Η νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, που δημοσιεύθηκε πριν από την Ημέρα της Ευρώπης, δείχνει ότι σχεδόν τα τρία τέταρτα των Ευρωπαίων πιστεύουν ότι η χώρα τους έχει επωφεληθεί από το γεγονός ότι είναι μέλος της ΕΕ.  Σε ένα δύσκολο παγκόσμιο πλαίσιο, οι Ευρωπαίοι βλέπουν όλο και περισσότερο την ΕΕ ως πηγή σταθερότητας, παράλληλα με την πρωτοφανή υποστήριξη για μια κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας. Τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων (75 %) δηλώνουν ότι αισθάνονται πολίτες της ΕΕ, ποσοστό που αντιστοιχεί στο υψηλότερο επίπεδο που καταγράφηκε ποτέ την άνοιξη του 2025.

Η ΕΕ – πυλώνας σταθερότητας και ασφάλειας

Οι Ευρωπαίοι πιστεύουν ακράδαντα ότι η ΕΕ αποτελεί σταθεροποιητική δύναμη σε έναν αβέβαιο κόσμο (73%, +6 ποσοστιαίες μονάδες). Με 81% (+2 ποσοστιαίες μονάδες), η στήριξη της κοινής πολιτικής άμυνας και ασφάλειας μεταξύ των κρατών μελών επανήλθε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών. Περίπου οκτώ στους δέκα Ευρωπαίους πιστεύουν ότι η ΕΕ θα πρέπει να διαφοροποιήσει τις εμπορικές της σχέσεις (80 %) και να οικοδομήσει εταιρικές σχέσεις με χώρες εκτός της ΕΕ (79 %).

Συνεχής ισχυρή στήριξη για την αντίδραση της ΕΕ στον πόλεμο στην Ουκρανία

Η έρευνα δείχνει ότι το 76 % όσων απάντησαν συμφωνούν ότι η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία συνιστά απειλή για την ασφάλεια της ΕΕ. Η στήριξη για την αντίδραση της ΕΕ στην εισβολή παραμένει ισχυρή στο 55 % (+ 2 εκατοστιαίες μονάδες). Η μεγάλη πλειονότητα των Ευρωπαίων υποστηρίζει βασικά μέτρα, όπως η υποδοχή των ανθρώπων που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο (80 %), η παροχή οικονομικής και ανθρωπιστικής στήριξης (75 %) και η διατήρηση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας (70 %). Συνολικά, το 76 % συμφωνεί ότι η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει την Ουκρανία έως ότου επιτευχθεί δίκαιη και διαρκής ειρήνη. Επιπλέον, το 57 % εγκρίνει τη χορήγηση καθεστώτος υποψήφιας χώρας από την ΕΕ στην Ουκρανία και το 56 % συμφωνεί με τη χρηματοδότηση της ΕΕ για την αγορά και την προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία.

Η εμπιστοσύνη στην ΕΕ ενισχύεται καθώς η αισιοδοξία παραμένει σταθερή

Η πλειονότητα των Ευρωπαίων εμπιστεύονται την ΕΕ (51 %), τρεις ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερες από ό,τι στην έρευνα του φθινοπώρου του 2025. Η εμπιστοσύνη αυξήθηκε περισσότερο στη Γαλλία (+11 εκατοστιαίες μονάδες), τη Δανία (+9 εκατοστιαίες μονάδες) και την Πορτογαλία (+8 εκατοστιαίες μονάδες) και έφθασε στο υψηλότερο επίπεδό της μεταξύ των νέων ηλικίας 15-24 ετών (61%). Η προστασία της δημοκρατίας και των θεμελιωδών αξιών αναφέρεται ως ο κύριος λόγος εμπιστοσύνης προς την ΕΕ (42 %), ακολουθούμενη από την προστασία από εξωτερικές απειλές (33 %) και την άποψη ότι η ΕΕ είναι το κατάλληλο επίπεδο για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων (31 %). Η αισιοδοξία για το μέλλον της ΕΕ έχει αυξηθεί ελαφρώς (60 %, +1 εκατοστιαίες μονάδες). Οι πιο αισιόδοξοι είναι οι νέοι ηλικίας 15 έως 24 ετών (68%). Σχεδόν έξι στους δέκα πολίτες της ΕΕ (57 %) είναι ικανοποιημένοι με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η δημοκρατία στην ΕΕ. Σύμφωνα με τους ερωτηθέντες, οι αξίες που αντιπροσωπεύουν καλύτερα την ΕΕ είναι η ειρήνη (41%), η δημοκρατία (32%), ο σεβασμός του κράτους δικαίου, η δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα (28%).

