Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να εκδώσει ομόλογα της ΕΕ ύψους έως 80 δισ. ευρώ κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Με τον τρόπο αυτό, η συνολική προγραμματισμένη έκδοση ομολόγων της ΕΕ για το 2026 θα ανέλθει σε 180 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την προηγούμενη ένδειξη της Επιτροπής για το έτος.

Τα έσοδα θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων πολιτικής της ΕΕ που χρηματοδοτούνται μέσω δανεισμού από τις κεφαλαιαγορές. Σε αυτές περιλαμβάνονται εκταμιεύσεις προς τα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος NextGenerationEU, στήριξη προς την Ουκρανία (συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών στο πλαίσιο του νέου δανείου στήριξης της Ουκρανίας), εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του μέσου «Δράση για την ασφάλεια της Ευρώπης» (SAFE) και συνεισφορές σε άλλα προγράμματα της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να διενεργεί όλες τις εκδόσεις στο πλαίσιο της ενοποιημένης προσέγγισης χρηματοδότησης, χρησιμοποιώντας ένα μείγμα μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων μέσων. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στην Επιτροπή να καλύψει τις ανάγκες εκταμίευσης σε όλο το αυξανόμενο φάσμα προγραμμάτων πολιτικής που χρηματοδοτούνται από πράξεις κεφαλαιαγοράς, στηρίζοντας ένα σταθερό πρότυπο εκδόσεων ομολόγων της ΕΕ.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης να εκδίδει πράσινα ομόλογα NextGenerationEU με βάση τις δηλωθείσες πράσινες δαπάνες από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Μέχρι σήμερα, έχουν συγκεντρωθεί 84,3 δισ. ευρώ μέσω της έκδοσης πράσινων ομολόγων NextGenerationEU. Οι εν λόγω εκδόσεις μπορούν να συνεχίσουν να πραγματοποιούνται μετά το 2026, στο πλαίσιο των πράξεων ανανέωσης υπό τη διαχείριση του δανεισμού που σχετίζεται με το NextGenerationEU. 

Ιστορικό

Η Επιτροπή δανείζεται από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές για λογαριασμό της ΕΕ και εκταμιεύει κεφάλαια σε κράτη μέλη και τρίτες χώρες στο πλαίσιο διαφόρων προγραμμάτων δανεισμού. Ο δανεισμός της ΕΕ είναι εγγυημένος από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με τις συνεισφορές στον προϋπολογισμό να αποτελούν άνευ όρων νομική υποχρέωση όλων των κρατών μελών βάσει των Συνθηκών της ΕΕ.

Χρησιμοποιώντας τα έσοδα που συγκεντρώνονται από τα ομόλογα της ΕΕ και τα πράσινα ομόλογα NextGenerationEU που έχουν εκδοθεί από τα μέσα του 2021, η Επιτροπή έχει μέχρι στιγμής εκταμιεύσει πάνω από 241,8 δισ. EUR σε επιχορηγήσεις και 166 δισ. EUR σε δάνεια προς τα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Έως 78,4 δισ. ευρώ έχουν διατεθεί σε άλλα προγράμματα της ΕΕ που επωφελούνται από τη χρηματοδότηση του NextGenerationEU.

*: Εκταμιεύσεις που χρηματοδοτούνται με δανεισμό, εξαιρουμένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ) και το αποθεματικό προσαρμογής στο Brexit (BAR)

Ο δανεισμός της ΕΕ θα συνεχίσει επίσης να χρηματοδοτεί εκταμιεύσεις προς την Ουκρανία στο πλαίσιο της εν εξελίξει διευκόλυνσης για την Ουκρανία (όπου έχουν ήδη εκταμιευθεί 25,6 δισ. ευρώ από το συνολικό κονδύλιο των 33 δισ. ευρώ), καθώς και να παρέχει νέα στήριξη στο πλαίσιο του δανείου στήριξης της Ουκρανίας ύψους 90 δισ. ευρώ.

Ο δανεισμός της ΕΕ χρηματοδοτεί επίσης το μέσο «Δράση για την ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE), το οποίο στηρίζει την προμήθεια ικανοτήτων που σχετίζονται με την άμυνα μέσω δανείων προς τα κράτη μέλη, και όπου οι εκταμιεύσεις προχρηματοδότησης ξεκίνησαν τον Μάιο του 2026.

