Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την τέταρτη έκθεση για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας, στην οποία καταδεικνύεται ότι η Ευρώπη έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τους στόχους της για τον ψηφιακό μετασχηματισμό με ορίζοντα το 2030, όπως οι ασφαλείς και βιώσιμες ψηφιακές υποδομές και η ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, αλλά η πρόκληση τώρα είναι η επίτευξη αποτελεσμάτων σε κλίμακα, ταχύτητα και συνέπεια.

Η έκθεση έρχεται την ώρα που η Επιτροπή δημοσίευσε το τελευταίο Ειδικό Ευρωβαρόμετρο, από το οποίο προκύπτει ότι η συντριπτική πλειονότητα των Ευρωπαίων κατατάσσει την ψηφιακή πολιτική ως κορυφαία προτεραιότητα της ΕΕ, υποστηρίζοντας σθεναρά ένα πιο αυτόνομο ευρωπαϊκό ψηφιακό μέλλον.

Το πρόγραμμα πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία χρησιμεύει ως στρατηγική πυξίδα της ΕΕ για την προώθηση και την επένδυση στην ψηφιακή ανταγωνιστικότητα και κυριαρχία της Ευρώπης. Η έκθεση αξιολογεί την πρόοδο που έχει σημειώσει η ΕΕ όσον αφορά την ψηφιοποίησή της σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών ζωτικής σημασίας, της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων, των ψηφιακών δεξιοτήτων και της ψηφιοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών. Φέτος, η έκθεση υπερβαίνει τον απολογισμό, περιγράφοντας τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις προτεραιότητας σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών, σε μια προσπάθεια καθοδήγησης των κονδυλίων ψηφιακής χρηματοδότησης στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ.

2026: πρόοδος και εναπομένοντα κενά

Η έκθεση δείχνει ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στους ακόλουθους τομείς: όσον αφορά την ανάπτυξη βασικών υποδομών συνδεσιμότητας, το 96,8 % των νοικοκυριών έχουν πλέον βασική κάλυψη 5G. Ωστόσο, ορισμένες ζώνες υψηλής χωρητικότητας και η εγκατάσταση «Fibre-to-the-Premises» υστερούν.

Όσον αφορά τη βασική υιοθέτηση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις, το 46,7 % των επιχειρήσεων της ΕΕ χρησιμοποιούν υπολογιστικό νέφος, το 39,9 % εφαρμόζουν ανάλυση δεδομένων και σχεδόν το 20 % αναπτύσσουν τεχνητή νοημοσύνη (η υιοθέτηση αυξήθηκε κατά 48 % το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος). Ένα παράδειγμα είναι ο τομέας της υγειονομικής περίθαλψης, όπου οδηγεί με ιατρική απεικόνιση που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη, βελτιώνοντας την έγκαιρη ανίχνευση, τις ταχύτερες διαγνώσεις και τα καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς.

Τέλος, πάνω από το 60 % των Ευρωπαίων διαθέτουν πλέον τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες.

Ωστόσο, τα κενά παραμένουν. Στον τομέα των ημιαγωγών, η ΕΕ αντιπροσωπεύει μόνο το 9 % της παγκόσμιας αγοράς ημιαγωγών, ποσοστό που απέχει πολύ από τον στόχο του 20 % για το 2030. Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για την υπολογιστική ικανότητα. Ενώ η ανάπτυξη κόμβων παρυφών βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη του στόχου της ψηφιακής δεκαετίας για το 2030 νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα, η υπολογιστική ικανότητα εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά σε σχέση με τη ζήτηση.

Επιπλέον, παρά τη σημαντική πρόοδο στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται διαρθρωτικά από προμηθευτές κυβερνοασφάλειας εκτός ΕΕ, με τις ευρωπαϊκές εταιρείες να υποεκπροσωπούνται στην παγκόσμια ηγετική θέση στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.

Υπάρχει επίσης έλλειψη δεξιοτήτων ΤΠΕ. Οι ειδικοί αντιπροσώπευαν μόλις το 5 % της απασχόλησης το 2025 — το ήμισυ του στόχου του 10 % για το 2030. Οι γυναίκες αντιπροσώπευαν λιγότερο από το 20 % των απασχολούμενων ειδικών στις ΤΠΕ, ποσοστό που δεν έχει αλλάξει από το 2024, παρά την εκτίναξη της ζήτησης —ιδίως στους τομείς της ασφάλειας υπολογιστικού νέφους, της κυβερνοασφάλειας, της διαχείρισης δεδομένων και της ανάπτυξης λογισμικού.

