Το Συμβούλιο επέβαλε περιοριστικά μέτρα σε 41 επιπλέον σκάφη που αποτελούν μέρος του ρωσικού «σκιώδους στόλου» πετρελαιοφόρων και συμβάλλουν στα ενεργειακά έσοδα της Ρωσίας.

Τα 41 αυτά σκάφη προστίθενται, ως εκ τούτου, στον κατάλογο των σκαφών τα οποία υπόκεινται σε απαγόρευση πρόσβασης σε λιμένα και σε απαγόρευση παροχής εκτενούς φάσματος υπηρεσιών που συνδέονται με θαλάσσιες μεταφορές. Στόχος αυτού του μέτρου είναι τα μη ενωσιακά δεξαμενόπλοια που αποτελούν μέρος του σκιώδους στόλου του Πούτιν και τα οποία παρακάμπτουν τον μηχανισμό ανώτατων ορίων τιμών του πετρελαίου ή στηρίζουν τον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας, ή σκάφη που μεταφέρουν στρατιωτικό εξοπλισμό για τη Ρωσία ή εμπλέκονται στη μεταφορά κλεμμένων ουκρανικών σιτηρών και πολιτιστικών αγαθών από την Ουκρανία.

Η σημερινή απόφαση —με την οποία ο συνολικός αριθμός των σκαφών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ανέρχεται σε σχεδόν 600— συνδέεται στενά με πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου για την καταχώριση εννέα παραγόντων διευκόλυνσης του σκιώδους στόλου και την έγκριση δήλωσης της ΕΕ και των κρατών μελών της σχετικά με την πλήρη αξιοποίηση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας έναντι των απειλών από τον σκιώδη στόλο και υπέρ της προστασίας των υποθαλάσσιων υποδομών ζωτικής σημασίας.

Η ΕΕ παραμένει έτοιμη να ασκήσει εντονότερη πίεση στη Ρωσία και στην αξιακή αλυσίδα του σκιώδους στόλου της, μεταξύ άλλων με την επιβολή περαιτέρω κυρώσεων.

Γενικές πληροφορίες

Ως αντίδραση στη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022, η ΕΕ επέκτεινε σε μεγάλο βαθμό τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας με σκοπό να αποδυναμώσει σημαντικά την οικονομική βάση της Ρωσίας, να της στερήσει κρίσιμες τεχνολογίες και αγορές και να περιορίσει σημαντικά την ικανότητά της να διεξάγει πόλεμο.

Στα συμπεράσματά του της 19ης Δεκεμβρίου 2024, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε ότι καταδικάζει απερίφραστα τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο οποίος συνιστά κατάφωρη παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και επιβεβαίωσε την αταλάντευτη δέσμευση της Ένωσης να παρέχει συνεχή πολιτική, χρηματοδοτική, οικονομική, ανθρωπιστική, στρατιωτική και διπλωματική στήριξη στην Ουκρανία και τον λαό της.

Για όσο διάστημα οι παράνομες ενέργειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας εξακολουθούν να παραβιάζουν θεμελιώδεις κανόνες του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης, ιδίως, της απαγόρευσης της χρήσης βίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 2 παράγραφος 4 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, είναι σκόπιμο να διατηρηθούν σε ισχύ όλα τα μέτρα που έχει επιβάλει η ΕΕ και να ληφθούν πρόσθετα μέτρα, εάν χρειαστεί.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Ghadeer Jdeed on Unsplash

Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα τον κανονισμό σχετικά με την παροχή κινήτρων για επενδύσεις που συνδέονται με τον τομέα της άμυνας στον προϋπολογισμό της ΕΕ με σκοπό την εφαρμογή του σχεδίου ReArm Europe.Ο κανονισμός επιφέρει νομικές προσαρμογές που αποσκοπούν στη στήριξη ταχύτερων, πιο ευέλικτων και συντονισμένων επενδύσεων που συνδέονται με τον τομέα της άμυνας σε ολόκληρη την ΕΕ.

Με την έκδοση αυτή, το Συμβούλιο ανταποκρίνεται στις επανειλημμένες εκκλήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να διευκολυνθεί η ανάπτυξη ενωσιακής χρηματοδότησης για αμυντικές τεχνολογίες και τεχνολογίες διπλής χρήσης και να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική βάση στον τομέα της άμυνας (ΕΒΤΒΑ) ενόψει των αυξανόμενων γεωπολιτικών προκλήσεων.

Με τον εκδοθέντα κανονισμό τροποποιούνται πέντε βασικά προγράμματα της ΕΕ —το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», η πλατφόρμα στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP) και το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη»— ώστε να διασφαλιστεί ότι μπορούν να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικότερα για τη στήριξη δραστηριοτήτων που συνδέονται με τον τομέα της άμυνας.

Ευκαιρίες για οντότητες της Ουκρανίας

Μεταξύ άλλων, οι νέοι κανόνες επιτρέπουν τη σύνδεση της Ουκρανίας με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό νέες δυνατότητες ώστε ουκρανικές οντότητες να μπορούν να συμμετέχουν σε μελλοντικές συνεργατικές δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης της ΕΕ στον τομέα της άμυνας. Το βήμα αυτό υπογραμμίζει τη διαρκή δέσμευση της ΕΕ για την ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τη σταδιακή ένταξη της Ουκρανίας στην ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική βάση στον τομέα της άμυνας.

Μεγαλύτερη στήριξη για τις εταιρείες στους τομείς των τεχνολογιών διπλής χρήσης και των αμυντικών τεχνολογιών

Επιπλέον, το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» επεκτείνεται με στοχευμένο τρόπο. Αν και η εν γένει μη στρατιωτική φύση του εν λόγω προγράμματος πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία διατηρείται, ένα συγκεκριμένο χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» (το μέσο Accelerator του ΕΣΚ) θα μπορεί να στηρίζει μεταξύ άλλων και τις εταιρείες στους τομείς των τεχνολογιών διπλής χρήσης και των αμυντικών τεχνολογιών στο μέλλον. Οι νέοι κανόνες για τη σύσταση και τον έλεγχο επιλέξιμων οντοτήτων, οι οποίοι είναι παρόμοιοι με εκείνους που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του SAFE («μέσο δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη») ή του EDIP («πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία») για τη στοχευμένη επέκταση, θα επιτρέψουν να λαμβάνεται υπόψη η ιδιαιτερότητα των εν λόγω δραστηριοτήτων.

Επέρχονται πρόσθετες τροποποιήσεις στο πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», στην πλατφόρμα STEP και στον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη», με σκοπό την κινητοποίηση των εν λόγω προγραμμάτων της Ένωσης για επενδύσεις στον τομέα της άμυνας.

Επόμενα βήματα

Το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό μέσω γραπτής διαδικασίας, μετά τη θετική ψήφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 16 Δεκεμβρίου. Θα αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γενικές πληροφορίες

Η λεγόμενη πρόταση «mini-Omnibus για την άμυνα» είναι μια δέσμη νομικών αλλαγών που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Απρίλιο του 2025 για να διευκολυνθεί η στήριξη από υφιστάμενα προγράμματα της ΕΕ έργων με εφαρμογές διπλής χρήσης ή αμυντικές εφαρμογές.

Η πρωτοβουλία αυτή συμπληρώνεται από τη λεγόμενη «δέσμη μέτρων Omnibus για την αμυντική ετοιμότητα» που παρουσίασε η Επιτροπή τον Ιούνιο του 2025, οι διοργανικές διαπραγματεύσεις για την οποία αναμένεται να ξεκινήσουν το επόμενο έτος. Και οι δύο προτάσεις αποσκοπούν στην παροχή κινήτρων για επενδύσεις που συνδέονται με τον τομέα της άμυνας και στη βελτίωση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης, όπως ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2025.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Hacı Elmas on Unsplash

Η δανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συμφώνησαν σχετικά με τον πρώτο κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής σε επίπεδο ΕΕ. Ο κατάλογος θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να διεκπεραιώνουν πιο γρήγορα τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας, καθιστώντας ταχύτερες και αποτελεσματικότερες τις διαδικασίες ασύλου για τα άτομα που δεν είναι πιθανό να λάβουν προστασία εντός της ΕΕ.

Η δυνατότητα κατάρτισης ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής αποτελεί σημαντικό κομμάτι του συμφώνου του 2024 για τη μετανάστευση και το άσυλο, το οποίο θα αρχίσει να εφαρμόζεται από τις 12 Ιουνίου 2026.

Η συμφωνία μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επετεύχθη μέσα σε λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά την οριστικοποίηση της θέσης του Συμβουλίου για το σχέδιο κανονισμού. Η ταχεία αυτή πρόοδος της νομοθετικής διαδικασίας έρχεται σε συνέχεια της έκκλησης των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων της ΕΕ για ανάληψη δράσης με σκοπό να εντατικοποιηθούν οι εργασίες σχετικά με τη μετανάστευση, ιδίως όσον αφορά την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας και την έννοια της ασφαλούς χώρας καταγωγής.

Με βάση τη συμφωνία, οι ακόλουθες χώρες θα χαρακτηριστούν ως ασφαλείς χώρες καταγωγής σε επίπεδο ΕΕ: Αίγυπτος, Ινδία, Κολομβία, Κόσοβο*, Μαρόκο, Μπανγκλαντές και Τυνησία.

Οι υποψήφιες για προσχώρηση στην ΕΕ χώρες χαρακτηρίζονται επίσης ως ασφαλείς χώρες καταγωγής σε επίπεδο Ένωσης, εκτός εάν

• υπάρχει κατάσταση διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης στην υποψήφια χώρα
• η ΕΕ έχει λάβει περιοριστικά μέτρα κατά της υποψήφιας χώρας για ζητήματα που σχετίζονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες ή
• το ποσοστό των θετικών αποφάσεων των αρχών των κρατών μελών προς τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας των πολιτών από την υποψήφια χώρα είναι μεγαλύτερο του 20%

Η έννοια της ασφαλούς χώρας καταγωγής επιτρέπει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ειδικό καθεστώς για την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας. Σύμφωνα με τον κανονισμό του 2024 για τη διαδικασία ασύλου, ο οποίος εγκρίθηκε στο πλαίσιο του συμφώνου για το άσυλο και τη μετανάστευση, τα κράτη μέλη πρέπει να επιταχύνουν τη διαδικασία για τους αιτούντες που προέρχονται από ασφαλή χώρα καταγωγής και να τη διεξάγουν στα σύνορα ή σε ζώνες διέλευσης.

Οι κανόνες για την ασφαλή χώρα καταγωγής βασίζονται στην παραδοχή ότι οι προερχόμενοι από μια τέτοια χώρα αιτούντες τυγχάνουν στη χώρα αυτή επαρκούς προστασίας από τον κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους. Χώρες εκτός ΕΕ μπορούν να χαρακτηριστούν ως ασφαλείς χώρες καταγωγής μόνον όταν πληρούν υψηλό ελάχιστο όριο ασφάλειας.

Τα κράτη μέλη θα εξακολουθούν να διαθέτουν τους δικούς τους εθνικούς καταλόγους ασφαλών χωρών καταγωγής με πρόσθετες χώρες εκτός ΕΕ πέραν εκείνων που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο.

Επόμενα βήματα

Η σημερινή συμφωνία μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι προσωρινή και πρέπει να επιβεβαιωθεί και από τα δύο θεσμικά όργανα πριν από την επίσημη έγκρισή της από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ο κανονισμός για την κατάρτιση καταλόγου ασφαλών τρίτων χωρών σε επίπεδο ΕΕ προβλέπει επίσης ότι θα επιταχυνθεί η εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο. Συνεπώς, οι ειδικοί αυτοί κανόνες θα εφαρμοστούν αμέσως μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού (η οποία θα γίνει την ημέρα της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ). Ο ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής θα αρχίσει να εφαρμόζεται ταυτόχρονα με τον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου, δηλαδή στις 12 Ιουνίου 2026.

Ιστορικό πλαίσιο

Ο κανονισμός για τη διαδικασία ασύλου, ο οποίος αποτελεί μέρος του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, προβλέπει τη δημιουργία ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής. Κατόπιν αιτήματος πολλών κρατών μελών, η Επιτροπή πρότεινε αυτόν τον κατάλογο ήδη πριν από την έναρξη ισχύος του Συμφώνου.

* Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υπέγραψαν κοινή δήλωση σχετικά με τις νομοθετικές προτεραιότητες της ΕΕ για το 2026.

Δεδομένων των αλλεπάλληλων και περίπλοκων προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η ενότητα, η ταχεία αντίδραση και η φιλοδοξία είναι καίριας σημασίας. Σε αυτό το πνεύμα, η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, η Πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen, εκπροσωπώντας τη δανική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, υπέγραψαν σήμερα την κοινή δήλωση στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η κοινή δήλωση δίνει προτεραιότητα σε νομοθετικές πρωτοβουλίες που επικεντρώνονται στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της ΕΕ, στην προστασία των πολιτών και των επιχειρήσεων, επιδιώκοντας παράλληλα φιλόδοξους στόχους απλούστευσης και προετοιμάζοντας το έδαφος για την ταχεία επίτευξη συμφωνίας για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Θα δοθεί ύψιστη προτεραιότητα σε βασικούς στόχους πολιτικής που θα εγκαινιάσουν μια νέα εποχή στην ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, θα διασφαλίσουν τη βιώσιμη ευημερία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης αλλά και την απλούστευση, θα επιτρέψουν τη θωράκιση των κοινωνιών μας, του κοινωνικού μας μοντέλου και της ποιότητας ζωής μας, τη διασφάλιση ολοκληρωμένης προσέγγισης όσον αφορά τη διαχείριση των συνόρων και τη μετανάστευση, την προστασία της δημοκρατίας μας, την προάσπιση των αξιών μας και την αξιοποίηση της παγκόσμιας επιρροής και των εταιρικών μας σχέσεων.

Η δήλωση αναδεικνύει σημαντικές πτυχές των νομοθετικών προτάσεων που παρατίθενται στον συνοδευτικό πίνακα και στις οποίες τα τρία θεσμικά όργανα δεσμεύονται να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή ως νομοθετήματα υψηλής προτεραιότητας για το 2026. Η πρόοδος όσον αφορά τις προτάσεις αυτές θα πρέπει να παρακολουθείται τακτικά καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, τόσο για να παρέχεται ενημέρωση σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση όσο και για να καθίσταται δυνατή η έγκαιρη προειδοποίηση για τυχόν εξελίξεις που εγκυμονούν τον κίνδυνο καθυστερήσεων.

Οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς την έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση της κοινής δήλωσης.

Η Ευρώπη προχωρά όταν τραβάμε όλοι μαζί κουπί. Αυτή η κοινή δήλωση για το 2026 είναι κάτι περισσότερο από λέξεις επί χάρτου: αποδεικνύει ότι είμαστε ενωμένοι και αποφασισμένοι να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των πολιτών. Για πρώτη φορά, παρουσιάζει έναν σαφή και εστιασμένο κατάλογο δέκα νομοθετικών προτεραιοτήτων που θα κάνουν την Ένωσή μας ισχυρότερη, ασφαλέστερη και ανταγωνιστικότερη. Το Κοινοβούλιο είναι έτοιμο να εργαστεί σκληρά.

Roberta Metsola, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Αποδεικνύουμε την ενότητά μας, με ένα κοινό όραμα για το μέλλον της Ένωσής μας. Πρέπει να κάνουμε πράξη μια νέα εποχή ευρωπαϊκής ασφάλειας, αρχής γενομένης με μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη για την Ουκρανία και με ενίσχυση της δικής μας άμυνας. Πρέπει επίσης να οικοδομήσουμε μια πιο ανταγωνιστική και δίκαιη Ευρώπη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις μας. Και τέλος, δεσμευόμαστε να καταλήξουμε γρήγορα σε συμφωνία σχετικά με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Εξάλλου, για να μπορέσουμε να κάνουμε το κοινό μας όραμα πραγματικότητα, πρέπει να διαθέτουμε τα απαραίτητα μέσα.

Ursula von der Leyen, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Επόμενα βήματα

Η κοινή δήλωση θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ τις προσεχείς ημέρες. Οι συννομοθέτες θα διασφαλίσουν την έγκαιρη και αποτελεσματική εφαρμογή της κοινής δήλωσης.

Πλαίσιο

Όπως ορίζεται στη διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η οποία υπεγράφη το 2016 από τα τρία θεσμικά όργανα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή συζητούν και συμφωνούν επί των νομοθετικών προτεραιοτήτων για το επόμενο έτος μέσω ετήσιας κοινής δήλωσης, αφού πρώτα η Επιτροπή εγκρίνει το πρόγραμμα εργασίας της. Η προσέγγιση αυτή βοηθά τα θεσμικά όργανα να συνεργάζονται αποτελεσματικότερα σε βασικές νομοθετικές προτάσεις, με το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να ενεργούν ως συννομοθέτες.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Frederic Köberl on Unsplash