Για τη στήριξη των χρηματοδοτικών αναγκών και τη διασφάλιση της συνεχούς πρόσβασης στις κεφαλαιαγορές με ευνοϊκούς όρους, η Επιτροπή ενισχύει συνεχώς τη δομή και την υλοποίηση των δανειοληπτικών της πράξεων.

Από τον Ιανουάριο του 2023, η Επιτροπή εκδίδει ομόλογα της ΕΕ με ένα εμπορικό σήμα και όχι ομόλογα με χωριστή επισήμανση για μεμονωμένα προγράμματα με συναλλαγές που βασίζονται σε δομημένα εξαμηνιαία σχέδια χρηματοδότησης και προαναγγελθέντα χρονικά διαστήματα έκδοσης.

Οι πρωτογενείς εκδόσεις υποστηρίζονται από τη ρευστότητα της δευτερογενούς αγοράς ομολόγων της ΕΕ. Η ύπαρξη πλαισίου που παρέχει κίνητρα στους κύριους διαπραγματευτές της ΕΕ να παρέχουν ζεύγη εντολών για τίτλους της ΕΕ σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες, καθώς και η διαθεσιμότητα μηχανισμού επαναγοράς, ενισχύουν τη λειτουργία του οικοσυστήματος των ομολόγων της ΕΕ.

Το αυξανόμενο βάθος και η ρευστότητα της καμπύλης ομολόγων της ΕΕ αντικατοπτρίζονται επίσης στην εκτέλεση κοινοπρακτικών συναλλαγών. Το 2026, διάφορες εκδόσεις τιμολογήθηκαν με αναφορά σε σημεία της καμπύλης της ίδιας της ΕΕ. Η χρήση της καμπύλης ομολόγων της ΕΕ ως τιμής αναφοράς στηρίζει την αποτελεσματική διαμόρφωση των τιμών και παρέχει εμπιστοσύνη στους επενδυτές σε ασταθείς αγορές.

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, η Επιτροπή σχεδιάζει να εκτελέσει την έκδοση ομολόγων της ΕΕ μέσω τεσσάρων κοινοπρακτικών εκδόσεων και έξι δημοπρασιών ομολόγων της ΕΕ. Οι πλειστηριασμοί θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμα, με δόσεις τριών σκελών και μη ανταγωνιστικές κατανομές μετά από κάθε δημοπρασία ομολόγων της ΕΕ που υποστηρίζουν την ευέλικτη και αποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου χρηματοδότησης. Η βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων των γραμματίων της ΕΕ, θα συνεχίσει επίσης να συμπληρώνει τις εκδόσεις ομολόγων της ΕΕ της Επιτροπής, ενισχύοντας την ικανότητά της να διαχειρίζεται τις χρηματοδοτικές ανάγκες.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Tabrez Syed on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση σύγκλισης 2026 στην οποία αξιολογείται η πρόοδος που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ όσον αφορά την υιοθέτηση του ευρώ.

Πάνω από 27 χρόνια μετά την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος, το ευρώ έχει γίνει ένα ισχυρό σύμβολο στον κόσμο της ταυτότητας της Ευρώπης. Είναι το νόμισμα 21 κρατών μελών και περισσότεροι από 350 εκατομμύρια άνθρωποι το χρησιμοποιούν καθημερινά, καθιστώντας το το δεύτερο πιο χρησιμοποιούμενο νόμισμα παγκοσμίως. Με την πάροδο των ετών, το ευρώ έχει αποφέρει απτά οφέλη στους πολίτες και τις επιχειρήσεις μέσω της ενίσχυσης της ενιαίας αγοράς, της διευκόλυνσης του εμπορίου και των επενδύσεων και της προώθησης της σταθερότητας των τιμών. Ενίσχυσε επίσης την ανθεκτικότητα της ζώνης του ευρώ μέσω στενότερου οικονομικού συντονισμού και ισχυρότερων χρηματοοικονομικών διασφαλίσεων, παρέχοντας στέρεες βάσεις για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ευημερία σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η ένταξη στη ζώνη του ευρώ διέπεται από ένα σύνολο διαφανών κανόνων και κριτηρίων, που διασφαλίζουν την ίση μεταχείριση των χωρών που βρίσκονται σε πορεία ένταξης στο ευρώ και στηρίζουν την επιτυχή ένταξή τους στη ζώνη του ευρώ. Η έκθεση καλύπτει τα πέντε κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ που έχουν δεσμευτεί νομικά να υιοθετήσουν το ευρώ: Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σουηδία.

