Πώς θα συμβάλει η πρωτοβουλία αυτή στον μετριασμό των επιπτώσεων της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης;

Ο αντίκτυπος των υψηλών τιμών της ενέργειας στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για ψηφιακό μετασχηματισμό του ενεργειακού μας συστήματος. Αξιοποιώντας την ψηφιοποίηση, η ΕΕ μπορεί να μεταβεί σε μια οικονομία καθαρής ενέργειας, καθοδηγούμενη από την εγχώρια καινοτομία και προστατευμένη από τη γεωπολιτική αστάθεια. Αυτή η ψηφιακή μετάβαση είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της τεχνολογικής κυριαρχίας, η οποία έγκειται σε ένα ψηφιοποιημένο, εξηλεκτρισμένο και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα που τροφοδοτείται από εγχώρια καθαρή ενέργεια.

Αξιοποιώντας ψηφιακές λύσεις, οι καταναλωτές μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο της χρήσης ενέργειας, επιτρέποντάς τους να μετατοπίσουν την κατανάλωσή τους σε ώρες εκτός αιχμής όταν οι τιμές είναι χαμηλότερες, μειώνοντας έτσι τους λογαριασμούς ενέργειας. Οι μεγαλύτεροι καταναλωτές —βιομηχανίες— μπορούν να επωφεληθούν από την ψηφιοποίηση μειώνοντας το ενεργειακό τους κόστος, ενισχύοντας την αποδοτικότητα και βελτιστοποιώντας τις διαδικασίες παραγωγής, διευκολύνοντάς τους να ανταποκρίνονται στα μηνύματα των τιμών και να συμμετέχουν στην απόκριση ζήτησης. Όταν η ευελιξία των συσκευών, των κτιρίων και των βιομηχανικών διεργασιών συνδυάζεται, μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ζήτησης αιχμής, μειωμένη εξάρτηση από δαπανηρή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τα ορυκτά καύσιμα και χαμηλότερο συνολικό κόστος του συστήματος.

Τα ψηφιακά εργαλεία και η ΤΝ μπορούν επίσης να ενισχύσουν τη λειτουργική αποδοτικότητα και τις ικανότητες πρόβλεψης των διαχειριστών δικτύων, των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και των βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Τελικά, αυτό οδηγεί σε μια πιο ανταγωνιστική βιομηχανία, σε χαμηλότερους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών και σε ένα πιο ανθεκτικό, οικονομικά προσιτό και αποδοτικό ενεργειακό σύστημα.

Πώς σχεδιάζει η ΕΕ να εξισορροπήσει την αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από την ΤΝ και τις ψηφιακές τεχνολογίες με τους στόχους της για το κλίμα;

Ο στρατηγικός χάρτης πορείας για την ψηφιοποίηση και την ΤΝ στον τομέα της ενέργειας επιδιώκει να βελτιστοποιήσει τη χρήση υφιστάμενων και αναδυόμενων ενεργειακών πόρων μέσω ψηφιακών λύσεων. Η ενσωμάτωση της ΤΝ σε ολόκληρο τον ενεργειακό τομέα θα επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση, θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και θα προωθήσει την καινοτομία. Με την ενίσχυση της νοημοσύνης και της παρατηρησιμότητας του συστήματος, η ΤΝ θα βελτιώσει την ακρίβεια των προβλέψεων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα βελτιστοποιήσει την εξισορρόπηση του δικτύου και θα καταστήσει δυνατή την προληπτική συντήρηση, επιτρέποντας τελικά πιο ευέλικτη διαχείριση της ζήτησης που προσαρμόζεται και στη μεταβλητή προσφορά ανανεώσιμης ενέργειας.

Για τη στήριξη της ταχείας ανάπτυξης πρόσθετης δυναμικότητας καθαρής ενέργειας, η ΕΕ θα διευκολύνει τη δημιουργία ενός συνεργατικού πλαισίου για τις αρχές των κρατών μελών, τους φορείς εκμετάλλευσης κέντρων δεδομένων και τα ενδιαφερόμενα μέρη (συμπεριλαμβανομένων των φορέων εκμετάλλευσης δικτύων, των προμηθευτών ενέργειας, των παρόχων καθαρής τεχνολογίας και λύσεων και των φορέων λήψης απορριπτόμενης θερμότητας) με σκοπό τον εντοπισμό και την προώθηση βέλτιστων πρακτικών. Η εν λόγω εθελοντική συνεργασία, με τη μορφή τριμερών συμφωνιών, θα επικεντρωθεί επίσης στην αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την τροφοδοσία ψηφιακών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων δεδομένων, μειώνοντας έτσι την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και μειώνοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Τα κέντρα δεδομένων, ιδίως τα κέντρα δεδομένων νέας γενιάς, είναι σημαντικοί καταναλωτές ενέργειας και η ζήτησή τους αναμένεται να αυξηθεί.   Σε συνδυασμό με την ευρύτερη αύξηση που οφείλεται στον εξηλεκτρισμό της οικονομίας, ο αντίκτυπος στο δίκτυο δεν πρέπει να παραβλέπεται. Ως εκ τούτου, η ενσωμάτωση των κέντρων δεδομένων στο ενεργειακό σύστημα με βιώσιμο τρόπο είναι καίριας σημασίας για τη συμβολή στην ασφάλεια του εφοδιασμού και την αξιοποίηση των οφελών τους για την ενοποίηση του συστήματος.

Τα κέντρα δεδομένων μπορούν να συμβάλουν στη σταθερότητα του δικτύου και να παρέχουν σημαντική πηγή απορριπτόμενης θερμότητας, η οποία μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί. Η ανακύκλωση μόνο του μισού της απορριπτόμενης θερμότητας από τα κέντρα δεδομένων θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες θέρμανσης σχεδόν 4 εκατομμυρίων ευρωπαϊκών νοικοκυριών. Στο πλαίσιο της επικείμενης στρατηγικής για τη θέρμανση και την ψύξη, η Επιτροπή θα εξετάσει τον ρόλο των κέντρων δεδομένων και θα συνεργαστεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη για την αύξηση της επαναχρησιμοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας, οδηγώντας σε ένα πιο κυκλικό και αποδοτικό ενεργειακό σύστημα.

Τέλος, η ΕΕ σχεδιάζει να θεσπίσει ενωσιακό σύστημα αξιολόγησης για την απεικόνιση των επιδόσεων των κέντρων δεδομένων όσον αφορά τη χρήση ενέργειας και νερού και τα χαρακτηριστικά βιωσιμότητας.  Το καθεστώς θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τα κράτη μέλη και τους περιφερειακούς και τοπικούς φορείς, καθώς και για την ενσωμάτωση των κέντρων δεδομένων στο ενεργειακό σύστημα.

Πώς θα επιτρέψει η πρωτοβουλία αυτή στην ΕΕ να αποκτήσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι άλλων παγκόσμιων παραγόντων στην ανάπτυξη της ΤΝ, της ενέργειας και των κέντρων δεδομένων;

Ενώ οι παγκόσμιοι παράγοντες επικεντρώνονται σε μοντέλα ΤΝ και γλωσσικά μοντέλα γενικού σκοπού, η ΕΕ θα εξετάσει άμεσα βιομηχανικές εφαρμογές και υλικές υποδομές για τη δημιουργία αξίας. Με τον στρατηγικό χάρτη πορείας, η ΕΕ θα λάβει μέτρα για την ανάπτυξη αξιόπιστων, ειδικών για την ενέργεια ευρωπαϊκών βιομηχανικών λύσεων ΤΝ, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με τις αρχές της ΕΕ, τη λογοδοσία, τη δικαιοσύνη και την ασφάλεια, αξιοποιώντας παράλληλα τα τοπικά δεδομένα δικτύου για ακριβείς και αξιόπιστες επιδόσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες της Ευρώπης. Αυτά τα κυρίαρχα μοντέλα, τα οποία αναπτύσσονται από ευρωπαϊκές εταιρείες και εκπαιδεύονται στα ευρωπαϊκά δεδομένα, θα συμβάλουν στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε έναν τομέα όπου έχει ήδη δυναμικό παγκόσμιας πρωτοπορίας.  Η ΕΕ μπορεί ρεαλιστικά να αναδειχθεί σε παγκόσμιο ηγέτη στις εφαρμογές ΤΝ για την ενέργεια αξιοποιώντας την παγκόσμιας κλάσης βιομηχανική εμπειρογνωμοσύνη της, το σταθερό και προβλέψιμο κανονιστικό της πλαίσιο και την πρόσβαση σε μεγάλες ποσότητες ενεργειακών δεδομένων υψηλής ποιότητας.

