Το ΕΤΑ ενισχύει τις αμυντικές ικανότητες της Ευρώπης μέσω της προώθησης της συνεργατικής έρευνας και ανάπτυξης, της ενίσχυσης της καινοτομίας και της διευκόλυνσης της επέκτασης και του ανταγωνισμού της βιομηχανίας

Η ΕΕ αναλαμβάνει δράση για την καλύτερη υπεράσπιση των πολιτών της, τη διασφάλιση των συνόρων της και τη διαφύλαξη του μέλλοντός της, ευθυγραμμίζοντας τις προσπάθειές της, επενδύοντας πόρους και ενεργώντας από κοινού.
Το περιβάλλον ασφάλειας έχει αλλάξει ριζικά. Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, οι αυξανόμενες γεωπολιτικές αντιπαλότητες, οι υβριδικές απειλές και οι ταχείες τεχνολογικές αλλαγές έχουν αλλάξει το τι σημαίνει η ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών και η διατήρηση της ειρήνης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίνεται με ενότητα, επενδύσεις και αποφασιστικότητα.
Η ασφάλεια αποτελεί προτεραιότητα με αυξανόμενη σημασία για τους πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη.
68 %πιστεύουν ότι η χώρα τους απειλείται
Η ευρωπαϊκή άμυνα βασίζεται στη συνεργασία. Η εργασία σε επίπεδο ΕΕ βοηθά τα κράτη μέλη:
Μαζί, ενισχύουν τον ρόλο της ΕΕ ως αξιόπιστου παράγοντα ασφάλειας και ενισχύουν τη διατλαντική εταιρική σχέση με το ΝΑΤΟ.
Με βάση τη στρατηγική για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, τη Λευκή Βίβλο για την ευρωπαϊκή άμυνα και τον χάρτη πορείας για την αμυντική ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030, η Ευρώπη έχει στηρίξει τα λόγια της με πραγματικές επενδύσεις.
Τα προγράμματα της ΕΕ καλύπτουν πλέον ολόκληρο τον αμυντικό κύκλο, από την έρευνα έως τις δημόσιες συμβάσεις και τη χρηματοδότηση. Προωθούν τη βιομηχανική ανάπτυξη, δημιουργούν θέσεις εργασίας και συμβάλλουν στην παροχή κρίσιμων ικανοτήτων που χρειάζεται η Ευρώπη.
Υποστηρίζονται από περίπου 810 δισ. ευρώ σε επενδύσεις στον τομέα της άμυνας και δημοσιονομική ευελιξία για τα κράτη μέλη κατά τα επόμενα έτη.
Το ΕΤΑ ενισχύει τις αμυντικές ικανότητες της Ευρώπης μέσω της προώθησης της συνεργατικής έρευνας και ανάπτυξης, της ενίσχυσης της καινοτομίας και της διευκόλυνσης της επέκτασης και του ανταγωνισμού της βιομηχανίας
Το EDIP ενισχύει την αμυντική βιομηχανική ετοιμότητα της Ευρώπης με την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας, τη διασφάλιση σταθερής παραγωγής και την ενίσχυση της βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης. Βασίζεται σε μέσα που αναπτύχθηκαν για την αντιμετώπιση του πολέμου στην Ουκρανία — τον κανονισμό σχετικά με τη θέσπιση μέσου για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών (κανονισμός EDIRPA) και τον κανονισμό σχετικά με τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών (κανονισμός ASAP)
Το SAFE ενισχύει την αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης καθιστώντας δυνατές τις συντονισμένες επενδύσεις μεγάλης κλίμακας και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Μέσω της πρόσθετης δημοσιονομικής ευελιξίας, τα κράτη μέλη μπορούν να υπερβούν προσωρινά τα όρια ελλείμματος για τις αμυντικές δαπάνες, αποδεσμεύοντας έως και 800 δισ. ευρώ σε διάστημα τεσσάρων ετών και παρέχοντας στη βιομηχανία μεγαλύτερη βεβαιότητα όσον αφορά τις επενδύσεις, την καινοτομία και την επίτευξη αποτελεσμάτων
Η ασφάλεια και η οικονομική ισχύς συμβαδίζουν. Για τον λόγο αυτόν, η ευρωπαϊκή βιομηχανία αποτελεί την κινητήριο δύναμη της ασφάλειας της Ευρώπης. Μέσω της στενής συνεργασίας με τις επιχειρήσεις, σε όλες τις αλυσίδες παραγωγής, τεχνολογίας και εφοδιασμού, η ΕΕ:
Η Επιτροπή ενέκρινε την εαρινή δέσμη μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026. Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αβεβαιότητα, η δέσμη καθορίζει κατευθύνσεις πολιτικής για τα κράτη μέλη, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, της στρατηγικής αυτονομίας, καθώς και της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και συνοχής, με παράλληλη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.
Η κλιμάκωση των παγκόσμιων εντάσεων, οι αυξημένοι κίνδυνοι για την ασφάλεια και οι προκλήσεις που σχετίζονται με το κλίμα, παράλληλα με τις ασταθείς τιμές της ενέργειας και τις συνεχιζόμενες πιέσεις στο κόστος ζωής, εξακολουθούν να επιβαρύνουν την οικονομία της Ευρώπης, επηρεάζοντας τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις. Ως απάντηση, η παρούσα εαρινή δέσμη μέτρων, σύμφωνα με την Ανταγωνιστικότητα της Ένωσης, παρέχει καθοδήγηση για την καθοδήγηση της δράσης προς βασικές προτεραιότητες της ΕΕ. Επικεντρώνεται στην απελευθέρωση του πλήρους δυναμικού της ενιαίας αγοράς, στη γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας, στην επιτάχυνση της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων, με παράλληλη προώθηση των θέσεων εργασίας και των δεξιοτήτων, στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και στη διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης και συνοχής. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο στηρίζει επίσης τα κράτη μέλη στην αντιμετώπιση διαρθρωτικών προκλήσεων, καθώς και στη διατήρηση μακροοικονομικής σταθερότητας και υγιών δημόσιων οικονομικών.
Η υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων απαιτεί συνεχείς μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σε ολόκληρη την Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), η πολιτική συνοχής και άλλα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ εξακολουθούν να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη στήριξη των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών και των στρατηγικών επενδύσεων των κρατών μελών.
Στοχευμένες συστάσεις προς τα κράτη μέλη
Ο κύκλος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026 παρέχει ένα ισχυρό αναλυτικό πλαίσιο για τον προσδιορισμό των μελλοντικών αναγκών πολιτικής και επενδύσεων σε ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αποσκοπούν στη μείωση των οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών ανισοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, οι εκθέσεις ανά χώρα του 2026 αναλύουν τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις σε κάθε κράτος μέλος και αξιολογούν τον βαθμό στον οποίο εφαρμόζουν το ολοκληρωμένο σύνολο ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο το 2025.