Η παγκόσμια κατάσταση και το κόστος ζωής αποτελούν βασικές ανησυχίες

Οι ανησυχίες των Ευρωπαίων διαμορφώνονται όλο και περισσότερο από τις παγκόσμιες εξελίξεις. Σε επίπεδο ΕΕ, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποτελεί πλέον την κύρια ανησυχία (25 %), μπροστά από την ευρύτερη διεθνή κατάσταση (23 %) και τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας (20 %). Ταυτόχρονα, το κόστος ζωής παραμένει η κυρίαρχη ανησυχία σε εθνικό και προσωπικό επίπεδο, με 36% και 52% αντίστοιχα.

Η αρνητική γνώμη των πολιτών της ΕΕ για τις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε απότομα (74%, +14 εκατοστιαίες μονάδες) ξεπερνώντας κατά πολύ τη θετική γνώμη των Ηνωμένων Πολιτειών (24%). Εν τω μεταξύ, το 61 % έχει αρνητική γνώμη για την Κίνα, ενώ το 33 % έχει θετική γνώμη· και 83 % έχουν αρνητική γνώμη για τη Ρωσία έναντι 14 % με θετικές απόψεις. Ταυτόχρονα, το 48% έχει θετική γνώμη για την Ινδία, ενώ το 41% έχει αρνητική γνώμη.

Οι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν σθεναρά το ευρώ εν μέσω οικονομικών αβεβαιοτήτων

Η στήριξη για το ευρώ στην ΕΕ παραμένει στο 74%, διατηρώντας το υψηλότερο επίπεδο από την εισαγωγή του τον Ιανουάριο του 2002. Στη ζώνη του ευρώ, το ποσοστό αυτό είναι ακόμη υψηλότερο, καθώς περισσότεροι από οκτώ στους δέκα ερωτηθέντες (82%) εκφράζουν την υποστήριξή τους για το κοινό νόμισμα. Στη Βουλγαρία, την τελευταία χώρα που προσχώρησε στη ζώνη του ευρώ, η στήριξη έχει αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του Τακτικού Ευρωβαρόμετρου (+13 εκατοστιαίες μονάδες), με την πλειοψηφία να τάσσεται πλέον υπέρ (55%).

Ταυτόχρονα, οι αντιλήψεις για την οικονομική κατάσταση έχουν αποδυναμωθεί ελαφρώς, καθώς το 44 % των Ευρωπαίων που ερωτήθηκαν θεωρούν ότι η οικονομία της ΕΕ βρίσκεται σε καλή κατάσταση. Η σχετική πλειοψηφία των πολιτών (42%) πιστεύει ότι η ευρωπαϊκή οικονομική κατάσταση θα παραμείνει η ίδια τους επόμενους 12 μήνες, έναντι 36% που πιστεύει ότι θα είναι χειρότερη και 15% που πιστεύει ότι θα είναι καλύτερη.