Τέλος, όσον αφορά την υιοθέτηση προηγμένης τεχνολογίας, οι ΜΜΕ αντιμετωπίζουν επίμονα εμπόδια όσον αφορά τα δεδομένα, τις δεξιότητες, την ενσωμάτωση και τους πόρους, γεγονός που δυσχεραίνει την υιοθέτηση και την κλιμάκωση προηγμένων ψηφιακών λύσεων.

Μελέτη της Επιτροπής δείχνει ότι η συντονισμένη δράση της ΕΕ στον ψηφιακό τομέα αποφέρει υψηλές αποδόσεις. Κάθε 1 ευρώ που δαπανάται στην ψηφιακή πολιτική στο πλαίσιο του NextGenerationEU θα παράγει 1,50 ευρώ σε οικονομική παραγωγή εντός της ΕΕ και 2 ευρώ για την παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της (συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ) έως το τέλος του 2030. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο σε άλλους τομείς πολιτικής. Αυτές οι επενδύσεις στην ψηφιακή τεχνολογία δημιουργούν δευτερογενείς επιπτώσεις τόσο σε διασυνοριακό όσο και σε διατομεακό επίπεδο της οικονομίας.

Συστάσεις: γεφύρωση των διαρθρωτικών κενών και κινητοποίηση επενδύσεων για το 2030 και μετέπειτα

Η έκθεση παρέχει σαφείς συστάσεις τόσο προς την ΕΕ όσο και προς τα κράτη μέλη να συνεχίσουν τις προσπάθειες κλιμάκωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία σχεδόν το ήμισυ του δημόσιου προϋπολογισμού που περιλαμβάνεται στους εθνικούς χάρτες πορείας για την ψηφιακή δεκαετία θα καταργηθεί σταδιακά έως το 2026. Για να αποφευχθεί η καθυστέρηση της προόδου, η έκθεση ζητεί να διασφαλιστεί η συνέχεια της χρηματοδότησης μετά το 2026 για τη γεφύρωση του χάσματος, την κλιμάκωση επιτυχημένων έργων [π.χ. κοινοπραξίες ευρωπαϊκής ψηφιακής υποδομής (EDIC), σημαντικά έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (ΣΕΚΕΕ)] και την ενίσχυση του συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ (π.χ. μέσω πολυκρατικών έργων) για την πρόληψη του κατακερματισμού της αγοράς και της άνισης υλοποίησης.

Ευρωβαρόμετρο: Στήριξη της ψηφιακής πολιτικής της ΕΕ από το κοινό

Μια ειδική έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, η οποία διεξήχθη μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2026, δείχνει ότι το 79 % των Ευρωπαίων κατατάσσουν την ψηφιακή πολιτική ως κορυφαία προτεραιότητα της ΕΕ στη διαμόρφωση του μέλλοντος. Το Ευρωβαρόμετρο διερευνά τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε η στάση των πολιτών σε ένα έτος που χαρακτηρίστηκε από ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές και έντονες συζητήσεις πολιτικής σχετικά με τα ψηφιακά δικαιώματα.

Οι πολίτες υποστηρίζουν σθεναρά ένα πιο αυτόνομο ευρωπαϊκό ψηφιακό μέλλον, δίνοντας προτεραιότητα στις επενδύσεις σε υποδομές που έχουν αναπτυχθεί στην ΕΕ (85 %) και στη μείωση της εξάρτησης από την τεχνολογία τρίτων χωρών (82 %). Το 80 % πιστεύει ότι είναι σημαντικό να καταστεί η ΕΕ παγκόσμιος ηγέτης στις τεχνολογικές υποδομές. Επιπλέον, το 58 % των Ευρωπαίων θα στραφούν σε πάροχο της ΕΕ ακόμη και με υψηλότερο κόστος. Οι πέντε κορυφαίοι παράγοντες που ενθαρρύνουν τη μετάβαση σε πάροχο με έδρα στην ΕΕ περιλαμβάνουν: μεγαλύτερη ασφάλεια και αξιοπιστία (50 %), καλύτερη προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (49 %), σαφέστεροι κανόνες και προστασία των καταναλωτών (39 %), μειωμένη εξάρτηση από τρίτες χώρες (33 %), στήριξη της οικονομίας και της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ (30 %).

