Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ανάγκασε την ΕΕ να ανταγωνιστεί για τον εφοδιασμό των παγκόσμιων αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου, στις οποίες σημειώθηκε σημαντική μείωση του εφοδιασμού και αύξηση των τιμών. Στο πλαίσιο αυτής της παγκόσμιας αβεβαιότητας και της στενότητας των αγορών ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται με τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία για να διασφαλίσει ότι η εφαρμογή του κανονισμού της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον ενεργειακό τομέα δεν θα υπονομεύσει σε καμία περίπτωση την ασφάλεια του εφοδιασμού της Ευρώπης.

Καθώς η κατάσταση της αγοράς παραμένει ασταθής και αβέβαιη, η Επιτροπή παραμένει έτοιμη να λάβει περαιτέρω μέτρα εάν η ασφάλεια του εφοδιασμού τεθεί σε κίνδυνο κατά τους προσεχείς μήνες. Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τον εφοδιασμό της ευρωπαϊκής αγοράς σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη.

Για την πρόβλεψη των πιθανών κινδύνων που εντοπίζονται από τα ενδιαφερόμενα μέρη και την αντιμετώπιση των δυσκολιών στην εφαρμογή των κανόνων, η Επιτροπή υποβάλλει δύο συστάσεις για την καθοδήγηση των χωρών της ΕΕ σχετικά με λύσεις συμμόρφωσης και καθεστώτα κυρώσεων. Οι συστάσεις αυτές θα συμβάλουν στη θέσπιση σαφούς, προβλέψιμου και αξιόπιστου πλαισίου για την αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού της ΕΕ για το μεθάνιο, ο οποίος αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μείωση των επιβλαβών εκπομπών που συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη, καθώς και για την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού μέσω της αντιμετώπισης των διαρροών μεθανίου.

Οι συστάσεις που εκδόθηκαν σήμερα αναγνωρίζουν την ανάγκη μείωσης των εκπομπών μεθανίου με ρεαλιστικό, εξορθολογισμένο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο, για την προστασία τόσο του περιβάλλοντος όσο και της ενεργειακής ασφάλειας. Εξετάζουν τις συζητήσεις με τους υπουργούς Ενέργειας της ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2025 και τον Ιούνιο του 2026. Συμπληρώνουν επίσης τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις απαιτήσεις εισαγωγής του κανονισμού για το μεθάνιο που επικαιροποιήθηκαν τον Μάρτιο του 2026, οι οποίες διασφαλίζουν ότι η εφαρμογή είναι συνεκτική, σαφής και απλή σε ολόκληρη την ΕΕ.

Λύσεις συμμόρφωσης

Η πρώτη σύσταση παρέχει ασφάλεια και σαφήνεια στους εισαγωγείς, προμηθευτές και κράτη μέλη πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα σχετικά με τον τρόπο απόδειξης της συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις του κανονισμού που θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027 με απλό τρόπο. Παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τις λύσεις συμμόρφωσης που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι εισαγωγείς για να αποδείξουν αποδεικτικά στοιχεία συμμόρφωσης στις εθνικές αρχές, καθορίζοντας τα κριτήρια που θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη κατά την αξιολόγηση των λύσεων. Δεν απαιτεί φυσική ιχνηλάτηση συγκεκριμένων μορίων, παραδόσεων ή φορτίων.

Στην περίπτωση πιο σύνθετων αλυσίδων εφοδιασμού, οι κατευθυντήριες γραμμές διευκρινίζουν ότι οι εισαγωγείς μπορούν να χρησιμοποιούν λύσεις όπως «ίχνος και ισχυρισμός» και «πιστοποίηση» για την απόδειξη της συμμόρφωσης. Η χρήση τέτοιων λύσεων θα διευκολύνει την απόδειξη της συμμόρφωσης για τη βιομηχανία χωρίς να αποδυναμώνει τις απαιτήσεις.

Κυρώσεις

Τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχουν ακόμη θεσπίσει καθεστώτα κυρώσεων. Ως εκ τούτου, οι εταιρείες δεν είναι σε θέση να αξιολογήσουν τους κινδύνους που συνδέονται με την προμήθεια δυνητικά μη συμμορφούμενων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό δημιουργεί αβεβαιότητα.

Η δεύτερη σύσταση παρέχει σαφήνεια σχετικά με την αναστολή των προστίμων από τα κράτη μέλη για μη συμμόρφωση με σκοπό τη διαφύλαξη της ασφάλειας του εφοδιασμού.

