθεκτικότητα και την ανάπτυξη των ανατολικών περιοχών της ΕΕ που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία. Η πρώτη τέτοια εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 26 Φεβρουαρίου 2026, όταν θα υπογραφεί από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δήλωση για τη δρομολόγηση της διευκόλυνσης EastInvest.

Ιστορικό

Μετά τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας, τα κράτη μέλη που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία γνώρισαν βραδύτερη ανάπτυξη, μείωση των επενδύσεων, μείωση του πληθυσμού, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και υψηλότερο κόστος ασφάλειας.

Η ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής το 2025 αποτέλεσε ένα πρώτο βήμα για την αναγνώριση και την αντιμετώπιση των αναγκών και των προκλήσεων των εν λόγω περιφερειών, προσφέροντάς τους πρόσθετους πόρους.

Οι προτάσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ (2028-2034) αφιερώνουν πόρους ειδικά για τις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Mica Mota on Unsplash

Το Συμβούλιο πρόσθεσε δύο χώρες — τις Νήσους Τερκς και Κάικος και το Βιετνάμ — στον ενωσιακό κατάλογο μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας. Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο διέγραψε τρεις χώρες — Φίτζι, Σαμόα και Τρίνινταντ και Τομπέιγκο — από τον κατάλογο, καθώς συμμορφώνονται πλέον με όλα τα συμφωνηθέντα διεθνή πρότυπα.

Ο κατάλογος αποτελεί μέρος των προσπαθειών της ΕΕ για την προώθηση της χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης παγκοσμίως. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται οι χώρες που δεν συμμορφώνονται με τα συμφωνηθέντα διεθνή φορολογικά πρότυπα ή δεν εκπλήρωσαν τις δεσμεύσεις τους όσον αφορά τη χρηστή φορολογική διακυβέρνηση εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου.

Μετά τη σημερινή επικαιροποίηση, ο κατάλογος περιλαμβάνει 10 περιοχές δικαιοδοσίας:

• Αμερικανική Σαμόα
• Ανγκουίλα
• Γκουάμ
• Παλάου
• Παναμάς
• Ρωσία
• Νήσοι Τερκς και Κάικος
• Αμερικανικές Παρθένες Νήσοι
• Βανουάτου
• Βιετνάμ

Η επικαιροποίηση αυτή προβάλλει τόσο τις θετικές όσο και τις αρνητικές εξελίξεις, αντικατοπτρίζοντας τον δυναμικό χαρακτήρα της διαδικασίας, η οποία συνεπάγεται τη συνεχή παρακολούθηση των φορολογικών πρακτικών σε άλλες περιοχές δικαιοδοσίας.

Η Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» (Φορολογία των επιχειρήσεων) προετοιμάζει τις επικαιροποιήσεις και συνεργάζεται με όλες τις εμπλεκόμενες περιοχές δικαιοδοσίες προκειμένου να τις βοηθήσει να βελτιώσουν το νομικό τους πλαίσιο για την επίλυση των ζητημάτων που έχουν εντοπιστεί. Η Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» απαρτίζεται από υψηλού επιπέδου εκπροσώπους των κρατών μελών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ενεργεί με σκοπό την προώθηση του δίκαιου φορολογικού ανταγωνισμού εντός και εκτός της ΕΕ.

Επικαιροποιήσεις του ενωσιακού καταλόγου (παράρτημα I)

Οι Νήσοι Τερκς και Κάικος περιλήφθηκαν στο παράρτημα Ι του ενωσιακού καταλόγου μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας μετά τις ανησυχίες που διατυπώθηκαν από το φόρουμ του ΟΟΣΑ για επιζήμιες φορολογικές πρακτικές όσον αφορά την επιβολή των απαιτήσεων οικονομικής υπόστασης στην περιοχή δικαιοδοσίας.

Το Βιετνάμ περιλήφθηκε στον ενωσιακό κατάλογο όταν διαπιστώθηκε στο πλαίσιο της αξιολόγησης του Παγκόσμιου φόρουμ του ΟΟΣΑ ότι η χώρα δεν πληρούσε τα αναγκαία πρότυπα για την ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών κατόπιν αιτήματος.

