Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταχώρισε δύο Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών (ΕΠΠ) με τίτλο: «All On Board - For your right to citizenship without borders» (Όλοι εν πλω - Για το δικαίωμά σας στην ιθαγένεια χωρίς σύνορα) και «Right to Housing! Τώρα και για πάντα».

Η πρωτοβουλία «All On Board - For your right to citizenship without borders» (Όλοι επί του σκάφους - Για το δικαίωμά σας στην ιθαγένεια χωρίς σύνορα) ζητεί «μια προσέγγιση που θα καλύπτει το σύνολο της κοινωνίας για μια δημοκρατική Ευρώπη, η οποία θα βασίζεται στην εκπαίδευση και την καθολική ψηφοφορία». Οι διοργανωτές της θεωρούν ότι οι πολίτες της ΕΕ θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα: «Μάθετε για τα ευρωπαϊκά δικαιώματα, τις ευρωπαϊκές αξίες και τη συμμετοχή στην ΕΕ»,«Εμπειρία συμμετοχής σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγών» και «Αναγνώριση και επικύρωση των αποτελεσμάτων τους στην πατρίδα και σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω της ισότιμης μεταχείρισης των ακαδημαϊκών, τεχνικών, επαγγελματικών και εγκάρσιων προσόντων».

Η πρωτοβουλία «Δικαίωμα στη στέγαση! Τώρα και για πάντα» ζητεί «πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, βιώσιμη και δίκαιη στέγαση». Οι διοργανωτές της προτείνουν τη θέσπιση μέτρων για τη ρύθμιση των «βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και κενών θέσεων». Ζητούν τη μετατροπή των «κενών κτιρίων, όπως οι κενές κατοικίες και γραφεία, σε κατοικίες», τον καθορισμό «εφαρμοστέων προτύπων για τη διατήρηση οικονομικά προσιτής και βιώσιμης στέγασης» και τη δημιουργία ενός «Οργανισμού Στέγασης της ΕΕ».

Δεδομένου ότι οι πρωτοβουλίες αυτές πληρούν τις τυπικές προϋποθέσεις που ορίζονται στη σχετική νομοθεσία, η Επιτροπή τις θεωρεί νομικά παραδεκτές βάσει του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών. Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή έλεγξε μόνο κατά πόσον η πρωτοβουλία πληροί τις νομικές προϋποθέσεις καταχώρισης. Η καταχώριση δεν επηρεάζει την τελική απόφαση της Επιτροπής επί της ουσίας ούτε τυχόν ενέργειες στις οποίες μπορεί να προβεί. Η Επιτροπή θα λάβει απόφαση σχετικά με μια πρωτοβουλία μόνο εάν συγκεντρώσει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο υπογραφές από πολίτες της ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Μετά την καταχώριση των δύο πρωτοβουλιών, οι διοργανωτές έχουν στη διάθεσή τους έξι μήνες για να ανοίξουν τη δωδεκάμηνη περίοδο συγκέντρωσης υπογραφών. Εάν μια ΕΠΠ λάβει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο δηλώσεις υποστήριξης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, με τον ελάχιστο αριθμό να έχει επιτευχθεί σε τουλάχιστον επτά κράτη μέλη, η Επιτροπή υποχρεούται να αντιδράσει και να αποφασίσει ποια μέτρα, εάν ληφθούν, θα λάβει ως απάντηση στην πρωτοβουλία, αιτιολογώντας την απόφασή της.

Ιστορικό

Η ΕΠΠ θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας ως εργαλείο καθορισμού της ατζέντας για τους πολίτες. Ξεκίνησε επίσημα τον Απρίλιο του 2012. Μόλις καταχωριστεί επίσημα, μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών επιτρέπει σε ένα εκατομμύριο πολίτες από τουλάχιστον επτά κράτη μέλη της ΕΕ να καλέσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νομικές πράξεις σε τομείς στους οποίους έχει την εξουσία να αναλάβει δράση. Οι προϋποθέσεις παραδεκτού είναι οι εξής: (1) η προτεινόμενη δράση δεν ευρίσκεται καταφανώς εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής να υποβάλει νομοθετική πρόταση, (2) δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική, επιπόλαια ή κακόβουλη και (3) δεν αντίκειται καταφανώς στις αξίες της Ένωσης, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από την έναρξη της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, η Επιτροπή έχει καταχωρίσει 134 πρωτοβουλίες.

Το περιεχόμενο των πρωτοβουλιών εκφράζει μόνο τις απόψεις των διοργανωτών τους και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει τις απόψεις της Επιτροπής.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Christian Lue on Unsplash

Τι αφορά η παρούσα ανακοίνωση;

Η ανακοίνωση υλοποιεί τη δέσμευση που ορίζεται στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) για την αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας του τραπεζικού τομέα της ΕΕ.