Η σύσταση διευκρινίζει ότι οι κυρώσεις, όπως απαιτείται από τον κανονισμό, πρέπει να παραμένουν αναλογικές και να μην θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του εφοδιασμού. Συνιστά στα κράτη μέλη να αναστείλουν τις κυρώσεις για μη συμμόρφωση για τρία έτη (2027 έως 2029), ώστε να αποφευχθούν διαταραχές του εφοδιασμού. Ταυτόχρονα, όλες οι υποχρεώσεις παραμένουν σε ισχύ και εξακολουθεί να απαιτείται συμμόρφωση.

Παρέχοντας ασφάλεια δικαίου και ενθαρρύνοντας μια συντονισμένη προσέγγιση σε ολόκληρη την Ένωση, η σύσταση στηρίζει τα κράτη μέλη στην εφαρμογή των απαιτήσεων του κανονισμού για τις εισαγωγές χωρίς να υπονομεύεται η ενεργειακή ασφάλεια. Με τον τρόπο αυτό, οι κατευθυντήριες γραμμές συμβάλλουν επίσης στο να διασφαλιστεί ότι ο κανονισμός για το μεθάνιο δεν λειτουργεί, με κανέναν τρόπο, ως φραγμός στις εισαγωγές.

Ιστορικό

Ο κανονισμός της ΕΕ για το μεθάνιο, που εκδόθηκε το 2024, είναι η πρώτη ολοκληρωμένη νομοθεσία στον κόσμο που ρυθμίζει επίσης τις εκπομπές μεθανίου που σχετίζονται με τις εισαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα. Καλύπτει την εγχώρια παραγωγή, τη μεταφορά και την επεξεργασία, καθώς και τις εισαγωγές. Η εφαρμογή των απαιτήσεων για τις εισαγωγές πραγματοποιείται σταδιακά, με τις απαιτήσεις παρακολούθησης των εκπομπών να αρχίζουν την 1η Ιανουαρίου 2027. Η φιλοδοξία του κανονισμού που εφαρμόζεται σε εγχώριο επίπεδο, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες σε διεθνές επίπεδο, θεώρησαν ότι η παγκόσμια δέσμευση για το μεθάνιο καθιστά την ΕΕ παγκόσμιο ηγέτη στον τομέα της μείωσης του μεθανίου.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Maksym Kaharlytskyi on Unsplash

Τι συνιστά η Επιτροπή στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τον κανονισμό της ΕΕ για το μεθάνιο;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε δύο συστάσεις (μία σχετικά με τις λύσεις συμμόρφωσης και μία σχετικά με τις κυρώσεις) για να βοηθήσει τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τον κανονισμό της ΕΕ για το μεθάνιο, ένα βασικό εργαλείο για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Η πρώτη σύσταση παρέχει καθοδήγηση σχετικά με λύσεις που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι εισαγωγείς για να αποδείξουν αποδεικτικά στοιχεία συμμόρφωσης στις εθνικές αρχές. Ο κανονισμός της ΕΕ για το μεθάνιο είναι ανοικτός σε διάφορες λύσεις συμμόρφωσης και διάφορες λύσεις μπορούν να συνυπάρχουν ταυτόχρονα. Ειδικότερα, δύο λύσεις: «πιστοποίηση» και «εντοπισμός και διεκδίκηση». Οι λύσεις αυτές χρησιμοποιούνται ήδη σε χώρες με πολύπλοκες αλυσίδες εφοδιασμού, όπως οι ΗΠΑ.

Στη δεύτερη σύσταση, η Επιτροπή παρέχει σαφήνεια σχετικά με τις κυρώσεις. Η Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να αναστείλουν την επιβολή κυρώσεων για μη συμμόρφωση για τρία έτη (2027, 2028 και 2029). Αυτό θα δώσει στους εισαγωγείς τον αναγκαίο χρόνο για να σημειώσουν ουσιαστική πρόοδο όσον αφορά τη συμμόρφωση με τον κανονισμό της ΕΕ για το μεθάνιο, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια του εφοδιασμού στο πλαίσιο της στενότητας των παγκόσμιων αγορών ενέργειας που προκαλείται από τον συνεχιζόμενο αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ και τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Παρά την προσωρινή αναστολή των κυρώσεων, η οποία αποσκοπεί στη στήριξη της συμμόρφωσης των εταιρειών, θα εξακολουθήσουν να ισχύουν όλες οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τον κανονισμό.