Με βάση την ανάλυση και τις βασικές προκλήσεις που προσδιορίζονται στις εκθέσεις ανά χώρα, η Επιτροπή προτείνει ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το 2026, παρέχοντας εξατομικευμένη καθοδήγηση για κάθε κράτος μέλος.
Για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, η εαρινή δέσμη καλεί τα κράτη μέλη να αναλάβουν πολιτική δράση στους ακόλουθους τομείς:
Δημοσιονομική εποπτεία στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης
Την άνοιξη του 2026 η Επιτροπή αξιολόγησε τη συμμόρφωση των κρατών μελών με το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ. Η αξιολόγηση καλύπτει τόσο το 2025 όσο και το 2026 και επικεντρώνεται στην αύξηση των καθαρών δαπανών, λαμβανομένης υπόψη της ευελιξίας που προβλέπεται από την εθνική ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, κατά περίπτωση. Όσον αφορά τα κράτη μέλη που υπόκεινται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ), η Επιτροπή συνιστά σήμερα στο Συμβούλιο να καταργήσει τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Μάλτα. Για την Αυστρία, το Βέλγιο, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ουγγαρία, την Ιταλία, την Πολωνία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία, η Επιτροπή έκρινε ότι έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται να ληφθούν περαιτέρω μέτρα στο πλαίσιο της ΔΥΕ στο παρόν στάδιο.
Η Επιτροπή συνέταξε έκθεση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ) προκειμένου να αξιολογήσει τη συμμόρφωση με το κριτήριο του ελλείμματος της Συνθήκης για τη Βουλγαρία , τη Γερμανία, την Εσθονία, τη Λετονία και τη Σλοβενία. Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης που περιέχεται στην έκθεση, η κίνηση διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος είναι δικαιολογημένη για τη Βουλγαρία στο παρόν στάδιο.
Για τα κράτη μέλη που δεν υπόκεινται επί του παρόντος σε ΔΥΕ, η Επιτροπή αξιολόγησε την πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών-διαρθρωτικών σχεδίων (ΠΜΔΣ).
Για τα κράτη μέλη που επωφελούνται από περίοδο δημοσιονομικής προσαρμογής επτά αντί τεσσάρων ετών στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων σχεδίων τους [Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Αυστρία, Ρουμανία και Φινλανδία], η Επιτροπή αξιολόγησε επίσης την υλοποίηση των βασικών σταδίων των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες βασίζεται η παράταση, λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που παρέχονται στις ετήσιες εκθέσεις προόδου . Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη έχουν συμμορφωθεί με τις δεσμεύσεις τους με ικανοποιητικό τρόπο.
Στο μέλλον, τα κράτη μέλη που λαμβάνουν μέτρα για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και την επιτάχυνση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα μπορούν να ζητήσουν περιορισμένη δημοσιονομική ευελιξία στο πλαίσιο της ισχύουσας εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Κατόπιν αιτήματος του κράτους μέλους, το πεδίο εφαρμογής της ρήτρας μπορεί να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει μέτρα, που έχουν ληφθεί από τον Φεβρουάριο του 2026, τα οποία μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και, ως εκ τούτου, ενισχύουν την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Εντός του υφιστάμενου ανώτατου ορίου (1,5 % του ΑΕΠ) για πρόσθετες αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής, θα εφαρμοστεί ειδικό ετήσιο ανώτατο όριο για την περίοδο 2026-2028 (0,3 % του ΑΕΠ) και σωρευτικό ανώτατο όριο (0,6 % του ΑΕΠ) κατά την ίδια περίοδο ειδικά για μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας. Είναι σημαντικό ότι η προσέγγιση αυτή διασφαλίζει ότι όλες οι διασφαλίσεις δημοσιονομικής βιωσιμότητας παραμένουν πλήρως σε ισχύ.
Αξιολόγηση των μακροοικονομικών ανισορροπιών
Η Επιτροπή αξιολόγησε την ύπαρξη μακροοικονομικών ανισορροπιών για τα επτά κράτη μέλη που επιλέχθηκαν για εμπεριστατωμένες επισκοπήσεις στην έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης του 2026.
Κατά το παρελθόν έτος, οι ευπάθειες εξελίχθηκαν διαφορετικά μεταξύ των κρατών μελών και περιορίστηκαν σε αρκετές περιπτώσεις, ενώ η αβεβαιότητα αυξήθηκε πρόσφατα. Η Ελλάδα, οι Κάτω Χώρες και η Σουηδία εκτιμάται ότι δεν αντιμετωπίζουν πλέον ανισορροπίες, καθώς οι μακροοικονομικές ευπάθειές τους έχουν μειωθεί με την πάροδο των ετών. Η Ιταλία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ανισορροπίες, καθώς οι ευπάθειές τους παραμένουν σημαντικές. Η Ρουμανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υπερβολικές ανισορροπίες, καθώς οι ευπάθειές της παραμένουν σοβαρές.
Εκθέσεις εποπτείας μετά το πρόγραμμα
Οι εκθέσεις μεταπρογραμματικής εποπτείας (PPS) αξιολογούν την οικονομική, δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση των κρατών μελών που έχουν επωφεληθεί από προγράμματα χρηματοδοτικής συνδρομής, εστιάζοντας στην ικανότητα αποπληρωμής τους. Οι εν λόγω αξιολογήσεις για την Ιρλανδία, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Πορτογαλία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι και τα τέσσερα κράτη μέλη διατηρούν την ικανότητα αποπληρωμής του χρέους τους.
Δεδομένου ότι η Ισπανία είχε αποπληρώσει το 2025 πάνω από το 75 % της χρηματοδοτικής συνδρομής που έλαβε στο πλαίσιο του προγράμματος, πρόκειται για τον πρώτο γύρο εκθέσεων μεταπρογραμματικής εποπτείας που δεν περιλαμβάνει πλέον το εν λόγω κράτος μέλος.
Κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και προκλήσεις κοινωνικής σύγκλισης
Η Επιτροπή προτείνει επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές, καθορίζοντας κοινές προτεραιότητες για τις εθνικές πολιτικές απασχόλησης και τις κοινωνικές πολιτικές, ώστε να καταστούν πιο δίκαιες και χωρίς αποκλεισμούς. Καλύπτουν νέα στοιχεία που επικεντρώνονται στη βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας σύμφωνα με τον χάρτη πορείας για την ποιότητα των θέσεων εργασίας, καθώς και στην επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, μέσω της ενίσχυσης των δεξιοτήτων και της εκπαίδευσης για την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση στηρίζουν επίσης την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού από την ΕΕ, δίνοντας προτεραιότητα στην ποιοτική απασχόληση, η οποία αποτελεί αποδεδειγμένη πορεία προς τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα για τους ανθρώπους, σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας, και την πρόσβαση σε επαρκή οικονομικά προσιτή και κοινωνική στέγαση, υλοποιώντας το ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικά προσιτής στέγασης.
