Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας εξακολουθεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για τον άμαχο πληθυσμό, ιδίως στα προσωρινώς κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας. Σήμερα στις Βρυξέλλες, στο περιθώριο του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, συζητήσαμε τη σοβαρή κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι άμαχοι κρατούμενοι.

Καταδικάζουμε απερίφραστα τον συνεχιζόμενο επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τις κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιβεβαιώνουμε εκ νέου την ισχυρή προσήλωσή μας στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της.

Από την έναρξη του επιθετικού πολέμου της και την απόπειρα της παράνομης προσάρτησης της Κριμαίας το 2014, η Ρωσία συνεχίζει την καταστολή των αντιφρονούντων και τη δίωξη όσων αντιλαμβάνονται ως απειλή οι αρχές κατοχής. Εξακολουθούν να καταγράφονται ευρέως, μεταξύ άλλων σε πρόσφατες εκθέσεις της Ύπατης Αρμοστείας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, περιστατικά αυθαίρετης κράτησης, βίαιης εξαφάνισης, εκτεταμένων και συστηματικών βασανιστηρίων και κακοποίησης —συμπεριλαμβανομένης σεξουαλικής βίας—, περιπτώσεις παράνομης απέλασης στη Ρωσική Ομοσπονδία και βίαιης μεταφοράς σε άλλα τμήματα των προσωρινώς κατεχόμενων εδαφών της Ουκρανίας, καθώς και περιστατικά άρνησης των δικαιωμάτων δίκαιης δίκης, των δικονομικών εγγυήσεων και της επαφής με την οικογένεια.

Άμαχοι, συμπεριλαμβανομένων τοπικών αξιωματούχων, δημοσιογράφων, ακτιβιστών, εθελοντών, θρησκευτικών προσωπικοτήτων και άλλων προσώπων, εξακολουθούν να υπόκεινται σε πολιτικά υποκινούμενες διώξεις, βασανιστήρια και απάνθρωπες συνθήκες κράτησης. Η Ρωσία εμποδίζει την πρόσβαση ανεξάρτητων παρατηρητών, του Τύπου και του κοινού στα κατεχόμενα επί του παρόντος εδάφη της Ουκρανίας, προκειμένου να αποτρέψει την ανεξάρτητη ενημέρωση και να καλύψει τις συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του ανθρωπιστικού δικαίου.

Καλούμε επειγόντως τη Ρωσία και τη Λευκορωσία να διασφαλίσουν την άμεση, ασφαλή και άνευ όρων επιστροφή στην Ουκρανία όλων των Ουκρανών αμάχων, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, που κρατούνται αυθαίρετα, απελαύνονται παράνομα και μεταφέρονται διά της βίας. Καταδικάζουμε απερίφραστα τη συστηματική άρνηση της Ρωσίας να επιβεβαιώσει την ταυτότητα, την τοποθεσία και την τύχη των Ουκρανών που κρατούνται αιχμάλωτοι ή αγνοούνται, κατά παράβαση των υποχρεώσεών της βάσει του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και καλούμε όλα τα κράτη να εντείνουν τη συντονισμένη πίεση προς τη Ρωσία για την εκπλήρωση αυτών των υποχρεώσεων χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση.

Η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (ΔΕΕΣ) πρέπει να είναι σε θέση να εκτελεί τον ρόλο της. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι η ΔΕΕΣ έχει πρόσβαση σε όλους τους χώρους όπου κρατούνται Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου και άμαχοι και ότι συμβάλλει στην επαλήθευση της τύχης των αγνοουμένων και του τόπου στον οποίο βρίσκονται, σύμφωνα με τις Συμβάσεις της Γενεύης.

Επαναλαμβάνουμε την έκκλησή μας για τήρηση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για όλους τους κρατούμενους, μεταξύ άλλων για παύση των βάναυσων εκτελέσεων και της χρήσης βασανιστηρίων κατά αιχμαλώτων πολέμου και άμαχων κρατουμένων.

Επιβεβαιώνουμε εκ νέου την προσήλωσή μας στη δικαιοσύνη και την πλήρη λογοδοσία για διεθνή εγκλήματα και άλλες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου που διαπράττονται στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Ενθαρρύνουμε την περαιτέρω συνέχιση των προσπαθειών στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης, ώστε να δρομολογηθεί η λειτουργία του ειδικού δικαστηρίου για το έγκλημα της επίθεσης κατά της Ουκρανίας και της Διεθνούς Επιτροπής Αποζημιώσεων για την Ουκρανία.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Egor Filin on Unsplash

Το Συμβούλιο αποφάσισε να επιβάλει περιοριστικά μέτρα σε τέσσερα πρόσωπα και πέντε οντότητες που ευθύνονται για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία, ιδίως για την καταστολή της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης, καθώς και για την υπονόμευση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.