Μολονότι αναγνωρίζει τις σημαντικές βελτιώσεις στην ανθεκτικότητα και τις επιδόσεις του τραπεζικού τομέα κατά τα τελευταία 15 έτη μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η ανακοίνωση περιγράφει τις κύριες προκλήσεις που εμποδίζουν την ανταγωνιστικότητα του τομέα και περιορίζουν τη συμβολή του στην οικονομία της ΕΕ, ενώ παράλληλα καθορίζει μέτρα για την αντιμετώπισή τους.

Πώς συμπληρώνει η παρούσα ανακοίνωση τη στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU);

Η στρατηγική SIU έχει ως στόχο να βοηθήσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ να διοχετεύσει αποτελεσματικότερα τις αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις, αυξάνοντας παράλληλα τις οικονομικές ευκαιρίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Καλύπτει τόσο τις τραπεζικές όσο και τις κεφαλαιαγορές.

Οι τράπεζες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομία της ΕΕ στηρίζοντας τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Παρέχουν το 75 % του εταιρικού δανεισμού σε εταιρείες της ΕΕ.  

Πέρα από τον παραδοσιακό ρόλο τους ως καταθέτες και δανειστές, οι τράπεζες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στις κεφαλαιαγορές. Πολλά από αυτά παρέχουν ποικίλα επενδυτικά προϊόντα για ιδιώτες επενδυτές, λειτουργούν ως πύλη για τις εταιρείες της ΕΕ που επιδιώκουν πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές και, ως ειδικοί διαπραγματευτές, συμβάλλουν στη ρευστότητα της αγοράς.

Δεδομένου αυτού του κρίσιμου ρόλου στην οικονομία της Ένωσης, η αποτελεσματικότητα και οι επιδόσεις των τραπεζών είναι υψίστης σημασίας. Ο τραπεζικός τομέας και οι κεφαλαιαγορές της ΕΕ είναι αλληλεξαρτώμενοι και θα πρέπει να αναπτυχθούν παράλληλα.

Οι ισχυρότερες και μεγαλύτερες τράπεζες της ΕΕ μπορούν να προωθήσουν την ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών της ΕΕ, ιδίως σε διασυνοριακή βάση. Με τη σειρά τους, οι πιο αποτελεσματικές και ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές μπορούν να βοηθήσουν τις τράπεζες της ΕΕ να γίνουν πιο ανταγωνιστικές τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Ποιες είναι οι προκλήσεις για την ανταγωνιστικότητα των τραπεζών της ΕΕ;

Η ανακοίνωση προσδιορίζει τρεις κύριες προκλήσεις που αναχαιτίζουν το πλήρες δυναμικό του τραπεζικού τομέα για τη στήριξη της οικονομίας της ΕΕ.

1. Η ενιαία τραπεζική αγορά παραμένει υπερβολικά κατακερματισμένη σε εθνικό επίπεδο. Αυτό περιορίζει την κλίμακα και τη διασυνοριακή δραστηριότητα, μειώνει τον ανταγωνισμό και εμποδίζει την ικανότητα των τραπεζών να παρέχουν υπηρεσίες σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ. Αποτρέπει επίσης τις τράπεζες της ΕΕ να φτάσουν στην κλίμακα που απαιτείται για τον ανταγωνισμό με τράπεζες τρίτων χωρών σε βασικά τμήματα της αγοράς, όπως η επενδυτική τραπεζική, η χρηματοδότηση με βάση την αγορά και οι ψηφιακές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, ιδίως στην αγορά της ΕΕ. Επιπλέον, ο κατακερματισμός αποτρέπει τη γεωγραφική διαφοροποίηση και αφήνει τις τράπεζες περισσότερο εκτεθειμένες σε τοπικούς κλυδωνισμούς.
2. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ΕΕ έχει προσθέσει περαιτέρω λεπτομέρειες ή υποχρεώσεις πέραν των διεθνών προτύπων. Εφαρμόζουμε τα πρότυπα της Βασιλείας ΙΙΙ που έχουν σχεδιαστεί για μεγάλες τράπεζες που δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο σε όλες τις τράπεζες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των μικρότερων, ακόμη και αν διαθέτουν ορισμένα στοιχεία αναλογικότητας. Η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο προσαρμογής ορισμένων προτύπων ώστε να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι ιδιαιτερότητες της ΕΕ, όπως το μέγεθος και τα επιχειρηματικά μοντέλα.
3.  Η αδικαιολόγητη πολυπλοκότητα που προκύπτει από την αλληλεπίδραση μεταξύ των κανόνων μικροπροληπτικής, μακροπροληπτικής και εξυγίανσης πρέπει να μειωθεί. Οι πτυχές του κανονιστικού πλαισίου που ισχύει για τις τράπεζες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων, είναι αδικαιολόγητα περίπλοκες και επαχθείς και θα πρέπει να απλουστευθούν. Άλλες πτυχές του κανονιστικού πλαισίου θα μπορούσαν να καταστούν πιο αναλογικές, καθώς η ΕΕ πρέπει να διαθέτει τόσο μεγάλες τράπεζες ικανές να ανταγωνίζονται σε διεθνές επίπεδο όσο και μικρότερα ιδρύματα που χρηματοδοτούν τοπικές επιχειρήσεις.