Για τη διαμόρφωση αυτών των προτεραιοτήτων, η Επιτροπή ανέλυσε τις προκλήσεις για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τις κοινωνικές προκλήσεις σε κάθε κράτος μέλος μέσω του πλαισίου κοινωνικής σύγκλισης, το οποίο είναι ενσωματωμένο στο αναθεωρημένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης. Τα πορίσματα περιγράφονται στην κοινή έκθεση για την απασχόληση 2026, με βαθύτερη ανάλυση από τον Απρίλιο του 2026 για τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, τη Ρουμανία και τη Φινλανδία.
Επόμενα βήματα
Η Ευρωομάδα και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συζητήσουν τώρα τα έγγραφα που παρουσιάστηκαν στην εαρινή δέσμη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026, με σκοπό την έγκριση των παρεχόμενων κατευθυντήριων γραμμών.
Η Επιτροπή θα ξεκινήσει εποικοδομητικό διάλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το περιεχόμενο αυτής της δέσμης μέτρων, καθώς και σχετικά με κάθε επόμενο στάδιο του κύκλου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Nico Roicke on Unsplash
Τι περιλαμβάνεται στη φετινή εαρινή δέσμη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου;
Η εαρινή δέσμη μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026 περιλαμβάνει:
Ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητες για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο του 2026;
Η εαρινή δέσμη μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026 καθορίζει τις προτεραιότητες για συντονισμένη δράση της ΕΕ με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ανθεκτικότητας, της κοινωνικής συνοχής και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ.
Με βάση την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας, επικεντρώνεται σε βασικές προτεραιότητες της Ένωσης: απελευθέρωση του πλήρους δυναμικού της ενιαίας αγοράς, κάλυψη του χάσματος καινοτομίας, επιτάχυνση της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων και προώθηση των θέσεων εργασίας και των δεξιοτήτων.
Η δέσμη καλεί τα κράτη μέλη να διοχετεύσουν τις αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων μέσω εθνικών μέτρων για την οικοδόμηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας, οι ΣΑΧ του 2026 αποσκοπούν επίσης στη γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας της Ευρώπης και στην τόνωση των επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α). Συνιστάται στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν στο έπακρο την ενιαία αγορά για την ενίσχυση του κράτους δικαίου και τη διασφάλιση αποτελεσματικών θεσμικών πλαισίων.
Η δέσμη μέτρων τονίζει περαιτέρω την ανάγκη να αυξηθεί η διοικητική αποτελεσματικότητα, να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος και να προωθηθούν οι ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες. Η Επιτροπή τονίζει επίσης την ανάγκη αμυντικής ετοιμότητας, η οποία υποστηρίζεται από πρωτοβουλίες όπως η δράση για την ασφάλεια στην Ευρώπη (SAFE).
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην ανάγκη επιτάχυνσης της οικονομικά προσιτής μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και ευθυγράμμισης με τους κλιματικούς στόχους για το 2030. Οι συστάσεις κυμαίνονται από την ανάγκη σταδιακής κατάργησης των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων που δεν είναι στοχευμένες και προσωρινές και την ανάπτυξη υποδομών μέσω της απαλλαγής της βιομηχανίας και των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές έως τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων.
Οι συστάσεις καλούν επίσης τα κράτη μέλη να επενδύσουν στο ανθρώπινο κεφάλαιο για την τόνωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας και την προώθηση ποιοτικών θέσεων εργασίας. Η δέσμη τονίζει περαιτέρω την ανάγκη αντιμετώπισης της κρίσης του κόστους ζωής με την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης, την ενίσχυση της μακροχρόνιας φροντίδας, καθώς και των συνταξιοδοτικών συστημάτων και των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης.
Τέλος, φέτος μια ενισχυμένη εδαφική διάσταση αντικατοπτρίζεται επίσης στις ΣΑΧ, καθώς και στην ανάγκη αύξησης της εδαφικής συνοχής και της προσφοράς και της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης.
Πώς αντιμετωπίζει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο τη συνεχιζόμενη οικονομική προσιτότητα της στεγαστικής κρίσης στην Ευρώπη;
Για πρώτη φορά, κάθε έκθεση χώρας περιλαμβάνει ειδικό παράρτημα για τη στέγαση, το οποίο παρέχει εκτενή ανάλυση της στεγαστικής αγοράς σε καθένα από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή έχει ως στόχο να βοηθήσει τα κράτη μέλη να σχεδιάσουν αποτελεσματικές μεταρρυθμίσεις για οικονομικά προσιτή και κοινωνική στέγαση, λαμβάνοντας υπόψη το ειδικό πλαίσιο κάθε χώρας. Οι συστάσεις περιλαμβάνουν διάφορα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του αποθέματος κοινωνικής και οικονομικά προσιτής στέγασης, της αύξησης της συνολικής προσφοράς στέγασης, της απλούστευσης και της επιτάχυνσης της αδειοδότησης για τον εξορθολογισμό των διαδικασιών χρήσης γης και σχεδιασμού.
Οι εργασίες αυτές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικά προσιτής στέγασης που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 και συμπληρώνουν ορισμένες άλλες πρωτοβουλίες, όπως η πρόσφατα δρομολογηθείσα ευρωπαϊκή συμμαχία για τη στέγαση και ο επικείμενος νόμος για την οικονομικά προσιτή στέγαση.
Ποια είναι η σχέση μεταξύ της εαρινής δέσμης του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2028-2034);
Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για τα έτη 2028-2034, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα χρησιμεύσει ως το κύριο πλαίσιο αναφοράς για τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης (ΕΠΕΣ).
Σύμφωνα με την πρόταση, το ΕΠΠΑ αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των προκλήσεων που προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Για τον σκοπό αυτό, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο του 2026 παρέχει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ευθυγράμμιση των εθνικών και περιφερειακών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων με τις προτεραιότητες της ΕΕ. Χρησιμεύει επίσης ως βασική αναλυτική βάση για τον προσδιορισμό και την ιεράρχηση συγκεκριμένων μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών αναγκών για βασικούς τομείς πολιτικής σε κάθε κράτος μέλος.
Οι συγκεκριμένες προτάσεις για μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις και άλλες παρεμβάσεις που θα συμπεριληφθούν στα σχέδια ΕΠΜ θα υποβληθούν από το εθνικό και/ή περιφερειακό επίπεδο, λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω απαιτήσεων και της συνταγματικής και θεσμικής δομής και των αρμοδιοτήτων εντός κάθε κράτους μέλους.