Όσον αφορά τις προτεραιότητες για επενδύσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, περισσότεροι από δύο στους πέντε πολίτες της ΕΕ (41 %) θα ήθελαν ο προϋπολογισμός της ΕΕ να δαπανάται πρωτίστως για την απασχόληση, τις κοινωνικές υποθέσεις και τη δημόσια υγεία. Η ασφάλεια και η άμυνα καταλαμβάνουν τη δεύτερη θέση σε επίπεδο ΕΕ (38 %) και ακολουθούν η εκπαίδευση, η κατάρτιση, η νεολαία, ο πολιτισμός και τα μέσα ενημέρωσης καταλαμβάνουν την τρίτη θέση σε επίπεδο ΕΕ (37 %).

Ιστορικό

Το τακτικό Ευρωβαρόμετρο 105 (άνοιξη 2026) διενεργήθηκε μεταξύ 12 Μαρτίου και 5 Απριλίου 2026 στα 27 κράτη μέλη. Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν προσωπικές συνεντεύξεις με 26.415 πολίτες της ΕΕ. Πραγματοποιήθηκαν επίσης συνεντεύξεις σε εννέα υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες χώρες (όλες εκτός από την Ουκρανία) και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Waldemar Brandt on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τις επικαιροποιημένες τιμές δεικτών αναφοράς του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΕΔΕ της ΕΕ) για την περίοδο 2026-2030, οι οποίες θα είναι πλέον ανοικτές στο κοινό και σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη πριν από την έγκρισή τους.

Η επικαιροποίηση του δείκτη αναφοράς αποτελεί βασικό βήμα για τον καθορισμό του επιπέδου δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Με τους προτεινόμενους δείκτες αναφοράς, η βιομηχανία θα συνεχίσει, κατά μέσο όρο, να λαμβάνει δωρεάν κατανομή που καλύπτει περίπου το 75 % των εκπομπών της. Η Επιτροπή αντιμετωπίζει τις ανησυχίες του κλάδου αξιοποιώντας πλήρως τις διαθέσιμες νομικές ευελιξίες. Για την παροχή κινήτρων για τον βιομηχανικό εξηλεκτρισμό, η επικαιροποιημένη προσέγγιση διατηρεί την κάλυψη των έμμεσων εκπομπών από τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας σε 14 δείκτες αναφοράς προϊόντων. Αυτό οδηγεί σε υψηλότερες τιμές αναφοράς με οικονομικό αντίκτυπο περίπου 4 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030.

Η επικαιροποίηση των τιμών των δεικτών αναφοράς για την περίοδο 2026-2030 απαιτείται βάσει της οδηγίας για το ΣΕΔΕ. Συμπληρώνει την προτεινόμενη τροποποίηση του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς του ΣΕΔΕ που παρουσιάστηκε την 1η Απριλίου, η οποία θα προσαρμόσει και θα εξοπλίσει καλύτερα το αποθεματικό ώστε να ανταποκρίνεται στις μελλοντικές εξελίξεις της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής στενότητας της προσφοράς κατά τις επόμενες δεκαετίες. Από κοινού, τα μέτρα αυτά θα συμβάλουν στη στήριξη της ανταγωνιστικότητας και της απαλλαγής της βιομηχανίας της ΕΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενισχύοντας παράλληλα περαιτέρω τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα της αγοράς ανθρακούχων εκπομπών της ΕΕ.

Τα μέτρα αυτά θα πρέπει επίσης να εξεταστούν στο ευρύτερο πλαίσιο της επανεξέτασης του ΣΕΔΕ της ΕΕ που αναμένεται τον Ιούλιο του 2026, η οποία έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι το ΣΕΔΕ παραμένει κατάλληλο για το μέλλον και εξακολουθεί να στηρίζει την ευρωπαϊκή βιομηχανία στη μετάβασή της για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Στο πλαίσιο του υφιστάμενου ΣΕΔΕ της ΕΕ, η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων επινοείται ανά τομέα με βάση τις επιδόσεις του καθαρότερου 10 % των παραγωγών. Όλες οι εταιρείες λαμβάνουν ένα επίπεδο δωρεάν δικαιωμάτων, αλλά εκείνες που εκπέμπουν περισσότερο από τον δείκτη αναφοράς που έχει καθοριστεί από τους καθαρότερους παραγωγούς πρέπει να αγοράσουν πρόσθετα δικαιώματα για την κάλυψη αυτών των εκπομπών. Με τον τρόπο αυτό, οι δείκτες αναφοράς του ΣΕΔΕ επιβραβεύουν τις αποδοτικότερες εγκαταστάσεις και διασφαλίζουν ότι η δωρεάν κατανομή παρέχει ισχυρό κίνητρο στις βιομηχανίες που ηγούνται της μετάβασης.