Η εφαρμογή των εν λόγω συστάσεων θα διασφαλίσει την ομοιογενή εφαρμογή του κανονισμού σε ολόκληρη την Ένωση και θα προωθήσει μια συντονισμένη προσέγγιση όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Γιατί εκδίδει η Επιτροπή αυτές τις συστάσεις;

Η Επιτροπή υποστηρίζει σθεναρά τον κανονισμό της ΕΕ για το μεθάνιο και τη φιλοδοξία του. Αποτελεί βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση των επιβλαβών εκπομπών από τον τομέα της ενέργειας. Το μεθάνιο είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παράγοντας που συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αντιμετωπίζει τις ανησυχίες σχετικά με την εφαρμογή του με ρεαλιστικό τρόπο. Αυτό θα παράσχει άμεση νομική σαφήνεια στη βιομηχανία, διαφυλάσσοντας παράλληλα την ασφάλεια του εφοδιασμού για την Ένωση.

Οι συστάσεις ανταποκρίνονται στο αίτημα των κρατών μελών για συντονισμένη προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να διασφαλιστεί η εφαρμογή του κανονισμού. Ανταποκρίνονται επίσης στις εκκλήσεις των ενδιαφερόμενων μερών για μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου κατά την εφαρμογή ορισμένων απαιτήσεων του κανονισμού της ΕΕ για το μεθάνιο, ιδίως όσον αφορά τα αποδεικτικά στοιχεία συμμόρφωσης και τα πρόστιμα για μη συμμόρφωση.

Οι συστάσεις αυτές εκδίδονται σε πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνουν το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα και διαταράσσουν περίπου το 20% των παγκόσμιων εμπορικών ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ), καθώς και περίπου το 20% της συνολικής παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει σε μεγάλο βαθμό κλειστό, επιδεινώνοντας σταδιακά την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και ΥΦΑ, με τη διάρκεια της κρίσης αβέβαιη. Η κατάσταση αυτή περιορίζει τις διάφορες επιλογές για την προμήθεια αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Επιπλέον, η εφαρμογή του κανονισμού για το μεθάνιο υστερεί. Τα περισσότερα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη θεσπίσει τα οικεία καθεστώτα κυρώσεων. Η βιομηχανία δεν μπορεί να συνυπολογίσει τον κίνδυνο σύναψης συμβάσεων για μη συμμορφούμενες προμήθειες. Αυτό δημιουργεί αβεβαιότητα, σε μια στιγμή που οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας είναι ιδιαίτερα στενές. Στο πλαίσιο αυτό, η σύσταση σχετικά με τις κυρώσεις έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι η σύναψη συμβάσεων για τον εφοδιασμό της ΕΕ με ΥΦΑ και πετρέλαιο παραμένει απρόσκοπτη, διαφυλάσσοντας την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Οι συστάσεις αποτελούν κατάλληλο εργαλείο για την παροχή ασφάλειας δικαίου, καθώς παράγουν έννομα αποτελέσματα και δεν μπορούν να προσβληθούν άμεσα με προσφυγές ακύρωσης, όπως ορίζεται στο άρθρο 263 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα εθνικά δικαστήρια είναι νομικά υποχρεωμένα να λαμβάνουν υπόψη τις συστάσεις όταν αποφαίνονται επί διαφορών που τους υποβάλλονται.

Πώς θα διασφαλίσει η Επιτροπή την ορθή εφαρμογή του κανονισμού της ΕΕ για το μεθάνιο, διαφυλάσσοντας παράλληλα την ασφάλεια του εφοδιασμού;

Η Επιτροπή παραμένει πλήρως προσηλωμένη στην εφαρμογή του κανονισμού της ΕΕ για το μεθάνιο. Οι συστάσεις που εγκρίθηκαν σήμερα αποσκοπούν ακριβώς στη διευκόλυνση αυτής της διαδικασίας, διατηρώντας παράλληλα τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης σε μια περίοδο ιδιαίτερης στενότητας της αγοράς παγκοσμίως.

Η σύσταση σχετικά με τις κυρώσεις δεν αναστέλλει την υποχρέωση συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις του κανονισμού της ΕΕ για το μεθάνιο. Αναστέλλει μόνο προσωρινά τις συνέπειες (επιβολή κυρώσεων) της μη συμμόρφωσης. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι υποχρεώσεις συμμόρφωσης για τους εισαγωγείς θα παραμείνουν σε ισχύ καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου χάριτος.

Οι εταιρείες αναμένεται να συνεχίσουν να σημειώνουν πρόοδο όσον αφορά τη συμμόρφωση με τις μέγιστες προσπάθειές τους. Τα κράτη μέλη αναμένεται επίσης να προχωρήσουν στην εφαρμογή των κανόνων.