Οι Ευρωπαίοι πιστεύουν ότι η ψηφιακή υγεία (55 %), οι πράσινες τεχνολογίες (50 %), η ταχύτερη συνδεσιμότητα (42 %) και η τεχνητή νοημοσύνη (39 %) θα έχουν τον πιο θετικό αντίκτυπο για την επόμενη δεκαετία.

Περίπου τέσσερις στους δέκα πολίτες χρησιμοποιούν παραγωγική ΤΝ τουλάχιστον σε εβδομαδιαία βάση, και μεταξύ εκείνων που το κάνουν, σχεδόν επτά στους δέκα αναφέρουν αυξημένη χρήση κατά το παρελθόν έτος. Το 80 % πιστεύει ότι η ανάπτυξη της ΤΝ θα πρέπει να ρυθμιστεί προσεκτικά, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι οι προγραμματιστές ΤΝ αντιμετωπίζουν ορισμένους περιορισμούς.

Οι ανησυχίες σχετικά με την επιβλαβή χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών είναι ευρέως διαδεδομένες και αυξάνονται: Το 92 % των πολιτών επιθυμεί ισχυρότερη προστασία για τα παιδιά στο διαδίκτυο, το 87 % συμφωνεί ότι η χειραγώγηση στο διαδίκτυο (παραπληροφόρηση, βαθιά ψευδείς πληροφορίες, περιεχόμενο που παράγεται από ΤΝ, εξωτερικές παρεμβάσεις) συνιστά απειλή για τη δημοκρατία και αισθάνεται ότι επηρεάζεται προσωπικά από τις ψευδείς ειδήσεις και την παραπληροφόρηση (53 %), την κατάχρηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (47 %) και την ανεπαρκή προστασία ήσσονος σημασίας στις πλατφόρμες (41 %).

Επόμενα βήματα

Μέσω της έκθεσης του 2026 για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να επικαιροποιήσουν τους εθνικούς χάρτες πορείας τους για την ψηφιακή δεκαετία με συγκεκριμένα μέτρα, διασφαλίζοντας παράλληλα ισχυρότερη ευθυγράμμιση με το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, ιδίως στο πλαίσιο της προετοιμασίας των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης και του μελλοντικού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Οι πρώτες συζητήσεις με τα κράτη μέλη θα πραγματοποιηθούν κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου για την Ψηφιακή Ημέρα και την Ψηφιακή Δεκαετία που διοργανώθηκε στη Λευκωσία από την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ στις 18 και 19 Ιουνίου.

Το 2027, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τους στόχους του προγράμματος πολιτικής για την ψηφιακή δεκαετία, ώστε να διασφαλιστεί ότι αντικατοπτρίζουν τις εγκριθείσες νομοθετικές πράξεις, ευθυγραμμίζονται με το μεταβαλλόμενο ψηφιακό τοπίο και εκπληρώνουν τις προτεραιότητες και τις φιλοδοξίες της ΕΕ. Η αναθεώρηση θα εκσυγχρονίσει, θα απλουστεύσει και θα επεκτείνει το πλαίσιο πέραν του 2030.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Glenn Carstens-Peters on Unsplash

Μετά την υπογραφή της κοινής δήλωσης σχετικά με τις νομοθετικές προτεραιότητες της ΕΕ για το 2026 και του χάρτη πορείας «Μία Ευρώπη, μία αγορά», το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή συνεργάστηκαν στενά για την αποτελεσματική υλοποίηση των καθορισμένων προτεραιοτήτων. Η πρόοδος θα επανεξετάζεται σε τριμηνιαία βάση. Η επισκόπηση προόδου του Ιουνίου 2026 σηματοδοτεί την πρώτη διαδικασία παρακολούθησης της εφαρμογής και των δύο εγγράφων. Τα θεσμικά όργανα επιβεβαιώνουν την προσήλωσή τους στη διαδικασία αυτή και στην έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση και εφαρμογή της κοινής δήλωσης και του χάρτη πορείας.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Zhu Yunxiao on Unsplash

Στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, εξ ονόματος της εκ περιτροπής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπέγραψαν κοινή δήλωση με τίτλο «Η Ευρώπη για τον πολιτισμό, ο πολιτισμός για την Ευρώπη». Η δήλωση καθορίζει την κοινή πολιτική τους δέσμευση για την προστασία, την προώθηση και τη στήριξη του πολιτισμού στην Ευρώπη.