Ποια είναι η σχέση μεταξύ της εαρινής δέσμης του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και της εφαρμογής του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας;
Η εαρινή δέσμη μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου διαδραματίζει καίριο ρόλο στην παρακολούθηση της εφαρμογής του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), καθώς παρέχει αξιολόγηση της προόδου που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ). Αυτό θα συμβάλει στο να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη βρίσκονται σε καλό δρόμο για την εκπλήρωση των δεσμεύσεών τους και την επίτευξη των στόχων του ΜΑΑ.
Καθώς ο ΜΑΑ πλησιάζει στο τέλος του το 2026, ο κύκλος του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου μεταφέρθηκε πέρυσι σε ένα ενοποιημένο σύνολο ΣΑΧ, καταργώντας σταδιακά την προσέγγιση που θεσπίστηκε κατά τα προηγούμενα στάδια της εφαρμογής του ΜΑΑ.
Η εαρινή δέσμη μέτρων του 2026 παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τις μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές προτεραιότητες σε κάθε κράτος μέλος με βάση ανάλυση διεύρυνσης για τον προσδιορισμό των σχετικών διαρθρωτικών προκλήσεων. Αυτό θα συμβάλει στη διασφάλιση ομαλής μετάβασης μετά την ολοκλήρωση του ΜΑΑ και θα στηρίξει τη συνέχιση της υλοποίησης μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ανάπτυξης της ΕΕ.
Ποιος είναι ο αντίκτυπος της επικείμενης προθεσμίας του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) και τι θα συμβεί όταν λήξει ο ΜΑΑ;
Δεδομένου ότι ο ΜΑΑ πρόκειται να ολοκληρωθεί το 2026, στις 4 Μαΐου η Επιτροπή δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για τα κράτη μέλη σχετικά με επιχειρησιακές πτυχές που σχετίζονται με την τελική φάση και το κλείσιμό του. Ενημερώνει τα κράτη μέλη σχετικά με τα τελικά στάδια της υλοποίησης του προγράμματος έως το τέλος του 2026 και τις εφαρμοστέες διαδικασίες και υποχρεώσεις μετά το 2026.
Προτεραιότητα το 2026 είναι η επιτυχής ολοκλήρωση του ΜΑΑ και η τήρηση των αντίστοιχων προθεσμιών:
Παρά το γεγονός ότι ο ΜΑΑ αποτελεί προσωρινό μέσο για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ανακάμψουν από την οικονομική κρίση της νόσου COVID-19 και να στηρίξουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις τους, ο αντίκτυπος του ΜΑΑ θα συνεχιστεί και μετά το 2026.
Τα οφέλη των μεταρρυθμίσεων που υποστηρίζονται από τον ΜΑΑ θα γίνονται ολοένα και πιο ορατά κατά τα επόμενα έτη, ενώ ορισμένες επενδύσεις του ΜΑΑ, ιδίως εκείνες που διοχετεύονται μέσω χρηματοδοτικών μέσων, θα επηρεάσουν την πραγματική οικονομία μόνο το 2027 και μετέπειτα.
Ποια είναι τα κύρια θέματα των ΣΑΧ προς τα κράτη μέλη;
Όπως και πέρυσι, οι ΣΑΧ εστιάζουν στους πυλώνες και τους οριζόντιους παράγοντες διευκόλυνσης της ανταγωνιστικότητας και, ως εκ τούτου, καλούν τα κράτη μέλη να αναλάβουν πολιτική δράση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Επιπλέον, τα κράτη μέλη έλαβαν επίσης σύσταση για τη διασφάλιση της ταχείας εκτέλεσης των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής.
Όπως κάθε χρόνο, οι δημοσιονομικές ΣΑΧ καθορίζουν τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με τις δημοσιονομικές πολιτικές που αναμένεται να ακολουθήσουν τα κράτη μέλη.
Με την ολοκλήρωση της περιόδου υλοποίησης του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), οι φετινές ΣΑΧ δεν καλούν τα κράτη μέλη να επιταχύνουν την υλοποίηση των οικείων ΣΑΑ. Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι σημαντικό να διατηρηθούν οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις που υποστηρίζονται και υλοποιούνται στο πλαίσιο του ΜΑΑ, ιδίως εκείνες που αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις που προσδιορίζονται στις ΣΑΧ. Για τον σκοπό αυτό, εκδόθηκε γενική σύσταση προς όλα τα κράτη μέλη: «Διασφάλιση της συνέχειας των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που υλοποιούνται στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.».
Πώς ευθύνεται η εαρινή δέσμη μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για την κρίση στη Μέση Ανατολή, ιδίως όσον αφορά την ενέργεια;
Η προώθηση της μετάβασης της ΕΕ σε καθαρές μορφές ενέργειας παραμένει ο πλέον αποτελεσματικός τρόπος για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την προστασία της οικονομίας και των πολιτών μας από τις υψηλές τιμές της ενέργειας που προκαλούνται από κρίσεις, όπως στη Μέση Ανατολή. Η αντικατάσταση των ακριβών εισαγωγών ορυκτών καυσίμων με καθαρή, εγχώρια ενέργεια είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ. Είναι επίσης σημαντικό να εξασφαλιστεί οικονομικά προσιτή ενέργεια για την οικονομία του μέλλοντος.
Ως εκ τούτου, η εαρινή δέσμη μέτρων καλεί τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να επιταχύνουν τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας. Αυτό απαιτεί ταχύτερη εφαρμογή του σχεδίου REPowerEU και των ΣΑΧ που σχετίζονται με την ενέργεια. Για τον σκοπό αυτό, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να επιταχύνουν την ανάπτυξη καθαρής, εγχώριας ενέργειας, να ενισχύσουν τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και να αυξήσουν τη δυναμικότητα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο προωθεί επίσης την ενεργειακή απόδοση και τον εξηλεκτρισμό σε όλα τα κτίρια, τις μεταφορές και τη βιομηχανία. Από κοινού, οι προσπάθειες αυτές θα μειώσουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και θα περιορίσουν την έκθεση σε ασταθείς παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» συνέβαλε στη χρηματοδότηση κρίσιμων διασυνοριακών ενεργειακών υποδομών, ενισχύοντας έτσι τις διασυνδέσεις και στηρίζοντας την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης και βιώσιμης ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας και μιας πραγματικής Ενεργειακής Ένωσης. Το επικείμενο σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό θα θέσει έναν φιλόδοξο στόχο εξηλεκτρισμού και μέτρα για την αντιμετώπιση των φραγμών στους τομείς της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων. Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης νομοθετική πρόταση σχετικά με τα τέλη δικτύου και τη φορολογία, διασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται λιγότερο από το φυσικό αέριο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη μετριασμού των βραχυπρόθεσμων οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης, ιδίως δεδομένου ότι πλήττει δυσανάλογα τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος. Η εαρινή δέσμη μέτρων, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι τα μέτρα έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης θα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και δημοσιονομικά βιώσιμα. Είναι σημαντικό ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να σχεδιαστούν κατά τρόπο ώστε να διατηρηθούν τα κίνητρα τιμών για τη μείωση της ζήτησης ορυκτών καυσίμων.