Πώς θα στηρίξει η Επιτροπή τα κράτη μέλη στην εφαρμογή αυτών των συστάσεων;

Η Επιτροπή εκπόνησε τις συστάσεις αυτές σε στενή συνεργασία με τις εθνικές αρχές. Θα τους βοηθήσει στην εφαρμογή τους μέσω μελλοντικών ανταλλαγών και δεσμεύσεων, μεταξύ άλλων μέσω του δικτύου αρμόδιων αρχών του κανονισμού της ΕΕ για το μεθάνιο, καθώς και σε διμερές επίπεδο. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την κατάσταση και είναι έτοιμη να αναλάβει περαιτέρω δράση για να διασφαλίσει την εφαρμογή του κανονισμού, διαφυλάσσοντας παράλληλα την ασφάλεια του εφοδιασμού στην Ένωση, εάν χρειαστεί.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by matt brown on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το κοινωνικό σχέδιο της Λετονίας για το κλίμα — το τρίτο εθνικό σχέδιο που εγκρίθηκε στο πλαίσιο του νέου Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. Με βάση τα έσοδα από την τιμολόγηση του άνθρακα, το Ταμείο διασφαλίζει δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς καθαρή μετάβαση για τους ευάλωτους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

Το κοινωνικό σχέδιο της Λετονίας για το κλίμα θα κινητοποιήσει 617 εκατ. ευρώ από το τρέχον έτος έως το 2032 για να βοηθήσει 17.000 ευάλωτα νοικοκυριά που ζουν σε ενεργειακά μη αποδοτικά σπίτια και 453.000 χρήστες των μεταφορών. Το σχέδιο θα ωφελήσει τα νοικοκυριά που υποστηρίζονται ήδη από το εθνικό καθεστώς στήριξης του ενεργειακού κόστους και εκείνα που ζουν σε περιοχές με περιορισμένη διαθεσιμότητα δημόσιων μεταφορών. Τα επιλέξιμα νοικοκυριά μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση για ανακαινίσεις κατοικιών και βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης, καλύπτοντας έως και 15 000 EUR για διαμερίσματα και 20 000 EUR για κατοικίες.

Το σχέδιο θα βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση των κοινωνικών κατοικιών και των κτιρίων που χρησιμοποιούνται για την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και στέγασης. Επιπλέον, οι νέοι ενεργειακοί συμβουλευτικοί κόμβοι θα προσφέρουν στοχευμένη καθοδήγηση στα ευάλωτα νοικοκυριά, βοηθώντας τα να μειώσουν το ενεργειακό κόστος και να βελτιώσουν την πρόσβαση στη διαθέσιμη στήριξη. Η εφαρμογή του σχεδίου αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές CO2 κατά 45 000 τόνους έως το 2032.

Ιστορικό

Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα παρέχει σημαντική χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη της ΕΕ για τη χρηματοδότηση μέτρων και επενδύσεων που προσδιορίζονται στα εθνικά κοινωνικά τους σχέδια για το κλίμα, διασφαλίζοντας ότι η καθαρή μετάβαση είναι δίκαιη και δεν αφήνει κανέναν στο περιθώριο. Από το 2026 έως το 2032, το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα αναμένεται να κινητοποιήσει τουλάχιστον 86,7 δισ. ευρώ, συνδυάζοντας έσοδα από το νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών για την καύση καυσίμων σε κτίρια, οδικές μεταφορές και πρόσθετους τομείς (ΣΕΔΕ2), καθώς και συνεισφορές των κρατών μελών (τουλάχιστον 25 % του κόστους των σχεδίων τους). 

Το Ταμείο θα στηρίξει μέτρα και επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση, την ανακαίνιση κτιρίων, την καθαρή θέρμανση και ψύξη και την ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και στην κινητικότητα και τις μεταφορές μηδενικών και χαμηλών εκπομπών. 

Η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη για την ανάπτυξη των κοινωνικών σχεδίων τους για το κλίμα και ζητεί την ταχεία υποβολή τους. Οκτώ κράτη μέλη (Σουηδία, Λιθουανία, Λετονία, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Ελλάδα, Κροατία και Σλοβενία) έχουν υποβάλει επίσημα τα σχέδιά τους μέχρι σήμερα και το σχέδιο της Σουηδίας ήταν το πρώτο που εγκρίθηκε, ακολουθούμενο από το σχέδιο της Λιθουανίας. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα κράτη μέλη έχουν κοινοποιήσει προσχέδια και η Επιτροπή έχει παράσχει ειδική καθοδήγηση για να τα βοηθήσει να εφαρμόσουν αποτελεσματικά το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και να ολοκληρώσουν τα σχέδιά τους.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Sandeep SD on Unsplash