Η έκθεση βασίζεται στα κριτήρια σύγκλισης, τα οποία ενίοτε αναφέρονται ως «κριτήρια του Μάαστριχτ», όπως ορίζονται στο άρθρο 140 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Σε αυτές περιλαμβάνονται η σταθερότητα των τιμών, τα υγιή δημόσια οικονομικά, η σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών και η σταθερότητα των μακροπρόθεσμων επιτοκίων. Η έκθεση εξετάζει επίσης τη συμβατότητα της εθνικής νομοθεσίας των κρατών μελών με τη Συνθήκη και το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).

Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα κράτη μέλη που καλύπτονται από την έκθεση εμφανίζουν διάφορους βαθμούς ονομαστικής σύγκλισης:

• Η Τσεχία και η Σουηδία πληρούν το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.
• Η Τσεχία και η Σουηδία πληρούν το κριτήριο για τα δημόσια οικονομικά.
• Η Τσεχία και η Σουηδία πληρούν το κριτήριο του μακροπρόθεσμου επιτοκίου.
• Κανένα από τα πέντε κράτη μέλη δεν είναι μέλος του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών (ΜΣΙ ΙΙ): απαιτείται τουλάχιστον διετής συμμετοχή στο μηχανισμό χωρίς σοβαρές εντάσεις πριν από την ένταξη στη ζώνη του ευρώ.

Ως εκ τούτου, κανένα από αυτά τα κράτη μέλη δεν πληροί επί του παρόντος όλα τα κριτήρια ένταξης στη ζώνη του ευρώ.

Η αξιολόγηση της Επιτροπής συμπληρώνεται από την έκθεση σύγκλισης της ίδιας της ΕΚΤ, η οποία δημοσιεύθηκε επίσης.

Συνολική αξιολόγηση της ετοιμότητας

Η εθνική νομοθεσία στον νομισματικό τομέα δεν είναι πλήρως συμβατή με τους κανόνες της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης στα πέντε κράτη μέλη της ΕΕ εκτός της ζώνης του ευρώ που εξετάστηκαν.

Η Επιτροπή ανέλυσε επίσης πρόσθετους παράγοντες που αναφέρονται στη Συνθήκη και οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση της διατηρησιμότητας της σύγκλισης. Από την ανάλυση αυτή προέκυψε ότι τα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ είναι εν γένει επαρκώς ενοποιημένα από οικονομική και χρηματοπιστωτική άποψη στην ΕΕ. Ωστόσο, ορισμένες από αυτές παρουσιάζουν μακροοικονομικές ευπάθειες και/ή αντιμετωπίζουν προκλήσεις που σχετίζονται με το επιχειρηματικό τους περιβάλλον και το θεσμικό τους πλαίσιο, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να υποστηριχθεί η βιωσιμότητα της διαδικασίας σύγκλισης.

Ευρωβαρόμετρο: συνολική στήριξη για το ευρώ σε κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ

Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, η πλειονότητα των πολιτών (57 %) στα κράτη μέλη της ΕΕ που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ευρώ πιστεύουν ότι το κοινό νόμισμα είχε θετικό αντίκτυπο στις χώρες που το χρησιμοποιούν ήδη. Η πλειοψηφία πιστεύει επίσης ότι η εισαγωγή του ευρώ θα έχει θετικές συνέπειες για τη χώρα τους (51%) και για τους ίδιους προσωπικά (52%).

Συνολικά, όσον αφορά τη στάση απέναντι στην εισαγωγή του ευρώ, το 52 % όσων απάντησαν τάσσονται υπέρ της εισαγωγής του ευρώ από τη χώρα τους. Η στήριξη είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ουγγαρία (80 %) και τη Ρουμανία (65 %), ακολουθούμενη από τη Σουηδία (51 %), την Πολωνία (43 %) και την Τσεχία (42 %). Η ευνοϊκή θέση αυξάνεται ιδιαίτερα έντονα στην Ουγγαρία, σημειώνοντας αύξηση κατά 5 μονάδες σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Το Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 583 πραγματοποιήθηκε από τις 17 Απριλίου έως τις 4 Μαΐου 2026 στα πέντε κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ που έχουν δεσμευτεί νομικά να υιοθετήσουν το ευρώ: Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σουηδία.

