Η κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με νέο κανονισμό που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ΕΕ όσον αφορά την αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων προκλήσεων για την ασφάλεια του εφοδιασμού με φάρμακα κρίσιμης σημασίας στην Ευρώπη.

Η πράξη για τα φάρμακα κρίσιμης σημασίας αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των ελλείψεων σε βασικά φάρμακα, όπως τα αντιβιοτικά, η ινσουλίνη και τα παυσίπονα, βελτιώνοντας την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη διαθεσιμότητα φαρμάκων κρίσιμης σημασίας, καθώς και φαρμάκων κοινού ενδιαφέροντος στην ΕΕ. Με τους νέους κανόνες επιδιώκεται να διαφοροποιηθούν οι αλυσίδες εφοδιασμού των φαρμάκων κρίσιμης σημασίας, να διευκολυνθούν οι χώρες της ΕΕ να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την προμήθεια φαρμάκων κρίσιμης σημασίας και να ενισχυθούν οι ικανότητες παραγωγής φαρμάκων κρίσιμης σημασίας και των δραστικών ουσιών τους εντός της ΕΕ.

Οι ασθενείς δεν θα πρέπει να ανησυχούν για το εάν φάρμακα κρίσιμης σημασίας, όπως τα αντιβιοτικά, θα είναι διαθέσιμα στο φαρμακείο ή στο νοσοκομείο τους. Με τη σημερινή συμφωνία, αναλαμβάνουμε δράση έμπρακτα προκειμένου να μειωθούν τα τρωτά μας σημεία, να διαφοροποιηθούν οι αλυσίδες εφοδιασμού και να ενισχυθεί η ικανότητα της Ευρώπης να παράγει φάρμακα κρίσιμης σημασίας και τα συστατικά τους πιο κοντά στο σπίτι.

Νεόφυτος Χαραλαμπίδης, Υπουργός Υγείας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Στοιχεία της συμφωνίας

Διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων

Ένας από τους βασικούς στόχους της συγκεκριμένης πράξης είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού φαρμάκων κρίσιμης σημασίας στην ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η προσωρινή συμφωνία μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου θεσπίζει την υποχρέωση των αναθετουσών αρχών να εφαρμόζουν απαιτήσεις ανθεκτικότητας στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων για φάρμακα κρίσιμης σημασίας.

Με τους νέους κανόνες επιδιώκεται επίσης να παρασχεθούν κίνητρα στους παρασκευαστές φαρμάκων κρίσιμης σημασίας και των δραστικών ουσιών τους με έδρα την ΕΕ, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ από τρίτες χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, η συμφωνία μεταξύ των συννομοθετών παρέχει στις αναθέτουσες αρχές ευελιξία όσον αφορά την εφαρμογή της προσέγγισης για «ευρωπαϊκή προτίμηση».

Συνεργατικές προμήθειες

Ο νέος κανονισμός θα επιτρέψει στις χώρες της ΕΕ να ενώσουν τις δυνάμεις τους κατά την προμήθεια φαρμάκων κρίσιμης σημασίας και φαρμάκων κοινού ενδιαφέροντος, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό τη συλλογική τους επιρροή.

Οι συννομοθέτες μείωσαν το κατώτατο όριο των κρατών μελών (από εννέα σε πέντε) που απαιτείται για την υποβολή αιτήματος στην Επιτροπή προκειμένου να συναφθεί σύμβαση εξ ονόματός τους.

Διασφαλίσεις για τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης

Στην αρχική της πρόταση, η Επιτροπή αποσκοπούσε στη διαφύλαξη της ασφάλειας του εφοδιασμού, διασφαλίζοντας ότι τυχόν απαιτήσεις για αποθέματα έκτακτης ανάγκης που εφαρμόζονται σε ένα κράτος μέλος δεν θα επηρεάσουν αρνητικά άλλα κράτη μέλη ή την εσωτερική αγορά της ΕΕ. Οι συννομοθέτες διατήρησαν αυτή τη φιλοδοξία ορίζοντας ότι τυχόν απαιτήσεις για αποθέματα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι διαφανείς και να τηρούν τις αρχές της αλληλεγγύης και της αναλογικότητας.

Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θέσπισαν επίσης νέα μέτρα που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν σχετικές πληροφορίες όσον αφορά τις απαιτήσεις για αποθέματα έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, η συμφωνία αποσαφηνίζει τη χρήση του υφιστάμενου εθελοντικού μηχανισμού αλληλεγγύης (VSM) για να διασφαλιστεί η ανταλλαγή δεδομένων σχετικά με τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης μεταξύ των κρατών μελών, και να παρασχεθούν τα μέσα στις χώρες ώστε να ανακατανείμουν τα φάρμακα κρίσιμης σημασίας, εάν χρειαστεί, σε εθελοντική βάση.

Ορφανά φάρμακα

Το πεδίο εφαρμογής της πράξης διευρύνθηκε ώστε να συμπεριλάβει τα ορφανά φάρμακα σε ορισμένους βασικούς τομείς, καθώς επίσης και τα στρατηγικά έργα και τις συνεργατικές προμήθειες. Τα ορφανά φάρμακα χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία απειλητικών για τη ζωή ή πολύ σοβαρών παθήσεων που προσβάλλουν περισσότερα από 5 στα 10.000 άτομα στην ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να προσυπογραφεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Στη συνέχεια, η σχετική πράξη θα εγκριθεί και τυπικά από τα δύο θεσμικά όργανα μετά την οριστική της διατύπωση από τους γλωσσομαθείς νομικούς.

Γενικές πληροφορίες

Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ αντιμετωπίζει όλο και περισσότερες σοβαρές ελλείψεις φαρμάκων κρίσιμης σημασίας, όπως είναι τα αντιβιοτικά, η ινσουλίνη και τα παυσίπονα.

Ο κανονισμός για τα φάρμακα κρίσιμης σημασίας συμπληρώνει τις προτάσεις για την αναθεώρηση της φαρμακευτικής νομοθεσίας της ΕΕ («δέσμη πράξεων για τα φάρμακα»), οι οποίες περιέχουν επίσης διατάξεις σχετικά με τις ελλείψεις και τη διαχείριση του εφοδιασμού με φάρμακα.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by National Cancer Institute on Unsplash

Το Συμβούλιο συμφώνησε προσωρινά νέους κανόνες για να ενισχύσει την καταπολέμηση της απάτης σχετικά με τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στην ΕΕ βελτιώνοντας τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF).

Το νέο πλαίσιο θα παράσχει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και στην OLAF πιο άμεση πρόσβαση σε βασικά δεδομένα ΦΠΑ σχετικά με τις διασυνοριακές επιχειρηματικές συναλλαγές στην ΕΕ, περιλαμβανομένων των πληροφοριών που κατέχει το Eurofisc — το δίκτυο της ΕΕ κατά της απάτης στον ΦΠΑ.

Τα τελευταία χρόνια έχουμε σημειώσει τεράστια πρόοδο στην καταπολέμηση της απάτης ΦΠΑ. Ωστόσο, οι προϋπολογισμοί μας εξακολουθούν να χάνουν δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο και οι αρχές χρειάζονται τα κατάλληλα εργαλεία για να αντιμετωπίζουν ταχύτερα αυτές τις εγκληματικές δραστηριότητες. Η σημερινή συμφωνία θα παράσχει στα ερευνητικά όργανα της ΕΕ τις στοχευμένες πληροφορίες που χρειάζονται για την ταχεία δίωξη των εγκληματιών και για την προστασία εθνικών και ενωσιακών εσόδων που μας ωφελούν όλους.

Μάκης Κεραυνός, Υπουργός Οικονομικών της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η διασυνοριακή απάτη στον ΦΠΑ, ιδίως η ενδοκοινοτική απάτη αφανούς εμπόρου (κοινώς γνωστή ως αλυσιδωτή απάτη), αποτελεί σοβαρό πρόβλημα στην ΕΕ. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η εγκληματική αυτή δραστηριότητα κοστίζει στα δημόσια ταμεία των κρατών μελών και στον προϋπολογισμό της ΕΕ μεταξύ 12.5 δισ. και 32.8 δισ. ευρώ ετησίως και διεξάγεται κυρίως από ομάδες οργανωμένου εγκλήματος.