Πώς θα στηρίξει η Επιτροπή την ανάπτυξη έξυπνων δικτύων και έξυπνων μετρητών;

Ο στρατηγικός χάρτης πορείας θα καταστήσει δυνατό τον συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά την ανάπτυξη λύσεων έξυπνων δικτύων με τη θέσπιση ενός συνόλου δεικτών για την παρακολούθηση της προόδου (δείκτες έξυπνων δικτύων). Αυτό το πλαίσιο παρακολούθησης θα τροφοδοτεί την αξιολόγηση και τη λήψη αποφάσεων, επιτρέποντας τον προσδιορισμό τομέων που απαιτούν περαιτέρω δράση.

Βασικό στοιχείο για την ευφυΐα του δικτύου είναι η πλήρης ανάπτυξη έξυπνων μετρητών. Πολλά κράτη μέλη έχουν επιτύχει την ανάπτυξη έξυπνων μετρητών σε ποσοστό άνω του 90 %, επωφελούμενα από τις χαμηλότερες τιμές ενέργειας και από την ανάπτυξη έξυπνων προϊόντων και υπηρεσιών που καθίστανται εφικτές χάρη στην έξυπνη μέτρηση. Ορισμένα κράτη μέλη υστερούν στην εν λόγω ανάπτυξη. Η Επιτροπή θα υποβάλει νομοθετική πρόταση για την επιτάχυνση της ανάπτυξης έξυπνων μετρητών στην ΕΕ, επιτρέποντας στους καταναλωτές να διαχειρίζονται καλύτερα την ενεργειακή τους κατανάλωση, να εξοικονομούν ενέργεια και να μειώνουν τον λογαριασμό τους.

Η ενίσχυση της χρήσης των υφιστάμενων υποδομών, σε συνδυασμό με την επιτάχυνση της ανάπτυξης των δικτύων μας, είναι ο στόχος της δέσμης μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο.

Πώς αντιμετωπίζει ο στρατηγικός χάρτης πορείας τις ανησυχίες για την κυβερνοασφάλεια;

Οι ψηφιακές υποδομές παραγωγής ηλιακής και αιολικής ενέργειας αναδεικνύονται ως ζήτημα προτεραιότητας για την κυβερνοασφάλεια, με υψηλούς κινδύνους που περιλαμβάνουν τη χειραγώγηση ή την πρόληψη της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε επιχειρησιακά δεδομένα, τη διείσδυση βασικών παραγόντων της αλυσίδας εφοδιασμού και τη δυνατότητα ενεργοποίησης εξ αποστάσεως διακοπών ρεύματος.

Για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων, η Επιτροπή διενεργεί εκτίμηση κινδύνου των ηλιακών και αιολικών εγκαταστάσεων στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης κινδύνου για την κυβερνοασφάλεια, και έχει περιορίσει τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για έργα στα οποία συμμετέχουν μετατροπείς από προμηθευτές υψηλού κινδύνου.

Η πρόταση της Επιτροπής για πράξη για την κυβερνοασφάλεια παρέχει το πλαίσιο για την απαγόρευση της χρήσης μετατροπέων από προμηθευτές υψηλού κινδύνου στην ΕΕ· ενώ η πρόταση πράξης για την ΤΝ παρέχει το πλαίσιο για τη δημιουργία ρυθμιστικών δοκιμαστηρίων ΤΝ για τη δοκιμή και την επικύρωση εφαρμογών ενεργειακής ΤΝ σε συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου.

Τέλος, η Επιτροπή θα επανεξετάσει το πλαίσιο για την ενεργειακή ασφάλεια του εφοδιασμού, ενδεχομένως συμπεριλαμβανομένων νέων μέτρων για τον καλύτερο εντοπισμό και τη διαχείριση των κινδύνων κυβερνοασφάλειας σε κρίσιμες ενεργειακές συσκευές.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Dmitriy Zarivniy on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη δέσμη μέτρων για την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία, μια δέσμη μέτρων για την ενίσχυση της ικανότητας της Ευρώπης στους ημιαγωγούς, την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), το υπολογιστικό νέφος και τον ανοικτό κώδικα.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να εξαρτόμαστε από άλλους για τις τεχνολογίες που διατηρούν τα νοσοκομεία μας σε λειτουργία, τα ενεργειακά μας δίκτυα σταθερά και τις υπηρεσίες μας ασφαλείς. Πρόκειται για την προστασία των πολιτών μας, την υπεράσπιση των συμφερόντων μας και την πραγματοποίηση των δικών μας επιλογών. Η Ευρώπη διαθέτει το ταλέντο, την ερευνητική αριστεία, τη βιομηχανική βάση και την ενιαία αγορά. Μαζί, πρέπει να μετατρέψουμε αυτά τα πλεονεκτήματα σε τεχνολογική κυριαρχία.»

Η δέσμη μέτρων περιλαμβάνει δύο νομοθετικές προτάσεις —την πράξη για τα μικροκυκλώματα 2.0 και την πράξη για την ανάπτυξη του υπολογιστικού νέφους και της ΤΝ— καθώς και τη στρατηγική ανοικτού κώδικα και έναν στρατηγικό χάρτη πορείας για την ψηφιοποίηση και την ΤΝ στον τομέα της ενέργειας.

Από κοινού, τα μέτρα αυτά στηρίζουν τη φιλοδοξία της Ευρώπης να καταστεί ήπειρος ΤΝ, να ενισχύσει την ψηφιακή αυτονομία της και να συμβάλει στην οικοδόμηση ενός πιο βιώσιμου ψηφιακού μέλλοντος. Θα συμβάλουν στη διεύρυνση των επιλογών σε βασικές τεχνολογίες για τις επιχειρήσεις, τους πολίτες και τις δημόσιες διοικήσεις της ΕΕ.

Η κίνηση αυτή έρχεται καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από προμηθευτές εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για βασικές ψηφιακές τεχνολογίες και καθώς η ζήτηση για υπολογιστική ικανότητα αυξάνεται απότομα με την εξάπλωση της ΤΝ. Έχει σχεδιαστεί για να μειώσει τις διαρθρωτικές εξαρτήσεις και να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη μπορεί να αναπτύξει, να αναπτύξει και να διασφαλίσει τις τεχνολογίες στις οποίες βασίζονται οι Ευρωπαίοι. Σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στην προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά την τεχνολογία.

Διασφάλιση της βάσης ημιαγωγών για τη φιλοδοξία της Ευρώπης στον τομέα της ΤΝ

Οι ημιαγωγοί είναι απαραίτητοι για την ΤΝ και για τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούν καθημερινά οι Ευρωπαίοι.

