Τι είναι ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ (ASL) είναι κατάλογος αερομεταφορέων που δεν πληρούν τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας. Απαγορεύεται στους αερομεταφορείς του ASL να εκτελούν πτήσεις προς, εντός και από την ΕΕ (συμπεριλαμβανομένης της υπερπτήσης). Επίσης, οι αερομεταφορείς που δεν εκτελούν πτήσεις προς την ΕΕ μπορούν να εγγραφούν στον ASL, προκειμένου να προειδοποιούν το κοινό που ταξιδεύει εκτός της ΕΕ σχετικά με ανησυχίες για την ασφάλεια. Εάν οι αρχές ασφάλειας τρίτης χώρας δεν είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις διεθνείς υποχρεώσεις εποπτείας της ασφάλειας, όλοι οι αερομεταφορείς της εν λόγω χώρας μπορούν να εγγραφούν στον ASL.

Η ASL, η οποία δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 2006, έχει εξελιχθεί σε ένα ισχυρό, διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο που συμβάλλει στη βελτίωση της ασφάλειας της διεθνούς αεροπορίας. Η ASL θεωρείται επίσης ισχυρό προληπτικό εργαλείο, διότι, όταν εξετάζεται, οι χώρες τείνουν να βελτιώνουν την εποπτεία της ασφάλειάς τους, ώστε να μην βλέπουν τους αερομεταφορείς τους στον κατάλογο.

Ποιοι αερομεταφορείς περιλαμβάνονται επί του παρόντος στον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Μετά την 48η επικαιροποίηση του Ιουνίου 2026, 154 αερομεταφορείς απαγορεύονται από τον ουρανό της ΕΕ:

• 126 αεροπορικές εταιρείες που έχουν πιστοποιηθεί σε 16 χώρες ^[1], λόγω έλλειψης εποπτείας της ασφάλειας από τις αεροπορικές αρχές των εν λόγω κρατών·
• 22 αεροπορικές εταιρείες που έχουν πιστοποιηθεί στη Ρωσία, καθώς και 6 μεμονωμένες αεροπορικές εταιρείες από άλλες χώρες, βάσει σοβαρών ελλείψεων στην ασφάλεια πτήσεων που εντοπίστηκαν: Air Express Αλγερία (Αλγερία), Air Zimbabwe (Ζιμπάμπουε), Avior Airlines (Βενεζουέλα), Iran Aseman Airlines (Ιράν), Fly Baghdad (Ιράκ) και Iraqi Airways (Ιράκ).

Δύο επιπλέον αεροπορικές εταιρείες υπόκεινται σε επιχειρησιακούς περιορισμούς και μπορούν να πετούν προς την ΕΕ μόνο με συγκεκριμένους τύπους αεροσκαφών: Iran Air (Ιράν) και Air Koryo (Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας).

Ποιος είναι υπεύθυνος για τις επικαιροποιήσεις του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Κατά την επικαιροποίηση του καταλόγου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή ασφάλειας των αερομεταφορών της ΕΕ (ASC), η οποία απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες ασφάλειας της αεροπορίας από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και της οποίας προεδρεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την υποστήριξη του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASA). Κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, η ASC γνωμοδοτεί με ειδική πλειοψηφία. Τα προκύπτοντα προτεινόμενα μέτρα υποβάλλονται στη συνέχεια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ πριν από την τελική έγκριση από την Επιτροπή και, στη συνέχεια, τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα. Μέχρι σήμερα, όλες οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιβολή ή την άρση περιορισμών έχουν επιτευχθεί με ομόφωνη υποστήριξη από τα μέλη της ASC και από την Επιτροπή Μεταφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ποια είναι η διαδικασία επικαιροποίησης του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και ο EASA υποχρεούνται να κοινοποιούν στην Επιτροπή πληροφορίες που ενδέχεται να είναι σημαντικές για την επικαιροποίηση του ASL. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ASC χρησιμοποιούν διάφορες πηγές πληροφοριών όταν αξιολογούν κατά πόσον τηρούνται τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας. Σε αυτές περιλαμβάνονται πηγές όπως ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ), η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών, ο EASA, ο SAFA] και οι εκθέσεις TCO, καθώς και πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από μεμονωμένα κράτη μέλη της ΕΕ και από την ίδια την Επιτροπή. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η αξιολόγηση αυτή πραγματοποιείται με βάση τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας (και όχι τα πρότυπα ασφάλειας της ΕΕ, τα οποία ενίοτε είναι αυστηρότερα), και ιδίως τα πρότυπα που έχει αναπτύξει ο ΔΟΠΑ.

Σε ποιον εφαρμόζεται;

Οι κανόνες για την κατάρτιση του καταλόγου απαγορευμένων αερομεταφορέων ισχύουν για όλους τους αερομεταφορείς, ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους —εντός και εκτός ΕΕ. Εφαρμόζονται μόνο στις εμπορικές αεροπορικές μεταφορές, δηλαδή στις αεροπορικές μεταφορές επιβατών και φορτίου έναντι αμοιβής ή μίσθωσης. Οι κανόνες δεν ισχύουν για ιδιωτικές και μη εμπορικές πτήσεις (π.χ. πτήσεις εντοπισμού θέσης για λόγους συντήρησης).

Πόσο συχνά επικαιροποιείται ο κατάλογος και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για αυτό; Δεν υπάρχει κίνδυνος να καταστεί γρήγορα παρωχημένο;

Η ASL μπορεί να επικαιροποιείται όποτε η Επιτροπή το κρίνει αναγκαίο ή κατόπιν αιτήματος κράτους μέλους της ΕΕ. Η ASC συνεδριάζει συνήθως δύο ή τρεις φορές ετησίως, ανάλογα με τις ανάγκες. Για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, εφαρμόζεται ειδική διαδικασία.

Πώς μπορεί μια αεροπορική εταιρεία να διαγραφεί από τη λίστα;

Εάν μια αεροπορική εταιρεία θεωρεί ότι θα πρέπει να διαγραφεί από τον κατάλογο επειδή συμμορφώνεται με τα σχετικά πρότυπα ασφάλειας, μπορεί να υποβάλει αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είτε απευθείας είτε μέσω της αρχής πολιτικής αεροπορίας της. Για να αρθεί μια απαγόρευση, πρέπει να παρασχεθούν στην ΕΕ επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ικανότητα της αεροπορικής εταιρείας και της εποπτικής αρχής της να εφαρμόζει τα διεθνή πρότυπα ασφάλειας είναι επαρκούς επιπέδου. Στη συνέχεια, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα αξιολογήσουν τα αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε η αεροπορική εταιρεία και/ή η εποπτική αρχή της για να τεκμηριώσουν το αίτημά της. Εάν το αποτέλεσμα της αξιολόγησης είναι θετικό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση στην ASC.

Παρά την περίπτωση μεμονωμένων αερομεταφορέων, εάν ο βασικός λόγος για τον οποίο ένας αερομεταφορέας περιλαμβάνεται στο ASL είναι το ανεπαρκές επίπεδο συμμόρφωσης των οικείων αρχών εποπτείας της ασφάλειας πτήσεων με τα πρότυπα του ΔΟΠΑ, θα απαιτεί από το κράτος να αντιμετωπίσει τις σημαντικές περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προτού ο εν λόγω αερομεταφορέας διαγραφεί από τον κατάλογο.

Στην πράξη, αυτό συνεπάγεται ότι ο αερομεταφορέας και το κράτος του παρέχουν γραπτές πληροφορίες, συμμετέχουν σε συνεδριάσεις με την Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ, ενδέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο επιτόπιας επίσκεψης υπό την καθοδήγηση της Επιτροπής και συμμετέχουν σε ακροάσεις στο ASC.

Πώς προστίθεται μια αεροπορική εταιρεία στη λίστα;

Εάν η Επιτροπή ή ένα κράτος μέλος της ΕΕ αποκτήσει και επιβεβαιώσει στοιχεία που υποδεικνύουν σοβαρές ελλείψεις ασφάλειας εκ μέρους μιας αεροπορικής εταιρείας ή της εποπτικής αρχής της οπουδήποτε στον κόσμο, ο κατάλογος θα επικαιροποιηθεί ώστε να συμπεριλάβει την εν λόγω αεροπορική εταιρεία ή όλες τις αεροπορικές εταιρείες της εν λόγω χώρας.

Η συμπερίληψη μιας αεροπορικής εταιρείας στον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ σημαίνει πάντα ότι δεν επιτρέπεται πλέον να πετάει στην Ευρώπη;

Ναι. Εφόσον ο αερομεταφορέας υπόκειται σε πλήρη απαγόρευση, ούτε τα αεροσκάφη του ούτε το προσωπικό του μπορούν να δραστηριοποιούνται στον εναέριο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αεροπορική εταιρεία περιλαμβάνεται στο παράρτημα Α του κανονισμού. Ομοίως, εφόσον ένας αερομεταφορέας υπόκειται σε μερική απαγόρευση, μπορεί να εκτελεί πτήσεις μόνο με τα αεροσκάφη που ορίζονται στον κανονισμό. Η αεροπορική εταιρεία περιλαμβάνεται στο παράρτημα Β του κανονισμού.

Ωστόσο, οι απαγορευμένες αεροπορικές εταιρείες μπορούν να χρησιμοποιούν τα αεροσκάφη και το προσωπικό άλλων αεροπορικών εταιρειών, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στον ASL, βάσει συμβάσεων που ονομάζονται «συμφωνίες πλήρους μίσθωσης». Με τον τρόπο αυτό, οι επιβάτες και το φορτίο μπορούν ακόμη να μεταφέρονται με βάση τα εισιτήρια που πωλούνται από απαγορευμένη αεροπορική εταιρεία και η πτήση εκτελείται από αεροπορικές εταιρείες που συμμορφώνονται πλήρως με τους κανόνες ασφαλείας. Επιπλέον, τα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται για κυβερνητικούς ή κρατικούς σκοπούς (π.χ. μεταφορά αρχηγών κρατών και/ή κυβερνήσεων, ανθρωπιστικές πτήσεις) δεν εμπίπτουν στις απαιτήσεις ασφάλειας του ΔΟΠΑ. Τα αεροσκάφη αυτά θεωρούνται ότι εκτελούν «κρατικές πτήσεις» και μπορούν να πετούν προς την ΕΕ ακόμη και αν απαγορεύονται οι εμπορικές πτήσεις. Ωστόσο, οι πτήσεις αυτές χρειάζονται ειδική άδεια («διπλωματική εξουσιοδότηση») από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ στα οποία το κρατικό αεροσκάφος υπερίπταται, καθώς και από το κράτος προορισμού.

Στην ουσία, οι απαγορευμένες αεροπορικές εταιρείες δεν μπορούν να εισέλθουν στον κυρίαρχο εναέριο χώρο κανενός κράτους μέλους της ΕΕ και να πετάξουν πάνω από την επικράτειά τους ενόσω είναι απαγορευμένες (εν όλω ή εν μέρει).

Εμποδίζει ο κατάλογος τα κράτη μέλη της ΕΕ να λαμβάνουν μεμονωμένα μέτρα ασφάλειας σε εθνικό επίπεδο;

Όχι. Η γενική αρχή είναι ότι οποιοδήποτε μέτρο εξετάζεται σε εθνικό επίπεδο πρέπει επίσης να εξετάζεται σε επίπεδο ΕΕ. Όταν ένας αερομεταφορέας θεωρείται μη ασφαλής και, ως εκ τούτου, απαγορεύεται σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ, υπάρχει υποχρέωση εξέτασης του εν λόγω μέτρου σε επίπεδο ΕΕ με σκοπό την εφαρμογή του σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, ακόμη και όταν η απαγόρευση δεν επεκτείνεται στην ΕΕ, υπάρχει περιθώριο τα κράτη μέλη της ΕΕ να συνεχίσουν να ενεργούν σε εθνικό επίπεδο σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις, ιδίως σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης ή για την αντιμετώπιση ζητήματος ασφάλειας που τα επηρεάζει ειδικά.

Ποια είναι τα «δικαιώματα άμυνας» των αεροπορικών εταιρειών;

Οι αεροπορικές εταιρείες που έχουν απαγορευθεί ή διερευνώνται ενόψει πιθανής απαγόρευσης έχουν το δικαίωμα να εκφράσουν τις απόψεις τους, να υποβάλουν τυχόν έγγραφα που κρίνουν κατάλληλα για την υπεράσπισή τους και να προβούν σε προφορικές και γραπτές παρουσιάσεις στην ASC και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να υποβάλουν γραπτές παρατηρήσεις, να προσθέσουν νέα στοιχεία στον φάκελό τους και να ζητήσουν ακρόαση από την Επιτροπή ή να παραστούν σε ακρόαση ενώπιον της ASC, η οποία στη συνέχεια διατυπώνει τη γνώμη της με βάση τις εν λόγω διαδικασίες και το υλικό που υποβλήθηκε πριν ή κατά τη διάρκεια της ακρόασης.

Επικεντρώνεται η προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις κυρώσεις;

Μοναδικός στόχος της Επιτροπής είναι να βελτιώσει την ασφάλεια της αεροπορίας, η οποία είναι προς το συμφέρον όλων, και σε καμία περίπτωση να μην επηρεάσει την οικονομική ή κοινωνική ανάπτυξη μιας χώρας. Οι πληγείσες χώρες μπορούν να θεσπίσουν μέτρα τεχνικής βοήθειας για να βοηθήσουν τις αεροπορικές εταιρείες να επιτύχουν ικανοποιητικό επίπεδο ασφάλειας της αεροπορίας. Ενώ στο παρελθόν δόθηκε έμφαση στην ένταξη χωρών και αερομεταφορέων στον ASL, η Επιτροπή συνεργάζεται τώρα και με τα πληττόμενα κράτη για να τα βοηθήσει να βελτιώσουν την κατάστασή τους όσον αφορά την ασφάλεια, ώστε να μπορέσουν να απελευθερωθούν από τον ASL μόλις επιτευχθούν τα αναγκαία επίπεδα ασφάλειας.

Πώς ενημερώνεται το κοινό σχετικά με τον κατάλογο ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ;

Η τελευταία έκδοση του καταλόγου είναι διαθέσιμη στο κοινό μέσω διαδικτύου. Η Επιτροπή συνεργάζεται επίσης στενά με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς ενώσεις ταξιδιωτικών πρακτόρων κάθε φορά που γίνονται αλλαγές στον κατάλογο, ώστε να είναι στην καλύτερη δυνατή θέση να βοηθούν τους πελάτες τους —τους επιβάτες— στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων κατά τη λήψη ταξιδιωτικών διακανονισμών. Επιπλέον, ο κανονισμός ASL υποχρεώνει επίσης τις εθνικές αρχές πολιτικής αεροπορίας, τον EASA και τους αερολιμένες στην επικράτεια των κρατών μελών της ΕΕ να εφιστούν την προσοχή των επιβατών στον ASL, τόσο μέσω των ιστοτόπων τους όσο και, κατά περίπτωση, στις εγκαταστάσεις τους.

Με ποιον τρόπο ο κατάλογος ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ παρέχει δικαιώματα στους Ευρωπαίους ταξιδιώτες;

Ο κανονισμός ASL θεσπίζει το δικαίωμα κάθε επιβάτη να γνωρίζει την ταυτότητα κάθε αεροπορικής εταιρείας με την οποία ταξιδεύει καθ' όλη τη διάρκεια του ταξιδιού του. Ο συμβαλλόμενος αερομεταφορέας υποχρεούται να ενημερώνει τους επιβάτες για την ταυτότητα του πραγματικού αερομεταφορέα ή των πραγματικών αερομεταφορέων όταν κάνουν κράτηση, ωστόσο η κράτηση πραγματοποιείται. Οι επιβάτες πρέπει επίσης να ενημερώνονται για κάθε αλλαγή του πραγματικού αερομεταφορέα, είτε κατά τον έλεγχο εισιτηρίων είτε, το αργότερο, κατά την επιβίβαση. Ο κανονισμός παρέχει επίσης στους επιβάτες το δικαίωμα επιστροφής χρημάτων ή μεταφοράς με άλλη πτήση, εάν ο αερομεταφορέας με τον οποίο έχει γίνει κράτηση προστεθεί στη συνέχεια στην ASL, με αποτέλεσμα τη ματαίωση της συγκεκριμένης πτήσης.

Πώς βοηθά η δημοσίευση του καταλόγου ασφάλειας πτήσεων της ΕΕ τους ευρωπαίους πολίτες που ταξιδεύουν εκτός του εδάφους της ΕΕ;

Η ASL δεν απαγορεύει μόνο στις μη ασφαλείς αεροπορικές εταιρείες να εκτελούν πτήσεις προς, από και εντός της ΕΕ. Η δημοσίευση του καταλόγου παρέχει επίσης χρήσιμες πληροφορίες σε άτομα που επιθυμούν να ταξιδέψουν εκτός της ΕΕ, ώστε να μπορούν να αποφεύγουν τις πτήσεις με αυτές τις αεροπορικές εταιρείες, εάν το επιθυμούν. Ο κατάλογος διασφαλίζει επίσης τα δικαιώματα των καταναλωτών που αγόρασαν ταξίδι από ταξιδιωτικό πράκτορα, συμπεριλαμβανομένης πτήσης που εκτελείται από αεροπορική εταιρεία στο ASL.

Πώς επηρεάζει η απαγόρευση τους επιβάτες που έχουν ήδη κάνει κράτηση πτήσεων με επηρεαζόμενους αερομεταφορείς;

Η Επιτροπή συνιστά στους επιβάτες να επικοινωνούν με την αεροπορική εταιρεία ή τον ταξιδιωτικό πράκτορά τους για δυνατότητα αλλαγής κράτησης ή επιστροφής χρημάτων. Η ασφάλεια των επιβατών της ΕΕ αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα.

Ποιο είναι το πρόβλημα ασφαλείας με τα ρωσικά αεροσκάφη;

Μετά τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, περισσότερα από 500 αεροσκάφη δυτικής κατασκευής και ιδιοκτησίας υπό χρηματοδοτική μίσθωση σε ρωσικές εταιρείες δεν επιστράφηκαν στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους, αλλά κατασχέθηκαν εκ των πραγμάτων και καταχωρίστηκαν εκ νέου παράνομα στο ρωσικό μητρώο αεροσκαφών. Η αξιοπλοΐα των αεροσκαφών αυτών ήταν εγγυημένη, μέσω πιστοποιητικού αξιοπλοΐας, από τις Βερμούδες και την Ιρλανδία ως κράτη νηολόγησης. Το αεροσκάφος δεν διαθέτει πλέον έγκυρο πιστοποιητικό αξιοπλοΐας και οι ρωσικές αρχές δεν είναι σε θέση να εγγυηθούν την αξιοπλοΐα του. Η εκμετάλλευση αυτών των αεροσκαφών δεν είναι ασφαλής και, ως εκ τούτου, κάθε ρωσική αεροπορική εταιρεία που εκμεταλλεύεται ένα ή περισσότερα από αυτά τα αεροσκάφη περιλαμβάνεται στο ASL.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Pascal Meier on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκέντρωσε 8 δισ. ευρώ ομολόγων της ΕΕ στην 6η κοινοπρακτική συναλλαγή της για το 2026.

Η συναλλαγή διπλής δόσης αφορούσε ένα πενταετές ομόλογο της ΕΕ ύψους 3 δισ. ευρώ, το οποίο έληγε στις 14 Οκτωβρίου 2030, και ένα δεκαπενταετές ομόλογο της ΕΕ ύψους 5 δισ. ευρώ, το οποίο έληγε στις 12 Δεκεμβρίου 2040.

Με βάση την τιμολόγηση των κοινοπρακτικών τίτλων κατά τους τρεις προηγούμενους μήνες, η δεκαπενταετής βρύση τιμολογήθηκε έναντι ομολόγου αναφοράς της ΕΕ και το πενταετές ομόλογο της ΕΕ τιμολογήθηκε έναντι της ανταλλαγής. Η προσέγγιση αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ρευστότητα της καμπύλης ομολόγων της ΕΕ, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αξιόπιστο σημείο αναφοράς για την τιμολόγηση κοινοπρακτικών εκδόσεων όταν κρίνεται επιθυμητό.

Η πράξη αποτελεί μέρος του στόχου χρηματοδότησης ύψους 100 δισ. ευρώ της Επιτροπής για το πρώτο εξάμηνο του 2026 (με 91,8 δισ. ευρώ να έχουν εκδοθεί από τον Ιανουάριο του 2026). Η επόμενη συναλλαγή στο ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα έκδοσης της ΕΕ είναι η δημοπρασία γραμματίων της ΕΕ στις 17 Ιουνίου 2026. Σύμφωνα με το σχέδιο χρηματοδότησης της ΕΕ, η Επιτροπή θα ολοκληρώσει τις εκδόσεις ομολόγων της ΕΕ για το τρέχον εξάμηνο με δημοπρασία ύψους έως 7 δισ. ευρώ στις 22 Ιουνίου 2026 και σχετική επακόλουθη μη ανταγωνιστική προσφορά. Το σχέδιο χρηματοδότησης της Επιτροπής για το δεύτερο εξάμηνο του έτους θα δημοσιευθεί, σύμφωνα με τη συνήθη πρακτική, πριν από το τέλος Ιουνίου 2026.

Τα κονδύλια αυτά θα χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για μια ισχυρότερη, πιο ανταγωνιστική και ανθεκτική Ευρώπη, της στήριξης της Ουκρανίας και κρίσιμων επενδύσεων στην ευρωπαϊκή άμυνα.

Το συνολικό ανεξόφλητο χρέος της ΕΕ ανέρχεται πλέον σε περίπου 825,8 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 39,9 δισ. ευρώ με τη μορφή γραμματίων της ΕΕ και 82,7 δισ. ευρώ με τη μορφή πράσινων ομολόγων NextGenerationEU.

Συναλλαγές ομολόγων της ΕΕ (κοινοπραξίες και δημοπρασίες) που έχουν εκτελεστεί μέχρι σήμερα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 [δισεκατομμύρια EUR]

Ιστορικό

Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται από τις Συνθήκες της ΕΕ να δανείζεται από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χρηματοδότηση επιλεγμένων προγραμμάτων πολιτικής της ΕΕ. Αυτό περιλαμβάνει το μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU, προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης προς την Ουκρανία και άλλες γειτονικές χώρες, καθώς και το μέσο της ΕΕ «Δράση ασφάλειας για την Ευρώπη — SAFE», το οποίο βοηθά τα κράτη μέλη της ΕΕ να πραγματοποιήσουν επείγουσες αμυντικές επενδύσεις μέσω κοινών προμηθειών.

Χρήση των εσόδων από δανειοληπτικές πράξεις της ΕΕ στο πλαίσιο διαφόρων προγραμμάτων [δισ. EUR]

Ανεξόφλητα ποσά σε EUR ανά πρόγραμμα, από τις 29 Μαΐου 2026.

Δήλωση αποποίησης ευθύνης: στο πλαίσιο της ενοποιημένης προσέγγισης χρηματοδότησης της Επιτροπής, οι εκκρεμείς εκταμιεύσεις μπορεί να διαφέρουν από το ποσό των εκκρεμών ομολόγων της ΕΕ σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή)

Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τα ομόλογα της ΕΕ και τα γραμμάτια της ΕΕ ως τα κύρια χρηματοδοτικά μέσα για την άντληση κεφαλαίων από τις κεφαλαιαγορές. Όλες οι εκδόσεις που εκτελούνται από την Επιτροπή εκφράζονται αποκλειστικά σε ευρώ. Από τον Ιανουάριο του 2023, η ΕΕ χρηματοδοτεί τα διάφορα προγράμματα πολιτικής της εκδίδοντας ομόλογα της ΕΕ ενιαίου σήματος και όχι ομόλογα για μεμονωμένα προγράμματα. Η Επιτροπή εκδίδει επίσης πράσινα ομόλογα (στο πλαίσιο του σήματος πράσινων ομολόγων NextGenerationEU), για τη χρηματοδότηση της πράσινης συνιστώσας του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του προγράμματος NextGenerationEU.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκεντρώνει κεφάλαια χρησιμοποιώντας τόσο δημοπρασίες όσο και κοινοπρακτικές συναλλαγές στο πλαίσιο της στρατηγικής χρηματοδότησής της. Οι πλειστηριασμοί κατανέμουν τα γραμμάτια της ΕΕ και τα ομόλογα της ΕΕ μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών μεταξύ των βασικών διαπραγματευτών, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την οικονομική αποδοτικότητα. Αντίθετα, οι κοινοπρακτικές συναλλαγές περιλαμβάνουν μια ομάδα βασικών διαπραγματευτών που τοποθετούν ομόλογα απευθείας με τους επενδυτές, επιτρέποντας την ευρύτερη εμβέλεια των επενδυτών και τη βελτιστοποιημένη εκτέλεση, ιδίως για μεγάλες ή εναρκτήριες συμφωνίες. Οι δύο μέθοδοι χρησιμοποιούνται με συμπληρωματικό τρόπο για τη στήριξη της πρόσβασης στην αγορά και της ευελιξίας της χρηματοδότησης.

Ο δανεισμός της ΕΕ είναι εγγυημένος από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με τις συνεισφορές στον προϋπολογισμό της ΕΕ να αποτελούν άνευ όρων νομική υποχρέωση όλων των κρατών μελών βάσει των Συνθηκών της ΕΕ.

Για τακτική ενημέρωση σχετικά με τις δανειοληπτικές και δανειοδοτικές δραστηριότητες της ΕΕ, μπορείτε να εγγραφείτε εδώ στο τριμηνιαίο ενημερωτικό δελτίο για τους επενδυτές.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by engin akyurt on Unsplash

Η ΕΕ και τέσσερα κράτη της Ανατολικής και Μεσημβρινής Αφρικής (Κομόρες, Μαδαγασκάρη, Μαυρίκιος και Σεϋχέλλες) ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για μια ενισχυμένη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ). Ο επίτροπος Εμπορίου και Οικονομικής Ασφάλειας, κ. Μάρος Σέφτσοβιτς, συμμετείχε μέσω βιντεοδιάσκεψης στην τελετή ολοκλήρωσης που πραγματοποιήθηκε σήμερα στον Μαυρίκιο. Η ΣΟΕΣ αποτελεί την πρώτη του είδους της που υπεγράφη μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων στην υποσαχάρια Αφρική και αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για τις μελλοντικές οικονομικές σχέσεις ΕΕ-Αφρικής. Θα παραμείνει ανοικτή για προσχώρηση από άλλες χώρες της ΑΜΑ.

Η ΣΟΕΣ θα παράσχει ένα ισχυρό πλαίσιο για την προσέγγιση της ΕΕ και των κρατών της ΑΜΑ, βάσει σαφών και προβλέψιμων κανόνων. Αποσκοπεί στην προώθηση των οικονομικών ευκαιριών και της διαφοροποίησης και για τις δύο πλευρές, στηρίζοντας παράλληλα τη βαθύτερη περιφερειακή και ηπειρωτική οικονομική ολοκλήρωση και τη βιώσιμη ανάπτυξη στα κράτη της ΑΜΑ.

Αυτή η ενισχυμένη ΣΟΕΣ θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις και στις δύο ηπείρους. Παρέχει ένα πλαίσιο για ένα πιο προβλέψιμο, ανταγωνιστικό και βιώσιμο οικονομικό περιβάλλον, εστιάζοντας σε τομείς κεντρικούς για τις σύγχρονες οικονομίες με βάση τις υπηρεσίες και την ψηφιοποίηση. Θα επιτρέψει επίσης και στις δύο πλευρές να συνεργαστούν για την προάσπιση της βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης.

Μια πρώτη φορά για το εμπόριο της ΕΕ με την υποσαχάρια Αφρική

Η συμφωνία αυτή θα θέσει ένα νέο πρότυπο για τις οικονομικές σχέσεις ΕΕ-Αφρικής, παρέχοντας σαφείς κανόνες και ευκαιρίες σχετικά με:

• Υπηρεσίες και επενδύσεις: η ενισχυμένη ΣΟΕΣ βελτιώνει την ασφάλεια δικαίου και τους όρους για τις εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες στην αγορά της άλλης πλευράς. Παρέχει επίσης μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για τους επενδυτές και διασφαλίζει δίκαιη και χωρίς διακρίσεις μεταχείριση.

• Δημόσιες συμβάσεις: οι επιχειρήσεις θα έχουν πρόσβαση σε σαφείς και διαφανείς πληροφορίες σχετικά με τις ευκαιρίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Αυτό θα διευκολύνει τη συμμετοχή επιχειρήσεων και από τις δύο πλευρές σε δημόσιους διαγωνισμούς και θα στηρίξει τα αναμενόμενα σχέδια οικονομικής ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού των κρατών της ΑΜΑ.

• Διανοητική ιδιοκτησία: η ενισχυμένη ΣΟΕΣ θεσπίζει ένα σύγχρονο και προβλέψιμο πλαίσιο που καλύπτει όλες τις σημαντικές κατηγορίες διανοητικής ιδιοκτησίας και ενισχύει τα εργαλεία επιβολής για τη στήριξη καινοτόμων και δημιουργικών βιομηχανιών στα κράτη της ΑΜΑ. Θα προστατεύσει επίσης 135 γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ) της ΕΕ στη Μαδαγασκάρη, τον Μαυρίκιο και τις Σεϋχέλλες, μετά από μεταβατική περίοδο.
• Ψηφιακό εμπόριο: η συμφωνία θα διευκολύνει τη διενέργεια ψηφιακών συναλλαγών και συναλλαγών με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων χωρίς την επιβολή τελωνειακών δασμών στις ηλεκτρονικές μεταδόσεις. Θα ενισχύσει την προστασία των καταναλωτών στο διαδίκτυο και θα μειώσει την περιττή γραφειοκρατία. Αυτό επιτρέπει στην ΕΕ και στα κράτη της ΑΜΑ να προωθήσουν και να στηρίξουν ευρύτερα το ψηφιακό εμπόριο.
• Βιωσιμότητα: η συμφωνία περιλαμβάνει δεσμευτικές και εκτελεστές υποχρεώσεις, καθώς και διατάξεις συνεργασίας, σε ειδικό κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Καλύπτει ευρύ φάσμα ζητημάτων, όπως τα εργασιακά δικαιώματα, η προστασία του περιβάλλοντος και του κλίματος —με τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα να θεωρείται ουσιώδες στοιχείο—, η ισότητα των φύλων και η υπεύθυνη επιχειρηματική συμπεριφορά. Οι δεσμεύσεις αυτές θα στηρίξουν την προώθηση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων στις τέσσερις αφρικανικές χώρες.

Επιπλέον, η ενισχυμένη ΣΟΕΣ θα ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία στον τομέα της γεωργίας με τη θέσπιση γεωργικής εταιρικής σχέσης για ενισχυμένο διάλογο με σκοπό τη στήριξη πιο βιώσιμων αλυσίδων αξίας στον αγροδιατροφικό τομέα.

Η εφαρμογή της συμφωνίας θα υποστηριχθεί από την οικονομική και αναπτυξιακή συνεργασία για την ενίσχυση των εμπορικών και επενδυτικών πλαισίων στις τέσσερις χώρες της ΑΜΑ, συμβάλλοντας στην προώθηση του διαρθρωτικού μετασχηματισμού, στην ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης και στη στήριξη της περιφερειακής και ηπειρωτικής ολοκλήρωσης. Το πεδίο συνεργασίας είναι ευρύ και καλύπτει βασικούς τομείς που απαιτούνται για να διασφαλιστεί ότι το εμπόριο και οι επενδύσεις συμβάλλουν αποτελεσματικά στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Επόμενα βήματα

Από την πλευρά της ΕΕ, τα σχέδια κειμένων που αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης θα δημοσιευθούν προσεχώς. Τα κείμενα θα υποβληθούν στις αναγκαίες εσωτερικές διαδικασίες προτού η Επιτροπή υποβάλει την πρότασή της στο Συμβούλιο για την υπογραφή και τη σύναψη της συμφωνίας. Μόλις εγκριθούν από το Συμβούλιο, η ΕΕ και τα κράτη της ΑΜΑ μπορούν να υπογράψουν τη συμφωνία. Μετά την υπογραφή, η συμφωνία απαιτεί την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη σύναψή της για να τεθεί σε ισχύ. Μόλις τα κράτη της ΑΜΑ κυρώσουν επίσης τη συμφωνία, αυτή μπορεί να τεθεί σε ισχύ. Εν τω μεταξύ, τα μέρη μπορούν να αποφασίσουν να εφαρμόσουν προσωρινά τη συμφωνία. Η ενισχυμένη ΣΟΕΣ θα παραμείνει ανοικτή για προσχώρηση από άλλα κράτη της ΑΜΑ, ενώ συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις με τη Ζιμπάμπουε.

Ιστορικό

Το 2019 τα κράτη της ΑΜΑ ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις για την ενίσχυση της ενδιάμεσης ΣΟΕΣ που εφαρμόζεται επί του παρόντος, με στόχο την υπέρβαση μιας συμφωνίας που επικεντρώνεται κυρίως στο εμπόριο αγαθών και στην αναπτυξιακή συνεργασία. Στόχος ήταν η δημιουργία ενός πιο ολοκληρωμένου πλαισίου για την καλύτερη στήριξη του διαρθρωτικού οικονομικού μετασχηματισμού, την προώθηση της τοπικής προστιθέμενης αξίας και την αντιμετώπιση επίμονων προκλήσεων, όπως οι μη δασμολογικοί φραγμοί, ο κανονιστικός κατακερματισμός και τα κενά ανταγωνιστικότητας.

Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του ΕΣΛ4, αντιπροσωπεύοντας το 24 % των συνολικών εμπορευματικών συναλλαγών της και το 33 % των συνολικών εμπορευματικών συναλλαγών της στον τομέα των υπηρεσιών.

Το 2024, το συνολικό εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ της ΕΕ και των κρατών ESA4 ανήλθε σε 9,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 5,2 δισ. ευρώ σε εισαγωγές της ΕΕ και 4,5 δισ. ευρώ σε εξαγωγές της ΕΕ. Η οικονομική σημασία για τους παρόχους υπηρεσιών και τους επενδυτές της ΕΕ δεν μπορεί να υποτιμηθεί, ιδίως δεδομένων των δεσμεύσεων για την εξόρυξη, τη μεταποίηση, καθώς και για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες είναι καίριας σημασίας για την επιτυχή πράσινη μετάβαση τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην αφρικανική ήπειρο.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by CHUTTERSNAP on Unsplash