Ιστορικό

Η Έκθεση για τη Σύγκλιση που συνέταξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτελεί τη βάση για μια πιθανή πρόταση της Επιτροπής για απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ σχετικά με την υιοθέτηση του ευρώ από ένα κράτος μέλος.

Η έκθεση της Επιτροπής δημοσιεύεται παράλληλα με την έκθεση σύγκλισης της ΕΚΤ.

Οι εκθέσεις σύγκλισης εκδίδονται ανά διετία ή ως απάντηση σε συγκεκριμένο αίτημα κράτους μέλους να αξιολογήσει την ετοιμότητά του να ενταχθεί στη ζώνη του ευρώ, π.χ. Λετονία το 2013, Βουλγαρία το 2025.

Όλα τα κράτη μέλη, εκτός από τη Δανία, έχουν δεσμευτεί νομικά να ενταχθούν στη ζώνη του ευρώ. Ως εκ τούτου, η Δανία, η οποία διαπραγματεύτηκε μια ρύθμιση εξαίρεσης στη Συνθήκη του Μάαστριχτ, δεν καλύπτεται από την έκθεση.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Markus Spiske on Unsplash

Τι είναι η έκθεση σύγκλισης;

Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Σύγκλιση παρέχει μια αξιολόγηση της προόδου που έχουν σημειώσει τα κράτη-μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ προς την υιοθέτηση του ευρώ. Η έκθεση για τη σύγκλιση αποτελεί τη βάση της πρότασης της Επιτροπής για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την υιοθέτηση του ευρώ από ένα κράτος μέλος.

Όλα τα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ, εκτός από τη Δανία, έχουν δεσμευτεί νομικά να ενταχθούν στη ζώνη του ευρώ. Ως εκ τούτου, η Δανία, η οποία διαπραγματεύτηκε συμφωνία αυτοεξαίρεσης, δεν καλύπτεται από την έκθεση.

Η Επιτροπή εκδίδει εκθέσεις σύγκλισης ανά διετία ή όταν υπάρχει συγκεκριμένο αίτημα από ένα κράτος μέλος να αξιολογήσει την ετοιμότητά του να ενταχθεί στη ζώνη του ευρώ.

Η τελευταία τακτική έκθεση δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2024.

Η έκθεση σύγκλισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσιεύεται παράλληλα με τη χωριστή έκθεση σύγκλισης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).

Ποια είναι τα κριτήρια σύγκλισης;

Τα κράτη μέλη που υιοθετούν το ευρώ πρέπει να έχουν επιτύχει υψηλό επίπεδο διατηρήσιμης οικονομικής σύγκλισης, το οποίο εξετάζεται στην Έκθεση για τη Σύγκλιση με βάση τα κριτήρια σύγκλισης. Τα κριτήρια αυτά (γνωστά και ως «κριτήρια του Μάαστριχτ») καθορίζονται στο άρθρο 140 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Σκοπός τους είναι να διασφαλίσουν ότι μια χώρα και η οικονομία της είναι έτοιμες να υιοθετήσουν το ευρώ.

Η βιωσιμότητα αποτελεί βασική πτυχή της αξιολόγησης των κριτηρίων του Μάαστριχτ, πράγμα που σημαίνει ότι η πρόοδος που σημειώνεται πρέπει να βασίζεται σε διαρθρωτικά στοιχεία που εγγυώνται τη βιωσιμότητά της και όχι σε προσωρινούς παράγοντες.

Απεικονισμένα με απλουστευμένο τρόπο, τα κριτήρια είναι τα εξής:

Η Συνθήκη προβλέπει επίσης την εξέταση της συμβατότητας της εθνικής νομοθεσίας ενός κράτους-μέλους με τη Συνθήκη και με το Καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) και της ΕΚΤ. Η νομική συμβατότητα αφορά κυρίως τρεις τομείς: την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης και την ενσωμάτωση της εθνικής κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ.

Επιπλέον, η Συνθήκη απαιτεί επίσης την εξέταση και άλλων παραγόντων που σχετίζονται με την οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση, όπως η ολοκλήρωση των αγορών εργασίας, προϊόντων και χρηματοπιστωτικών αγορών και η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών. Η αξιολόγηση πρόσθετων παραγόντων θεωρείται σημαντική ένδειξη του κατά πόσον η ένταξη ενός κράτους μέλους στη ζώνη του ευρώ θα προχωρήσει ομαλά.