Η πράξη για τα μικροκυκλώματα, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2023, ήταν η πρώτη απάντηση της ΕΕ σε κρίσιμα τρωτά σημεία στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού ημιαγωγών. Ωστόσο, η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τρίτες χώρες για την προηγμένη παραγωγή και τον σχεδιασμό μικροκυκλωμάτων. Τα εξαρτήματα που σχετίζονται με την ΤΝ αναμένεται να προωθήσουν τη μελλοντική ανάπτυξη και να αποτελέσουν πάνω από το 70 % της αγοράς ημιαγωγών έως το 2030.

Η πράξη για τα μικροκυκλώματα 2.0 θα αξιοποιήσει τα πλεονεκτήματα της Ευρώπης, μεταξύ άλλων στα συμβατικά μικροκυκλώματα, και θα αναπτύξει ικανότητες σε τεχνολογίες ημιαγωγών αιχμής που τροφοδοτούν εφαρμογές ΤΝ.

Θα επιταχύνει την αδειοδότηση, θα εμβαθύνει τη συνεργασία με ομοϊδεάτες εταίρους και θα εισαγάγει ένα νέο σήμα αριστείας για τις περιφέρειες ημιαγωγών της Ευρώπης. Επίσης, υιοθετώντας μια οικοσυστημική προσέγγιση, θα φέρει τους Ευρωπαίους κατασκευαστές μικροκυκλωμάτων πιο κοντά στους πελάτες τους και θα αξιοποιήσει τη ζήτηση των τομέων ανάπτυξης, όπως τα κέντρα δεδομένων, οι πάροχοι υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους και τα Gigafactories τεχνητής νοημοσύνης. Τέλος, θα στηρίξει επενδυτικά και στρατηγικά έργα, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τα τρωτά σημεία που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τον εφοδιασμό.

Οικοδόμηση της ικανότητας της Ευρώπης στον τομέα του υπολογιστικού νέφους και της τεχνητής νοημοσύνης

Η πράξη για το υπολογιστικό νέφος και την ανάπτυξη της ΤΝ αποτελεί κεντρικό μέρος του σχεδίου δράσης της Επιτροπής για την ήπειρο της ΤΝ. Αποσκοπεί στον τριπλασιασμό της δυναμικότητας των κέντρων δεδομένων στην Ευρώπη κατά τα επόμενα πέντε έως επτά έτη και στην ενίσχυση του ρόλου της στρατηγικής Apply AI για την προώθηση της υιοθέτησης.

Η πράξη θα στηρίξει την έρευνα και την καινοτομία σε τεχνολογίες αιχμής και βιώσιμες τεχνολογίες, εξισορροπώντας παράλληλα τις φιλοδοξίες για την ΤΝ με τις δεσμεύσεις για το κλίμα. Θα εξορθολογίσει τις συνθήκες για την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων σε ολόκληρη την ΕΕ, με έμφαση σε εξαιρετικά βιώσιμες και καινοτόμες εγκαταστάσεις στην κλίμακα που απαιτείται για την πράσινη και την ψηφιακή διττή μετάβαση. Θα εισαγάγει επίσης ένα ενιαίο πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ για την αξιολόγηση της κυριαρχίας του υπολογιστικού νέφους και της ΤΝ, διατηρώντας παράλληλα το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς μας ανοικτό σε ομοϊδεάτες εταίρους.

Αυτό θα συμβάλει στην προστασία κρίσιμων εφαρμογών και ευαίσθητων δεδομένων και θα στηρίξει την ανάπτυξη και την ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών υπολογιστικού νέφους και τεχνητής νοημοσύνης. Θα στηρίξει επίσης μια πιο συντονισμένη προσέγγιση για την υιοθέτηση της ΤΝ σε όλα τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων μέσω των κέντρων εμπειρίας και επιτάχυνσης για την ΤΝ που λειτουργούν ως τοπικοί κόμβοι για τη στήριξη της ενσωμάτωσης και της κλιμάκωσης της ΤΝ.

Ενίσχυση της ψηφιακής αυτονομίας μέσω ανοικτού κώδικα

Η Ευρώπη φιλοξενεί πάνω από τρία εκατομμύρια συνεισφέροντες ανοικτού κώδικα . Παρέχουν ψηφιακές λύσεις που κατασκευάζονται στην Ευρώπη, για την Ευρώπη, με βάση τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες.

Η στρατηγική ανοικτού κώδικα βασίζεται σε αυτή τη δύναμη για την ανάπτυξη και την παροχή πιο κυρίαρχων λύσεων. Θα επεκτείνει τις εναλλακτικές λύσεις ανοικτού κώδικα σε τομείς προτεραιότητας όπως το υπολογιστικό νέφος, η τεχνητή νοημοσύνη, οι διαδικτυακές τεχνολογίες, η κυβερνοασφάλεια και οι ημιαγωγοί. Θα προωθήσει επίσης ένα ισχυρότερο οικοσύστημα ανοικτού κώδικα επενδύοντας σε δεξιότητες, στηρίζοντας νεοφυείς επιχειρήσεις ανοικτού κώδικα και βελτιώνοντας τη μακροπρόθεσμη συντήρηση και ασφάλεια των ψηφιακών υποδομών ανοικτού κώδικα της Ευρώπης.

Η στρατηγική θα στηρίξει επίσης τη μεγαλύτερη χρήση ανοικτού κώδικα στις δημόσιες διοικήσεις μέσω κατευθυντήριων γραμμών για τις δημόσιες συμβάσεις και πρακτικών βέλτιστων πρακτικών. Θα ενθαρρύνει την υιοθέτηση ευρωπαϊκών λύσεων και θα στηρίξει τα πρότυπα και τη διαλειτουργικότητα, μεταξύ άλλων μέσω πρωτοβουλιών όπως η ανοικτή διαδικτυακή στοίβα.

Ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης με παράλληλη διασφάλιση της βιώσιμης ψηφιοποίησης

Η ψηφιοποίηση του ενεργειακού τομέα της Ευρώπης είναι πιο επείγουσα από ποτέ, καθώς οι υψηλές τιμές της ενέργειας ασκούν πίεση στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών. Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών σε ολόκληρη την ήπειρό μας αναμένεται να αυξήσει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Ο στρατηγικός χάρτης πορείας για την ψηφιοποίηση και την τεχνητή νοημοσύνη στον ενεργειακό τομέα εξετάζει και τις δύο πτυχές και καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη και άλλες ψηφιακές λύσεις μπορούν να διασφαλίσουν τη βιώσιμη ενσωμάτωση των ψηφιακών υποδομών στο ενεργειακό μας σύστημα, συμβάλλοντας παράλληλα στην αύξηση της αποδοτικότητας του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης.

Ο εν λόγω χάρτης πορείας θα διασφαλίσει ότι τα κέντρα δεδομένων ενσωματώνονται στο ενεργειακό μας σύστημα με βιώσιμο και διαφανή τρόπο. Η Επιτροπή θα διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ του ενεργειακού και του ψηφιακού τομέα, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική ενσωμάτωσή τους στο δίκτυο, καθώς και ο αναγκαίος εφοδιασμός με καθαρή ενέργεια, διασφαλίζοντας παράλληλα τους υδάτινους και ενεργειακούς πόρους.

Ο εν λόγω χάρτης πορείας θα επιταχύνει επίσης την ανάπτυξη ψηφιακών λύσεων και λύσεων ΤΝ για τη βελτίωση και την εξυπνότερη λειτουργία των υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης, υποστηρίζοντας παράλληλα την ταχύτερη ανάπτυξη έξυπνων μετρητών, οι οποίοι είναι καίριας σημασίας για να δοθεί στους Ευρωπαίους καταναλωτές μεγαλύτερος έλεγχος της χρήσης ενέργειας και, τελικά, να μειωθούν οι λογαριασμοί ενέργειας.