Η αντιμετώπιση αυτών των τριών προκλήσεων είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ενός τραπεζικού τομέα που θα στηρίζει καλύτερα την οικονομία της ΕΕ μέσω της χρηματοδότησης της ανάπτυξης και της καινοτομίας.

Ποιος θα ωφεληθεί από έναν πιο ανταγωνιστικό και ολοκληρωμένο τραπεζικό τομέα, και πώς;

Ένας πιο ανταγωνιστικός και ολοκληρωμένος τραπεζικός τομέας θα ωφελήσει την οικονομία της ΕΕ, συμβάλλοντας στη χρηματοδότηση των στρατηγικών προτεραιοτήτων της ΕΕ.

Η ενθάρρυνση περισσότερων διασυνοριακών δραστηριοτήτων και η ενίσχυση του ανταγωνισμού θα ωφελήσουν άμεσα τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, καθώς θα οδηγήσουν σε πιο διαφοροποιημένα τραπεζικά προϊόντα και υπηρεσίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις με πιο ανταγωνιστική τιμολόγηση.

Τέλος, η δυνατότητα των τραπεζών να ενοποιούν τις δραστηριότητές τους σε διασυνοριακό επίπεδο θα συμβάλει στη μείωση του κόστους που σχετίζεται με τη συμμόρφωση, τη διαχείριση κινδύνων και άλλες υποδομές. Στη συνέχεια, οι τράπεζες θα μπορούσαν να επενδύσουν περισσότερο στην ψηφιακή καινοτομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό και να προσφέρουν ευρύτερο φάσμα υπηρεσιών υψηλότερης ποιότητας. Η κλιμάκωση είναι επίσης θεμελιώδους σημασίας για την επαρκή στήριξη της ανάπτυξης ολοκληρωμένων κεφαλαιαγορών.

Πώς θα επηρεάσουν τα μέτρα που αναφέρονται στην ανακοίνωση τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την ανθεκτικότητα του τραπεζικού τομέα;

Η ανθεκτικότητα και η ανταγωνιστικότητα συμβαδίζουν και αλληλοενισχύονται. Ένας τραπεζικός τομέας που δεν είναι ανταγωνιστικός δεν μπορεί να παραμείνει ανθεκτικός με την πάροδο του χρόνου, ενώ ένας τραπεζικός τομέας που δεν είναι ανθεκτικός δεν είναι ελκυστικός για τους επενδυτές και δεν μπορεί να αντέξει τους κλυδωνισμούς και να παραμείνει ανταγωνιστικός μακροπρόθεσμα. Η ανακοίνωση επιδιώκει να προωθήσει και τους δύο στόχους αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα του πλαισίου για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των τραπεζών της ΕΕ, διατηρώντας παράλληλα τη συνολική ανθεκτικότητα του συστήματος.

Πώς θα συμβάλει η ανακοίνωση στην απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου για τις τράπεζες;

Η ανακοίνωση ανοίγει τον δρόμο για τη μείωση της αδικαιολόγητης πολυπλοκότητας του κανονιστικού πλαισίου, σύμφωνα με τους ευρύτερους στόχους της Επιτροπής για μείωση του φόρτου.

Η απλούστευση αυτή αποσκοπεί στην επίτευξη απτών οφελών τόσο για τις τράπεζες όσο και για τις αρχές, χωρίς να υπονομεύεται η ανθεκτικότητα. Δεν σημαίνει πιο αδύναμους κανόνες ή απορρύθμιση. Η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η ανθεκτικότητα του τραπεζικού συστήματος εξακολουθούν να αποτελούν προϋποθέσεις για την ανταγωνιστικότητα, αλλά θα πρέπει να αρθούν οι περιττές επιβαρύνσεις. Στην πράξη, αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την εξάλειψη των ασυνεπειών και των αλληλεπικαλύψεων μεταξύ των νομικών κειμένων, τη μείωση της εθνικής διακριτικής ευχέρειας και του κανονιστικού υπερθεματισμού και τη βελτίωση της αναλογικότητας του πλαισίου σε σχέση με το μέγεθος και το επιχειρηματικό μοντέλο των τραπεζών. 