Ποια είναι η θέση της Επιτροπής όσον αφορά την αύξηση της δημοσιονομικής ευελιξίας στο πλαίσιο της οικονομικής διακυβέρνησης, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών επιπτώσεων των πρόσφατων εξελίξεων στη Μέση Ανατολή;
Η Επιτροπή έχει επίγνωση των οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών του τρέχοντος ενεργειακού κλυδωνισμού, καθώς και της σημασίας της στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με παράλληλη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ανθεκτικότητας της Ευρώπης.
Δεδομένων των αναγκαίων επενδύσεων στη μακροπρόθεσμη ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και κατόπιν αιτήματος του κράτους μέλους, η Επιτροπή προτείνει να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να ζητήσουν την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής (NEC) για την άμυνα σε μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας, με προσωρινό και περιορισμένο τρόπο.
Αυτή η πιθανή παράταση θα περιλαμβάνει μέτρα, που έχουν ληφθεί από τον Φεβρουάριο του 2026, τα οποία μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και, ως εκ τούτου, ενισχύουν την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης.
Εντός του υφιστάμενου ανώτατου ορίου (1,5 % του ΑΕΠ) για πρόσθετες αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΕΑΟΕ, θα εφαρμοστεί ειδικό ετήσιο ανώτατο όριο για την περίοδο 2026-2028 (0,3 % του ΑΕΠ) και σωρευτικό ανώτατο όριο (0,6 % του ΑΕΠ) κατά την ίδια περίοδο ειδικά για μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας. Είναι σημαντικό ότι η προσέγγιση αυτή διασφαλίζει ότι όλες οι διασφαλίσεις δημοσιονομικής βιωσιμότητας παραμένουν πλήρως σε ισχύ.
Για να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση, τα κράτη μέλη που ενδέχεται να έχουν ήδη χρησιμοποιήσει πλήρως την ευελιξία στο πλαίσιο του ΕΑΟΕ για την αύξηση των αμυντικών δαπανών θα μπορούσαν να λάβουν προσωρινή και περιορισμένη πρόσθετη ευελιξία υπό τους ίδιους όρους με τα άλλα κράτη μέλη. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή θα πρέπει να επανεκτιμήσει κατά πόσον οι αποκλίσεις δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική βιωσιμότητα.
Σε ποιον βαθμό τα κράτη μέλη αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες τους και πώς λαμβάνεται αυτό υπόψη στο πλαίσιο του μεταρρυθμισμένου δημοσιονομικού πλαισίου;
Στο πλαίσιο του σχεδίου ReArm Europe/Readiness 2030, η Επιτροπή έχει καθορίσει ένα πλαίσιο για την εφαρμογή της ευελιξίας για τις αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του μεταρρυθμισμένου δημοσιονομικού πλαισίου.
Η ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει στα κράτη μέλη να αποκλίνουν προσωρινά από την πορεία των καθαρών δαπανών που συνιστά το Συμβούλιο, διευκολύνοντας τη μετάβαση σε υψηλότερες αμυντικές δαπάνες σε εθνικό επίπεδο και διασφαλίζοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα του χρέους. Επιτρέπει ευελιξία για μέγιστο ποσοστό 1,5 % του ΑΕΠ σε πρόσθετες αμυντικές δαπάνες έως το 2028. Μέχρι στιγμής, 18 κράτη μέλη έχουν ζητήσει την ενεργοποίηση της ρήτρας. Η χρήση αυτής της ευελιξίας θα πρέπει να συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση των ικανοτήτων άμυνας και ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην προστασία των πολιτών της.
Οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ εξακολουθούν να λειτουργούν κανονικά εκτός από το πρόσθετο περιθώριο ελιγμών για τις αμυντικές δαπάνες. Καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου ενεργοποίησης του NEC, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί τη συμμόρφωση με τις πορείες των καθαρών δαπανών που συνέστησε το Συμβούλιο. Οι αποκλίσεις από τη συνιστώμενη πορεία των καθαρών δαπανών, εκτός από εκείνες που καλύπτονται από το ΕΣΑ για την άμυνα, θα εξακολουθήσουν να καταγράφονται στον λογαριασμό ελέγχου που παρακολουθεί τις αποκλίσεις από τη συνιστώμενη πορεία των καθαρών δαπανών.
Χάρη στην ενεργοποίηση του ΕΣΑ για τις αμυντικές δαπάνες και άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως το SAFE, οι αμυντικές δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν σημαντικά στην ΕΕ, φθάνοντας το προβλεπόμενο 2,0 % του ΑΕΠ το 2027 (από 1,5 % το 2024) σύμφωνα με τη μεθοδολογία της COFOG.
Ποια κράτη μέλη έχουν ζητήσει την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής μέχρι στιγμής;
Μέχρι σήμερα, 18 κράτη μέλη έχουν ζητήσει την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής (NEC) στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
Το ΕΣΑ έχει ενεργοποιηθεί από το Συμβούλιο, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, για 17 κράτη μέλη: Βέλγιο, Βουλγαρία, Τσεχία, Δανία, Γερμανία, Εσθονία, Ελλάδα, Κροατία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Αυστρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβενία, Σλοβακία και Φινλανδία.
Όσον αφορά την Ισπανία, η Επιτροπή δημοσίευσε θετική αξιολόγηση του ισπανικού αιτήματος για ενεργοποίηση του NEC στις 22 Μαΐου. Το Συμβούλιο θα πρέπει να εκδώσει τη σύστασή του εντός των επόμενων τεσσάρων εβδομάδων.
Πώς αξιολογεί η Επιτροπή τις δημοσιονομικές επιδόσεις των κρατών μελών το 2025 και το 2026;
Στο πλαίσιο της εαρινής δέσμης του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026, η Επιτροπή αξιολογεί τις δημοσιονομικές επιδόσεις όλων των κρατών μελών βάσει του μεταρρυθμισμένου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, το οποίο έχει πλέον επιτύχει σταθερή κατάσταση εφαρμογής.
Έως το 2025, όλα τα κράτη μέλη είχαν υποβάλει τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδιά τους, ενώ το 2026 η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν αναθεωρημένα σχέδια μετά τον σχηματισμό νέων κυβερνήσεων.