Επιπλέον, θα συμβάλει στη δημιουργία κυρίαρχων και ασφαλών μοντέλων ΤΝ για τον ενεργειακό τομέα, τα οποία θα είναι εκπαιδευμένα σε ευρωπαϊκά δεδομένα και θα αναπτύσσονται από ευρωπαϊκές εταιρείες. Απλουστεύοντας την ανταλλαγή διασυνοριακών ενεργειακών δεδομένων, θα διασφαλίσει την υιοθέτηση έξυπνων ενεργειακών υπηρεσιών και ευελιξίας που μπορούν να επιφέρουν εξοικονόμηση για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Επόμενα βήματα

Πριν από την έγκριση και την έναρξη ισχύος, οι νομοθετικές προτάσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις εργασίες της για να καταστεί η Ευρώπη ήπειρος στον τομέα της ΤΝ και αναμένεται να προκηρύξει πρόσκληση υποβολής προτάσεων για Gigafactories ΤΝ τον Ιούλιο, μετά την κατ' αρχήν συμφωνία του διοικητικού συμβουλίου της κοινής επιχείρησης για την ευρωπαϊκή υπολογιστική υψηλών επιδόσεων την 1η Ιουνίου.

Η Επιτροπή θα δρομολογήσει επίσης διαβούλευση με τα κράτη μέλη, τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και άλλους βασικούς ενδιαφερόμενους φορείς για τη δημιουργία ευρωπαϊκής μετοχικής ικανότητας σε κλίμακα για τη χρηματοδότηση των φιλοδοξιών τεχνολογικής κυριαρχίας της Ευρώπης.

Ιστορικό

Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την ήπειρο της τεχνητής νοημοσύνης τοποθετεί την Ευρώπη σε μια ήπειρο τεχνητής νοημοσύνης, εστιάζοντας στην ενίσχυση των υποδομών πληροφορικής, των δεδομένων, των δεξιοτήτων και της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη.

Η δέσμη μέτρων για την τεχνολογική κυριαρχία επιταχύνει τη δράση αυτή, σηματοδοτώντας μια νέα προσέγγιση για την Ευρώπη. Βασίζεται επίσης και συμπληρώνει υφιστάμενες πρωτοβουλίες, όπως η ανταγωνιστικότητα και η στρατηγική για την οικονομική ασφάλεια.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Caleb Jack on Unsplash

Τι είναι η τεχνολογική κυριαρχία;

Η τεχνολογική κυριαρχία αναφέρεται στην ικανότητα της Ευρώπης να αναπτύσσει, να ελέγχει και να κλιμακώνει τις κρίσιμες τεχνολογίες, τις υποδομές, τις υπηρεσίες και τα δεδομένα της —τα στοιχεία που στηρίζουν την οικονομία, την ασφάλεια και την κοινωνία μας.

Η δέσμη μέτρων για την τεχνολογική κυριαρχία περιλαμβάνει την πράξη για τα μικροκυκλώματα 2.0, την πράξη για το υπολογιστικό νέφος και την ανάπτυξη της ΤΝ, τη στρατηγική ανοικτού κώδικα και έναν στρατηγικό χάρτη πορείας για την ψηφιοποίηση και την ΤΝ στον τομέα της ενέργειας.

Σηματοδοτεί μια αποφασιστική αλλαγή στην προσέγγιση της Ευρώπης όσον αφορά την τεχνολογία, εστιάζοντας στη μείωση των εξαρτήσεων μέσω της ανάπτυξης των δικών μας ικανοτήτων.

Γιατί η Ευρώπη πρέπει να είναι τεχνολογικά κυρίαρχη;

Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια καθοριστική στιγμή για το μέλλον της, καθώς η τεχνολογία αποτελεί βασική κινητήρια δύναμη της παραγωγικότητας. Τα πλεονεκτήματα της Ευρώπης —από το να είναι ο κορυφαίος παραγωγός μηχανημάτων για την κατασκευή μικροκυκλωμάτων έως ερευνητικούς οργανισμούς παγκόσμιας κλάσης και μια ισχυρή βάση προγραμματιστών ανοικτού κώδικα— δεν αξιοποιούνται πλήρως.

Ως εκ τούτου, είναι καιρός να ενισχυθεί η παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε βασικές ψηφιακές τεχνολογίες, όπως οι ημιαγωγοί, το υπολογιστικό νέφος και η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ). Η δέσμη μέτρων για την τεχνολογική κυριαρχία είναι καίριας σημασίας εν προκειμένω.

Με τη θέσπιση πρωτοβουλιών για την τόνωση της καινοτομίας, την πρόβλεψη της ζήτησης και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, η Επιτροπή στηρίζει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις σε όλα τα επίπεδα, σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, συμβάλλοντας στην οικοδόμηση ενός δυναμικού και ολοκληρωμένου οικοσυστήματος.

Τα μέτρα για την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στη μετάβαση της Ευρώπης σε μια ήπειρο τεχνητής νοημοσύνης.

Τι έχει μέσα για τους ανθρώπους;

Αξιόπιστο μέλλον: Οι Ευρωπαίοι αξίζουν την εμπιστοσύνη ότι τα δεδομένα τους αποθηκεύονται σε ασφαλές και αξιόπιστο ψηφιακό περιβάλλον, με σαφή προστασία από ανεπιθύμητες διαβιβάσεις. Μειώνοντας τις διαρθρωτικές εξαρτήσεις και διασφαλίζοντας ότι η Ευρώπη μπορεί να αναπτύξει, να αναπτύξει και να διασφαλίσει τις τεχνολογίες στις οποίες βασίζονται οι Ευρωπαίοι, οικοδομούμε ένα ασφαλέστερο και πιο αξιόπιστο μέλλον για εμάς.

Θέσεις εργασίας: Μια Ευρωπαϊκή Ένωση που οικοδομεί το δικό της τεχνολογικό οικοσύστημα διατηρεί μια ευρύτερη, βαθύτερη βάση τεχνικών θέσεων εργασίας —μηχανικοί, ερευνητές και φορείς εκμετάλλευσης υποδομών— αντί να τις εξάγει. Αυτό θα δημιουργήσει ευκαιρίες για τους ανθρώπους να εκπαιδευτούν, να βρουν δουλειά και να ακολουθήσουν μια συναρπαστική σταδιοδρομία στον τεχνολογικό τομέα της Ευρώπης, και οι άνθρωποι θα επωφεληθούν από τις δευτερογενείς επιπτώσεις αυτών των θέσεων εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας σε άλλους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Δημόσια τάξη και ευρωπαϊκές αξίες: Μια ΕΕ που είναι πιο ανθεκτική στους κινδύνους και πιο ανταγωνιστική είναι επίσης σε καλύτερη θέση για να υπερασπιστεί την ελευθερία, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου της —βασικές αξίες που πολλοί πολίτες θεωρούν ότι αντιπροσωπεύουν καλύτερα την ΕΕ.

Τι έχει μέσα για τις επιχειρήσεις;

Για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ, ιδίως τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η τεχνολογική κυριαρχία μεταφράζεται άμεσα σε ανταγωνιστικότητα, ιδίως μέσω του ψηφιακού μετασχηματισμού και της παραγωγικότητας.

Συνδυάζεται με άλλα μέτρα που θα επιτρέψουν στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να ευδοκιμήσουν, όπως η αύξηση της ευελιξίας του εγχειριδίου κανόνων μας μέσω του ψηφιακού συλλογικού συστήματος, η δημιουργία της EU Inc για τη διευκόλυνση της επέκτασης μιας επιχείρησης και η δρομολόγηση επιχειρηματικών πορτοφολιών της ΕΕ που θα εξοικονομήσουν χρόνο και χρήμα για τις εταιρείες.