Ευρώπη για τον Πολιτισμό

Στην κοινή τους δήλωση, τα τρία θεσμικά όργανα της ΕΕ επιβεβαιώνουν τον ρόλο της ΕΕ στην προστασία της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας και στην ενσωμάτωση των πολιτιστικών προβληματισμών σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, με παράλληλο σεβασμό των εθνικών αρμοδιοτήτων.

Τα θεσμικά όργανα εξέφρασαν τη δέσμευσή τους να θέσουν τον πολιτισμό στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, προστατεύοντας και προωθώντας την καλλιτεχνική ελευθερία, την πολιτιστική πολυμορφία, την ένταξη και τις δίκαιες συνθήκες για τους καλλιτέχνες. Επιπλέον, δεσμεύονται να στηρίξουν τον πολιτιστικό και τον δημιουργικό τομέα ενθαρρύνοντας τη χρηματοδότηση, την καινοτομία και την ανάπτυξη ικανοτήτων, καθώς και προωθώντας τον ρόλο της Ευρώπης ως παγκόσμιου ηγέτη στον πολιτιστικό και τον δημιουργικό τομέα.

Πολιτισμός για την Ευρώπη

Η κοινή δήλωση αναγνωρίζει επίσης τα τεράστια οφέλη που παρέχουν οι τομείς του πολιτισμού και της δημιουργικότητας της Ευρώπης όσον αφορά την προώθηση μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας, την υποστήριξη των βασικών αξιών της ΕΕ, όπως η ελευθερία, η ισότητα και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.

Οι υπογράφοντες αναγνωρίζουν τον καίριο ρόλο που διαδραματίζει ο πολιτισμός στην αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένων των γεωπολιτικών εντάσεων, της κλιματικής αλλαγής, της ψηφιακής μετάβασης, της κοινωνικής ανισότητας και της κρίσης στον τομέα της ψυχικής υγείας. Επιπλέον, τονίζουν τη συμβολή του πολιτιστικού και του δημιουργικού τομέα στην οικονομική ανάπτυξη, την καινοτομία, την εδαφική συνοχή και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Δώδεκα βασικές αρχές

Οι δεσμεύσεις που καθορίζονται στη δήλωση διαρθρώνονται γύρω από δώδεκα γενικές αρχές. Ορισμένες από τις αρχές επικεντρώνονται στη στήριξη των καλλιτεχνών και των επαγγελματιών του πολιτιστικού τομέα και περιλαμβάνουν δεσμεύσεις για την προστασία της καλλιτεχνικής ελευθερίας της έκφρασης, την προώθηση της δίκαιης αμοιβής και των αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, με παράλληλο σεβασμό του ρόλου και της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, και την προώθηση μιας δεοντολογικής, ανθρωποκεντρικής και βασισμένης στα δικαιώματα προσέγγισης στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Άλλες αρχές της κοινής δήλωσης αποσκοπούν στην προώθηση της ευρύτερης πρόσβασης στον πολιτισμό και στα πολιτιστικά και δημιουργικά επαγγέλματα, ιδίως για τους νέους, τα ευάλωτα ή περιθωριοποιημένα άτομα. Περιλαμβάνουν δεσμεύσεις για την ενίσχυση της πρόσβασης χωρίς αποκλεισμούς στον πολιτισμό, την προώθηση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και την ενίσχυση της στήριξης των νέων καλλιτεχνών και όσων προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα.

Τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη του πολιτισμού επισημαίνονται στη δήλωση. Αντικατοπτρίζονται στις δεσμεύσεις για την προώθηση των θετικών επιπτώσεων του πολιτισμού στην υγεία και την ευημερία, την αξιοποίηση του δυναμικού του πολιτισμού για την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης, μεταξύ άλλων μέσω του βιώσιμου τουρισμού, και τονίζουν τη σημασία του πολιτισμού στις πολιτικές απαντήσεις στις οικολογικές προκλήσεις. 

Η δήλωση αποσκοπεί επίσης στην προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας της ΕΕ. Επιπλέον, τα τρία θεσμικά όργανα δεσμεύονται να προστατεύσουν την πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης, μεταξύ άλλων με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών για την προώθηση της διατήρησής της.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Collab Media on Unsplash