Η ανακοίνωση καθορίζει συγκεκριμένα μέτρα για τη μείωση της αδικαιολόγητης πολυπλοκότητας. Η Επιτροπή:

• να καταστούν πιο διαφανείς και στοχευμένες οι ειδικές για κάθε τράπεζα κεφαλαιακές απαιτήσεις (απαιτήσεις του πυλώνα 2) και η εποπτική καθοδήγηση·
• απλούστευση και περαιτέρω εναρμόνιση των μακροπροληπτικών αποθεμάτων ασφαλείας και των αποθεμάτων εξυγίανσης·
• να ενθαρρύνουν τις αρχές να βελτιώσουν τους μηχανισμούς συντονισμού τους, ώστε να καθορίζουν απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας με ολοένα και πιο συντονισμένο τρόπο·
• να εισαγάγει στοχευμένες αλλαγές που θα επιτρέψουν στην Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών να επιτύχει περαιτέρω αναλογικότητα, απλούστευση και αυτοματοποίηση της υποβολής τραπεζικών εκθέσεων.

Πώς προτίθεται η Επιτροπή να λάβει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της ΕΕ κατά την εφαρμογή των διεθνών προτύπων;

Η ΕΕ εφαρμόζει τα πρότυπα της Βασιλείας ΙΙΙ από την 1η Ιανουαρίου 2025, με ορισμένες μεταβατικές ρυθμίσεις. Μολονότι παραμένει προσηλωμένη σε αυτά τα διεθνή πρότυπα, η Επιτροπή προτίθεται να τα εφαρμόσει κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζει καλύτερα τα ειδικά χαρακτηριστικά και την ποικιλομορφία του τραπεζικού συστήματος της ΕΕ.

Η ποικιλομορφία του τραπεζικού τομέα της ΕΕ αποτελεί πλεονέκτημα. Η ΕΕ χρειάζεται τόσο μεγάλες τράπεζες που μπορούν να χρηματοδοτήσουν μεγάλης κλίμακας καινοτομία όσο και ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο, κάτι που είναι σημαντικό για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ· και μικρότερες, λιγότερο περίπλοκες τράπεζες που παραμένουν κοντά σε επιχειρήσεις και κοινότητες.

Η ΕΕ εφαρμόζει επί του παρόντος τα πλήρη πρότυπα της Βασιλείας ΙΙΙ σε όλες τις τράπεζες, όχι μόνο στις μεγάλες τράπεζες που δραστηριοποιούνται διεθνώς, ακόμη και αν έχει ήδη ενσωματωθεί κάποια αναλογικότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η ανακοίνωση σηματοδοτεί περαιτέρω αναλογικότητα για τις μικρότερες τράπεζες, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής προσαρμογής των κριτηρίων και των κατώτατων ορίων για τα «μικρά και μη πολύπλοκα ιδρύματα» και της προσαρμογής των απαιτήσεών τους.

Όπως και άλλες δικαιοδοσίες, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τον αντίκτυπο του κατώτατου ορίου κεφαλαιακών απαιτήσεων, το οποίο αποτελεί τον μηχανισμό ασφαλείας για υπερβολικά χαμηλές υποδειγματοποιούμενες κεφαλαιακές απαιτήσεις. Επιπλέον, η Επιτροπή θα εξετάσει τις μεταβατικές ρυθμίσεις για τα ενυπόθηκα δάνεια και τα δάνεια για μη διαβαθμισμένες επιχειρήσεις, οι οποίες είναι σημαντικές για τα νοικοκυριά και τις ΜΜΕ.

Πώς θα άρει η ΕΕ τους φραγμούς στη διασυνοριακή τραπεζική δραστηριότητα και θα προωθήσει την ολοκλήρωση της αγοράς;

Η ανακοίνωση δείχνει ότι η απλούστευση θα αποφέρει οφέλη, αλλά από μόνη της δεν θα καταστήσει τις τράπεζες της ΕΕ πιο ανταγωνιστικές. Μια βασική πρόκληση είναι η έλλειψη κλίμακας και το χαμηλό επίπεδο διασυνοριακής τραπεζικής δραστηριότητας: οι μεγάλες τράπεζες της ΕΕ μπορεί να είναι μεγάλες σε σχέση με το εθνικό ΑΕΠ, αλλά παραμένουν μικρές σε σύγκριση με την οικονομία της ΕΕ στο σύνολό της και με τις μεγάλες διεθνείς τράπεζες. Οι τράπεζες της ΕΕ χρειάζονται το κατάλληλο περιβάλλον για να αναπτυχθούν, να ανταγωνιστούν και να ενοποιηθούν.  

Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, η ανακοίνωση θέτει ως στόχο τους φραγμούς στην ολοκλήρωση της αγοράς. Επί του παρόντος, οι τραπεζικοί όμιλοι της ΕΕ πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας τόσο σε επίπεδο μητρικής όσο και σε επίπεδο θυγατρικής. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα περισσότερα από 230 δισ. ευρώ σε υψηλής ποιότητας ρευστά στοιχεία ενεργητικού να παγιδεύονται εντός των εθνικών συνόρων. Η Επιτροπή σχεδιάζει να επιτρέψει στους διασυνοριακούς τραπεζικούς ομίλους που είναι καλά ενσωματωμένοι να κατανέμουν κεφάλαια και ρευστότητα πιο αποτελεσματικά σε ολόκληρη την Ένωση, ώστε να μπορούν να ανακατευθύνουν υπερβολικούς πόρους εκεί όπου θα ήταν πιο παραγωγικοί για την οικονομία. Οποιαδήποτε σχετική μεταρρύθμιση θα λάβει υπόψη τις ανησυχίες σχετικά με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε τοπικό επίπεδο των κρατών μελών που φιλοξενούν θυγατρικές διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων.