Διασφαλίζει επίσης ότι οι εταιρείες μπορούν να εμπιστεύονται ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες είναι ασφαλείς και συμμορφώνονται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, ενθαρρύνοντας την υιοθέτησή τους. Για τους επενδυτές, αυτό σημαίνει ένα πιο προβλέψιμο επιχειρηματικό περιβάλλον, το οποίο προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες για επενδύσεις στην ανάπτυξη της Ευρώπης. Τέλος, οι μεγάλες επιχειρήσεις σε ρυθμιζόμενους κλάδους, όπως οι τράπεζες, τα νοσοκομεία, οι εργολάβοι στον τομέα της άμυνας και οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, έχουν ακόμη πιο άμεσο συμφέρον: Οι εναλλακτικές λύσεις της ΕΕ μειώνουν σημαντικά την πολυπλοκότητα της συμμόρφωσης και τον νομικό κίνδυνο.

Τι σημαίνει αυτό για τις κυβερνήσεις;

Ασφάλεια: Η εξάρτηση από ξένες υποδομές για στρατιωτικές επικοινωνίες, κρίσιμες εθνικές υποδομές και δημόσια διοίκηση μπορεί να υπονομεύσει την κυριαρχία των κρατών μελών της ΕΕ.

Διακυβέρνηση: Η σύγχρονη ρύθμιση είναι αποτελεσματική μόνο εάν οι ρυθμιστικές αρχές μπορούν να ελέγχουν, να επιθεωρούν και —όπου είναι αναγκαίο— να παρεμβαίνουν στα συστήματα που είναι επιφορτισμένες με την εποπτεία. Εάν τα συστήματα αυτά είναι αδιαφανή, λειτουργούν βάσει αλλοδαπού δικαίου ή λειτουργούν σε αλλοδαπές υποδομές, η ρυθμιστική εμβέλεια είναι θεμελιωδώς περιορισμένη.

Καθορισμός προτύπων: Όποιος κατασκευάζει την τεχνολογική υποδομή διαμορφώνει επίσης τα πρότυπα. Μια ΕΕ με πραγματική τεχνολογική ικανότητα διαδραματίζει ενεργό ρόλο στον καθορισμό αυτών των προτύπων.

Καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες: Οι κυβερνήσεις που διαχειρίζονται τις ψηφιακές δημόσιες υποδομές τους —τα συστήματα υγείας, τους φόρους, τα οφέλη, την ταυτότητα και τις δημοκρατικές διαδικασίες— σε κυρίαρχες πλατφόρμες είναι πιο ανθεκτικές, πιο αξιόπιστες για τους πολίτες και λιγότερο εκτεθειμένες σε εξωτερικές παρεμβάσεις.

Πράξη για τα μικροκυκλώματα 2.0

Τι είναι τα τσιπ ή οι ημιαγωγοί και γιατί έχουν σημασία;

Τα μικροκυκλώματα ημιαγωγών είναι τα μικροσκοπικά αλλά απαραίτητα δομικά στοιχεία που οδηγούν στη σύγχρονη τεχνολογία και είναι καίριας σημασίας για να καταστεί η Ευρώπη μια ήπειρος τεχνητής νοημοσύνης. Τροφοδοτούν τα πάντα, από έξυπνα τηλέφωνα και αυτοκίνητα έως τεχνητή νοημοσύνη και υπολογιστικό νέφος, καθώς και υποδομές ζωτικής σημασίας για την υγειονομική περίθαλψη, την ενέργεια και την άμυνα.

Τα μικροκυκλώματα αποτελούν επίσης παγκόσμια βιομηχανία ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη στην Ευρώπη. Είναι το τρίτο πιο εμπορεύσιμο προϊόν στον κόσμο, αμέσως μετά το πετρέλαιο και τα οχήματα. Το 2025, η αξία της αγοράς αποτιμήθηκε σε περίπου 595 δισ. ευρώ και αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται, υπερβαίνοντας το όριο των τρισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2030, με τα εξαρτήματα που σχετίζονται με την ΤΝ να αντιπροσωπεύουν πάνω από το 70 % της παγκόσμιας αγοράς ημιαγωγών.

Ωστόσο, χωρίς την ικανότητα σχεδιασμού, παραγωγής ή συσκευασίας προηγμένων μικροκυκλωμάτων, η ΕΕ εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τρίτες χώρες και να είναι ευάλωτη σε διαταραχές του εφοδιασμού. Ως εκ τούτου, η διασφάλιση σταθερού εφοδιασμού τόσο με συμβατικά όσο και με προηγμένα μικροκυκλώματα είναι απαραίτητη προκειμένου η ΕΕ να διασφαλίσει ότι οι υποδομές και οι τεχνολογίες ζωτικής σημασίας παραμένουν ασφαλείς, ανθεκτικές και ευθυγραμμισμένες με τις ευρωπαϊκές αξίες. 

Πώς θα στηρίξει αυτό τη βιομηχανία ημιαγωγών στην Ευρώπη;

Η πράξη για τα μικροκυκλώματα 2.0 θα ενισχύσει τόσο τα σημερινά ευρωπαϊκά πλεονεκτήματα, συμπεριλαμβανομένων των βασικών μικροκυκλωμάτων, όσο και την ανάπτυξη ικανοτήτων σε τεχνολογίες ημιαγωγών αιχμής. Αυτό θα επιτρέψει στην ΕΕ να διατηρήσει τη θέση της ως απαραίτητου παράγοντα στην αξιακή αλυσίδα, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητά της και μειώνοντας τις στρατηγικές εξαρτήσεις και τα τρωτά σημεία της αλυσίδας εφοδιασμού.

Η πράξη για τα μικροκυκλώματα 2.0 έχει ως στόχο:

1. Βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για τις επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα·
2. τόνωση της ζήτησης για ευρωπαϊκά μικροκυκλώματα·
3. Ενίσχυση της ανάπτυξης ικανοτήτων σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα·
4. Βελτίωση της ανθεκτικότητας της αξιακής αλυσίδας των ημιαγωγών.

Πράξη για το υπολογιστικό νέφος και την ανάπτυξη της ΤΝ

Γιατί το cloud computing είναι σημαντικό για την τεχνητή νοημοσύνη;

Δεν υπάρχει AI χωρίς cloud computing. Η εκπαίδευση και η βελτίωση των μοντέλων ΤΝ απαιτούν μαζική επεξεργαστική ισχύ, αποθήκευση δεδομένων και χωρητικότητα δικτύου — όλα παρέχονται από το υπολογιστικό νέφος.

Η ΕΕ κατασκευάζει εργοστάσια ΤΝ και γιγαντοεργοστάσια —κόμβους με υπερυπολογιστές, τεράστιους πόρους δεδομένων και εργαλεία κατάρτισης— για την ανάπτυξη προηγμένης ΤΝ. Αλλά αυτά χρειάζονται υποδομή υπολογιστικού νέφους για:

• ανάπτυξη συστημάτων ΤΝ γρήγορα και σε κλίμακα·
• να καταστήσει την ΤΝ προσβάσιμη σε επιχειρήσεις και ιδιώτες·
• Εξάπλωση των οφελών της ΤΝ σε ολόκληρη την οικονομία.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η πράξη για το υπολογιστικό νέφος και την ανάπτυξη της ΤΝ έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη έχει την ικανότητα του υπολογιστικού νέφους να ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της για την ΤΝ.