Οι καταχωρίσεις επικεντρώνονται ιδίως στη συνεχιζόμενη χρήση νέων τεχνολογιών από τη Ρωσία για τον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης, της πρόσβασης στην πληροφόρηση και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι.

Στις καταχωρίσεις που συμφωνήθηκαν σήμερα περιλαμβάνονται η VK Company —γνωστή και ως Vkontakte— και η θυγατρική της εταιρεία Communication Platform LLC, η οποία είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξη και τη διαχείριση της τηλεφωνικής εφαρμογής Max App, υπό την εποπτεία της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB). Η εφαρμογή είναι προεγκατεστημένη σε όλες τις κινητές συσκευές που πωλούνται στη Ρωσία και περιλαμβάνει εκτεταμένα χαρακτηριστικά επιτήρησης, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούνται για κατασταλτικές ενέργειες κατά χρηστών που επικρίνουν τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας ή αναρτούν άλλο περιεχόμενο που απαγορεύεται από τις αρχές.

Η ΕΕ επιβάλλει επίσης περιοριστικά μέτρα στις εταιρείες Citadel, VAS Experts και Norsi-Trans, οι οποίες κατασκευάζουν, αναπτύσσουν και πωλούν υλισμικό και λογισμικό που σχετίζονται με το λεγόμενο σύστημα επιχειρησιακών ερευνητικών μέτρων (SORM), ένα σύστημα παρακολούθησης που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο του διαδικτύου και των κινητών επικοινωνιών στη Ρωσία, και συγκεκριμένα για την παρακολούθηση τηλεφωνικών κλήσεων, μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, γραπτών μηνυμάτων και κοινωνικών δικτύων, καθώς και για τη στόχευση δημοσιογράφων, προσωπικοτήτων της αντιπολίτευσης, μειονοτικών ομάδων και απλών πολιτών.

Τα τέσσερα πρόσωπα στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις κατέχουν ηγετικές θέσεις σε αυτές τις εταιρείες και, ως εκ τούτου, ευθύνονται για την υποστήριξη σοβαρών καταπατήσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για την καταστολή της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης στη Ρωσία.

Στο πλαίσιο του καθεστώτος αυτού έχουν πλέον καταχωριστεί στον κατάλογο των περιοριστικών μέτρων συνολικά 98 πρόσωπα και επτά οντότητες. Όλα τα καταχωρισμένα πρόσωπα υπόκεινται σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ενώ απαγορεύεται σε πολίτες και σε εταιρείες της ΕΕ να τους διαθέτουν κεφάλαια. Επιπλέον, τα πρόσωπα αυτά υπόκεινται σε ταξιδιωτική απαγόρευση, βάσει της οποίας δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στο έδαφος της ΕΕ ή να διέλθουν από αυτό.

Οι σχετικές νομικές πράξεις έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Ιστορικό πλαίσιο

Τον Μάρτιο του 2024 το Συμβούλιο θέσπισε νέο πλαίσιο περιοριστικών μέτρων κατά όσων ευθύνονται για σοβαρές παραβιάσεις ή καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταστολή της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης και υπονόμευση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στη Ρωσία, ως απάντηση της ΕΕ στην εντεινόμενη και συστηματική καταστολή στη Ρωσία. Το νέο πλαίσιο θεσπίστηκε μετά τον θάνατο του Alexei Navalny.

Το καθεστώς αυτό επιτρέπει στην ΕΕ να θέτει στο στόχαστρο και όσους παρέχουν στήριξη ή εμπλέκονται στις ανωτέρω καταδικαστέες πράξεις. Επιπλέον, επιβάλλει εμπορικούς περιορισμούς στις εξαγωγές προς τη Ρωσία εξοπλισμού που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για εσωτερική καταστολή και για την παρακολούθηση ή την υποκλοπή τηλεπικοινωνιών.

Η ΕΕ εξακολουθεί να καταδικάζει απερίφραστα τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις ενέργειες καταστολής στη Ρωσία και ανησυχεί σοβαρά για τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα, ιδίως στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Rom T on Unsplash

Το Συμβούλιο ενέκρινε το πρώτο στην ιστορία μέτρο συνδρομής για τις Φιλιππίνες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη, ύψους 15 εκατ. ευρώ. Το μέτρο θα στηρίξει τις ένοπλες δυνάμεις των Φιλιππίνων με την ενίσχυση των ικανοτήτων επίγνωσης της κατάστασης σε όλες τις θαλάσσιες ζώνες της χώρας.

Θα συμβάλει στην περιφερειακή σταθερότητα και στην προστασία του άμαχου πληθυσμού, ιδίως στις παράκτιες και στις θαλάσσιες περιοχές, με την παροχή μη θανατηφόρου εξοπλισμού και σχετικής εκπαίδευσης.