Στην πράξη, το νέο πλαίσιο σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF θα έχουν από πρώτο χέρι τις πληροφορίες που χρειάζονται για να κινούν και να υποστηρίζουν έρευνες στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους σχετικά με εικαζόμενη διασυνοριακή απάτη στον ΦΠΑ. Αυτό θα βελτιώσει τον συντονισμό μεταξύ των διαφόρων φορέων, θα επιταχύνει τις έρευνες και θα ενισχύσει τη συνολική ικανότητα της ΕΕ να εντοπίζει και να καταπολεμά την απάτη στον ΦΠΑ που θίγει τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης. Ταυτόχρονα, θα συμβάλει στη διαμόρφωση πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις νόμιμες επιχειρήσεις της ΕΕ.

Γενικό πλαίσιο

Οι νέοι κανόνες λαμβάνουν τη μορφή κανονισμού για την τροποποίηση του κανονισμού 904/2010 του Συμβουλίου σχετικά με τη διοικητική συνεργασία και την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Το μέτρο ακολουθεί τη συμφωνία του Μαρτίου του περασμένου έτους να γίνουν πλήρως ψηφιακές έως το 2030 οι υποχρεώσεις υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ για τις εταιρείες που πωλούν αγαθά και υπηρεσίες σε επιχειρήσεις σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, πράγμα που αναμένεται να στηρίξει περαιτέρω την καταπολέμηση της απάτης στον ΦΠΑ.

Επόμενα βήματα

Μόλις το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνει τη γνώμη του επί του φακέλου — η οποία επί του παρόντος αναμένεται τον Ιούλιο του 2026 — το Συμβούλιο θα προβεί σε επίσημη έγκριση των νέων κανόνων. Η απόφαση θα αρχίσει να ισχύει είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Alexey Larionov on Unsplash

Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με βασικά στοιχεία του νέου προγράμματος AgoraEU για τη στήριξη του πολιτισμού, των μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών στην Ευρώπη. Το πρόγραμμα αυτό θα ενταχθεί στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) που καλύπτει την περίοδο 2028 έως 2034.

Στόχος του προγράμματος AgoraEU είναι η προώθηση κοινών αξιών, όπως της δημοκρατίας, της ισότητας και του κράτους δικαίου. Θα στηρίξει την πολιτιστική πολυμορφία και τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων του οπτικοακουστικού τομέα και του τομέα των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης, θα διαφυλάξει την καλλιτεχνική ελευθερία και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και θα ενισχύσει την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Η διαπραγματευτική θέση είναι «μερική», διότι δεν περιλαμβάνει οικονομικά και οριζόντια ζητήματα. Τα ζητήματα αυτά συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ.

Με τη συμφωνία κάνουμε ένα σημαντικό βήμα προς την ενίσχυση του πολιτιστικού και δημοκρατικού ιστού της Ευρώπης. Με το πρόγραμμα AgoraEU εφοδιάζουμε τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας μας με τα εργαλεία που χρειάζονται για να ευδοκιμήσουν, και παράλληλα διαφυλάσσουμε τις αξίες στις οποίες βασίζεται η Ένωσή μας, από την καλλιτεχνική ελευθερία έως την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

Δρ Βασιλική Κασσιανίδου, Υφυπουργός Πολιτισμού, Κυπριακή Δημοκρατία

Το πρόγραμμα AgoraEU

Το πρόγραμμα «AgoraEU» έχει ως στόχο να ενισχύσει τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, ώστε να αυξηθεί η ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών δημοκρατιών. Βασίζεται στα επιτεύγματα υφιστάμενων προγραμμάτων, όπως του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» και του προγράμματος «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» (CERV).