Επιπλέον, επικαιροποιήθηκαν οι καταχωρίσεις στο παράρτημα I για την Αμερικανική Σαμόα, το Γκουάμ και τις Αμερικανικές Παρθένες Νήσους ώστε να αντικατοπτρίζουν τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για διασφάλιση της συμμόρφωσης με ορισμένα πρότυπα φορολογικής συνεργασίας. Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν θεωρήθηκε επαρκής ώστε να δικαιολογήσει την πλήρη διαγραφή τους από τον κατάλογο.

Επικαιροποιήσεις του εγγράφου για την τρέχουσα κατάσταση (παράρτημα II)

Πέραν του καταλόγου των μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας, το Συμβούλιο ενέκρινε και το σύνηθες έγγραφο για την τρέχουσα κατάσταση (παράρτημα ΙΙ), το οποίο αντικατοπτρίζει τη συνεχιζόμενη συνεργασία της ΕΕ με τους διεθνείς εταίρους της και τις δεσμεύσεις των εν λόγω χωρών να προβούν σε μεταρρύθμιση της νομοθεσίας τους ώστε αυτή να συμμορφώνεται με τα συμφωνηθέντα πρότυπα χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης.

Με το εν λόγω έγγραφο αναγνωρίζεται το συνεχιζόμενο εποικοδομητικό έργο στον τομέα της φορολογίας και ενθαρρύνεται η θετική προσέγγιση που υιοθετούν οι συνεργάσιμες περιοχές δικαιοδοσίας για την εφαρμογή των αρχών της χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης.

Τόσο η Αντίγκουα και Μπαρμπούντα όσο και οι Σεϋχέλλες έχουν λάβει θετική αξιολόγηση από το Παγκόσμιο φόρουμ όσον αφορά τα συστήματά τους για την ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών κατόπιν αιτήματος. Ως εκ τούτου, αμφότερες οι περιοχές δικαιοδοσίας έχουν εκπληρώσει τις δεσμεύσεις τους και θα αφαιρεθούν από το έγγραφο για την τρέχουσα κατάσταση.

Στο Μπρουνέι έχει χορηγηθεί εξάμηνη παράταση ώστε να προβεί στη μεταρρύθμιση του καθεστώτος απαλλαγής του εισοδήματος αλλοδαπής προέλευσης. Ο πρόσθετος χρόνος θα επιτρέψει στο Μπρουνέι να υλοποιήσει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις προκειμένου να διαγραφεί από τον κατάλογο.

Ιστορικό

Ο ενωσιακός κατάλογος μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας καταρτίστηκε τον Δεκέμβριο του 2017. Αποτελεί μέρος της εξωτερικής στρατηγικής της ΕΕ για τη φορολόγηση και σκοπός του είναι να συμβάλει στις προσπάθειες που καταβάλλονται για την προώθηση της χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι περιοχές δικαιοδοσίας αξιολογούνται βάσει δέσμης κριτηρίων που έχει καθορίσει το Συμβούλιο. Τα κριτήρια αυτά αφορούν τη φορολογική διαφάνεια, τη δίκαιη φορολόγηση και την εφαρμογή διεθνών προτύπων που αποσκοπούν στην πρόληψη της διάβρωσης της φορολογικής βάσης και της μετατόπισης των κερδών. Το Συμβούλιο επικαιροποιεί τον κατάλογο δύο φορές ετησίως. Η επόμενη αναθεώρηση του καταλόγου έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο του 2026.

Η προεδρία της Ομάδας «Κώδικας δεοντολογίας» διεξάγει πολιτικούς και διαδικαστικούς διαλόγους με σχετικούς διεθνείς οργανισμούς και περιοχές δικαιοδοσίας, όπου απαιτείται.