Πώς στηρίζει αυτό τις προσπάθειες της Ευρώπης να καταστεί ήπειρος τεχνητής νοημοσύνης;

Η πράξη για το υπολογιστικό νέφος και την ανάπτυξη της ΤΝ αποτελεί σημαντικό βήμα για να καταστεί η Ευρώπη ήπειρος της ΤΝ με τους εξής τρόπους:

• Καθορισμός σαφούς σχεδίου για την ανάληψη ηγετικού ρόλου στον τομέα του υπολογιστικού νέφους και της ΤΝ, στο οποίο περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο η ΕΕ θα αναπτύξει και θα αναπτύξει τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους και ΤΝ αιχμής·
• Ανάπτυξη πιο βιώσιμης ικανότητας κέντρου δεδομένων, με στόχο την ενίσχυση της ικανότητας του κέντρου δεδομένων της ΕΕ, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις να έχουν την υποδομή που χρειάζονται έως το 2035·
• Ενίσχυση της ασφάλειας και των δημόσιων επενδύσεων, προστασία κρίσιμων εφαρμογών με παράλληλη χρήση της αγοραστικής δύναμης του δημόσιου τομέα για την τόνωση της τοπικής καινοτομίας και ανθεκτικότητας.

Πώς θα ωφεληθούν οι επιχειρήσεις και οι πολίτες;

Η αγορά υπολογιστικού νέφους και τεχνητής νοημοσύνης της ΕΕ αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς —από 70 δισ. ευρώ το 2022 σε 200 δισ. ευρώ έως το 2028. Αυτές οι τεχνολογίες ενισχύουν την παραγωγικότητα, βελτιώνουν τις δημόσιες υπηρεσίες και αλλάζουν την καθημερινή ζωή. Ωστόσο, το πλήρες δυναμικό τους δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως.

Αυτή τη στιγμή, η Ευρώπη βασίζεται υπερβολικά σε παρόχους εκτός ΕΕ, δημιουργώντας κινδύνους. Οι χρήστες —ιδίως κατά τον χειρισμό ευαίσθητων δεδομένων— επιθυμούν μεγαλύτερη διαφάνεια και εμπιστοσύνη. Πολλοί πάροχοι ισχυρίζονται ότι οι υπηρεσίες τους είναι «ασφαλείς» ή «κυρίαρχες», αλλά χωρίς σαφές πλαίσιο, οι ισχυρισμοί αυτοί είναι παραπλανητικοί.

Ο νόμος για το υπολογιστικό νέφος και την ανάπτυξη της ΤΝ το διορθώνει ως εξής:

• Σαφής καθορισμός της κυριαρχίας της ΕΕ στον τομέα του υπολογιστικού νέφους και της τεχνητής νοημοσύνης – κατάργηση της κρατικής πλύσης·
• Δημιουργία ενός απλού πλαισίου που θα βοηθά τους χρήστες, ιδίως εκείνους με υψηλές ανάγκες ασφάλειας, να βρίσκουν και να επιλέγουν αξιόπιστες υπηρεσίες της ΕΕ·

• Απελευθέρωση περισσότερης ψηφιακής ανάπτυξης στην Ευρώπη και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της τοπικής βιομηχανίας.

Ψηφιοποίηση και ενέργεια

Ποια είναι τα κύρια στοιχεία του στρατηγικού χάρτη πορείας για την ψηφιοποίηση και την ΤΝ στον ενεργειακό τομέα;

Η ανάγκη για αυξημένες υπολογιστικές ικανότητες θα οδηγήσει σε επακόλουθη αύξηση των ενεργειακών αναγκών για ψηφιοποίηση, ιδίως για την ΤΝ και τα κέντρα δεδομένων. Αυξάνουν τη ζήτηση ενέργειας, με πιθανές συνέπειες για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, τις τιμές και την πρόσβαση όλων των καταναλωτών στα δίκτυα.

Στόχος του στρατηγικού χάρτη πορείας για την ψηφιοποίηση και την ΤΝ στον τομέα της ενέργειας είναι η αξιοποίηση του δυναμικού των ψηφιακών λύσεων και των λύσεων ΤΝ, με παράλληλη διαχείριση του αντικτύπου τους στο ενεργειακό σύστημα.

Για τον σκοπό αυτό, ο χάρτης πορείας διαρθρώνεται γύρω από τρεις κύριους πυλώνες:

1. Ενσωμάτωση των κέντρων δεδομένων στο ενεργειακό σύστημα με βιώσιμο τρόπο, με παράλληλη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για τη στήριξη της ανάπτυξής τους στην ΕΕ. Τα κέντρα δεδομένων αντιπροσωπεύουν το 2,5 % της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ και η ζήτησή τους αναμένεται να αυξηθεί. Η αύξηση αυτή, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ζήτηση από τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας, θα μπορούσε να παρεμποδίσει την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα δίκτυα, να δημιουργήσει συμφόρηση και να αυξήσει τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι τα κέντρα δεδομένων συμβάλλουν στη σταθεροποίηση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας προσαρμόζοντας τη χρήση ενέργειας όταν η ζήτηση είναι υψηλή.
2. επιτάχυνση των ψηφιακών λύσεων και των λύσεων ΤΝ στο ενεργειακό σύστημα, με έμφαση στην ανάπτυξη έξυπνων δικτύων και έξυπνων συστημάτων μέτρησης για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και τη μείωση του κόστους· χρήση της ΤΝ για τη βελτίωση της διαχείρισης και της πρόβλεψης του δικτύου· και δημιουργία κυρίαρχων μοντέλων ΤΝ για τον τομέα της ενέργειας.
3. Ενίσχυση της ανταλλαγής ενεργειακών δεδομένων της ΕΕ με τη θέσπιση ολοκληρωμένου πλαισίου για τη διασυνοριακή ανταλλαγή δεδομένων.

Τα οριζόντια μέτρα συμπληρώνουν τους πυλώνες αντιμετωπίζοντας την ανάγκη εμπιστοσύνης σε λύσεις ΤΝ, ισχυρότερης κυβερνοασφάλειας των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, καλύτερων και πιο προσαρμοσμένων ψηφιακών δεξιοτήτων που απαιτούνται για την ενεργειακή βιομηχανία και διεθνούς συνεργασίας.

Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται στις ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τον στρατηγικό χάρτη πορείας.

Στρατηγική ανοικτής πηγής της ΕΕ

Τι είναι το open source;

Το λογισμικό ανοικτού κώδικα αναφέρεται σε λογισμικό του οποίου ο πηγαίος κώδικας δημοσιοποιείται με άδειες που επιτρέπουν σε άλλους να τον χρησιμοποιούν, να τον μελετούν, να τον τροποποιούν και να τον μοιράζονται. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι οργανισμοί δεν περιορίζονται στη χρήση λογισμικού ως «μαύρου κουτιού». Μπορούν να επιθεωρήσουν πώς λειτουργεί, να το βελτιώσουν, να το προσαρμόσουν στις ανάγκες τους και να συνεργαστούν με άλλους για την ανάπτυξή του.

Σήμερα, ο ανοικτός κώδικας υποστηρίζει μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ψηφιακής υποδομής, συμπεριλαμβανομένων των λειτουργικών συστημάτων, των τεχνολογιών υπολογιστικού νέφους, των διαδικτυακών πλατφορμών και των πλαισίων τεχνητής νοημοσύνης.

Ο ανοιχτός κώδικας είναι επίσης ένας τρόπος ανάπτυξης τεχνολογίας που βασίζεται σε: συνεργασία, διαφάνεια, επαναχρησιμοποίηση και διαλειτουργικότητα, ώστε να μπορούν να συνεργάζονται διαφορετικά συστήματα.

Τι είναι η στρατηγική της ΕΕ για τον ανοικτό κώδικα;

Η στρατηγική ανοικτού κώδικα της ΕΕ θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να ευδοκιμήσει το ευρωπαϊκό οικοσύστημα ανοικτού κώδικα, αξιοποιώντας την τεράστια δεξαμενή ταλέντων που έχει στη διάθεσή του —συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από τρία εκατομμύρια προγραμματιστών και αυξανόμενου αριθμού επιτυχημένων επιχειρηματικών περιπτώσεων.