Ταυτόχρονα, σε περιόδους κρίσης, η ανακοίνωση τονίζει ότι απαιτούνται ισχυρές και κοινές διασφαλίσεις για τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των εποπτικών αρχών. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή σχεδιάζει να αντικαταστήσει την πρόταση του 2015 για ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης των καταθέσεων με νέα πρόταση για την απλούστευση του πλαισίου ασφάλισης των καταθέσεων, με βάση τα υφιστάμενα δίχτυα ασφαλείας σε κεντρικό και εθνικό επίπεδο, και να αντιμετωπίσει τις εναπομένουσες ευπάθειες των συστημάτων εγγύησης των καταθέσεων στις ελλείψεις ρευστότητας.

Τι σημαίνει η παρούσα ανακοίνωση για την Τραπεζική Ένωση;

Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα για την Επιτροπή, στο πλαίσιο της στρατηγικής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Η παρούσα ανακοίνωση τοποθετεί την Τραπεζική Ένωση σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και επιδιώκει να καταδείξει ότι η περαιτέρω πρόοδος της Τραπεζικής Ένωσης μπορεί να καταστήσει το πλαίσιο πιο ανθεκτικό, να ενισχύσει την εμπιστοσύνη μεταξύ των εποπτικών αρχών και, τελικά, να συμβάλει στη μείωση των φραγμών στη διασυνοριακή δραστηριότητα. Ενώ η κεντρική εποπτεία μέσω του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (ΕΕΜ) και το πλαίσιο εξυγίανσης μέσω του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή, εξακολουθούν να απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για τη δημιουργία μιας πραγματικής Τραπεζικής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης μιας μελλοντικής πορείας για την κοινή ασφάλιση των καταθέσεων.

Γενικός στόχος είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των τραπεζών και η στήριξη της οικονομίας της ΕΕ.

Ποια είναι η μελλοντική πορεία για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασφάλισης Καταθέσεων (ΕΣΑΚ);

Η Επιτροπή θα αντικαταστήσει την πρόταση ΕΣΑΚ του 2015 με νέα πρόταση που θα αντικατοπτρίζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στο κανονιστικό και θεσμικό περιβάλλον κατά την τελευταία δεκαετία. Στόχος θα είναι η ενίσχυση της προστασίας των τραπεζικών καταθέσεων, ανεξάρτητα από το αν μια προβληματική τράπεζα αντιμετωπίζεται μέσω διαδικασιών εξυγίανσης ή εθνικών διαδικασιών αφερεγγυότητας.

Η νέα πρόταση θα ευθυγραμμίσει καλύτερα τη διακυβέρνηση και τη χρηματοδότηση της διαχείρισης κρίσεων και της ασφάλισης καταθέσεων εντός της Τραπεζικής Ένωσης, με βάση τα υφιστάμενα δίχτυα ασφαλείας τόσο σε κεντρικό (ενιαίο ταμείο εξυγίανσης) όσο και σε εθνικό επίπεδο (συστήματα εγγύησης των καταθέσεων). Θα αντιμετωπίσει επίσης τις εναπομένουσες ευπάθειες των συστημάτων εγγύησης των καταθέσεων. Το σημαντικότερο είναι ότι θα διασφαλίσει ότι οι διασυνοριακές πτωχεύσεις τραπεζών αντιμετωπίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έτσι ώστε τα επιμέρους κράτη μέλη να μην επωμίζονται μόνα τους το κόστος. Η Επιτροπή θα λάβει επίσης υπόψη την ποικιλομορφία του τραπεζικού τομέα και τις εθνικές ιδιαιτερότητες.

Τι σχεδιάζει να κάνει η Επιτροπή για να διευκολύνει τις διασυνοριακές τραπεζικές υπηρεσίες και να αντιμετωπίσει τα ζητήματα καταγωγής-υποδοχής;

Ο κατακερματισμός της τραπεζικής αγοράς παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ανταγωνιστικότητα των τραπεζών. Μολονότι η Τραπεζική Ένωση δημιούργησε έναν ενιαίο εποπτικό μηχανισμό και έναν ενιαίο μηχανισμό εξυγίανσης στο πλαίσιο ενός κοινού εγχειριδίου κανόνων, εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες ότι οι τραπεζικοί όμιλοι λειτουργούν σε ευρωπαϊκή βάση υπό κανονικές συνθήκες, αλλά αντιμετωπίζονται σε εθνικό επίπεδο σε περίπτωση κρίσης, με την πτώχευση θυγατρικών να βαρύνει τις εθνικές αρχές.