Επόμενα βήματα

Οι τιμές των δεικτών αναφοράς του ΣΕΔΕ της ΕΕ για την περίοδο 2026-2030 θα εγκριθούν με εκτελεστική πράξη. Μετά τη δημόσια διαβούλευση διάρκειας 4 εβδομάδων που ξεκίνησε σήμερα και τον έλεγχο από τα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο της επιτροπής για την κλιματική αλλαγή, η Επιτροπή θα εγκρίνει τα κριτήρια αναφοράς έως το τέλος Ιουνίου. Η πράξη αυτή απαιτείται για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων στη βιομηχανία. Η κατανομή αυτή αναμένεται λίγο μετά την έκδοση της πράξης.

Έως τον Ιούλιο του 2026, η Επιτροπή θα επανεξετάσει το ΣΕΔΕ της ΕΕ με σκοπό τον εκσυγχρονισμό του συστήματος. Η Επιτροπή άκουσε προσεκτικά τις ανησυχίες που εκφράστηκαν από τη βιομηχανία και τους τομείς που επλήγησαν περισσότερο. Ως απάντηση, θα προτείνει τη θέσπιση ειδικών ανά τομέα εφεδρικών δεικτών αναφοράς στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του ΣΕΔΕ της ΕΕ. Αυτό θα υλοποιηθεί μέσω ειδικής εξουσιοδότησης που θα επιτρέπει στην Επιτροπή να καθορίζει τους εν λόγω τομεακούς εφεδρικούς δείκτες αναφοράς και να θεσπίζει μεθοδολογία για τον καθορισμό των αντίστοιχων τιμών των δεικτών αναφοράς. Για την παροχή έγκαιρης και αποτελεσματικής στήριξης στους σχετικούς τομείς, η αναθεωρημένη μεθοδολογία θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατόν. 

Τον Μάρτιο του 2026 η πρόεδρος της Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε ενίσχυση των επενδύσεων στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ, με προϋπολογισμό 30 δισ. ευρώ χρηματοδοτούμενο από 400 εκατομμύρια δικαιώματα ΣΕΔΕ. Στόχος της ενίσχυσης είναι η χρηματοδότηση έργων για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Κατά τον σχεδιασμό της, η Επιτροπή θα αξιοποιήσει την πείρα που αποκτήθηκε μέσω της δημοπρασίας για την απαλλαγή της βιομηχανικής θερμότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές, διευκολύνοντας την πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και στοχεύοντας σε ορισμένες βιομηχανικές διεργασίες, όπως η θερμότητα σε διαφορετικά επίπεδα θερμοκρασίας, όπου απαιτούνται προσαρμοσμένες διαδρομές απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Ιστορικό

Οι δείκτες αναφοράς του ΣΕΔΕ της ΕΕ υπολογίζονται με βάση τις επιδόσεις των αποδοτικότερων εγκαταστάσεων και επικαιροποιούνται τακτικά ώστε να αντικατοπτρίζουν την τεχνολογική πρόοδο.
Οι αναθεωρημένες τιμές προκύπτουν από τα στοιχεία που υπέβαλαν τα κράτη μέλη το 2024 στο πλαίσιο της διαδικασίας εθνικών μέτρων εφαρμογής (NIM) και αξιολογήθηκαν από την Επιτροπή. Σύμφωνα με την οδηγία για το ΣΕΔΕ, οι μειώσεις των δεικτών αναφοράς καθορίζονται εντός καθορισμένου εύρους με βάση τις παρατηρούμενες βελτιώσεις των επιδόσεων σε όλους τους τομείς.