Η αξιολόγηση βασίζεται σε διάφορα βασικά στοιχεία: Ετήσιες εκθέσεις προόδου των κρατών μελών που υποβλήθηκαν στα τέλη Απριλίου, εαρινές οικονομικές προβλέψεις 2026 της Επιτροπής και απολογιστικά στοιχεία της Eurostat για το 2024 και το 2025. Τα στοιχεία αυτά επιτρέπουν στην Επιτροπή να αξιολογεί τη συμμόρφωση με τους συνιστώμενους μέγιστους ρυθμούς ανάπτυξης, καθώς και, κατά περίπτωση, την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που στηρίζουν την παράταση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής.
Φέτος την άνοιξη, η αξιολόγηση καλύπτει τόσο το 2025 όσο και το 2026. Η αξιολόγηση του 2026, με βάση τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις 2026 της Επιτροπής, θα επικαιροποιηθεί το φθινόπωρο του 2026 και εκ νέου την άνοιξη του 2027 με βάση τα απολογιστικά στοιχεία για το 2026.
Στο επίκεντρο της αξιολόγησης βρίσκεται η σύγκριση μεταξύ της παρατηρούμενης και της προβλεπόμενης αύξησης των καθαρών δαπανών, αφενός, και των μέγιστων ποσοστών αύξησης των καθαρών δαπανών που συνέστησε το Συμβούλιο, αφετέρου. Για τα κράτη μέλη που έχουν ενεργοποιήσει την εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, η συμμόρφωση αξιολογείται σωρευτικά, λαμβανομένου υπόψη του κατά πόσον οποιαδήποτε θετική απόκλιση από τα συνιστώμενα ανώτατα όρια εξηγείται από τις αντίστοιχες αυξήσεις των αμυντικών δαπανών.
Ποια μέτρα έλαβε η Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος στο πλαίσιο της εαρινής δέσμης μέτρων;
Όσον αφορά τα κράτη μέλη που υπόκεινται επί του παρόντος σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ), η Επιτροπή αξιολόγησε τα μέτρα που ελήφθησαν σε συνέχεια των συστάσεων του Συμβουλίου.
Για τη Μάλτα, η Επιτροπή συνέστησε στο Συμβούλιο να καταργήσει τη ΔΥΕ, καθώς το έλλειμμα μειώθηκε κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2025 και προβλέπεται να παραμείνει κάτω από το όριο αυτό το 2026 και το 2027.
Για τα άλλα κράτη μέλη που υπόκεινται στη διαδικασία (Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία, Ουγγαρία, Αυστρία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβακία και Φινλανδία), λαμβανομένης υπόψη της ευελιξίας από την εθνική ρήτρα διαφυγής, κατά περίπτωση, η Επιτροπή αξιολόγησε επίσης ότι έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα στο παρόν στάδιο. Ως εκ τούτου, η ΔΥΕ αναστέλλεται.
Συνιστά η Επιτροπή την κίνηση νέας διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος;
Η Επιτροπή συνέταξε έκθεση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ προκειμένου να αξιολογήσει τη συμμόρφωση με την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ για το έλλειμμα που ορίζει η Συνθήκη. Αυτό αφορά πέντε κράτη μέλη που υπερέβησαν ή σχεδιάζουν να υπερβούν την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ το 2025 και/ή το 2026: Βουλγαρία, Γερμανία, Εσθονία, Λετονία και Σλοβενία.
Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση, η κίνηση διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) είναι δικαιολογημένη για τη Βουλγαρία στο παρόν στάδιο. Αφού εξετάσει τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με την έκθεση, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο να προτείνει την έναρξη της ΔΥΕ για τη Βουλγαρία, συνιστώντας στο Συμβούλιο να διαπιστώσει την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος, καθώς και την πορεία των καθαρών δαπανών για τη διόρθωσή του.
Για τις άλλες χώρες που καλύπτονται από την έκθεση, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις και να επανεξετάζει την κατάστασή τους σε σχέση με την τιμή αναφοράς για το έλλειμμα το φθινόπωρο, εφόσον αυτό δικαιολογείται.
Πώς αξιολογεί η Επιτροπή την πρόσφατη εξέλιξη των μακροοικονομικών ανισορροπιών;
Ορισμένες μακροχρόνιες ευπάθειες που σχετίζονται με το ιδιωτικό χρέος συνέχισαν να υποχωρούν, ενώ οι κίνδυνοι για το δημόσιο και το εξωτερικό χρέος, την ανταγωνιστικότητα και τη στέγαση απαιτούν παρακολούθηση σε ορισμένα κράτη μέλη. Τα κύρια συμπεράσματα των εμπεριστατωμένων επισκοπήσεων είναι τα εξής:
Ποια είναι τα κύρια πορίσματα του πλαισίου κοινωνικής σύγκλισης; Ποιοι είναι οι κύριοι κίνδυνοι και προκλήσεις για την ανοδική κοινωνική σύγκλιση στα κράτη μέλη;
Το πλαίσιο κοινωνικής σύγκλισης περιλαμβάνει ανάλυση δύο σταδίων για την αξιολόγηση των κινδύνων σε όλα τα κράτη μέλη. Στο πρώτο στάδιο, οι πολιτικές για την αγορά εργασίας, τις δεξιότητες και τις κοινωνικές πολιτικές αναλύθηκαν και δημοσιεύθηκαν στην κοινή έκθεση για την απασχόληση 2026, στο πλαίσιο της φθινοπωρινής δέσμης του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2026 και εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2026.
Στη συνέχεια, τον Απρίλιο του 2026 η Επιτροπή διενήργησε λεπτομερέστερη επανεξέταση σε δεύτερο στάδιο εννέα κρατών μελών που προσδιορίστηκαν ως δυνητικά αντιμέτωπα με κινδύνους για την κοινωνική σύγκλιση (Βουλγαρία, Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Ρουμανία και Φινλανδία). Η έκθεση ανέδειξε διάφορες προκλήσεις:
Πώς αντικατοπτρίζεται η σύσταση για το ανθρώπινο κεφάλαιο στην έκθεση ανά χώρα και στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις;
Η νέα σύσταση για το ανθρώπινο κεφάλαιο απευθύνεται στην ΕΕ στο σύνολό της και παρέχει κατευθύνσεις σχετικά με τις κοινές προκλήσεις που σχετίζονται με την εκπαίδευση και την κατάρτιση, την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα, με έμφαση σε στρατηγικούς τομείς της ΕΕ.
Οι προτεραιότητες που περιγράφονται στη σύσταση έχουν τροφοδοτήσει τις εκθέσεις ανά χώρα και τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις που δημοσιεύθηκαν στην εαρινή δέσμη μέτρων.
Φέτος, κάθε κράτος μέλος έχει λάβει τουλάχιστον μία ειδική ανά χώρα σύσταση για την εκπαίδευση και την κατάρτιση.