Η στρατηγική:

• Ενθάρρυνση της ευρύτερης υιοθέτησης υφιστάμενων λύσεων ανοικτού κώδικα στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα·
• Υποστήριξη των οργανισμών της ΕΕ για τη συμβολή τους στην ανάπτυξη ανοικτού κώδικα ως εναλλακτικών λύσεων υψηλής ποιότητας αντί των ιδιόκτητων λύσεων εκτός ΕΕ, οι οποίες ανήκουν και ελέγχονται από έναν μόνο προμηθευτή·
• Ενίσχυση του οικοσυστήματος ανοικτού κώδικα της Ευρώπης.

Αυτό περιλαμβάνει μέτρα για τη στήριξη των επιχειρήσεων ανοικτού κώδικα, την αντιμετώπιση της ασφάλειας και της μακροπρόθεσμης διατήρησης του ανοικτού κώδικα, την αύξηση του αποτυπώματος της ΕΕ στη διακυβέρνηση του ανοικτού κώδικα και την προώθηση των ψηφιακών δεξιοτήτων στον τομέα αυτό.

Ποια θα είναι τα οφέλη της στρατηγικής για τους καταναλωτές;

Το σημαντικότερο όφελος για τους καταναλωτές θα είναι η αύξηση των επιλογών. Σήμερα, οι καταναλωτές συχνά έχουν περιορισμένες επιλογές όσον αφορά την επιλογή ψηφιακών λύσεων, με τις περισσότερες να είναι ιδιόκτητες λύσεις εκτός ΕΕ. Επιπλέον, οι καταναλωτές θα επωφεληθούν από την αυξημένη διαφάνεια και αξιοπιστία της ψηφιακής προσφοράς.

Ποια θα είναι τα οφέλη της στρατηγικής για τις επιχειρήσεις;

Ο ανοικτός κώδικας αποτελεί στρατηγικό καταλύτη για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η στρατηγική αποσκοπεί στη μείωση των φραγμών εισόδου, στη μείωση των εξαρτήσεων και στην προώθηση της επαναχρησιμοποίησης των ψηφιακών δομικών στοιχείων, ώστε να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να μειώσουν το κόστος παραγωγής. Ελαχιστοποιεί επίσης το κλείδωμα των χρηστών, δίνοντας στις επιχειρήσεις περισσότερες επιλογές. Επίσης, προωθεί τη συνεργατική καινοτομία, επιτρέποντας σε μεμονωμένους χρήστες, κοινότητες και εταιρείες να αναπτύσσουν, να προσαρμόζονται και να διασφαλίζουν από κοινού τεχνολογίες.

Η στρατηγική προβλέπει επίσης μέτρα για τη στήριξη των επιχειρήσεων ανοικτού κώδικα, ιδίως των νεοφυών επιχειρήσεων, ώστε να επεκταθούν επιτυχώς, προωθώντας την υιοθέτηση στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα και την πρόσβαση σε πρακτικά εργαλεία, όπως οι επιταχυντές ψηφιακών επιχειρήσεων, η καθοδήγηση και η νομική καθοδήγηση.

Πώς χρησιμοποιεί η Επιτροπή τον ανοικτό κώδικα;

Η Επιτροπή θα ενισχύσει τη χρήση ανοικτών ψηφιακών λύσεων μέσω τριών βασικών δράσεων:

1. Δημιουργία αξιόπιστων, επαναχρησιμοποιήσιμων ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων·
2. Ανάπτυξη εσωτερικών δεξιοτήτων και κοινοτήτων·
3. Ενίσχυση της διακυβέρνησης.

Η μετατόπιση αυτή μετατοπίζει την Επιτροπή από τις κατακερματισμένες προσπάθειες σε ένα ενοποιημένο ανοικτό ψηφιακό οικοσύστημα, στηρίζοντας τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και διαλειτουργικότητα.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Andras Vas on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το OceanEye για την επέκταση του ρόλου της ΕΕ στην παρατήρηση των ωκεανών. Η πρωτοβουλία έχει ως στόχο να καταστήσει την ΕΕ τον κορυφαίο πάροχο πληροφοριών για τους ωκεανούς παγκοσμίως, συμβάλλοντας στο 35 % του παγκόσμιου συστήματος παρατήρησης των ωκεανών έως το 2035 και διασφαλίζοντας το 35 % της αγοράς τεχνολογιών παρατήρησης των ωκεανών.

Ο ωκεανός καλύπτει το 70% της επιφάνειας της Γης, αλλά μόνο το 5% έχει εξερευνηθεί. Η παρατήρηση των ωκεανών είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία και την αποκατάσταση των ωκεανών, την πρόβλεψη του κλίματος, τις δραστηριότητες της γαλάζιας οικονομίας, όπως η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια, η υπεράκτια ενέργεια και η ναυτιλία, καθώς και για την ασφάλεια και την άμυνα στη θάλασσα.

Τέσσερις πυλώνες θα καθοδηγήσουν την προσέγγιση της ΕΕ —σε επίπεδο ΕΕ και παγκοσμίως— για τη μετουσίωση των στόχων αυτών σε απτά αποτελέσματα: Καλύτερη διακυβέρνηση για μια πιο ενοποιημένη ευρωπαϊκή προσέγγιση· παγκόσμια ηγετική θέση μέσω διεθνούς συμμαχίας και εταιρικών σχέσεων· το ευρωπαϊκό ψηφιακό δίδυμο του ωκεανού, την καινοτομία και την ανάπτυξη της βιομηχανίας· και τη συμμετοχή της κοινωνίας και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Η εξασφάλιση χρηματοδότησης θα χρησιμεύσει ως βασικός καταλύτης και θα διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη παρατήρηση των ωκεανών.

Η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε: «Με το OceanEye, η Ευρώπη θα ηγηθεί του αγώνα δρόμου για την κατανόηση των ωκεανών μας, την προστασία τους και τη βιώσιμη αξιοποίηση του δυναμικού τους. Πρόκειται για τη χρήση της επιστήμης και της χρηστής διακυβέρνησης για την κατανόηση των ωκεανών μας και τη διασφάλιση του μέλλοντός μας. Καλούμε όλα τα κράτη μέλη και τους παγκόσμιους εταίρους να συμμετάσχουν μαζί μας για να στηρίξουμε το παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης των ωκεανών και να κάνουμε πραγματικότητα το OceanEye.»

Καλύτερη διακυβέρνηση για μια πιο ενοποιημένη ευρωπαϊκή προσέγγιση

Η παρατήρηση των ωκεανών της ΕΕ αντιμετωπίζει κατακερματισμό. Το OceanEye αποσκοπεί στη γεφύρωση αυτών των κενών μέσω μιας διαρθρωμένης προσέγγισης διακυβέρνησης, βελτιώνοντας τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών, των ερευνητικών φορέων και της βιομηχανίας και στηρίζοντας τη συμβολή της ΕΕ στο παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης των ωκεανών. Η διαρθρωμένη διακυβέρνηση θα συμβάλει στην ευθυγράμμιση των επενδύσεων και των προτεραιοτήτων, καθιστώντας την παρατήρηση των ωκεανών της ΕΕ πιο στρατηγική, μειώνοντας τις ανεπάρκειες και τις αλληλεπικαλύψεις στη συλλογή δεδομένων και καλύπτοντας τα υφιστάμενα κενά. Οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν στην πρόταση νόμου για τους ωκεανούς στο τέλος του τρέχοντος έτους.