Το ΣΕΔΕ της ΕΕ αποτελεί βασική κινητήρια δύναμη για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Μείωσε μαζικά την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, μείωσε την εξάρτηση της Ένωσης από τις εισαγωγές και ενίσχυσε την ανθεκτικότητά της. Επιπλέον, έχει δώσει ώθηση σε σημαντικές επενδύσεις στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πηγές ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Αυτά είναι εγχώρια και ενισχύουν την ενεργειακή μας ανεξαρτησία.  

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Nicholas Doherty on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε νέους κανόνες για να γίνουν πραγματικότητα τα απρόσκοπτα ταξίδια σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι τρεις προτάσεις που εγκρίθηκαν σήμερα απλουστεύουν τον προγραμματισμό και τις κρατήσεις για τα περιφερειακά, υπεραστικά και διασυνοριακά ταξίδια, ιδίως για τα σιδηροδρομικά ταξίδια στα οποία συμμετέχουν πολλοί φορείς εκμετάλλευσης, και διασφαλίζουν καλύτερη προστασία των επιβατών σιδηροδρομικών μεταφορών για ολόκληρο το ταξίδι.

Επί του παρόντος, η σύγκριση όλων των διαθέσιμων ταξιδιωτικών επιλογών και ο προσδιορισμός των πλέον βιώσιμων επιλογών, ιδίως για τα διασυνοριακά ταξίδια, παραμένουν δύσκολες για τους επιβάτες στην ΕΕ· Ειδικά για τα σιδηροδρομικά εισιτήρια. Πολλοί επιβάτες αντιμετωπίζουν εμπόδια όταν συνδυάζουν διαφορετικές υπηρεσίες μεταφορών. Η κράτηση σιδηροδρομικών ταξιδιών πολλαπλών σκελών που περιλαμβάνουν εισιτήρια από διαφορετικές εταιρείες μπορεί να είναι πολύπλοκη, σε μεγάλο βαθμό λόγω των κατακερματισμένων συστημάτων κράτησης και της πολύ ισχυρής παρουσίας ορισμένων σιδηροδρομικών εταιρειών στην αγορά. Η προστασία των επιβατών είναι περιορισμένη σε σιδηροδρομικά ταξίδια που περιλαμβάνουν πολλαπλά εισιτήρια από διαφορετικούς φορείς εκμετάλλευσης σιδηροδρόμων.

Οι σημερινές προτάσεις αντιμετωπίζουν αυτά τα εμπόδια, υλοποιώντας τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της προέδρου Ursula von der Leyen. Για τη δημιουργία ομαλότερης ταξιδιωτικής εμπειρίας για τους επιβάτες και την προώθηση των στόχων της ΕΕ για το κλίμα, η Επιτροπή προτείνει μέτρα που επιτρέπουν τις κρατήσεις ενιαίου εισιτηρίου σε πολλούς σιδηροδρομικούς φορείς, καθιστώντας τη σιδηροδρομική αγορά πιο διαφανή και προσβάσιμη. Οι επιβάτες θα μπορούν να βρίσκουν, να συγκρίνουν και να αγοράζουν υπηρεσίες συνδυασμένες από διαφορετικούς φορείς εκμετάλλευσης σιδηροδρόμων σε ένα ενιαίο εισιτήριο, το οποίο θα μπορεί να αγοραστεί με μία συναλλαγή σε πλατφόρμα έκδοσης εισιτηρίων της επιλογής τους. Αυτό μπορεί να είναι μια ανεξάρτητη πλατφόρμα ή η υπηρεσία έκδοσης εισιτηρίων του σιδηροδρομικού φορέα.