Το πρόγραμμα διαρθρώνεται γύρω από τρία κύρια σκέλη:

• το σκέλος «Δημιουργική Ευρώπη – Πολιτισμός», που θα συμβάλει στη διασυνοριακή πολιτιστική δημιουργία και συνεργασία
• το σκέλος «MEDIA+», που θα ενισχύσει την πολυμορφία και την ανταγωνιστικότητα του οπτικοακουστικού κλάδου και του κλάδου των βιντεοπαιχνιδιών, και θα στηρίξει την ελευθερία και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας και των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης
• το σκέλος CERV+, που θα προωθήσει τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ισότητα, θα αποτρέψει τις διακρίσεις, θα ενισχύσει τη δημοκρατική συμμετοχή και θα προασπίσει το κράτος δικαίου

Η θέση του Συμβουλίου

Η θέση του Συμβουλίου επί του κανονισμού AgoraEU διατηρεί τη φιλοδοξία της πρότασης της Επιτροπής, και παράλληλα παρέχει περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με βασικές πτυχές του νομοθετικού κειμένου, ενισχύει τον ρόλο των κρατών μελών και ανταποκρίνεται στις εθνικές διαφορές σε τομείς όπως αυτός των οπτικοακουστικών μέσων ενημέρωσης.

Τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας

Το Συμβούλιο εισήγαγε επικαιροποιημένο ορισμό των «τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας», στον οποίο καθορίζονται οι κύριες ιδιότητες των τομέων που καλύπτονται από το σκέλος «Δημιουργική Ευρώπη — Πολιτισμός» του προγράμματος και παρέχεται μη εξαντλητικός κατάλογος των σχετικών τομέων.

Για να συμβάλει στην προώθηση της δράσης σε όλους τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας που καλύπτονται από το πρόγραμμα, η θέση του Συμβουλίου προβλέπει μια πιο στοχευμένη προσέγγιση όσον αφορά τομείς όπως η μουσική, οι εκδόσεις βιβλίων και οι βιβλιοθήκες, οι οποίοι έχουν κοινές ανάγκες και αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες προκλήσεις. Στις στοχευμένες δράσεις περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, τα πολιτιστικά βραβεία και οι δραστηριότητες αλληλοδιδαχής από ομοτίμους.

Η εντολή του Συμβουλίου αποδίδει επίσης μεγαλύτερη έμφαση στον διττό χαρακτήρα των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας, καθώς αναγνωρίζει τόσο την εγγενή και καλλιτεχνική αξία τους όσο και την οικονομική συμβολή τους στην ανάπτυξη, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, και παράλληλα προωθεί την πολιτιστική πολυμορφία, ενισχύει τον χώρο των μέσων ενημέρωσης και των πληροφοριών και στηρίζει τη διαμόρφωση μιας κοινωνίας συμπεριληπτικής, βασισμένης στα δικαιώματα και δημοκρατικής.

Γραφεία AgoraEU

Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει τη δημιουργία «γραφείων», ανεξάρτητων φορέων που μπορούν να συσταθούν από κάθε χώρα της ΕΕ με σκοπό την παροχή καθοδήγησης και συνδρομής όσον αφορά τις ευκαιρίες χρηματοδότησης και τη διασυνοριακή συνεργασία.

Η εντολή του Συμβουλίου βελτιώνει και διευρύνει την ιδέα αυτήν, μετονομάζοντας τα γραφεία σε «γραφεία AgoraEU», προσδιορίζοντας το είδος της στήριξης που θα προσφέρουν, και διασφαλίζοντας ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους. Περιγράφει επίσης τα καθήκοντά τους, στα οποία περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, η προώθηση του προγράμματος AgoraEU, η παροχή κατάρτισης στους αιτούντες και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών.

Ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τα οπτικοακουστικά μέσα ενημέρωσης

Λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών συνθηκών που επικρατούν στα κράτη μέλη της ΕΕ, διευκρινίζεται στην εντολή του Συμβουλίου ότι για την υλοποίηση του στόχου «Oπτικοακουστικός τομέας» θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας σε τομείς όπως η παραγωγή και η διανομή περιεχομένου, η πρόσβαση σε περιεχόμενο, το μέγεθος της αγοράς και η πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία. Στόχος είναι να ενθαρρυνθούν η μεγαλύτερη συμμετοχή όλων των χωρών, ανεξάρτητα από τις οπτικοακουστικές ικανότητές τους, και η συνεργασία μεταξύ αυτών, κάτι το οποίο συμβάλει στη δημιουργία πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού.

Στήριξη της δημιουργικότητας στην ψηφιακή εποχή

Η θέση του Συμβουλίου, ενώ αποτυπώνει τον συνεχιζόμενο αντίκτυπο της ψηφιακής προόδου στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, και ιδίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), τονίζει ότι η ανθρώπινη δημιουργικότητα παραμένει αναντικατάστατη. Διευκρινίζει ότι θα πρέπει να προωθηθεί η δεοντολογική, βιώσιμη και υπεύθυνη χρήση της ΤΝ και άλλων καινοτόμων εργαλείων, για παράδειγμα με την ενθάρρυνση της προστασίας των πολιτιστικών και δημιουργικών δεδομένων.

Η εντολή ορίζει επίσης ότι το πρόγραμμα AgoraEU θα πρέπει να στηρίζει τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης πλατφορμών και τεχνολογιών οπτικοακουστικών μέσων και μέσων ενημέρωσης που προωθούν την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία και τη δημοκρατία.

Επιτροπή AgoraEU

Προκειμένου να ενισχυθεί ο ρόλος των χωρών της ΕΕ στη φάση υλοποίησης του προγράμματος AgoraEU, η εντολή του Συμβουλίου προβλέπει τη δημιουργία μιας «επιτροπής AgoraEU». Η επιτροπή θα απαρτίζεται από εκπροσώπους από κάθε κράτος μέλος και θα συνεδριάζει για να συζητά και να ψηφίζει επί συγκεκριμένων θεμάτων που σχετίζονται με τα διάφορα σκέλη του προγράμματος.

Επόμενα βήματα

Η μερική διαπραγματευτική θέση που εγκρίθηκε σήμερα είναι η εντολή του Συμβουλίου για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τον κανονισμό AgoraEU. Η απόφαση σχετικά με τον προϋπολογισμό του προγράμματος για την περίοδο 2028-2034 θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το επόμενο ΠΔΠ.

Γενικό πλαίσιο

Ο προτεινόμενος κανονισμός σχετικά με τη θέσπιση του προγράμματος AgoraEU για τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνία των πολιτών δημοσιεύτηκε στις 16 Ιουλίου 2025 στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034. Συγκεντρώνει χρηματοδότηση ύψους 8,6 δισ. ευρώ με στόχο:

• την προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας και κληρονομιάς
• την αύξηση της ανταγωνιστικότητας στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας
• τη διαφύλαξη της καλλιτεχνικής ελευθερίας και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης
• την προστασία και προώθηση της ισότητας, της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, των δικαιωμάτων και των αξιών

Καθώς ο προτεινόμενος κανονισμός ανήκει στη δέσμη προτάσεων που συνδέονται με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), όλες οι διατάξεις του κειμένου που έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις ή αντιστοιχούν στα στοιχεία που αποτελούν αντικείμενο των οριζόντιων διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ έχουν τεθεί σε αγκύλες και, ως εκ τούτου, εξαιρούνται από τη μερική γενική προσέγγιση, εν αναμονή περαιτέρω προόδου επί του ΠΔΠ. Οι εν λόγω διατάξεις περιλαμβάνουν την αιτιολογική σκέψη 4 (χρηματοδοτικό κονδύλιο), την αιτιολογική σκέψη 30 (εφαρμογή σύμφωνα με το μέσο InvestEU του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας), την αιτιολογική σκέψη 31 (δημοσιονομική εγγύηση ή χρηματοδοτικό μέσο), την αιτιολογική σκέψη 35 (υλοποίηση σύμφωνα με τον κανονισμό για τις επιδόσεις), την αιτιολογική σκέψη 40 (χρονική περίοδος), το άρθρο 1 (χρονική περίοδος), το άρθρο 11 (προϋπολογισμός) και το άρθρο 15 (δημοσιονομική εγγύηση ή χρηματοδοτικό μέσο).