Ειδικότερα, τα κράτη μέλη λαμβάνουν συστάσεις για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, την ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων, την προώθηση της συμμετοχής στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και στους τομείς STEM σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης, καθώς και την ενίσχυση της εκπαίδευσης ενηλίκων.
Ποια είναι τα νέα στοιχεία στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση του 2026; Ποια είναι τα επόμενα βήματα;
Οι προτεινόμενες κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών το 2026 θέτουν κοινές προτεραιότητες για δικαιότερες και πιο συμπεριληπτικές εθνικές πολιτικές απασχόλησης και κοινωνικές πολιτικές. Οι επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές προσθέτουν νέα στοιχεία σχετικά με:
Οι προτεινόμενες κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης από το Συμβούλιο και οι γνωμοδοτήσεις θα εκπονηθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) και την Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ). Στη συνέχεια, το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνει επίσημα τις κατευθυντήριες γραμμές.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Christian Lue on Unsplash
Πώς θα συμβάλει η πρωτοβουλία αυτή στον μετριασμό των επιπτώσεων της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης;
Ο αντίκτυπος των υψηλών τιμών της ενέργειας στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για ψηφιακό μετασχηματισμό του ενεργειακού μας συστήματος. Αξιοποιώντας την ψηφιοποίηση, η ΕΕ μπορεί να μεταβεί σε μια οικονομία καθαρής ενέργειας, καθοδηγούμενη από την εγχώρια καινοτομία και προστατευμένη από τη γεωπολιτική αστάθεια. Αυτή η ψηφιακή μετάβαση είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της τεχνολογικής κυριαρχίας, η οποία έγκειται σε ένα ψηφιοποιημένο, εξηλεκτρισμένο και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα που τροφοδοτείται από εγχώρια καθαρή ενέργεια.
Αξιοποιώντας ψηφιακές λύσεις, οι καταναλωτές μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο της χρήσης ενέργειας, επιτρέποντάς τους να μετατοπίσουν την κατανάλωσή τους σε ώρες εκτός αιχμής όταν οι τιμές είναι χαμηλότερες, μειώνοντας έτσι τους λογαριασμούς ενέργειας. Οι μεγαλύτεροι καταναλωτές —βιομηχανίες— μπορούν να επωφεληθούν από την ψηφιοποίηση μειώνοντας το ενεργειακό τους κόστος, ενισχύοντας την αποδοτικότητα και βελτιστοποιώντας τις διαδικασίες παραγωγής, διευκολύνοντάς τους να ανταποκρίνονται στα μηνύματα των τιμών και να συμμετέχουν στην απόκριση ζήτησης. Όταν η ευελιξία των συσκευών, των κτιρίων και των βιομηχανικών διεργασιών συνδυάζεται, μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ζήτησης αιχμής, μειωμένη εξάρτηση από δαπανηρή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τα ορυκτά καύσιμα και χαμηλότερο συνολικό κόστος του συστήματος.
Τα ψηφιακά εργαλεία και η ΤΝ μπορούν επίσης να ενισχύσουν τη λειτουργική αποδοτικότητα και τις ικανότητες πρόβλεψης των διαχειριστών δικτύων, των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και των βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Τελικά, αυτό οδηγεί σε μια πιο ανταγωνιστική βιομηχανία, σε χαμηλότερους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών και σε ένα πιο ανθεκτικό, οικονομικά προσιτό και αποδοτικό ενεργειακό σύστημα.
Πώς σχεδιάζει η ΕΕ να εξισορροπήσει την αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από την ΤΝ και τις ψηφιακές τεχνολογίες με τους στόχους της για το κλίμα;
Ο στρατηγικός χάρτης πορείας για την ψηφιοποίηση και την ΤΝ στον τομέα της ενέργειας επιδιώκει να βελτιστοποιήσει τη χρήση υφιστάμενων και αναδυόμενων ενεργειακών πόρων μέσω ψηφιακών λύσεων. Η ενσωμάτωση της ΤΝ σε ολόκληρο τον ενεργειακό τομέα θα επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση, θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και θα προωθήσει την καινοτομία. Με την ενίσχυση της νοημοσύνης και της παρατηρησιμότητας του συστήματος, η ΤΝ θα βελτιώσει την ακρίβεια των προβλέψεων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα βελτιστοποιήσει την εξισορρόπηση του δικτύου και θα καταστήσει δυνατή την προληπτική συντήρηση, επιτρέποντας τελικά πιο ευέλικτη διαχείριση της ζήτησης που προσαρμόζεται και στη μεταβλητή προσφορά ανανεώσιμης ενέργειας.
Για τη στήριξη της ταχείας ανάπτυξης πρόσθετης δυναμικότητας καθαρής ενέργειας, η ΕΕ θα διευκολύνει τη δημιουργία ενός συνεργατικού πλαισίου για τις αρχές των κρατών μελών, τους φορείς εκμετάλλευσης κέντρων δεδομένων και τα ενδιαφερόμενα μέρη (συμπεριλαμβανομένων των φορέων εκμετάλλευσης δικτύων, των προμηθευτών ενέργειας, των παρόχων καθαρής τεχνολογίας και λύσεων και των φορέων λήψης απορριπτόμενης θερμότητας) με σκοπό τον εντοπισμό και την προώθηση βέλτιστων πρακτικών. Η εν λόγω εθελοντική συνεργασία, με τη μορφή τριμερών συμφωνιών, θα επικεντρωθεί επίσης στην αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την τροφοδοσία ψηφιακών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων δεδομένων, μειώνοντας έτσι την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και μειώνοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Τα κέντρα δεδομένων, ιδίως τα κέντρα δεδομένων νέας γενιάς, είναι σημαντικοί καταναλωτές ενέργειας και η ζήτησή τους αναμένεται να αυξηθεί. Σε συνδυασμό με την ευρύτερη αύξηση που οφείλεται στον εξηλεκτρισμό της οικονομίας, ο αντίκτυπος στο δίκτυο δεν πρέπει να παραβλέπεται. Ως εκ τούτου, η ενσωμάτωση των κέντρων δεδομένων στο ενεργειακό σύστημα με βιώσιμο τρόπο είναι καίριας σημασίας για τη συμβολή στην ασφάλεια του εφοδιασμού και την αξιοποίηση των οφελών τους για την ενοποίηση του συστήματος.