Για να υποστηριχθεί η αποτελεσματικότερη διασυνοριακή κατανομή των κεφαλαίων εντός των τραπεζικών ομίλων και να προωθηθούν οι διασυνοριακές τραπεζικές υπηρεσίες, η Επιτροπή προτίθεται να αναπτύξει διασφαλίσεις που καθιστούν πιο προβλέψιμη την προστασία των καταθετών και τη διαχείριση κρίσεων και διασφαλίζουν τη συνεπέστερη διαχείρισή τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στόχος είναι η ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των αρχών.

Εκτός από την άρση των προληπτικών φραγμών, η ανακοίνωση αναγνωρίζει επίσης ότι οι διασυνοριακές τραπεζικές υπηρεσίες μπορούν να διευκολυνθούν μέσω μιας πιο προσεκτικής εξέτασης των μη προληπτικών φραγμών, όπως η εφαρμογή των κανόνων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή την προστασία των καταναλωτών.

Τι σχεδιάζει η Επιτροπή για τα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας;

Η Επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη μεταρρύθμισης του μακροπροληπτικού πλαισίου, με παράλληλη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Για τον σκοπό αυτό, θα εργαστεί για τη διασφάλιση απλούστερης μακροπροληπτικής εργαλειοθήκης, καθώς και μεγαλύτερης σύγκλισης και συνέπειας στην εφαρμογή μακροπροληπτικών εργαλείων σε ολόκληρη την ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο μείωσης του αριθμού των κεφαλαιακών αποθεμάτων ασφαλείας και βελτίωσης του σχεδιασμού και της διακρίβωσής τους, με στόχο την επίτευξη μεγαλύτερης συνέπειας και εναρμόνισης στο επίπεδο του απαιτούμενου κεφαλαίου.

Η απλούστευση των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας («κεφαλαιακή στοίβα») θα οδηγήσει σε αύξηση ή μείωση του κεφαλαίου που κατέχουν οι τράπεζες;

Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την αποτελεσματικότητα του πλαισίου και να μειώσουμε τον αδικαιολόγητο οικονομικό και διοικητικό φόρτο για τις τράπεζες, διατηρώντας παράλληλα το συνολικό επίπεδο ανθεκτικότητας του συστήματος.

Για την επίτευξη αυτών των στόχων, ορισμένες απαιτήσεις θα πρέπει να εναρμονιστούν περαιτέρω και ο σχεδιασμός τους να εξορθολογιστεί.

Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να αναμένεται κάποιος αντίκτυπος στα επίπεδα κεφαλαίου, ιδίως στους τομείς όπου υπάρχει μεγάλη διακριτική ευχέρεια και ανομοιογένεια σήμερα.

Προτίθεται η Επιτροπή να προτείνει εντολή ανταγωνιστικότητας για την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών;

Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δεν αφορά μόνο την αλλαγή των κανόνων. Η ανακοίνωση αναγνωρίζει την ανάγκη για αλλαγή νοοτροπίας και ότι όλοι οι παράγοντες μπορούν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο:

• Οι εποπτικές αρχές θα πρέπει να ακολουθούν μια προσέγγιση που βασίζεται περισσότερο στον κίνδυνο, αποφεύγοντας μια νοοτροπία ανοχής μηδενικού κινδύνου, καθώς και περιττές αναφορές και υπερβολικά περιοριστικές απαιτήσεις.
• Οι τράπεζες θα πρέπει επίσης να αποδεχθούν ότι κάποια νομική ασάφεια είναι αναπόφευκτη, αντί να αναζητούν πάντα πλήρη βεβαιότητα μέσω πρόσθετης καθοδήγησης, λόγω υπερβολικών ζητημάτων συμμόρφωσης. 

Μια ειδική εντολή ανταγωνιστικότητας για την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών είναι ένα περίπλοκο ζήτημα που θα απαιτούσε περισσότερη ανάλυση από τώρα έως τις προτάσεις που αναμένεται να υποβληθούν το πρώτο τρίμηνο του 2027.

Σχεδιάζετε να λάβετε μέτρα σχετικά με τα κρατικά ανοίγματα για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας του τραπεζικού τομέα; Υπάρχει σύνδεση με την προώθηση της Τραπεζικής Ένωσης;

Ένας από τους στόχους της Τραπεζικής Ένωσης ήταν να απομονώσει σε μεγαλύτερο βαθμό τις τράπεζες από τις κρίσεις των κρατών. Η κατάσταση έχει εξελιχθεί μετά την κρίση δημόσιου χρέους της ΕΕ, καθώς αρκετές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις έχουν συμβάλει στην επίτευξη αυτού του στόχου, μεταξύ άλλων μέσω της σύστασης ενός Ενιαίου Επόπτη (ΕΕΜ) και ενός Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης (ΕΜΕ), καθώς και μέσω της αύξησης της συνολικής ανθεκτικότητας του τραπεζικού τομέα. Η έκθεση σε κρατικούς κινδύνους είναι λιγότερο ανησυχητική σήμερα από ό,τι ήταν πριν από μια δεκαετία, σύμφωνα με τα εποπτικά στοιχεία. Θα αξιολογήσουμε κατά πόσον απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για τον περιορισμό της συγκέντρωσης κινδύνων και την ενθάρρυνση της διαφοροποίησης των χαρτοφυλακίων κρατικών ομολόγων από τις τράπεζες.  

Πώς λαμβάνει υπόψη η ανακοίνωση την ανατροφοδότηση από τη διαβούλευση και τις συστάσεις των εποπτικών και ρυθμιστικών αρχών της ΕΕ; 

Η στοχευμένη διαβούλευση που δρομολογήθηκε από την Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2026 συγκέντρωσε απόψεις και στοιχεία από 227 ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων τραπεζών, δημόσιων αρχών, επιχειρηματικών ενώσεων και της κοινωνίας των πολιτών από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονταν οι κύριες οικονομικές αρχές της ΕΕ.

Οι απαντήσεις ανέδειξαν διάφορα βασικά προβλήματα στον τραπεζικό τομέα: πολύπλοκοι κανόνες, κατακερματισμένες αγορές, άνισος ανταγωνισμός και φραγμοί στις διασυνοριακές τραπεζικές συναλλαγές. Τα ενδιαφερόμενα μέρη υποστήριξαν γενικά τη βαθύτερη ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και μια ισχυρότερη Τραπεζική Ένωση, αν και είχαν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τον τρόπο επίτευξης αυτού του στόχου.

Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με τη σημερινή ανακοίνωση. Θα αναλύσει τις απαντήσεις που ελήφθησαν και ο διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη θα συνεχιστεί ενόψει της προετοιμασίας της νομοθετικής δέσμης που αναμένεται έως το πρώτο τρίμηνο του 2027.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Η Επιτροπή θα εγκρίνει νομοθετικές προτάσεις για την τροποποίηση του τραπεζικού κανονιστικού πλαισίου έως το πρώτο τρίμηνο του 2027, σύμφωνα με τον χάρτη πορείας «Μία Ευρώπη, μία αγορά». Ταυτόχρονα, η ανακοίνωση περιλαμβάνει διάφορες εκκλήσεις προς τα κράτη μέλη, τις εποπτικές αρχές και τον τραπεζικό κλάδο να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους ή να αλλάξουν προσεγγίσεις για την επίτευξη του στόχου της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των τραπεζών για τη στήριξη της οικονομίας της ΕΕ. Μια αλλαγή νοοτροπίας στον τραπεζικό τομέα μπορεί ήδη να αποφέρει απτά οφέλη τώρα, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των πολιτικών διαπραγματεύσεων για το τραπεζικό κανονιστικό πλαίσιο.

Πώς θα συλλέξετε τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με την παρούσα ανακοίνωση και πώς θα ληφθούν υπόψη;

Η Επιτροπή παραμένει προσηλωμένη στο να ακούει τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τη μελλοντική πορεία που παρουσιάζεται στην παρούσα ανακοίνωση. Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με την ανακοίνωση μέσω της πλατφόρμας «Πείτε την άποψή σας». Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τόσο τις υφιστάμενες όσο και τυχόν πρόσθετες συνεισφορές κατά την κατάρτιση των νομοθετικών προτάσεων που έχουν προγραμματιστεί για το πρώτο τρίμηνο του 2027.

Τι σχεδιάζει η Επιτροπή σχετικά με τους κανόνες για την προστασία των καταναλωτών;

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τους κανόνες προστασίας των καταναλωτών, με στόχο τη διευκόλυνση της διασυνοριακής τραπεζικής δραστηριότητας και τη διευκόλυνση της πρόσβασης των καταναλωτών σε ευρύτερο φάσμα τραπεζικών υπηρεσιών, διατηρώντας παράλληλα επαρκές επίπεδο προστασίας.

Θα διατηρηθεί η ποικιλομορφία του τραπεζικού τομέα και ο ρόλος των μικρότερων τραπεζών; Πώς θα μπορούσε η ανακοίνωση να συμβάλει στο να καταστεί το κανονιστικό πλαίσιο για τις τράπεζες πιο αναλογικό;

Η ανακοίνωση αναγνωρίζει ότι η πολυμορφία του τραπεζικού τομέα της ΕΕ αποτελεί ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης και θα πρέπει να διατηρηθεί. Υπογραμμίζει τη σημασία τόσο των μεγάλων διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων όσο και των μικρότερων περιφερειακών, συνεταιριστικών και ταμιευτηρίων, τα οποία είναι απαραίτητα για τη χρηματοδότηση των νοικοκυριών, των ΜΜΕ και των τοπικών κοινοτήτων.

Για να διασφαλιστεί ότι το πλαίσιο λειτουργεί για όλες τις τράπεζες, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή το επιχειρηματικό μοντέλο, η ανακοίνωση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αναλογικότητα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει καταλληλότερη βαθμονόμηση των κανόνων, ώστε οι τράπεζες να μπορούν να στηρίξουν την πραγματική οικονομία χωρίς να αντιμετωπίζουν περιττή πολυπλοκότητα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή μπορεί να διερευνήσει νέα όρια και κριτήρια για τα μικρά και μη πολύπλοκα ιδρύματα και να προσαρμόσει τις απαιτήσεις σε όλα τα πλαίσια μικροπροληπτικής, μακροπροληπτικής εποπτείας και εξυγίανσης, ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τα διαφορετικά προφίλ των τραπεζών.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Farah Almazouni on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε επίσημα τη συμμαχία ΕΕ-Ουκρανίας για τους δρόνους κατά τη διάρκεια του τρίτου φόρουμ της αμυντικής βιομηχανίας ΕΕ-Ουκρανίας στο Κίεβο. Η συμμαχία θα βοηθήσει την ΕΕ και την Ουκρανία να συνεργαστούν στενότερα για την ανάπτυξη και τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και συστημάτων για τον τερματισμό των εχθρικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Αποτελεί μέρος των ευρύτερων προσπαθειών της ΕΕ για την ενίσχυση της άμυνας της Ευρώπης σε αυτόν τον ταχέως μεταβαλλόμενο τομέα.

Η συμμαχία φέρνει σε επαφή εταιρείες, νεοφυείς επιχειρήσεις, ερευνητές, ένοπλες δυνάμεις και άλλους χρήστες από χώρες της ΕΕ και την Ουκρανία. Κύριος στόχος της είναι να συμβάλει στη βελτίωση της ασφάλειας τόσο της ΕΕ όσο και της Ουκρανίας, στηρίζοντας μια ισχυρή βιομηχανία δρόνων, ενθαρρύνοντας την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών δρόνων και αντιδρώντων δρόνων και συμβάλλοντας στην οικοδόμηση της συνολικής ικανότητας της Ευρώπης στον τομέα αυτό.

Η Συμμαχία αρχίζει να εφαρμόζει τη συμφωνία για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η οποία ανακοινώθηκε από την πρόεδρο κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Κίεβο την Τετάρτη 15 Ιουλίου. Στόχος της είναι να δημιουργήσει κοινοπραξίες μεταξύ ουκρανικών και ευρωπαϊκών εταιρειών και να επιταχύνει την ανάπτυξη και την παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών επόμενης γενιάς και συστημάτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Με τον τρόπο αυτό, θα συμβάλει στη διασφάλιση ότι η Ουκρανία διαθέτει τις ικανότητες που χρειάζεται σήμερα, ενισχύοντας παράλληλα την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης για το μέλλον.

Η Επιτροπή προετοιμάζει τώρα την πρώτη συνεδρίαση των 18 ιδρυτικών μελών που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες τον Σεπτέμβριο.

Στα ιδρυτικά μέλη, τα οποία επελέγησαν κατόπιν ανοικτής πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, περιλαμβάνονται οι ORQA d.o.o., Indra Group, Fincantieri, WB Electronics/WB Group, Destinus, Delair, RSI Europe, TERMA A/S, Quantum Systems από κράτη μέλη της ΕΕ. Επιλεγμένα μέλη από την Ουκρανία είναι οι LLC Skyfall Industries, LLC Greentech Harvest, LLC Tencore, LLC Deviro, LLC Vyriy Industry, Scientific production Company «ATHLON AVIA' LLC, LLC TEHAVTOFART PIVDEN» (TAF Industries), UFORCE και F-Drones.

Ιστορικό

Η συμμαχία ΕΕ-Ουκρανίας για τους δρόνους ανακοινώθηκε για πρώτη φορά από την πρόεδρο κ. φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025 με σκοπό την προώθηση ενός καινοτόμου βιομηχανικού οικοσυστήματος δρόνων στον τομέα της άμυνας. Αποτελεί βασικό παραδοτέο της κοινής ανακοίνωσης με τίτλο «Διατήρηση της ειρήνης — Χάρτης πορείας για την αμυντική ετοιμότητα 2030», που δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 2025, και της ανακοίνωσης με τίτλο «Σχέδιο δράσης για την ασφάλεια των δρόνων και την αντιμετώπισή τους», του Φεβρουαρίου του 2026.

Η ανακοίνωση ακολουθεί την επιλογή των 18 ιδρυτικών μελών, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εταιρειών της ΕΕ όσο και των ουκρανικών εταιρειών, βάσει πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων ήταν η 25η Μαΐου 2026.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Glib Albovsky on Unsplash