Τι σημαίνει η εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης;

Η εκπλήρωση αυτών των κριτηρίων δείχνει ότι η οικονομία μιας χώρας έχει επιτύχει εύλογο βαθμό σύγκλισης με εκείνη της ζώνης του ευρώ. Αντικατοπτρίζει την ικανότητα της χώρας να διατηρήσει την οικονομική σταθερότητα και να ενταχθεί στο οικονομικό πλαίσιο της ζώνης του ευρώ.

Τα κριτήρια οικονομικής σύγκλισης έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να διασφαλίζουν ότι η οικονομία ενός κράτους μέλους είναι επαρκώς προετοιμασμένη για την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος και μπορεί να ενσωματωθεί ομαλά στο νομισματικό καθεστώς της ζώνης του ευρώ χωρίς κίνδυνο διαταραχής για το κράτος μέλος ή τη ζώνη του ευρώ στο σύνολό της.

Η εκπλήρωση αυτών των κριτηρίων δεν συνεπάγεται αυτομάτως την ένταξη στη ζώνη του ευρώ.

Ποια είναι η διαδικασία για την υιοθέτηση του ευρώ όταν το κράτος μέλος πληροί όλα τα αναγκαία κριτήρια;

Με βάση τη θετική αξιολόγηση της έκθεσης για τη σύγκλιση, η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση στο Συμβούλιο, το οποίο – μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και συζήτηση στην Ευρωομάδα και μεταξύ των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων – αποφασίζει κατά πόσον η χώρα πληροί τις αναγκαίες προϋποθέσεις και μπορεί να υιοθετήσει το ευρώ.

Εάν η απόφαση είναι ευνοϊκή, το Συμβούλιο λαμβάνει τα αναγκαία νομικά μέτρα και θεσπίζει την τιμή μετατροπής με την οποία το εθνικό νόμισμα θα αντικατασταθεί από το ευρώ, το οποίο με τον τρόπο αυτό θα καθοριστεί αμετάκλητα.

Υποχρεούνται όλα τα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ να προσχωρήσουν στο ευρώ;

Όλα τα κράτη μέλη δεσμεύονται νομικά να προσχωρήσουν στη ζώνη του ευρώ, με εξαίρεση τη Δανία, η οποία διαπραγματεύτηκε ρύθμιση εξαίρεσης στη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Ωστόσο, εναπόκειται στις επιμέρους χώρες να προσαρμόσουν την πορεία τους προς το ευρώ και δεν προβλέπεται χρονοδιάγραμμα.

Τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004, το 2007 και το 2013, μετά την εισαγωγή του ευρώ, δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις εισόδου στη ζώνη του ευρώ κατά τον χρόνο της προσχώρησής τους. Ως εκ τούτου, οι Συνθήκες Προσχώρησής τους στην ΕΕ τους παρέχουν χρόνο για να προβούν στις αναγκαίες προσαρμογές.

Η Έκθεση για τη Σύγκλιση καθοδηγεί τις χώρες στα εκκρεμή βήματά τους προς το ευρώ;

Η έκθεση για τη σύγκλιση παρέχει λεπτομερή ανάλυση και πληροφορίες σχετικά με την οικονομική σύγκλιση των ενδιαφερόμενων χωρών και μπορεί να προτείνει τομείς στους οποίους απαιτείται περαιτέρω βελτίωση.  Ωστόσο, δεν προβλέπει ειδικά μέτρα πολιτικής.

Η Έκθεση για τη Σύγκλιση είναι ένα κρίσιμο έγγραφο τόσο για τις χώρες που φιλοδοξούν να ενταχθούν στη ζώνη του ευρώ όσο και για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Διασφαλίζει τη διαφάνεια και παρέχει σαφή αξιολόγηση της ετοιμότητας των χωρών. Αυτό συμβάλλει στη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας και συνοχής εντός της ΕΕ.

Πώς σχετίζεται η έκθεση σύγκλισης με τη διαδικασία εισαγωγής του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών (ΜΣΙ ΙΙ);

Ο Μηχανισμός Συναλλαγματικών Ισοτιμιών (ΜΣΙ ΙΙ) δημιουργήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1999 ως διάδοχος του αρχικού ΜΣΙ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ του ευρώ και άλλων νομισμάτων της ΕΕ δεν διαταράσσουν την οικονομική σταθερότητα εντός της ενιαίας αγοράς. Αποσκοπεί επίσης στη στήριξη των κρατών μελών που δεν ανήκουν στη ζώνη του ευρώ κατά την προετοιμασία τους για συμμετοχή στη ζώνη του ευρώ.

Το κριτήριο σύγκλισης για τη σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας απαιτεί τη συμμετοχή στον ΜΣΙ ΙΙ. Η συμμετοχή είναι προαιρετική, αλλά το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας για την είσοδο στη ζώνη του ευρώ ορίζει ότι μια χώρα πρέπει να συμμετέχει στον μηχανισμό χωρίς σοβαρές εντάσεις για τουλάχιστον δύο έτη πριν από την υιοθέτηση του ευρώ. Στο πλαίσιο του ΜΣΙ ΙΙ, η συναλλαγματική ισοτιμία ενός κράτους μέλους εκτός της ζώνης του ευρώ είναι σταθερή έναντι του ευρώ και επιτρέπεται να κυμαίνεται μόνο εντός καθορισμένων ορίων.

Η είσοδος στον ΜΣΙ ΙΙ αποφασίζεται κατόπιν αιτήματος κράτους μέλους εκτός της ζώνης του ευρώ με αμοιβαία συμφωνία όλων των συμμετεχόντων στον ΜΣΙ ΙΙ: τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ, την ΕΚΤ και τα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ που συμμετέχουν ήδη στον μηχανισμό, δηλ. επί του παρόντος η Δανία.

Κανένα κράτος μέλος με παρέκκλιση, δηλαδή κράτος μέλος που δεν έχει ακόμη υιοθετήσει το ευρώ, δεν συμμετέχει επί του παρόντος στον ΜΣΙ ΙΙ.

Ποια είναι τα κύρια πορίσματα της έκθεσης σύγκλισης του 2026;

Με βάση την αξιολόγησή της σχετικά με τη νομική συμβατότητα και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης, και λαμβάνοντας υπόψη τους πρόσθετους παράγοντες που σχετίζονται με την οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση, η Επιτροπή κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα:

Η Τσεχία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Μολονότι η Τσεχία πληροί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών, των δημόσιων οικονομικών και της μακροπρόθεσμης σταθερότητας των επιτοκίων, δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας και η νομοθεσία της δεν είναι πλήρως συμβατή με το καθήκον συμμόρφωσης βάσει του άρθρου 131 της ΣΛΕΕ.

Η Ουγγαρία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Ειδικότερα, δεν πληροί τα κριτήρια για τη σταθερότητα των τιμών, τα δημόσια οικονομικά, τη συναλλαγματική ισοτιμία και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα των επιτοκίων. Επιπλέον, η νομοθεσία της δεν είναι πλήρως συμβατή με την υποχρέωση συμμόρφωσης βάσει του άρθρου 131 της ΣΛΕΕ.

Η Πολωνία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Ειδικότερα, δεν πληροί τα κριτήρια για τη σταθερότητα των τιμών, τα δημόσια οικονομικά, τη συναλλαγματική ισοτιμία και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα των επιτοκίων. Επιπλέον, η νομοθεσία της δεν είναι πλήρως συμβατή με την υποχρέωση συμμόρφωσης βάσει του άρθρου 131 της ΣΛΕΕ.

Η Ρουμανία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Ειδικότερα, δεν πληροί τα κριτήρια για τη σταθερότητα των τιμών, τα δημόσια οικονομικά, τη συναλλαγματική ισοτιμία και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα των επιτοκίων. Επιπλέον, η νομοθεσία της δεν είναι πλήρως συμβατή με την υποχρέωση συμμόρφωσης βάσει του άρθρου 131 της ΣΛΕΕ.

Η Σουηδία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

Ενώ η Σουηδία πληροί τα κριτήρια για τη σταθερότητα των τιμών, τα δημόσια οικονομικά και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα των επιτοκίων, δεν πληροί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας και η νομοθεσία της δεν είναι πλήρως συμβατή με το καθήκον συμμόρφωσης βάσει του άρθρου 131 της ΣΛΕΕ.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Ibrahim Boran on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την καταβολή 846 εκατ. ευρώ στην Ισπανία από το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ (ΤΑΕΕ) για τη στήριξη των προσπαθειών ανασυγκρότησης μετά τις καταστροφικές πλημμύρες που έπληξαν την περιφέρεια της Βαλένθια τον Οκτώβριο του 2024. Το ποσό αυτό συμπληρώνει την επείγουσα προκαταβολή ύψους 100 εκατ. ευρώ που εκταμιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025 για να συμβάλει στην έναρξη των επιχειρήσεων ανάκαμψης και αρωγής.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Οι πλημμύρες στη Βαλένθια ήταν μια ευρωπαϊκή τραγωδία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο εργαζόμαστε για μια ευρωπαϊκή προσπάθεια ανάκαμψης. Η χρηματοδότηση που μόλις εγκρίναμε θα βοηθήσει στην ανοικοδόμηση όσων καταστράφηκαν από την καταστροφή. Χρησιμεύει επίσης ως απτή έκφραση της αλληλεγγύης της ΕΕ προς τους Ισπανούς φίλους μας που εξακολουθούν να κουβαλούν το βάρος της απώλειας και της θλίψης. Στην Ισπανία: Europa está con vosotros.»

Τον Οκτώβριο του 2024 ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο γνωστό ως «DANA» (depresión aislada en niveles altos ή «απομονωμένη κατάθλιψη σε μεγάλο υψόμετρο») έπληξε την περιοχή της Βαλένθια με σοβαρές βροχοπτώσεις επί αρκετές ημέρες, με αποτέλεσμα εκτεταμένες καταστροφικές πλημμύρες. Η καταστροφή στοίχισε πάνω από 230 ζωές, καθιστώντας την μία από τις πιο θανατηφόρες φυσικές καταστροφές στην πρόσφατη ιστορία της Ισπανίας. Προκάλεσε επίσης εκτεταμένες ζημιές σε σπίτια, σχολεία, νοσοκομεία, επιχειρήσεις και κρίσιμες υποδομές, αφήνοντας ολόκληρες κοινότητες εκτοπισμένες και απομονωμένες.

Μετά από διεξοδική αξιολόγηση των ζημιών και λαμβάνοντας υπόψη τον προϋπολογισμό του ΤΑΕΕ, η Επιτροπή πρότεινε τον Οκτώβριο του 2025 να χορηγήσει στην Ισπανία συνολικό ποσό 945 εκατ. ευρώ, το οποίο εγκρίθηκε ταχέως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Πρόκειται για το δεύτερο μεγαλύτερο ποσό που έχει διατεθεί ποτέ από το κύριο μέσο αρωγής της ΕΕ μετά από καταστροφές.

Η στήριξη του ΤΑΕΕ θα χρηματοδοτήσει αναδρομικά μέτρα έκτακτης ανάγκης και ανάκαμψης που λαμβάνονται από την πρώτη ημέρα της καταστροφής, μεταξύ των οποίων:

• Επισκευή υποδομών ζωτικής σημασίας, όπως δρόμων, γεφυρών, καθώς και δικτύων ύδρευσης και ενέργειας
• Παροχή προσωρινής στέγασης σε εκτοπισθέντες
• Ενίσχυση των συστημάτων πρόληψης πλημμυρών, όπως δίκτυα αποστράγγισης, όχθες ποταμών και μηχανισμοί έγκαιρης προειδοποίησης
• Διατήρηση χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς
• Εργασίες καθαρισμού μεγάλης κλίμακας, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης των υπολειμμάτων και της περιβαλλοντικής απολύμανσης

Επόμενα βήματα

Μετά την απόφαση της Επιτροπής, τα κονδύλια θα καταβληθούν στην Ισπανία τις προσεχείς ημέρες σε μία δόση.

Ιστορικό

Το ΤΑΕΕ είναι το κύριο μέσο της ΕΕ για τη στήριξη της ανάκαμψης από καταστροφές τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις υπό ένταξη χώρες.

Οι επιχειρήσεις έκτακτης ανάγκης και ανάκαμψης που διεξάγονται από τα κράτη μέλη μπορούν να χρηματοδοτούνται αναδρομικά από το ΤΑΕΕ από την πρώτη ημέρα των καταστροφών.

Από την ίδρυσή του το 2002, το ΤΑΕΕ έχει κινητοποιήσει πάνω από 11 δισ. ευρώ σε βοήθεια για 148 καταστροφές σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις υπό ένταξη χώρες.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by July Brenda Gonzales Callapaza on Unsplash