Σε περίπτωση απώλειας ανταποκρίσεων κατά τη διάρκεια σιδηροδρομικών ταξιδιών πολλών φορέων, οι επιβάτες με ενιαίο εισιτήριο θα επωφελούνται από νέα, πλήρη προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών, συμπεριλαμβανομένης της συνδρομής, της μεταφοράς με άλλη πτήση, της επιστροφής χρημάτων και της αποζημίωσης.

Η Επιτροπή θεσπίζει επίσης νέες υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες έκδοσης εισιτηρίων και τους φορείς εκμετάλλευσης ώστε να διασφαλίζεται η δίκαιη πρόσβαση στην πώληση εισιτηρίων και η ουδέτερη παρουσίαση των ταξιδιωτικών επιλογών. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να εμφανίζουν τις προσφορές με ουδέτερο τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της διαλογής με βάση τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, όπου είναι εφικτό. Οι κανόνες θα διασφαλίσουν ότι όλοι οι μεταφορείς μπορούν να συνάπτουν δίκαιες, εύλογες και αμερόληπτες εμπορικές συμφωνίες με τις πλατφόρμες έκδοσης εισιτηρίων και αντιστρόφως.

Επόμενα βήματα

Μετά τη σημερινή ανακοίνωση, η Επιτροπή θα υποβάλει τους προτεινόμενους κανονισμούς στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προς εξέταση στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.

Για την ανάπτυξη απρόσκοπτων συστημάτων κράτησης και έκδοσης εισιτηρίων, τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να επιταχύνουν την εφαρμογή των κανόνων της οδηγίας για τα ευφυή συστήματα μεταφορών σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων για τις πολυτροπικές μεταφορές στα εθνικά σημεία πρόσβασης.

Ιστορικό

Πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου αποκάλυψε την έντονη ζήτηση του κοινού για απρόσκοπτες ταξιδιωτικές λύσεις και αξιόπιστα ηλεκτρονικά συστήματα κρατήσεων. Οι σημερινές προτάσεις έχουν ως στόχο να διευκολύνουν τους επιβάτες να κάνουν κράτηση σιδηροδρομικών διαδρομών πέραν των συνόρων και των φορέων εκμετάλλευσης.

Στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της, η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν παρουσίασε ήδη ένα όραμα σύμφωνα με το οποίο οι Ευρωπαίοι μπορούν να αγοράζουν ένα ενιαίο εισιτήριο σε μία ενιαία πλατφόρμα και να απολαμβάνουν τα δικαιώματα των επιβατών για ολόκληρο το ταξίδι τους. Η φιλοδοξία αυτή επιβεβαιώθηκε στην επιστολή ανάθεσης καθηκόντων της προς τον επίτροπο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολο Τζιτζικώστα και υλοποιείται μέσω της σημερινής δέσμης μέτρων για τον σιδηροδρομικό τομέα.

Οι προτάσεις προωθούν επίσης το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ενίσχυση των σιδηροδρόμων μεγάλων αποστάσεων και των διασυνοριακών σιδηροδρόμων, καθώς και το σχέδιο για τη σύνδεση της Ευρώπης μέσω σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας.

Πηγή: ec.europa.eu/commission

Photo by Andy Holmes on Unsplash

Γιατί προτείνει η Επιτροπή επικαιροποιήσεις των τιμών των δεικτών αναφοράς του ΣΕΔΕ της ΕΕ;

Η Επιτροπή επικαιροποιεί τις τιμές των δεικτών αναφοράς του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ) για την περίοδο 2026-2030. Η επικαιροποίηση αυτή ανήκει σε μια σειρά νομικών πράξεων που πρέπει να εγκριθούν για τον καθορισμό του επιπέδου δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων για τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις του ΣΕΔΕ για τα επόμενα έτη. 

Η Επιτροπή επικαιροποιεί τις εν λόγω τιμές δεικτών αναφοράς ανά πενταετία και αυτό ισχύει τώρα για την επικείμενη περίοδο 2026-2030, όπως απαιτείται βάσει της οδηγίας για το ΣΕΔΕ (άρθρο 10α παράγραφος 2). Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η επικαιροποίηση του συστήματος και η ορθή λειτουργία της αγοράς. Η έγκριση αυτών των επικαιροποιημένων τιμών δεικτών αναφοράς αναμένεται έως το τέλος Ιουνίου.