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Annie Spratt on Unsplash

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν σχετικά με νέους κανόνες για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ενηλίκων που χρειάζονται προστασία ή υποστήριξη σε διασυνοριακές καταστάσεις. Αυτό περιλαμβάνει δικαιώματα που σχετίζονται με την πώληση περιουσιακών στοιχείων, την ιατρική περίθαλψη ή τη μετεγκατάσταση σε άλλη χώρα.

Το νέο νομοθέτημα θα προστατεύει τα δικαιώματα των ενηλίκων που δεν είναι πλέον σε θέση να λαμβάνουν αποφάσεις — π.χ. όσων πάσχουν από ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ — χωρίς την υποστήριξη μέλους της οικογένειας ή άλλου αντιπρόσωπου.

Ο κανονισμός ευθυγραμμίζει σε γενικές γραμμές το δίκαιο της ΕΕ στον τομέα αυτό με τους διεθνείς κανόνες που ορίζονται στη σύμβαση της Χάγης για την προστασία των ενηλίκων. Θα διασφαλίσει την αυτονομία των ευάλωτων ενηλίκων, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας τους να κάνουν τις δικές τους επιλογές, όταν μετακινούνται εντός της ΕΕ.

Συγκεκριμένα, οι νέοι κανόνες καθορίζουν ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο για τη λήψη μέτρων προστασίας σε διασυνοριακή υπόθεση, ποιο δίκαιο εφαρμόζεται, καθώς και τις προϋποθέσεις για την αναγνώριση και την εκτέλεση μέτρων ή εξουσιών αντιπροσώπευσης που έχουν θεσπιστεί στο εξωτερικό.

Τα ευάλωτα άτομα αξίζουν αξιοπρέπεια και αυτονομία, ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο μετακινούνται εντός της ΕΕ. Η αποψινή συμφωνία καθορίζει απλά στοιχεία: ότι θα πρέπει να διαφυλάσσεται η ασφάλεια δικαίου για τους ενήλικες που χρήζουν προστασίας και ότι οι επιλογές τους θα πρέπει να αναγνωρίζονται και να γίνονται σεβαστές οπουδήποτε και αν βρίσκονται εντός της Ένωσής μας.

Κώστας Φυτιρής, Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης της Κυπριακής Δημοκρατίας

Δικαιοδοσία σε διασυνοριακές υποθέσεις

Ο νέος κανονισμός διευκρινίζει ποιας χώρας το δικαστήριο έχει δικαιοδοσία σε διασυνοριακές υποθέσεις που αφορούν την προστασία ενηλίκων. Βασίζεται στη σύμβαση της Χάγης, η οποία συνδέει τη δικαιοδοσία με παράγοντες όπως η συνήθης διαμονή, η ιθαγένεια ή ο τόπος όπου βρίσκονται τα περιουσιακά στοιχεία ενός ατόμου.

Ο κανονισμός θα επιτρέψει επίσης στον ενδιαφερόμενο ενήλικο να επιλέξει το δικαστήριο το οποίο θα πρέπει να επιληφθεί της υπόθεσής του, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ του προσώπου και του δικαστηρίου επιλογής.

Αναγνώριση και εκτέλεση

Για να διαφυλαχθεί η ασφάλεια δικαίου σε διασυνοριακό επίπεδο, ο κανονισμός προβλέπει την αυτόματη αναγνώριση των μέτρων προστασίας που λαμβάνονται σε άλλο κράτος μέλος, με περιορισμένες μόνο εξαιρέσεις — για παράδειγμα, εάν δεν δόθηκε στον ενήλικο πραγματική και ουσιαστική ευκαιρία ακρόασης.

Το κείμενο εγγυάται επίσης ότι τα νομικά έγγραφα, όπως οι συμβολαιογραφικές πράξεις, θα έχουν τα ίδια αποτελέσματα σε άλλα κράτη μέλη όπως και στη χώρα έκδοσής τους.

Τοποθέτηση ενηλίκου

Στο πλαίσιο του νέου νομοθετήματος, η «τοποθέτηση ενηλίκου» αναφέρεται σε δικαστικές αποφάσεις που ορίζουν πού θα πρέπει να ζει ένας ενήλικος, όπως ο καθορισμός του τόπου διαμονής του. Περιλαμβάνει επίσης καταστάσεις στις οποίες ένας ενήλικος που δεν είναι σε θέση να εκφράσει τις επιθυμίες του πρέπει να εισαχθεί σε μονάδα φροντίδας σε κράτος μέλος διαφορετικό από το οικείο κράτος μέλος

Ο κανονισμός ορίζει ότι οι αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το συμφέρον του ενηλίκου και να σέβονται τη βούληση και τις προτιμήσεις του όσον αφορά την τοποθέτησή του σε κράτος μέλος της ΕΕ διαφορετικό από τον συνήθη τόπο διαμονής του. Για να δοθεί ευελιξία στα κράτη μέλη, το συμφωνηθέν κείμενο επιτρέπει επίσης σε ένα κράτος μέλος να αντιταχθεί στην τοποθέτηση ενηλίκου στο έδαφός του — για παράδειγμα, εάν δεν συμφωνεί με τους λόγους της τοποθέτησης.

Ευρωπαϊκό πιστοποιητικό υποστήριξης και αντιπροσώπευσης

Το συμφωνηθέν νομοθέτημα εισάγει νέο πιστοποιητικό υποστήριξης και αντιπροσώπευσης σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο θα διευκολύνει τους αντιπροσώπους των ενηλίκων που χρήζουν προστασίας να αποδεικνύουν τις εξουσίες τους και την εξουσιοδότησή τους να υποστηρίζουν το πρόσωπο σε άλλο κράτος μέλος.

Επόμενα βήματα

Μόλις οριστικοποιηθεί το κείμενο και εγκριθεί επίσημα από τους συννομοθέτες, το νέο νομοθέτημα θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Στη συνέχεια, τα μέτρα θα αρχίσουν να εφαρμόζονται σταδιακά 24 μήνες αργότερα.

Ιστορικό

Ο αριθμός των ατόμων που χρειάζονται υποστήριξη για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με προσωπικές πτυχές της ζωής τους αυξάνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών που ζουν με κάποια μορφή αναπηρίας προβλέπεται να αυξηθεί κατά 77% έως το 2050. Ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι κάνουν χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της ΕΕ και, για παράδειγμα, διαβιούν σε περισσότερες από μία χώρες ανά τα χρόνια ή έχουν περιουσιακά στοιχεία σε περισσότερα του ενός κράτη.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί πολλές προκλήσεις σε διασυνοριακά πλαίσια, όπως η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται σε άλλη χώρα, η υποβολή σε επείγουσα ή προγραμματισμένη ιατρική περίθαλψη στο εξωτερικό ή η μετεγκατάσταση σε άλλο κράτος μέλος. Οι ενήλικες που δεν είναι πλέον σε θέση να λάβουν τέτοιες αποφάσεις χωρίς την υποστήριξη μέλους της οικογένειάς τους ή κηδεμόνα συχνά αντιμετωπίζουν πολύπλοκους και ενίοτε αντικρουόμενους κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου.

Η σύμβαση της Χάγης για την προστασία των ενηλίκων είναι διεθνής συμφωνία που εγκρίθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2000. Θεσπίζει κανόνες σχετικά με ποιας χώρας οι αρχές είναι αρμόδιες και ποιο δίκαιο εφαρμόζεται σε διασυνοριακές υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται ενήλικες που χρήζουν προστασίας. Μέχρι στιγμής, έχει κυρωθεί από 13 κράτη μέλη της ΕΕ και επί του παρόντος εφαρμόζεται μόνο σε αυτές τις χώρες. Ωστόσο, η πρόταση της Επιτροπής για τον κανονισμό που συμφωνήθηκε σήμερα συνοδευόταν επίσης από πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που απαιτεί την προσχώρηση όλων των κρατών μελών. Η εν λόγω απόφαση του Συμβουλίου παραμένει υπό συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Josh Howard on Unsplash