Τα κέντρα δεδομένων μπορούν να συμβάλουν στη σταθερότητα του δικτύου και να παρέχουν σημαντική πηγή απορριπτόμενης θερμότητας, η οποία μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί. Η ανακύκλωση μόνο του μισού της απορριπτόμενης θερμότητας από τα κέντρα δεδομένων θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες θέρμανσης σχεδόν 4 εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών. Στο πλαίσιο της επικείμενης στρατηγικής για τη θέρμανση και την ψύξη, η Επιτροπή θα εξετάσει τον ρόλο των κέντρων δεδομένων και θα συνεργαστεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη για την αύξηση της επαναχρησιμοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας, οδηγώντας σε ένα πιο κυκλικό και αποδοτικό ενεργειακό σύστημα.
Τέλος, η ΕΕ σχεδιάζει να θεσπίσει ενωσιακό σύστημα αξιολόγησης για την απεικόνιση των επιδόσεων των κέντρων δεδομένων όσον αφορά τη χρήση ενέργειας και νερού και τα χαρακτηριστικά βιωσιμότητας. Το καθεστώς θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τα κράτη μέλη και τους περιφερειακούς και τοπικούς φορείς, καθώς και για την ενσωμάτωση των κέντρων δεδομένων στο ενεργειακό σύστημα.
Πώς θα επιτρέψει η πρωτοβουλία αυτή στην ΕΕ να αποκτήσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι άλλων παγκόσμιων παραγόντων στην ανάπτυξη της ΤΝ, της ενέργειας και των κέντρων δεδομένων;
Ενώ οι παγκόσμιοι παράγοντες επικεντρώνονται σε μοντέλα ΤΝ και γλωσσικά μοντέλα γενικού σκοπού, η ΕΕ θα εξετάσει άμεσα βιομηχανικές εφαρμογές και υλικές υποδομές για τη δημιουργία αξίας. Με τον στρατηγικό χάρτη πορείας, η ΕΕ θα λάβει μέτρα για την ανάπτυξη αξιόπιστων, ειδικών για την ενέργεια ευρωπαϊκών βιομηχανικών λύσεων ΤΝ, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με τις αρχές της ΕΕ, τη λογοδοσία, τη δικαιοσύνη και την ασφάλεια, αξιοποιώντας παράλληλα τα τοπικά δεδομένα δικτύου για ακριβείς και αξιόπιστες επιδόσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες της Ευρώπης. Αυτά τα κυρίαρχα μοντέλα, τα οποία αναπτύσσονται από ευρωπαϊκές εταιρείες και εκπαιδεύονται στα ευρωπαϊκά δεδομένα, θα συμβάλουν στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε έναν τομέα όπου έχει ήδη δυναμικό παγκόσμιας πρωτοπορίας. Η ΕΕ μπορεί ρεαλιστικά να αναδειχθεί σε παγκόσμιο ηγέτη στις εφαρμογές ΤΝ για την ενέργεια αξιοποιώντας την παγκόσμιας κλάσης βιομηχανική εμπειρογνωμοσύνη της, το σταθερό και προβλέψιμο κανονιστικό της πλαίσιο και την πρόσβαση σε μεγάλες ποσότητες ενεργειακών δεδομένων υψηλής ποιότητας.
Πώς θα στηρίξει η Επιτροπή την ανάπτυξη έξυπνων δικτύων και έξυπνων μετρητών;
Ο στρατηγικός χάρτης πορείας θα καταστήσει δυνατό τον συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά την ανάπτυξη λύσεων έξυπνων δικτύων με τη θέσπιση ενός συνόλου δεικτών για την παρακολούθηση της προόδου (δείκτες έξυπνων δικτύων). Αυτό το πλαίσιο παρακολούθησης θα τροφοδοτεί την αξιολόγηση και τη λήψη αποφάσεων, επιτρέποντας τον προσδιορισμό τομέων που απαιτούν περαιτέρω δράση.
Βασικό στοιχείο για την ευφυΐα του δικτύου είναι η πλήρης ανάπτυξη έξυπνων μετρητών. Πολλά κράτη μέλη έχουν επιτύχει την ανάπτυξη έξυπνων μετρητών σε ποσοστό άνω του 90 %, επωφελούμενα από τις χαμηλότερες τιμές ενέργειας και από την ανάπτυξη έξυπνων προϊόντων και υπηρεσιών που καθίστανται εφικτές χάρη στην έξυπνη μέτρηση. Ορισμένα κράτη μέλη υστερούν στην εν λόγω ανάπτυξη. Η Επιτροπή θα υποβάλει νομοθετική πρόταση για την επιτάχυνση της ανάπτυξης έξυπνων μετρητών στην ΕΕ, επιτρέποντας στους καταναλωτές να διαχειρίζονται καλύτερα την ενεργειακή τους κατανάλωση, να εξοικονομούν ενέργεια και να μειώνουν τον λογαριασμό τους.
Η ενίσχυση της χρήσης των υφιστάμενων υποδομών, σε συνδυασμό με την επιτάχυνση της ανάπτυξης των δικτύων μας, είναι ο στόχος της δέσμης μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο.
Πώς αντιμετωπίζει ο στρατηγικός χάρτης πορείας τις ανησυχίες για την κυβερνοασφάλεια;
Οι ψηφιακές υποδομές παραγωγής ηλιακής και αιολικής ενέργειας αναδεικνύονται ως ζήτημα προτεραιότητας για την κυβερνοασφάλεια, με υψηλούς κινδύνους που περιλαμβάνουν τη χειραγώγηση ή την πρόληψη της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε επιχειρησιακά δεδομένα, τη διείσδυση βασικών παραγόντων της αλυσίδας εφοδιασμού και τη δυνατότητα ενεργοποίησης εξ αποστάσεως διακοπών ρεύματος.
Για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων, η Επιτροπή διενεργεί εκτίμηση κινδύνου των ηλιακών και αιολικών εγκαταστάσεων στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης κινδύνου για την κυβερνοασφάλεια, και έχει περιορίσει τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για έργα στα οποία συμμετέχουν μετατροπείς από προμηθευτές υψηλού κινδύνου.
Η πρόταση της Επιτροπής για πράξη για την κυβερνοασφάλεια παρέχει το πλαίσιο για την απαγόρευση της χρήσης μετατροπέων από προμηθευτές υψηλού κινδύνου στην ΕΕ· ενώ η πρόταση πράξης για την ΤΝ παρέχει το πλαίσιο για τη δημιουργία ρυθμιστικών δοκιμαστηρίων ΤΝ για τη δοκιμή και την επικύρωση εφαρμογών ενεργειακής ΤΝ σε συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου.
Τέλος, η Επιτροπή θα επανεξετάσει το πλαίσιο για την ενεργειακή ασφάλεια του εφοδιασμού, ενδεχομένως συμπεριλαμβανομένων νέων μέτρων για τον καλύτερο εντοπισμό και τη διαχείριση των κινδύνων κυβερνοασφάλειας σε κρίσιμες ενεργειακές συσκευές.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Dmitriy Zarivniy on Unsplash
Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση