Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει τη νέα στρατηγική της για την ισότητα των φύλων για την περίοδο 2026-2030. Η στρατηγική ενσωματώνει την ισότητα των φύλων σε κάθε πτυχή της ζωής, εντός και εκτός διαδικτύου, από την εκπαίδευση και την υγεία έως την εργασία και τη δημόσια ζωή, και αντιμετωπίζει σύγχρονες απειλές —όπως η βία στο διαδίκτυο και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την ΤΝ— οι οποίες επηρεάζουν ιδιαίτερα τις γυναίκες.

Μολονότι έχει σημειωθεί πρόοδος, οι εκτιμήσεις του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων δείχνουν ότι, με τον σημερινό ρυθμό των αλλαγών, θα χρειαστούν 50 χρόνια για να επιτευχθεί πλήρης ισότητα των φύλων στην ΕΕ. Εξακολουθούν επίσης να υπάρχουν διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Οι στόχοι του χάρτη πορείας για τα δικαιώματα των γυναικών, ο οποίος παρουσιάστηκε από την Επιτροπή και εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2025 από όλα τα κράτη μέλη, μετουσιώνονται από τη στρατηγική σε συγκεκριμένες δράσεις για την ενδυνάμωση των γυναικών και των κοριτσιών, τη δραστηριοποίηση των ανδρών και των αγοριών, τη σθεναρή εναντίωση σε οποιαδήποτε οπισθοδρόμηση όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα και την επιτάχυνση της προόδου όσον αφορά την επίτευξη πραγματικής ισότητας των φύλων στην Ευρώπη.

Η στρατηγική αυτή, η οποία παρουσιάστηκε ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου, βασίζεται στη νομοθεσία-ορόσημο που θεσπίστηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ισότητα των φύλων 2020-2025, συμπεριλαμβανομένων κανόνων για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, τη μισθολογική διαφάνεια και τη βελτίωση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών, καθώς και στην εφαρμογή των κανόνων για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, με στόχο την προώθηση της ίσης κατανομής των ευθυνών που αφορούν τη φροντίδα.

Μια ανανεωμένη στρατηγική για την επόμενη πενταετία

Η νέα στρατηγική θα ενισχύσει τη δράση της ΕΕ σε βασικούς τομείς, θα αντιμετωπίσει αναδυόμενα ζητήματα και θα εντείνει τις εργασίες για την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας και πολιτικών με τους εξής τρόπους:

• Συνέχιση της καταπολέμησης της έμφυλης βίας με ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της βίας στο διαδίκτυο, η οποία επηρεάζει δυσανάλογα τις γυναίκες και τα κορίτσια. Εν προκειμένω περιλαμβάνονται μέτρα για την καταπολέμηση των βαθυπαραποιήσεων (deepfakes) και των γυμνών φωτογραφιών που είναι προϊόν βαθυπαραποίησης (deepnudes) σαφούς σεξουαλικού χαρακτήρα, καθώς και για τη βελτίωση της προστασίας των γυναικών στο διαδίκτυο. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω διαρθρωμένου κανονιστικού διαλόγου με πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες με βάση τις ισχυρές διασφαλίσεις στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Η Επιτροπή θα στηρίξει επίσης την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας για τη βία κατά των γυναικών και του νέου σχεδίου δράσης για τον κυβερνοεκφοβισμό που παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2026.
• Ενθάρρυνση των ανδρών και των αγοριών για συμμετοχή στον αγώνα για την ισότητα των φύλων, μέσω του οποίου θα αναγνωρίσουν τα οφέλη της ισότητας για τους ίδιους, καθώς και τον σημαντικό τους ρόλο στην επίτευξη κοινωνικών αλλαγών. Η στρατηγική θα επικεντρωθεί στον τρόπο αντιμετώπισης της χειραγώγησης των πληροφοριών και της παραπληροφόρησης, ώστε να αποφευχθεί η αυξανόμενη πόλωση μεταξύ γυναικών και ανδρών, ιδίως μεταξύ των νέων. Η Επιτροπή θα εκπονήσει μελέτη σχετικά με τα ηλεκτρονικά δίκτυα και αφηγήματα που απευθύνονται σε νέους άνδρες και αγόρια και θα ενθαρρύνει τους άνδρες και τα αγόρια να συμμετάσχουν σε πρωτοβουλίες ανάπτυξης κοινοτήτων.
• Προώθηση των υψηλότερων προτύπων για τα συστήματα υγείας και υγειονομικής περίθαλψης που έχουν δημιουργηθεί για όλους. Για πρώτη φορά, η υγειονομική περίθαλψη καλύπτεται ως ειδικός τομέας πολιτικής στη στρατηγική για την ισότητα των φύλων, η οποία περιλαμβάνει και μια εμβληματική πρωτοβουλία από κοινού με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας και της προσβασιμότητας της υγειονομικής περίθαλψης των γυναικών. Η στρατηγική παρουσιάζει νέα μέτρα για την αντιμετώπιση της έλλειψης ιατρικής έρευνας, διάγνωσης και θεραπείας που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου. Για παράδειγμα η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων για να διερευνήσει τη σκοπιμότητα της ανάπτυξης ενός ευαίσθητου ως προς τα φύλα ελέγχου για την παρασκευή, την έγκριση και τη χορήγηση φαρμάκων σε ασθενείς. Η προτεινόμενη αναθεώρηση του κανονισμού για τις κλινικές δοκιμές στο πλαίσιο της πράξης της ΕΕ για τη βιοτεχνολογία θα απαιτήσει επίσης νέες δοκιμές που θα αντικατοπτρίζουν την ποικιλομορφία του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών και των ευάλωτων ομάδων.
• Τόνωση της ευημερίας μέσω της προώθησης της ισότητας των φύλων σε όλους τους οικονομικούς τομείς. Η στρατηγική θα δρομολογήσει ένα νέο σχέδιο δράσης για τις γυναίκες στην έρευνα, την καινοτομία και τις νεοφυείς επιχειρήσεις, με σκοπό την προσέλκυση περισσότερων γυναικών στον εν λόγω τομέα εντός της ΕΕ. Παράλληλα, η στρατηγική παρουσιάζει δράσεις που θα ενθαρρύνουν τις γυναίκες να ακολουθήσουν σταδιοδρομία στους τομείς STEM (θετικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά), καθώς και τη νέα προσέγγιση «Boys in HEAL», η οποία θα ενθαρρύνει τους άνδρες να σπουδάσουν και να εργαστούν στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, της διοίκησης και του γραμματισμού.
• Αντιμετώπιση του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος μεταξύ των φύλων, μεταξύ άλλων στηρίζοντας τα κράτη μέλη για την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας για τη μισθολογική διαφάνεια, και συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη βελτίωση της πρόσβασης των γυναικών επιχειρηματιών σε χρηματοδότηση και την ενίσχυση της εκπροσώπησης των γυναικών στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η Επιτροπή θα διοργανώσει επίσης ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά τα μέτρα για την αποτελεσματική καταπολέμηση της φτώχειας σε σχέση με την εμμηνόρροια και την εμμηνόπαυση σε εθνικό επίπεδο.
• Λήψη περαιτέρω μέτρων για τη στήριξη της ισότιμης και ασφαλούς συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική. Η Επιτροπή θα επικαιροποιήσει τη χαρτογράφηση των μέτρων στα κράτη μέλη που προωθούν τη συμμετοχή και τον ηγετικό ρόλο των γυναικών στην πολιτική, τη δημόσια διοίκηση και τα κοινοβούλια, για την αντιμετώπιση της τρέχουσας έλλειψης εκπροσώπησης των γυναικών σε ολόκληρη την ΕΕ. Παράλληλα με την υποβολή σύστασης σχετικά με την ασφάλεια στην πολιτική, η οποία θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις γυναίκες, η Επιτροπή θα προωθήσει περαιτέρω τη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική και τη δημόσια ζωή και θα αντιμετωπίσει τη χειραγώγηση των πληροφοριών και τις παρεμβάσεις στο διαδίκτυο, οι οποίες συχνά οδηγούν σε πόλωση μεταξύ γυναικών και ανδρών.
• Συνέχιση της προώθησης της ισότητας των φύλων στην παγκόσμια σκηνή με την ανάπτυξη και την παρουσίαση του νέου σχεδίου δράσης για θέματα φύλου IV για την περίοδο 2028-2034, καθώς και ενός νέου σχεδίου δράσης για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια. Η ΕΕ θα δρομολογήσει επίσης τη νέα ειδική εμβληματική πρωτοβουλία «SHIELD», η οποία θα επικεντρωθεί στη βελτίωση της πρόσβασης στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και στη στήριξη των επιζώντων έμφυλης βίας, σύμφωνα με την ανθρωπιστική βοήθεια που παρέχουμε, η οποία λαμβάνει υπόψη τη διάσταση του φύλου και βασίζεται σε αρχές.

Πλαίσιο

Η ισότητα των φύλων αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και μία από τις βασικές αξίες της ΕΕ. Το θεματολόγιο της ΕΕ για την ισότητα των φύλων βασίζεται στις ιδρυτικές συνθήκες της ΕΕ και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, ο οποίος ορίζει ότι η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών πρέπει να διασφαλίζεται σε όλους τους τομείς.

H στρατηγική για την περίοδο 2020-2025 χαρακτηρίστηκε από τη θέσπιση σημαντικών νομοθετικών πρωτοβουλιών με στόχο την προώθηση της ισότητας των φύλων εντός της ΕΕ. Ο χάρτης πορείας για τα δικαιώματα των γυναικών επιβεβαίωσε τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ισότητα των φύλων, παρουσιάζοντας ένα μακρόπνοο όραμα για την πρόοδο και καλώντας άλλους παράγοντες να στηρίξουν τους στόχους της. Ο δείκτης ισότητας των φύλων για το 2025 του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων και τα αποτελέσματα της ετήσιας έκθεσης για την ισότητα των φύλων υπογραμμίζουν τη συνεχιζόμενη ανάγκη ανάληψης δράσης για την επίτευξη της ισότητας των φύλων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει προσηλωμένη στη δημιουργία μιας δίκαιης και ισότιμης κοινωνίας, μεριμνώντας για την υλοποίηση της ισότητας των φύλων σε κάθε επίπεδο.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Gayatri Malhotra on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε χθες μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση για στοχευμένες αλλαγές στη νομοθεσία που ρυθμίζει την κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ) και άλλες σχετικές διατάξεις της γεωργικής πολιτικής της ΕΕ. Οι αλλαγές αυτές θα ενισχύσουν τη θέση των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και θα αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των παραγόντων της αγροδιατροφικής αλυσίδας εφοδιασμού. Ειδικότερα, τα μέτρα αυτά θα ενισχύσουν τη θέση των γεωργών στις διαπραγματεύσεις με τους μεταποιητές και άλλους παράγοντες, διασφαλίζοντας ότι η προστιθέμενη αξία των προϊόντων κατανέμεται πιο δίκαια σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.

Η πολιτική συμφωνία περιλαμβάνει τις ακόλουθες βελτιώσεις:

• ενίσχυση των κανόνων για τη σύναψη συμβάσεων, απαιτώντας τη χρήση γραπτών συμβάσεων για τους γεωργούς, παρέχοντάς τους προβλεψιμότητα και διαφάνεια·
• ενίσχυση της θέσης των οργανώσεων παραγωγών με την αύξηση της ικανότητάς τους να οργανώνονται στην αγορά, ιδίως με την απλούστευση των κανόνων για την αναγνώριση των ενώσεων οργανώσεων παραγωγών (ΕΟΠ)·
• Καθορισμός κανόνων σχετικά με τη χρήση προαιρετικών ενδείξεων για «δίκαιες», «δίκαιες» και ισοδύναμες εκφράσεις, καθώς και για «βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού»·
• Θέσπιση της δυνατότητας πρόσθετης χρηματοδοτικής στήριξης των κρατών μελών από την ΕΕ για μέτρα που λαμβάνονται σε περιόδους σοβαρών ανισορροπιών της αγοράς.

Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης την προστασία των όρων που σχετίζονται με τα τεμάχια κρέατος ή τα είδη κρέατος που θα χρησιμοποιούνται πλέον μόνο για τον χαρακτηρισμό προϊόντων κρέατος και θα αποκλείουν, μεταξύ άλλων, προϊόντα που προέρχονται από καλλιέργεια κυττάρων ή ιστών. Παρασκευάσματα όπως μπιφτέκια ή λουκάνικα που μπορεί να έχουν ως βάση το κρέας ή να περιέχουν άλλα προϊόντα φυτικής προέλευσης δεν θα καλύπτονται από την προστασία αυτή.

Η προσωρινή συμφωνία διατηρεί τον πυρήνα της πρότασης που υπέβαλε η Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2024 και συνάδει επίσης με τις συστάσεις του στρατηγικού διαλόγου για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ του Σεπτεμβρίου 2024.

Επόμενα βήματα

Η πολιτική συμφωνία θα πρέπει τώρα να επιβεβαιωθεί από τους συννομοθέτες το συντομότερο δυνατόν.

Ο αντίκτυπος της πρότασης θα εξαρτηθεί από την υιοθέτηση ορισμένων εθελοντικών μέτρων από τους γεωργούς και τους αγοραστές γεωργικών προϊόντων, καθώς και από τις αποφάσεις των κρατών μελών να κάνουν χρήση των επιλογών και των παρεκκλίσεων που προβλέπονται.

Ιστορικό

Ο γεωργικός τομέας, ιδίως οι γεωργοί, αντιμετωπίζει μια σειρά προκλήσεων. Η αποσταθεροποιημένη κατανομή της προστιθέμενης αξίας κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων έχει αυξήσει το επίπεδο αβεβαιότητας εντός του οποίου δραστηριοποιούνται οι γεωργοί, τροφοδοτώντας τη δυσπιστία. Η πίεση στα γεωργικά εισοδήματα αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς οι γεωργοί αντιμετωπίζουν αυξανόμενους κινδύνους και αυξανόμενο κόστος εισροών.

Οι πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 2024-2029 τονίζουν την ανάγκη οι γεωργοί να έχουν δίκαιο και επαρκές εισόδημα και την ανάγκη διόρθωσης των υφιστάμενων ανισορροπιών, ενίσχυσης της θέσης των γεωργών και περαιτέρω προστασίας τους από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την τροποποίηση ορισμένων κανόνων σχετικά με την κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ), ώστε να ενισχυθεί η θέση των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by enrico bet on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επενδύει περισσότερα από 103 εκατ. ευρώ σε επτά στρατηγικά έργα σε ολόκληρη την Ευρώπη με χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE. Θα συμβάλουν στην ενίσχυση της ευημερίας της ΕΕ, στην ενίσχυση της οικονομικής σταθερότητας, των συστημάτων τροφίμων και των περιβαλλοντικών οικοσυστημάτων, βελτιώνοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία και την ποιότητα ζωής σε ολόκληρη την ήπειρο.

Τα επιλεγμένα έργα βρίσκονται στη Φινλανδία, τη Γαλλία , την Ελλάδα, τις Κάτω Χώρες, την Πορτογαλία, τη Σλοβακία και την Ισπανία. Στηρίζοντας και επιταχύνοντας την εφαρμογή των περιβαλλοντικών και κλιματικών πολιτικών της ΕΕ, τα έργα επικεντρώνονται κυρίως στην ανθεκτικότητα στο κλίμα και στα ύδατα, στην αποκατάσταση της φύσης, στην κυκλική οικονομία και στη βιώσιμη χρήση της γης. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να κινητοποιήσουν πρόσθετες εθνικές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.

Επτά στρατηγικά έργα που ανατέθηκαν σε επτά κράτη μέλη της ΕΕ

Στη Φινλανδία, το ACWA LIFE αποσκοπεί στην αποκατάσταση και την προστασία των ρευμάτων, των λιμνών, των παράκτιων υδάτων, των λεκανών απορροής ποταμών και των υπόγειων υδάτων για τη διασφάλιση των υδάτινων πόρων και της υγείας των οικοσυστημάτων. Θα λάβει 16,5 εκατ. ευρώ από την ΕΕ.

Το LIFE ADAPT EST στη Γαλλία θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή στην περιοχή Grand Est μέσω μεγαλύτερης εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με το κλίμα, τη διακυβέρνηση των υδάτων και τις υποδομές που μπορούν να αποτρέψουν ακραία καιρικά φαινόμενα. Η ΕΕ θα διαθέσει 15,6 εκατ. ευρώ για το έργο αυτό.

Στην Ελλάδα, το LIFE SIP GR Blue επικεντρώνεται στην αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και στη μείωση της ρύπανσης, των θαλάσσιων απορριμμάτων και του υποθαλάσσιου θορύβου στις ακτές και τα νησιά, στην ενίσχυση της υγείας των ωκεανών και των παράκτιων μέσων διαβίωσης. Η ΕΕ θα διαθέσει 8,9 εκατ. ευρώ για το έργο.

Στις Κάτω Χώρες, η  CEL4LIFE θα στηρίξει τη μετάβαση του Λιμβούργου σε μια κυκλική οικονομία. Με στόχο τη μείωση κατά το ήμισυ της χρήσης πρώτων υλών στις χημικές ουσίες, τη μεταποίηση και τις κατασκευές έως το 2030, το έργο θα λάβει 6,9 εκατ. ευρώ από την ΕΕ.

Στην Πορτογαλία, το έργο LIFE IP AGRILOOP θα εφαρμόσει κυκλικές λύσεις στις Αζόρες, σε όλη την αγροδασοκομία, τα αγροδιατροφικά προϊόντα και τον τουρισμό, ενισχύοντας την αποδοτική χρήση των πόρων στα νησιά. Θα λάβει χρηματοδότηση ύψους 15,8 εκατ. ευρώ από την ΕΕ.

Η NatAdaptSK στη Σλοβακία περιλαμβάνει λύσεις που βασίζονται στη φύση για το νερό, τη γεωργία, τα δάση και τη βιοποικιλότητα με σκοπό τη μείωση των κλιματικών κινδύνων για τις πληγείσες κοινότητες. Η ΕΕ θα διαθέσει 10,1 εκατ. ευρώ για το έργο.

Στην Ισπανία, το LIFE HumedalES είναι το μεγαλύτερο έργο που χρηματοδοτήθηκε ποτέ στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE. Το έργο αποσκοπεί στην αποκατάσταση περίπου 26.200 εκταρίων υγροτόπων σε 107 περιοχές Natura 2000, βελτιώνοντας την αντιπλημμυρική προστασία, την ασφάλεια των υδάτων και τη βιοποικιλότητα. Θα λάβει χρηματοδότηση από την ΕΕ ύψους 29,7 εκατ. ευρώ.

Ιστορικό

Το πρόγραμμα LIFE είναι το μόνο χρηματοδοτικό πρόγραμμα της ΕΕ που είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στους στόχους για το περιβάλλον, το κλίμα και την καθαρή ενέργεια. Έχει συγχρηματοδοτήσει περισσότερα από 6.500 έργα στους τομείς αυτούς από το 1992 σε ολόκληρη την ΕΕ και τις συνδεδεμένες χώρες. Η χρηματοδότηση των επτά στρατηγικών έργων που ανακοινώθηκαν σήμερα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προϋπολογισμού ύψους 5,43 δισ. ευρώ που διατίθεται στο πρόγραμμα LIFE στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 (πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο). Το πρόγραμμα συμβάλλει ενεργά στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα. Τα εν λόγω στρατηγικά έργα στηρίζουν επίσης τους στόχους της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα, της οδηγίας-πλαισίου για τη θαλάσσια στρατηγική και των σχεδίων βιώσιμης αστικής κινητικότητας, συμβάλλοντας στην καθαρή μετάβαση. Το πρόγραμμα LIFE τελεί υπό τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού για το Κλίμα, τις Υποδομές και το Περιβάλλον (CINEA).

Στις προτάσεις της Επιτροπής για το προσεχές πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), περιλαμβάνονται δράσεις του LIFE, οι οποίες τονίζουν την ενσωμάτωσή τους σε διάφορες συνιστώσες του ΠΔΠ και ιδίως στον τομέα της «καθαρής μετάβασης και της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές» του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας, καθώς και στον «μηχανισμό της ΕΕ» στο πλαίσιο των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων και προγραμμάτων.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Christian Lue on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τις πρώτες πρωτοβουλίες για την τόνωση των επενδύσεων σε εγχώριες λύσεις καθαρής ενέργειας, την αύξηση της ανθεκτικότητας και τη μείωση των τιμών της ενέργειας. Το τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο μας υπενθυμίζει και πάλι τους κινδύνους που σχετίζονται με την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Οι πολίτες και οι βιομηχανίες δικαίως ανησυχούν για τις υψηλές τιμές της ενέργειας. Οι καθαρές πηγές ενέργειας παραμένουν οι πιο προσιτές και ασφαλείς και η μόνη μεσοπρόθεσμη απάντηση για τη μείωση της έκθεσής μας στην αστάθεια των τιμών.

Για να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις δικές μας πηγές ενέργειας, η Ευρώπη χρειάζεται μια ριζική αλλαγή στο ενεργειακό της σύστημα και τις υποδομές της. Η επενδυτική στρατηγική της Επιτροπής για την καθαρή ενέργεια ´ θα συμβάλει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των ιδιωτικών κεφαλαίων που είναι επί του παρόντος διαθέσιμα και των επενδύσεων που απαιτούνται. Θα συμβάλει στην ελαχιστοποίηση των κινδύνων των έργων και στην κινητοποίηση ιδιωτικής χρηματοδότησης για δίκτυα, καινοτόμες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας και ενεργειακή απόδοση. Η Επιτροπή θα υλοποιήσει τη στρατηγική αυτή σε στενή συνεργασία με τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ο οποίος προτίθεται να παράσχει χρηματοδότηση άνω των 75 δισ. ευρώ κατά τα επόμενα 3 έτη για τη στήριξη των στόχων της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Ειδικότερα, ο Όμιλος ΕΤΕπ θα αναλάβει δέσμευση με ενδεικτικό ποσό έως 500 εκατ. ευρώ για το Ταμείο Επενδύσεων Στρατηγικών Υποδομών. Αυτό θα παράσχει βασικό κεφάλαιο για επενδύσεις σε συγκεκριμένα έργα ενεργειακών υποδομών, παρέχοντας οικονομική ώθηση στους στόχους της ευρωπαϊκής δέσμης μέτρων για τα δίκτυα.

Η φθηνότερη ενέργεια είναι καίριας σημασίας για τη στήριξη της βιομηχανίας και της ανταγωνιστικότητάς μας. Ωστόσο, η Ευρώπη χρειάζεται επίσης ένα ενεργειακό σύστημα που θέτει τους πολίτες στο επίκεντρο - για την παροχή πιο προσιτής ενέργειας και τη στήριξη των πλέον ευάλωτων καταναλωτών. Με τη δέσμη μέτρων για την ενέργεια των πολιτών, η Επιτροπή προτείνει συγκεκριμένες δράσεις για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας, την ενδυνάμωση των πολιτών ώστε να παράγουν και να μοιράζονται τη δική τους καθαρή ενέργεια και την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας. Οι καταναλωτές μπορούν να επωφεληθούν από ταχύτερη αλλαγή προμηθευτή, χαμηλότερους φόρους και εισφορές στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και πιο διαφανείς πληροφορίες σχετικά με τους λογαριασμούς και τις συμβάσεις ενέργειας.

Οι εγχώριες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση αξιόπιστης και οικονομικά προσιτής ενέργειας και την ενίσχυση της ηγετικής θέσης της ΕΕ στις τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών. Η ενίσχυση του ευρωπαϊκού περιεχομένου και η οικοδόμηση μιας ισχυρής αλυσίδας εφοδιασμού της ΕΕ θα είναι ουσιαστικής σημασίας για τη μείωση των εξαρτήσεων από τις εισαγωγές και τη διασφάλιση στρατηγικής αυτονομίας. Η στρατηγική για τους μικρούς δομοστοιχειωτούς αντιδραστήρες (SMR) προτείνει δράσεις που επιτρέπουν στα κράτη μέλη της ΕΕ που εφαρμόζουν αυτή την τεχνολογία να αναπτύξουν τους πρώτους επιχειρησιακούς SMR στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η στρατηγική θα στηρίξει τη βιομηχανία στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και της εφαρμογής τους, ιδίως μέσω των εργασιών της Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Συμμαχίας για τους SMR.  Η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο πρόσθετης συμπληρωματικής ενίσχυσης ύψους 200 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του InvestEU από το Ταμείο Καινοτομίας έως το 2028 για τη στήριξη της ανάπτυξης αρχικών εμπορικών μονάδων καινοτόμων πυρηνικών τεχνολογιών μέσω εγγυήσεων ελαχιστοποίησης των κινδύνων. Η σημερινή στρατηγική θέτει ένα όραμα για την οικοδόμηση μιας πραγματικά κλιμακούμενης ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού. Αυτό είναι απαραίτητο για τη διασφάλιση της τεχνολογικής και βιομηχανικής υπεροχής στην ΕΕ και για την ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων και την ενίσχυση της ρυθμιστικής συνεργασίας, διασφαλίζοντας παράλληλα τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας.

Τα προτεινόμενα μέτρα υλοποιούν το σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, τη μείωση των ενεργειακών εξαρτήσεων και την αύξηση της οικονομικής προσιτότητας για τα νοικοκυριά. Η Επιτροπή θα υποβάλει περαιτέρω μέτρα σε εύθετο χρόνο.

Ιστορικό

Οι πρωτοβουλίες που καθορίζονται στη δέσμη μέτρων απορρέουν από τις μακροχρόνιες και συνεχείς προσπάθειες για την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας, της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής προσιτότητας. Για την περαιτέρω ενίσχυση των προσπαθειών αυτών, η Επιτροπή περιέγραψε τον Οκτώβριο δράσεις για τη μείωση των τιμών της ενέργειας ώστε να ανακουφιστούν οι βιομηχανίες και οι καταναλωτές.

Το σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια, που εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, παρουσίασε δράσεις για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, στοχεύοντας παράλληλα σε πιο διαρθρωτικά μέτρα για τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης, την επίτευξη σταθερού και προβλέψιμου ενεργειακού κόστους, την αύξηση της απόδοσης και την επέκταση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, διασφαλίζοντας ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να παραμείνουν ανταγωνιστικές, ενώ οι καταναλωτές επωφελούνται από οικονομικά προσιτή ενέργεια. Η ΕΕ έχει σημειώσει πρόοδο σε πολλές από αυτές τις δράσεις, αρχίζοντας να δείχνει τις πρώτες επιτόπιες επιπτώσεις της. Τον Δεκέμβριο παρουσίασε τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα με σκοπό την αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών της ΕΕ και την αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας. Η ΕΕ αυξάνει επίσης τη χρηματοδοτική στήριξη για υποδομές. Στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034, η Επιτροπή πρότεινε πενταπλάσια αύξηση του προϋπολογισμού του ΜΣΕ για την ενέργεια από 5,84 δισ. ευρώ σε 29,91 δισ. ευρώ.

Μαζί με τη δέσμη μέτρων, οι πρωτοβουλίες αυτές σηματοδοτούν μια νέα φάση για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, όπου η βιομηχανική ισχύς και η οικονομική προσιτότητα της ενέργειας αλληλοενισχύονται ως κινητήριες δυνάμεις της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας της Ευρώπης.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Ian MacDonald on Unsplash