Οι αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τον κατάλογο εκπονούνται από την Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» του Συμβουλίου, η οποία είναι επίσης αρμόδια για την παρακολούθηση των φορολογικών μέτρων στα κράτη μέλη της ΕΕ. Η Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» συνεργάζεται στενά με διεθνείς φορείς, όπως το φόρουμ του ΟΟΣΑ για τις επιζήμιες φορολογικές πρακτικές (FHTP) με σκοπό την προώθηση της χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης παγκοσμίως.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Alexey Larionov on Unsplash

Μια νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύθηκε, ενόψει της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, δείχνει την αυξανόμενη αντίληψη των Ευρωπαίων για την απειλή για τις χώρες τους στην τρέχουσα διεθνή κατάσταση. Οι περισσότεροι από αυτούς θα αναθέσουν επίσης στην ΕΕ την ενίσχυση της άμυνας. Οι επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα θεωρούνται επίσης σημαντικές. Τα διαστημικά προγράμματα της ΕΕ θεωρούνται βασικά μέσα για την αντιμετώπιση της άμυνας και της ασφάλειας, του περιβάλλοντος, του κλίματος και της ανταγωνιστικότητας.

Αντίληψη της απειλής 

Το πιο αξιοσημείωτο αποτέλεσμα είναι ότι πάνω από τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων (68%) πιστεύουν ότι η χώρα τους απειλείται.  Τα κράτη μέλη με την υψηλότερη αντίληψη απειλής είναι η Γαλλία (80 %), ακολουθούμενη από τις Κάτω Χώρες και τη Δανία (77 %), καθώς και την Κύπρο και τη Γερμανία (75 %). Ταυτόχρονα, το 42% των πολιτών πιστεύει ότι η προσωπική τους ασφάλεια βρίσκεται σε κίνδυνο.

Εμπιστοσύνη στις ικανότητες της Ευρώπης

Η πλειονότητα των Ευρωπαίων εμπιστεύονται την ΕΕ για την ενίσχυση της ασφάλειας και της άμυνας (52%), ιδίως σε χώρες όπως το Λουξεμβούργο (76%), η Πορτογαλία (74%), η Κύπρος (73%) και η Λιθουανία (71%).

Επενδύσεις στην άμυνα

Εν μέσω της ανάπτυξης αρκετών σχετικών πρωτοβουλιών κατά το παρελθόν έτος, σχεδόν τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων (74 %) εγκρίνουν το τρέχον επίπεδο αμυντικών επενδύσεων της ΕΕ ή πιστεύουν ότι οι δαπάνες θα πρέπει να αυξηθούν. Η στήριξη είναι ιδιαίτερα υψηλή σε χώρες όπως η Λιθουανία (80 %), η Πορτογαλία (89 %), η Φινλανδία (83 %), η Ισπανία (80 %) και η Δανία (78 %).

Το διάστημα είναι απαραίτητο για την άμυνα και την ασφάλεια

Η ασφάλεια και η άμυνα θεωρούνται επίσης βασική προτεραιότητα για τη διαστημική πολιτική της ΕΕ, από το 53 % των Ευρωπαίων, ακολουθούμενες από το περιβάλλον και το κλίμα (36 %) και την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (31 %). Επιπλέον, ο θετικός οικονομικός αντίκτυπος των διαστημικών προγραμμάτων της ΕΕ αναγνωρίζεται ευρέως από τους νεότερους ερωτηθέντες (55 %). 

Ιστορικό

Το εν λόγω έκτακτο Ευρωβαρόμετρο, το οποίο δρομολογήθηκε στις αρχές Ιανουαρίου 2026, είχε ως στόχο να μετρήσει το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών της ΕΕ, την εμπιστοσύνη τους στην ΕΕ ως αμυντικού παράγοντα και τη στήριξή τους για αυξημένες επενδύσεις στη συλλογική άμυνα. Αξιολόγησε επίσης την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα διαστημικά προγράμματα της ΕΕ και προσδιόρισε τομείς προτεραιότητας για τη μελλοντική διαστημική πολιτική. Τα αποτελέσματα θα καθοδηγήσουν την Επιτροπή και θα στηρίξουν την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής. Περιλάμβανε 27 292 συνεντεύξεις σε ολόκληρη την ΕΕ-27.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Fred Moon on Unsplash