Το μέτρο αντικατοπτρίζει την εμβάθυνση των ανταλλαγών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Φιλιππίνων στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Βασίζεται στην καθιέρωση του διαλόγου ΕΕ-Φιλιππίνων για την ασφάλεια και την άμυνα το 2025 και στη συνακόλουθη συνεργασία για την ασφάλεια στη θάλασσα, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση της ΕΕ να συνεργαστεί με τις Φιλιππίνες για την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας και την προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή.

Γενικές πληροφορίες

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη θεσπίστηκε τον Μάρτιο του 2021 για τη χρηματοδότηση όλων των δράσεων της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) σε στρατιωτικούς και αμυντικούς τομείς, με στόχο την πρόληψη των συγκρούσεων, τη διατήρηση της ειρήνης και την ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας και σταθερότητας. Ειδικότερα, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη επιτρέπει στην ΕΕ να χρηματοδοτεί δράσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση των ικανοτήτων τρίτων κρατών και περιφερειακών και διεθνών οργανισμών σε στρατιωτικά και αμυντικά θέματα.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Eibner Saliba on Unsplash

Το Συμβούλιο αποφάσισε την επιβολή περιοριστικών μέτρων σε εννέα πρόσωπα και τέσσερις οντότητες από τη Ρωσία που αποτελούν μέρος του κυβερνο-οικοσυστήματος της Ρωσίας και είτε ευθύνονται και μετείχαν στην εκτέλεση, είτε παρείχαν τη δυνατότητα και διευκόλυναν την εκτέλεση κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο, οι οποίες στρέφονται κατά της ΕΕ, των κρατών μελών και των εταίρων της.

Κυβερνοεπιθέσεις

Το Συμβούλιο επιβάλλει κυρώσεις στον πάροχο υπηρεσιών φιλοξενίας τύπου «bulletproof» Media Land LLC και στον ιδιοκτήτη του, Alexander Volosovik. Η Media Land LLC έχει παράσχει διευκόλυνση για ευρύ φάσμα επιθέσεων κακόβουλου λογισμικού κατά κρατών μελών της ΕΕ και παγκοσμίως που έχουν οδηγήσει σε σημαντικές οικονομικές απώλειες. Έχει δώσει τη δυνατότητα σε κυβερνοεγκληματίες να συμμετέχουν σε κακόβουλες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων λυτρισμικού και ηλεκτρονικού «ψαρέματος» μεγάλης κλίμακας κατά κρίσιμων υποδομών και βασικών υπηρεσιών σε κράτη μέλη της ΕΕ. Επιπλέον, το Συμβούλιο καταχωρίζει στον κατάλογο των περιοριστικών μέτρων την ML.Cloud, αδελφή εταιρεία της Media Land LLC.

Το Συμβούλιο επιβάλλει επίσης περιοριστικά μέτρα στην Z-Pentest, μια φιλορωσική ομάδα χακτιβιστών που στοχεύει κρίσιμες υποδομές ανά τον κόσμο — ιδίως στους τομείς της ενέργειας και των υδάτων. Για παράδειγμα, η Z-Pentest πραγματοποίησε κυβερνοεπίθεση κατά δανικής εταιρείας ύδρευσης τον Δεκέμβριο του 2024. Επιβάλλονται επίσης κυρώσεις στην επικεφαλής της ομάδας, Yuliya Vladimirovna Pankratova, και σε έναν από τους βασικούς χάκερ, τον Denis Olegovich Degtyarenko, που αποτελούν αμφότεροι μέλη της ομάδας Ρώσων χακτιβιστών CARR (Cyber Army of Russia Reborn). Από το 2022, η CARR έχει διενεργήσει επανειλημμένα εκστρατείες κατανεμημένων επιθέσεων άρνησης υπηρεσίας (DDoS) σε χώρες που έχουν στηρίξει την Ουκρανία. Η CARR είναι υπεύθυνη ιδίως για κυβερνοεπιθέσεις σε βάρος κυβερνητικών υπηρεσιών, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, μέσων ενημέρωσης και κρίσιμων υποδομών σε κράτη μέλη της ΕΕ, στην Ουκρανία και σε άλλες τρίτες χώρες, και συνδέεται με τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών (GRU).

Η LLC «Impuls» και ο ιδιοκτήτης της, Evgeniy Viktorovich Bashev, μέλος της μονάδας 29155 της GRU, υπόκεινται επίσης σε κυρώσεις για την παροχή τεχνικής και υλικής υποστήριξης σε κυβερνοεπιθέσεις και απόπειρες κυβερνοεπιθέσεων που διέπραξε η μονάδα 29155 της GRU κατά της ΕΕ και των κρατών μελών της.