Η πρωτοβουλία προβλέπει ένα ευρωπαϊκό ψηφιακό σύστημα ωκεανών που θα περιλαμβάνει υφιστάμενες ευρωπαϊκές υπηρεσίες, όπως η θαλάσσια υπηρεσία Copernicus, το EMODnet, το WISE Marine και το WISE Freshwater, δημιουργώντας ένα ενιαίο σημείο εισόδου για υψηλής ποιότητας ωκεάνια δεδομένα και γνώσεις για τη θάλασσα. Το σύστημα αυτό θα περιλαμβάνει επίσης τον ευρωπαϊκό ψηφιακό δίδυμο ωκεανό, ο οποίος θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως το 2030, επιτρέποντας την παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο και την προγνωστική μοντελοποίηση για την πολιτική και τη βιομηχανία.

Παγκόσμια ηγεσία μέσω διεθνών εταιρικών σχέσεων

Η ΕΕ θα δρομολογήσει διεθνή συμμαχία για την ενίσχυση του παγκόσμιου συστήματος παρατήρησης των ωκεανών για την αντιμετώπιση κρίσιμων κενών σε περιοχές που δεν παρακολουθούνται επαρκώς στο νότιο ημισφαίριο, στην Αρκτική, στα βαθέα ύδατα και στις παράκτιες περιοχές, για παράδειγμα.

Στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», η Επιτροπή θα επενδύσει 50 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση της συνεισφοράς της ΕΕ στο παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης των ωκεανών και επιπλέον 12 εκατ. ευρώ για τη στήριξη ανθεκτικών παγκόσμιων συστημάτων δεδομένων για τους ωκεανούς.

Ευρωπαϊκό ψηφιακό δίδυμο ωκεανού, καινοτομία και ανάπτυξη της βιομηχανίας

Η ισχυρή καινοτομία στον τομέα της παρατήρησης των ωκεανών και η βιομηχανική βάση αποτελούν θεμελιώδη οικονομική και γεωπολιτική επιλογή και στρατηγική επιταγή για την ΕΕ.

Ο ευρωπαϊκός ψηφιακός δίδυμος ωκεανός —μια εικονική αναπαράσταση του ωκεανού που επιτρέπει την απρόσκοπτη πρόσβαση σε θαλάσσια δεδομένα— θα είναι διαθέσιμος ως δημόσια υπηρεσία για τους Ευρωπαίους και τον υπόλοιπο κόσμο.

Το OceanEye θα στηρίξει επίσης την ανάπτυξη και την εφαρμογή νέων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων αισθητήρων, αυτόνομων συστημάτων και τεχνητής νοημοσύνης, και θα επιταχύνει τη μετάβασή τους από την έρευνα στην αγορά.

Τέλος, το OceanEye αποσκοπεί επίσης στην προώθηση συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στη βελτίωση της πρόσβασης των νεοφυών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και στην ευθυγράμμιση της έρευνας με τις ανάγκες της αγοράς. Επιπλέον 30 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» θα στηρίξουν βασικές καινοτομίες μέσω μιας θεματικής πρόκλησης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας σχετικά με τις τεχνολογίες παρατήρησης των ωκεανών.

Συμμετοχή της κοινωνίας και ανάπτυξη δεξιοτήτων

Το OceanEye θα καταστήσει την παρατήρηση των ωκεανών και ευρύτερα τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες των ωκεανών πιο ορατές και σχετικές με την κοινωνία, συνδέοντάς τις με τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων.

Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα δρομολογήσει ένα εργαστήριο για τις ωκεάνιες, παράκτιες και νησιωτικές κοινότητες του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους με σκοπό τη διερεύνηση δημιουργικών τρόπων παρουσίασης ωκεάνιων δεδομένων και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους ωκεανούς —μέσω δημόσιων εγκαταστάσεων, μουσειακών εκθέσεων και συνεργασιών με καλλιτέχνες και σχεδιαστές.

Επιπλέον, θα εισαχθεί ειδική ετικέτα OceanEye, στην οποία θα προσδιορίζονται σαφώς όλες οι συνεισφέρουσες υποδομές.

Εξασφάλιση χρηματοδότησης για τη μακροπρόθεσμη παρατήρηση των ωκεανών

Η επίτευξη των στόχων του OceanEye θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις, με σημαντική χρηματοδότηση που απαιτείται για επιτόπια παρακολούθηση, ψηφιακά εργαλεία και έρευνα.

Σε επίπεδο ΕΕ, η Επιτροπή κινητοποιεί τους διαθέσιμους πόρους και τα υφιστάμενα μέσα για τη στήριξη της πρωτοβουλίας OceanEye.

Συνολικά, η Επιτροπή θα επενδύσει 92 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» για την έναρξη του OceanEye:

• 50 εκατ. ευρώ – ενίσχυση της συνεισφοράς της ΕΕ στο παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης των ωκεανών
• 12 εκατ. ευρώ – Στήριξη ανθεκτικών παγκόσμιων συστημάτων ωκεάνιων δεδομένων για τη βελτίωση της κοινοχρησίας δεδομένων και της προσβασιμότητας.
• 30 εκατ. ευρώ – Τόνωση της καινοτομίας μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας

Σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη, τις τρίτες χώρες και άλλους εταίρους, όπως φιλανθρωπίες και ιδιωτικούς οργανισμούς, να προσχωρήσουν στη Διεθνή Συμμαχία αυξάνοντας τη στήριξή τους για την παρατήρηση των ωκεανών, διασφαλίζοντας σταθερή χρηματοδότηση για βελτιωμένες σειρές μακροπρόθεσμων παρατηρήσεων.

Οι δεσμεύσεις αυτές μπορούν να περιλαμβάνουν την κινητοποίηση χρηματοδοτικών πόρων, την παροχή πρόσβασης σε ικανότητες παρατήρησης (όπως σκάφη παρατήρησης, αισθητήρες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και υποβρύχια καλώδια), την επένδυση και/ή την παροχή πρόσβασης σε υποδομές παρατήρησης και ψηφιακές υποδομές, τη διάθεση ανθρώπινων και τεχνικών ικανοτήτων στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή (ΔΟΕ) ή στο Παγκόσμιο Σύστημα Ωκεανογραφικής Παρατήρησης (GOOS) και τη διάθεση σχετικών δεδομένων.

Ιστορικό

Το OceanEye είναι ένα από τα παραδοτέα του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τους Ωκεανούς, το οποίο εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Ιούνιο του 2025. Πρόκειται για την ολοκληρωμένη στρατηγική της Επιτροπής για την καλύτερη προστασία των ωκεανών, την προώθηση μιας ακμάζουσας γαλάζιας οικονομίας και τη στήριξη της ευημερίας των ανθρώπων που ζουν σε παράκτιες περιοχές. Το σύμφωνο συγκεντρώνει τις πολιτικές της ΕΕ για τους ωκεανούς σε ένα ενιαίο πλαίσιο αναφοράς, αντιμετωπίζοντας τις σημαντικές απειλές που αντιμετωπίζουν οι ωκεανοί μας, οι παράκτιες κοινότητές μας, τα νησιά και οι εξόχως απόκεντρες περιοχές.

Η γαλάζια οικονομία (οικονομικές δραστηριότητες στη θάλασσα) είναι ζωτικής σημασίας για την ΕΕ, με 70.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και το 40 % των Ευρωπαίων να ζουν σε παράκτιες κοινότητες και νησιά. Οι τομείς που σχετίζονται με τους ωκεανούς και τη γαλάζια οικονομία αντιπροσωπεύουν 5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην ΕΕ και ακαθάριστη προστιθέμενη αξία 250 δισ. ευρώ.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Ivan Bandura on Unsplash