Οι επικαιροποιημένοι δείκτες αναφοράς βασίζονται στις επιδόσεις των πλέον αποδοτικών εγκαταστάσεων σε κάθε τομέα και διασφαλίζουν ότι η δωρεάν κατανομή εξακολουθεί να επιβραβεύει την αποδοτικότητα και να παρέχει κίνητρα στη βιομηχανία για τη μείωση των εκπομπών. Αυτό στηρίζει την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, διατηρώντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα.

Η επικαιροποίηση αυτή θα διασφαλίσει την έγκαιρη έκδοση δωρεάν κατανομής για το έτος 2026. Οι φορείς εκμετάλλευσης του ΣΕΔΕ γνωρίζουν ήδη την ποσότητα δικαιωμάτων που πρέπει να παραδώσουν έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 για τις εκπομπές τους από το προηγούμενο έτος. Η δημοσίευση του παρόντος σχεδίου εκτελεστικής πράξης της Επιτροπής για την επικαιροποίηση των τιμών των δεικτών αναφοράς του ΣΕΔΕ της ΕΕ θα παράσχει στους φορείς εκμετάλλευσης του ΣΕΔΕ σαφήνεια σχετικά με την ποσότητα της δωρεάν κατανομής που θα τους κατανεμηθεί, αποφεύγοντας έτσι τους κινδύνους ρευστότητας στην αγορά ανθρακούχων εκπομπών της ΕΕ.

Το μέτρο αυτό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να διατηρηθεί το ΣΕΔΕ της ΕΕ κατάλληλο για τον επιδιωκόμενο σκοπό, διατηρώντας τον βασικό σχεδιασμό του και ενισχύοντας παράλληλα την ικανότητά του να επιτυγχάνει απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, ανταγωνιστικότητα και ενεργειακή ασφάλεια.

Το ΣΕΔΕ της ΕΕ παράγει: μειώνει τις εκπομπές, μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και προωθεί τις επενδύσεις σε καθαρή, εγχώρια ενέργεια. Ταυτόχρονα, όπως τόνισε πρόσφατα η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου, πρέπει να εκσυγχρονιστεί ώστε να παραμείνει αποτελεσματικό, ευέλικτο και να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.

Τον Ιούλιο του 2026 θα ακολουθήσει συνολική επανεξέταση του ΣΕΔΕ της ΕΕ.

Πώς θα στηρίξουν τα κριτήρια αναφοράς την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, υλοποιώντας παράλληλα τις δεσμεύσεις για το κλίμα;

Η σημερινή επικαιροποίηση των τιμών των δεικτών αναφοράς του ΣΕΔΕ διασφαλίζει ότι το ΣΕΔΕ της ΕΕ εξακολουθεί να επιτυγχάνει τους στόχους του για το κλίμα, στηρίζοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και τις επενδύσεις στην Ευρώπη με την αναγκαία σταθερότητα και προβλεψιμότητα για τη βιομηχανία.

Το μέτρο αυτό διασφαλίζει ότι η δωρεάν κατανομή εξακολουθεί να στοχεύει στις πλέον αποδοτικές εγκαταστάσεις. Αυτό επιβραβεύει την καινοτομία και στηρίζει σθεναρά τις εταιρείες που πρωτοστατούν στη μετάβαση, συμβάλλοντας παράλληλα στη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Πώς αντιμετωπίζετε τις ανησυχίες του κλάδου;

Πρώτον, η Επιτροπή χρησιμοποιεί όλη την πιθανή νομική ευελιξία στο πλαίσιο της οδηγίας για το ΣΕΔΕ για την επικαιροποίηση του δείκτη αναφοράς. Αυτό αφορά 14 δείκτες αναφοράς προϊόντων που κάλυπταν προηγουμένως τις έμμεσες εκπομπές από τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η δωρεάν κατανομή δόθηκε μόνο για άμεσες εκπομπές. Για να δοθούν κίνητρα για τον βιομηχανικό εξηλεκτρισμό, με την αναθεώρηση των κανόνων δωρεάν κατανομής, η δωρεάν κατανομή στο πλαίσιο αυτών των δεικτών αναφοράς επεκτάθηκε στις έμμεσες εκπομπές. Η οδηγία για το ΣΕΔΕ δεν προσδιορίζει μέθοδο αναφοράς για την αντιμετώπιση αυτής της αλλαγής και η Επιτροπή προτείνει τώρα να συνεχιστεί η εξέταση των έμμεσων εκπομπών για τον καθορισμό δεικτών αναφοράς. Αυτό οδηγεί σε υψηλότερες τιμές αναφοράς με οικονομικό αντίκτυπο περίπου 4 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030.

Δεύτερον, έως τον Ιούλιο του 2026, η Επιτροπή θα επανεξετάσει το ΣΕΔΕ της ΕΕ για τον εκσυγχρονισμό του. Για την αντιμετώπιση των ανησυχιών που εξέφρασαν ορισμένοι βιομηχανικοί τομείς, η Επιτροπή θα προτείνει στην επικείμενη αναθεώρηση του ΣΕΔΕ τη θέσπιση ειδικών ανά τομέα εφεδρικών δεικτών αναφοράς. Αυτό θα piραγατοpiοιηθεί έσω ια ειδική εξουσιοδότηση piου θα εpiιτρέpiει στην Εpiιτροpiή να καθορίσει αυτού του τοεί εφεδρικών δεικτών αναφοράς και να θεσpiίσει ια μεθοδολογία για τον καθορισό των αντίστοιχων τιών δεικτών αναφοράς. Για την παροχή έγκαιρης και αποτελεσματικής στήριξης στους σχετικούς τομείς, η αναθεωρημένη μεθοδολογία θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατόν.

Τρίτον, κατά τον σχεδιασμό της ενίσχυσης των επενδύσεων στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ, η Επιτροπή θα αξιοποιήσει την πείρα που αποκτήθηκε μέσω της δημοπρασίας για την απαλλαγή της βιομηχανικής θερμότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές, διευκολύνοντας την πρόσβαση των ΜΜΕ και στοχεύοντας σε βιομηχανικές διεργασίες, όπως η θερμότητα σε διαφορετικά επίπεδα θερμοκρασίας, όπου απαιτούνται προσαρμοσμένες διαδρομές απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Ποιος είναι ο ρόλος της βιομάζας στον καθορισμό του εφεδρικού δείκτη αναφοράς θερμότητας;

Η επικαιροποίηση των δεικτών αναφοράς θερμότητας και καυσίμου λαμβάνει υπόψη τις επιδόσεις εκπομπών του 10 % των καλύτερων εγκαταστάσεων το 2021 και το 2022. Για σημαντικό αριθμό εγκαταστάσεων, οι επιδόσεις αυτές είναι σημαντικά καλύτερες από τα προηγούμενα επίπεδα αναφοράς. Η παρατήρηση αυτή ισχύει σε πολλούς τομείς και σε όλα τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες.

Ο εξηλεκτρισμός, η ανάκτηση θερμότητας και η χρήση βιώσιμης βιομάζας είναι οι σημαντικότερες τεχνολογίες που οδηγούν σε αυτή την τάση. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει ενιαία τεχνολογία που να εξηγεί την τάση του δείκτη αναφοράς, αλλά ένας συνδυασμός. Ως εκ τούτου, η επικαιροποίηση των εφεδρικών δεικτών αναφοράς θερμότητας θα ήταν η ίδια ακόμη και χωρίς να ληφθεί υπόψη η συμβολή της χρήσης βιομάζας.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Andreas Gücklhorn on Unsplash