Τέλος, στις σημερινές καταχωρίσεις περιλαμβάνονται οι Maksim Evgeniyevich Voronin, Maksim Alexsandrovich Gordienko και Vitaly Nikolayevich Kovalev. Οι δύο πρώτοι συμμετείχαν στην ανάπτυξη, διανομή και πώληση του κακόβουλου λογισμικού κλοπής πληροφοριών LummaC2, ενώ ο τελευταίος συμμετείχε στην ανάπτυξη των προγραμμάτων κακόβουλου λογισμικού «Trickbot» και «Conti». Οι κυρώσεις αυτές επιβάλλονται σε στενό συντονισμό με το Ηνωμένο Βασίλειο. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο επιβάλλουν κυρώσεις ταυτόχρονα στο πλαίσιο των οικείων καθεστώτων κυρώσεων στον κυβερνοχώρο, υπογραμμίζοντας την κοινή τους δέσμευση για την αντιμετώπιση των ρωσικών κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο μέσω συντονισμένης δράσης.

Αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες

Το Συμβούλιο επιβάλλει επίσης περιοριστικά μέτρα στον Ivan Kasyanenko. Είναι ο υποδιοικητής της Υπηρεσίας Ειδικών Επιχειρήσεων (SSD) της GRU, ο οποίος έχει αναγνωριστεί ως βασικός ενορχηστρωτής και επόπτης δραστηριοτήτων της μονάδας 29155 που συνδέονται με το Αφγανιστάν, συμπεριλαμβανομένων εικαζόμενων προσπαθειών παροχής οικονομικών κινήτρων για επιθέσεις κατά προσωπικού των ΗΠΑ και των συμμαχικών δυνάμεων. Συντόνισε επίσης επιχειρήσεις που συνδέονται με τις δηλητηριάσεις με Novichok του Sergei Skripal και της κόρης του το 2018. Επιπλέον, έχει συνδεθεί με τον συντονισμό συγκεκαλυμμένων ρωσικών δραστηριοτήτων στην Ευρώπη, τη διαχείριση και την ενσωμάτωση των δικτύων της ομάδας Wagner στην Αφρική το 2023, καθώς και με πρωτοβουλίες στρατιωτικής και τεχνικής συνεργασίας με τη συμμετοχή του Ιράν. Η μονάδα 29155 ευθύνεται επίσης για κυβερνοεπιθέσεις σε βάρος άλλων κρατών μελών και εταίρων της ΕΕ, όπως η Ουκρανία.

Όσοι έχουν καταχωριστεί στον κατάλογο υπόκεινται σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ενώ απαγορεύεται σε πολίτες και εταιρείες της ΕΕ να τους διαθέτουν κεφάλαια ή οικονομικούς πόρους. Τα φυσικά πρόσωπα υπόκεινται επίσης σε ταξιδιωτική απαγόρευση, με βάση την οποία δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στο έδαφος της ΕΕ ή να διέλθουν από αυτό.

Οι σχετικές νομικές πράξεις έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Ιστορικό πλαίσιο

Το πλαίσιο για κοινή διπλωματική αντίδραση της ΕΕ έναντι κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο («εργαλειοθήκη για τη διπλωματία στον κυβερνοχώρο») θεσπίστηκε τον Ιούνιο του 2017. Χάρη στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της μπορούν να χρησιμοποιούν όλα τα μέτρα της ΚΕΠΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των περιοριστικών μέτρων εάν είναι αναγκαίο, για την πρόληψη, την αποθάρρυνση, την αποτροπή και την αντιμετώπιση κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο που απειλούν την ακεραιότητα και την ασφάλειά τους.

Τον Μάιο του 2019, το Συμβούλιο θέσπισε πλαίσιο κυρώσεων που επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλλει στοχευμένα περιοριστικά μέτρα ως μέσο αποτροπής και αντίδρασης σε κυβερνοεπιθέσεις που συνιστούν εξωτερική απειλή για την ίδια ή τα κράτη μέλη της.

Το πλαίσιο περιοριστικών μέτρων σε απάντηση των αποσταθεροποιητικών ενεργειών της Ρωσίας θεσπίστηκε στις 8 Οκτωβρίου 2024 θέτοντας στο στόχαστρο όσους εμπλέκονται σε ενέργειες και πολιτικές της κυβέρνησης της Ρωσικής Ομοσπονδίας οι οποίες υπονομεύουν τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ και των κρατών μελών της, την ασφάλεια, τη σταθερότητα, την ανεξαρτησία και την ακεραιότητά τους. Το καθεστώς κυρώσεων θέτει επίσης στο στόχαστρο όσους ευθύνονται για υβριδικές δραστηριότητες της Ρωσίας κατά τρίτων χωρών και διεθνών οργανισμών.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Klaus Wright on Unsplash